Skip to main content

Full text of "Directorium mysticum, r.p.f. Antonii A Spiritu Sancto"

See other formats





9 


DIRECTORIUM 

MYSTICUM, 

R.P.F. ANTONII 

A SPIRITU SANCTO 



i 


Digilized by Google 




, DIRECTORIUM 

MYSTICUM- 

IN QUO TRES DIFFICILIMiE VI^, 

'jS.CILICET, PURGATIVA , ILLUMINATIVA , ET UNITIVA, 

' UND1QJJE' lLLUCIDANTURi 

ETSANCTORVM PATRVM,PR sECIPVE ' ANGELICI DOCTO RIS 
D. Thema j ac Scraphica M. N. S. T heresije , fplendonbpu , illujlrantur. 

OPUS 

SANE’ CUNCTIS AMBULANTIBUS 

in harum trium viarum tenebris apprime vule, Scneceflarium. 

AUTORE R.P. F. ANTONIO A SPIRITU SANCTO. 

Lufitano , Carmelitana Difcalceato , quondam Theologia: Moralis Primario 
Lcdore , SCtotiusfuac Congregationis Hi (pantex Diffinitore Generali, 
nunc fuiCoenobij Ulifiponenfis, Pratful &C Epifcopus Cogenfis, 
cx illuftri Oppido de Monte Morotielho. 


NUNC PRIMUM IN GALLIAM PRODII. 








v>tv. • 

,!l .i 1 ': :. \ : .; J * .. '.! ■ : t ■• 

, -' ? t > ; ;- :r : » ! 


Digitized by Googl 


SERENISSIMO domino, 

DOMINO PETRO, 

LUSITANIA ET ALGARB IORUM 
Principi potentiflimo , Europae, Afiae , Africae, 8c 
Amencae magna ex parte 

'imperatori augusto, 

TOTIUS OCEANI DOMINATORI INVICTOi 
Terra , Marique nunquam fuperato , led (cmper triumphatorii 
Ecclefix Romanx Proteftori generali i inconcuffo verx Religio- 
nis firmamento ; Virtutum omnium exemplari perfc&o ; bello- 
rum invi&iffiino Mam ; Pacis principi , Regique , infperate fpera- 
to &C fclicilfimc aulpicato ■, Regnorum Lulicamx Dominatori 
xquiifimo 

C^SARi AUGUSTISSIMO. 

FR. ANTON/VS A SPlRITV SANCTO 
Carmelttarum Excalceatorum minimus Regum Maximo. 

D. V. S. C. 



OMINE, 


Principes propriis virtutibus alias clientibus effun- 
dentes , maximo &C exemplo iplos ad virtutes excitantes , Planetarum 
maxime vices gcrunt.Damna tamen aliena proprio labore communi 
proximorum commodo refarcire Dilcalccati religiofi occupatio per- 
fe^hlfima ita eft,ut hoc profe&o me laborerp i/Ium Iqlcipcre.compu- 
lcrit quem fub Vestra ‘Celsitudinis prote&ionc ad 
fidelium folatium propono ; adfit , & utinam ad Iblamen cupientium 
in via virtutis progrelTus facere velociflimos in trium viarum cogni- 
ti j tione, 


Digifeed by ( 


tionc , purgativse fcilicet , illuminativa: , unicivac , facramcntal/fque, 
cum corpore pariter ac anima unionis : bonum vtpotc infinitum 
eundis notum faciendo , ut ex co incomprehenfibilia & ingentia 
commoda reportentur. Mea igitur cura , 8 C clucubratio ad lingu- 
lare veftra: Ce.fitudmis confugit patrocinium, exquiritque in velira: 
Celfitudinis pietate refugium (alutarc. Sicut D. Petri 8 C Pauli rcli- 
quorumque Apoltolorum do&rina in Conlfantini benevolentia 8C 
pietate permillionem invenit: ipfc enim divino cultui verique Dei 
adorationi &c orationi viam huculquc a tot Tyrannis impeditam piit 
fimus patefecit; mcntifque in Dei elevationem , SC caelcflium rerum 
contemplationem fliftituit edoceri , qux profedo ad cultodienda 
Dei mandata , & ad orthodoxa: fidei cognitioncmwcdium efl cf- 
ficaciflimum , luxque pariter micantiflima. 

Verum enim vero cum V esth>e Cels it u di n is benevo- 
lentia Conlfantini pietati non fit impar ; fiquidem Catholicus fidelii- 
que zelus in tanta Celfitudme peculiariter vigens rebus tantummodo 
Creatori omnium complacentibus, oculilque Dei iucundis ,\hvin^- 
que cultus augmento , remanet fausfa&us : Virtus quidem non tan- 
tum natura, fcd hcereditate quoque ab inclytis & numquam latis de- 
cantatis Vestra Celsitudinis , Progenitoribus acquilita : pliflimis 
8 C Catholicis horum regnorum Gubernatoribus, qui cum animi 
pollerent magnitudine , omnem conatum in honorandis clientibus 
impenderunt, tanquamque Evangclica: veritatis vigilantiflimi Opc- 
rarij Catholica: fidei femina ab Apollolis difleminata , fed prae 
temporis curfu frullrata 8 C iam penitus femimortua in lucem ite- 
rum reddidere, Sc abundantillimos frudtus facere laborarunt.Ratione 
quidem meammet lentcntiam nutrientem hanc viam ( Domine ) in- 
gredi aufus fum, quamvis mei ingenij debilitas &C tenuitas nihil aliud 
efficit nili vcllram Celfitudinem impendio obligare. Vestra 
tamen Celsitudo lefc libens annuit obligatam , hzc enim 
obligatio vcftrx Celfitudinis condecet magnanimitati. Poli cre- 
bra, iterataque Ixpius cum Regum Rege colloquia , Invi&ilfi- 
mus Rex Alphonliis Hcnriqucz cot triumphos egit, tot palmas re- 
portavit, pro quibus infignem fibi efficit nomenclaturam , hollium- 
que (poliis ornatus illulfrifamx tuba per totum terrarum ambitum 
fuit decantatus; Magnanimus item Rex D. Petrus cum ad Deum 
mentem affiduo haberet elevatam , Sc fc totum divinarum rerum 
addiceret contemplationi , mortis inevitabiles leges meruit rcfolve- 
re , 8c Parcarum vitare crudelitatem ; ex enim mortis tenebris ad lu- 
cem dici mirabiliter rediturus, &C demortuos cadaveris artus rui lus 
vitali fpiritu informando cum Divo Bartholomxo uno ex Apolloli- 
co coetu colloquia meruit commifcerc. 

Similiter quoque Vestra Celsitudo hujus Regis, de quo tot 
njirabiliaenarravimus, nomina prxlefert , &C eadem voce Petrus nun- 
cupatur , Regnique lpfius tra£l atlnoderamitia , quod ipfimct fu- 
pradibti regali in lolio gubernarunt , iplorumquc inclytus clt luccei- 
lorinq uo Clinffianx fidei fortitudo firmiflimis radicibus glutinatur, 


in quo Ecclcfia vigilantiffimum Evangelicx veritatis invenit divul- 
gatoiem , qui Chriftianum Imperium lanffimc ulque ad utrumque 
polum , &C ad terrx terminos propagarec , veri Dei nomen omnibus 
notum Nationibus faciendo : Paganorum errores abolendo. Ethni- 
corumque craiTam cicitatcm in milcra talfx idolorum adoratio- 
nis caligine verfantium , nitiflimo fidei fplcndorc delendo , cultum- 
que Idolorum in veram Dei adorationem : Theatrum fcandali 5C 
injuria: ipfi Deo fatlx , in Altiflimi folium 8 C habitaculum : Genti- 
lium ignorantiam , in veram Sapientiam convertendo } ut quid- 
quid venerationis illic hucufque amiferat Omnipotens , V estra 
Celsitudine regnante duplicato toenore videat compenfaturn. 

Siquidem vero veftra Celfitudo in hoc meo labore mc dignatur bea- 
titudine , talique 8 C tam ampliffimo protcdfore meum opus remanet 
fcliciflimum , mei muneris erit, aifiduas mei facrificij 8 C holocaufti 
Deo facere oblationes , veftrx Celfitudini longitudinem dierum ita 
prolongatam, totque Fortunx favoribus profperatam,cnixilTimis pre- 
cibus flagitando , ut veftram Celfitudincm totus terrarum ambitus 
&C univerfx mundi nationes unum Regem, unum Dominum fatean- 
tur ;fub cujus dextera: potentia, & fortitudine in cundto terrarum 
orbe fub unius tantum palloris jugo Deo Optimo Maximo , cultus, 
honor , adoratio , &C gloria tribuatur. 

Divina Omnipotentia regiam &C magnificam Vestra Cel- 
s i t u d i n i s perfonam tandiu apud vivos patiatur demorari, quan- 
diu clientibus omnibus , populoque 8 C univerfis Lufitaiiix , conve- 
nit dominationibus : Veftrxque Cellitudini multiplicata comugalis 
thori pignora 8C fucceflionem laxo fux bcneficcntix finu liberaliter i 

largiatur. Quemadmodum enim cxlum aftris diflin£lum pul- 
chrius atque ornatius cft : ita comugium fi dulces habeat liberos, di- 
tatum remanet 8 C beatum ; faxintque Superi , ut tam ampla fucccflio 
continuetur, ut inca Lufitani nominis decus , in infinita fxcula ter fe- 
liciter xternetur. In coenobio dicato Dciparx a Remediis Carmclita- 
rum Difcalccatorum. 


Serenissime Domine. 


Veftra Altitudinis. - 

Humilis Orator. 

E Capellanorum Veftra Altitudinis Minor. 



Fr. Antonivs a Spiritv Sancto 
Carmelita Excalceatus, Eptfcopus 
Cogenfis. - 

a 4 

• ^ s.* V i' 


Digit 


3gle 






CENSvRA D.F. DJDACI A SANCTO ‘THOMA 
Vicarij Regalis Hofpitij Sanchflimt Sacramerut. 

B E- mandato noftri Diffinitoris Generalis accuratis , & fumma vo- 
luptate legi librum , qui inferibitur : Direfiorium Myfiteum , 
Auth R.P. F. Antonio d Spiritu Sun fio Lujitano Cur me lita Difeal - 
cento! Tomus Sextus . Non femel, fed iterum atque iterum revolueram 
proprij A uthons prxccdcntcs Tomos : attamen illos curiofitate. 
hunc lane obedientia. Invenio in omnibus eundem ftilum , methodum , difpo- 
fitionem , iudicium , genium , & ingenium , comprehcnfionemquc' noftrorum 
temporum, veterumque A uthorum : Argumentum Sapientix fupercxcellcntis: 
-E P- 1 ° quia, ut dixit Seneca*: Maximum hoc eft Officium Sapientix , indicium ut 
ipfe jfibique par fibi , idem fit. Prxfagium futurorum proventuum hujus Tomi* 
fcio enim ( fit Deus quod non mentior) ex do&rina prxcedentium Tomorum 
plurcs animas ex ftatu miferabili concubinatorum fe tranftulifle in ftatum conju- 
gij legitimi : ex ftatu peccatorum fe tranftuliflc in ftatum gratix>Iajori ratione ex 
do&rina hujus fexti Tomi Religiofx animx fe reponent in perfe&ionis ftatum, 
hic enim vix facilimx ad prxdi&um ftatum reperiuntur. 

*Lib. i. De hoc Sexto Tomo audeo diccrc , quodClaud. b de mundi creationis die 
,om - 7 - fexto. 

In meritis primus , pojlremus in ordine toto 
Fufius homo y ut fe fe rebus prajlare creatis 
Nofcet. — 

Hic Tomus poftrcmus in ordine , primus in meritis j Textus, fed 
* Reliquis fe fe prajlare cr cutis. 

Nofcamus. Quia Author femper fui fimilis , femper primus : &. infingulis fine 
fecundo primus. In Texto creationis die fuit innocentix ftatus : in hoc Texto 
< Tr. 4. Tomo e via aperitur ut animx privilegia ftatus innocentix adipifeantur • In fexto 
V4 dic pofuic Deus Adam,& Evam in Paradifo : in hoc Texto Tomo d via aperitur ut 
rfTr.cir. animx etiam in hac vita Paradifum Spiritualem poflideant. !n Texto creationis dic 
fuit conjugium ex omni pane beatum , cui Pater Parochus , dexteralis Angelus, 
Divinitas pronuba , flammeum Flamen, Dos Verbum : in hoc fexto Tomo e via 
fffi.. docetur & aperitur , ut Pater , Filius , & Spiritus San&us , fimile conjugium 
cum animabuscclcbr&it. In Texto dic creationis habuerunt primi parentes feli- 
citatem hujus vitx , hic aperitur via , ut homines in hac vita felicitatem confc- 
quancur. tr. cit. ' w 

In Texto die exivit dc latere Adx innocens fponfa*. in Texta xtate , altero Texto 
dic exivit de latere Chrifti Sanguis, & Aqua , Euchariftix fcilicet Sacramen- 
tum , Aqu^ , qux lavat animas , Sanguis qui animas impinguat. In hoc Texto 
/Tr.t . Tomo /Via oftenditur, qux efficit animam humanam unum cum corpore Chrifti 
glorificato , lavando maculas 6c virtutum apicem communicando. 

Vt unus liber prodiret in lucem requirebat Horatius g novem annos, in quibus 
a Tcntcncia judicis , ab amicoruta confiliis , ab objurgatione Patrum codex 
limaretur : 

— Si quid tamen olim 

Scripferis , tn Metij de fcendat judicis uures , 

Et Putris , & nofras : nonumque prematur in annum. 

Exiftimabat Poeta in mente Patris ad liberos intelle&uklcs gignendos tot an- 
nos requiri , quo; menfes in utero matris ad liberos naturales. 

Nonumque prematur in annum. 

Paulo magis quam novem annis hic Author edit in lucem fex Tomos , impri- 
mit Tcx Libros, gignit ^ (ex liberos intellc<ftuales inter tumultus occupationum 
Archimandritx Vicnnenfis, Oliffiponenfis, Conciliarij Definitoris , & Definitoris 
Generalis. Quxro : Tot Tomi , Tot Filij, Tot Libri , Tot Liberi , funt Liberi 
fupcrnnturales ? an prxter naturales ? Dc hoc prxfenti libro affirmo efle fuperoa- 
turalcm, quippe qui viribus omnibus unionem intimam Sc lupernaturalcm cum 

Deo, 


Deo , cum San&iflimo Euchariftke Sacramento explicat : de carteris Tomis dicam 
quod de Sancio Ifidoro Archiepifcopo Hifpaienfi dicit Eccldia, de noftro Authorc 
poflet dici. Qui Deo (ludent, nihil non proclive lentium, nihil fruftra conantur, 
nihil non ex voto confequuntur. 

* Apor. Hunc librum legi & (dicam cum Joanne h ) devoravi illum j fuit in orc meo 
tanquam mei dulce , & amari catus eft venter ]meus. Fuit unquam mcl dulce, 
quia legere tanta Myftcria guftu pafeit oblcclat etiam infipienccs :quia (lulti 

& tardicorde erant difcipuli in Emaus pergentes , & tamen dicebant : Nonne 
ituc.M cor noilrum ardens erat i. Amaricatus eft venter , quia amor proprius ut remora 
impedit, ne Favorum , Gratiarum . & Donorum in libro feriptorum fuave mcl 
comcquar. Attamen in ifto Dircclorio folatium invenio s quia li fum in via Pur- 
gativa, animare me poflum ad fubeundam illuminativam & upitivam ; adeas enim 
hic via eft reda , ac dirccla , ac Diredorium. Quare meretur ut caraderibus au- 
reis imprimatur , dc ilioque dicatur, quod didum eft de ALn. Virg. 

Laudetur , pUccAt , vige At , relegAtur , Ametur. 

SubCenfura in hoc Hofpitio regali Sandiflimi Sacramenti Carmclitarum 
Difcalccatorum hujus Civitatis Uli(iponen(is 17. lui. anno 1672. 

Fr. D idacvs a S.Thoma, 

Vicanus. 


CENSVRA P.Fr. FRANCISCI A SANCTA MARIA 
oltm Theologia primanj Lettorisjmnc R edoris noftri CoUegij 
Carmelttamm Difcalceatorum Conimlncenfts. 

Ibrum , cui titulus Direflorium myfticum i X. P. Fr. Amomo * Sf irino 
fnniio ,0 lim Thedogix moralis primario Leltorc tocius noftrx Congre-, 
gationis Hifpanx .Diffinitorc generali > & nunc noftri Conventus Ulifi- 
ponenfis digniflkno Prxfule feliciter elaboratum ex decreto Noftri 
Diffinitoris generalis attente & fumma voluptate perlegi , in quo nihil quoad 
abfolutiffimam in hac re Theologica noftri inftituti propria feriptionem efficere 
poffit, defiderare potuerim. Et, ut verum fatear, non fine animi ftuporc & applaufu 
in admirationem rapi me videor , dum hujus Authoris inter tot Ordinis functio- 
nes verfantis con fidero & mccum expendo nobile Sc fcccundum ingenium, in- 
ftticabileque ftudium quo ( poft tanta moralia qux edidit doftiffima volumina) 
tam artificiofe , compendiofe , ac ordinate ea nunc tradidit Myfticx Thcologix, 
qux in ali» fparfim , 8c confiife habentur . potiffimam vim hujus operis laudem 
«fle ccnfeam.lummam claritatem : adeo namquefefe feiiciterexplicar,ftylum adeo 
facilem , non tumentemadhibet , adeo egregia methodo , eleganti ordine , res 
ipfas minus ordinis .patientes difponit , uc nemo unquam verius fqa feripta in 
lucem edidlfle mentem dici potuerit ,& fi fas eft , dicam quod faniffimam doctri- 
nam eructando figut Lux in tenebris lucet , lucem loquitur. Splendorem igi- 
tur emittat hoc prxeiariffimum aftrum , ut omnibus lucem proferat mentibus, 
corda inflammet. Sic cenfco, fic oro , in hoc noftro Collegio Conimbriccnfi Excal- 
ceatorum Carmel karum die 9. Fcbruarij anno 1671. 

Fr. Faanciscvs a Sancta Mama 
Reflor Collegij. 


CENSVRA 



Digitized by Google 




c £ cJ^, SZ> R - 14 p - Fr - ELIjE a s.joseph, 

Iheologu pnmarij Ledom Carmelttarum Excalceatorum. 



X commiflione noftri Diffinitoris Generalis Fratrum Excalceatorum 
Beatiffimx Virginis Manx de monte Carmelo Congregationis Hifpa- 
'J 1 X Llbrum hunc.qui.D/rrffor/»* Mjfltcum infcribitur » P. fr. Amomo i 
„ . P'"'" nl ‘° ’ olim Theologi* moralis primario Leaore & totius Con- 

gregauoms Diffinitore generali) & nunc noftri Ccrnobij Ulifiponcnfis Prxfcflo 
digniflimo attente perlegi nihilque in eo reperi Fidei catholicx , aut bonis 
moribus repugnans , immo credo librum hunc Dortis ac divinx contemplationi 
deditis fore gratum, atque perutilem) ac proinde typis mandandum : in quorum fi- 
dem fubfcnpfi m hoc noltro Collegio Conimbricenfi dic duodecima Februarii 
Anni Domini 1671. * 


Fr. Elias a Sancto Joseph. 

Lefior. 



| E mandato Excellemiffimi Domini D. Petri de Lancallro Ducis de 
S Auciro , in caulis Fidei pro Lufitanix regnis Inquifitoris Supremi , ac 
| Generalis , accurate legi librum habentem pro titulo : Dircitonnm 
... r M yJ ,,cum A *!"‘ * P Fr. Antonio i Spintu Sonito , Lufitano, fc- 
nulix Carmc itanx Difcalceatorum Diffinitore Generali , fui Conventus Vlifipo- 
nenfis Prxfulc Epifcopoquc Cogenfe elcflo : fuorum operum Tomus fextus. 
Nihil ineo Catholicis Dogmatibus diffionum , integritative morum ( quantum 
lntclligere potu. i ) alienum inveni. Laudes potius quam cenfuram iudico poftu- 
larej Si ficut reliqua e.ufdem Auroris Scripta , cum quibus non modicam conti- 
net paritatem , ut in maximam Chriftianx Religionis utilitatem , Typis excuda- 
tur , dignum arbitror. Ulifiponc in Conventu S. Francifci dic 1 1. Decem- 
bris 1671. J 


P- Emmanvel a S. Jacobo. 


H lftas as informaciones podefe imprimer efte Livro , cujo titulo es Di- 
rtitorinm Mjfiunm Antore Jt. fr. Antonio dc Spiritn Sonito , Bifpo dc 
Angola , menos 6 que vay rifiado i impreflb tornara para fc confcrir: 
t fc dar liccncia para corrcr cfcmdla nucftro Carrcra. Lifbona 7. dc 
Fevrcro 1673. 7 

Pedao de M.°" M.“ De Maysti. 

Hicron. dei Primat. Soufa 


Bernal. Coa ai a di la ClKBA- 


t 


Digitized by Google 


R. Didacus a Conceptione Vicarius Generalis Ordinis Fratrum 
Di (calceatorum Beata: Maria: de Monte Carmeli primitiva: Obfervan- 
ti.r.De confcnfu noflri Diffinitoris liber cujus titulus eft-.Di rectori vm 
MYSTICVM A PATRE FRATE ANTONIO AB SPIRITV SANCTO, 
priore noflri Conventus Civitatis Ulifiponenfis accurate compofitns , Se a gravio, 
ribus , do&ifquc viris noflri Ordinis ( quibus ipfum videndum & examinan- 
dum cotum i(i mus ) recognitus & approbatus typis mandetur , & in lucem pro- 
deat , obtenta facultate i^premi Senatus tenore pratfentium licentiam conccdi- 
mus. Datum in hoc noflro Conventu San&i Patris noflri Albeni Ville de Ocanna, 
die decima quinta raenfis Augufli , Anni millefimi > fexcenteflmi Jeptuagefirai 
feptimi. 

Fr. Didacvs a Conceptione, 

Vicarius Generalis. 


Fr. Nicolavs a Sancto Clem. 
Diffinitor , Secrctarius. 


C O N SENTE M E N T 
du Procureur du Roy. 

S E Confens pour le Roy, qu'i! foit permis a lieur Gvillavme BarbiEr 
d'imprimer un livrc imitulc : Opera The«.ogica et Regvlaria 
a Spiritv Sancto. Et que les defences ordinaires luy foientac- 
cordces pour cinq annees. A JLyon le 5. Mars 1675- 

V A G I N A Y. 


PERMISSIO N. 



Oie fait fuivarrt les Cooclulions du Procurcur du Roy , les aa & jour 
cy-deflus. 


DE S E V E. 


PROLO 


Digitized by Google 





PROLOGUS 

ad Le£torcm. . 


Liquibus , Lector Benevole , lingulare videbitur quod pod 
tot Moralia confcripta calamum ad Mydicam Theologiam conver- 
tam ; fed ncceflariuir, fuit obcdire mandato totius nodri Capituli 
generalis celebrati anno Domini 1670. quod fuo fpeciali decreto 
mihi prxeepit ut hoc Directarium myflicum inferiberem ut Scho- 
lalticis noltrisin Collegiis Theologicis a deputato magillro dictaretur & quam- 
vis opus humeris meis impar iudicaverim , obedi entia fretus, quamvis invitus, 
fufccpi & feliciter confummavi quantum patitur tenuitas ingenij mei. Illud divi- 
do in quatuor tractatus : in primo de ipfa Theologia myftica breviter difpnto; 
nihil tamen quod ad exadam materix notitiam ncccdarium fuerit omittam : in 
fecundo de via purgativa : in tertio de via illuminativa : in quarto de via unitiva 
luculenter tractabo, in eis loquar non tam experientia aliquali triginta & odo an- 
norum fpatio comparata, quam ex facra: Scfipturx Sc fandorum Patrum authorita- 
tibns, prxeipue D ThomxSc Scraphicx matris nollrx Sandx Therelisc Thcolo- 
gix mydicx magi lira: infignis. Alios prxeipuos Dodores referam , ut funt D. 
Dyonilius Areopagita, S.Bonaventura.S.Bernardus, Vgo 8c Ricardus a S.Vidore, 
Dyonilius Cartu(ianus,Taulerus, Gerfonus noder Venerabilis pater , Fr. Joannes a 
Cruce fc noder Joanncs a Jcfu Maria , noder Thomas a Jcfu , noder Philippus d 
Sandifllma Trinitate, P. Fr. Thomas a Valgornera,Plancs fcalij quorum fententiis 
totum hoc mydicum Ditedorium elucidabitur. Dicitur autem hoc opus Dire- 
doriumjquia prxeipue ad nodros Scoladicos inftruendos dirigitar.Quod fi alij ex- 
tranei hoc Dircdorio etiam dirigi voluerint.crcdo non a vbpcrfcdipnis devia- 
turos, immo adeam feliciter perventuros ; hxc enim ed via fi directio certa ad 
fummam perfedionem chridianam. Licet autem lola via unitiva quali proprie 
nomen Thcologix mydicx obtineat , toti tamen huic Operi Diredorij mydici 
nomen prxfigitur. T um quia reliqux vix ad hanc prxeipue ordinantur; tum quia 
fiepiflime Theologix mydicx fuavitas aliis viis & fi non perenniter , tranfeun- 
tcr tamen admifeetur rfolet enim Deus Optimus Maximus incipientes aliquan- 
do tirones nec adhuc purgatos exledium rerum contemplatione ac dulcedi- 
ne abundantius perfundere i ut ficad arduam Crucis viam celerius percurren- 
dam animentur. Materia cd difficilis & obfcura : in ea cogor alta edocere, fed 
dodis £c indodisferibo, capient aliquid finguli , maxime experti quibus prin- 
cipaliter odero. Quod fi paffim nodrorum Dodorum authoritatibus dodrinam 
traditam in hoc opere confirmo ; hoc ideo facio , quia Nodratcs mydicam hanc 
dodrinam ex proprio indituto profitentur , cum primarius nodrae regulx fpiri- 
tus circa contemplationem ac Theologiam mydicam verfetur, ut dicitur in 
nodra regula, munennt finguli in cellulis fuis die ac mele in lege Demini medi- 
1 antes cr in oratiomhui vigilantes. Faxit Deus ut id quod intendimus , in hoc 
opere confequamur. Vale. 



INDEX 


Digitized by GoogI 





i N d f x 


Tra6tatuum, Difputationurn , Sc- 
6honum,&: Paragraphorum qiix 
in hoc 1 orno continemur. 


***• 1** ”» m H» ^ w * ii » w«M 1 * 1 m ii/tm-tmtn mvu 

TRACTATUS PRIMUS. - 
De Theologia Myftica. 

7 tcmplattonc jil entium & otium 

disputatio prima 

fcR r 


cilcntu, objcdto, 5 c partibus 
1 liwiogix Alylticc. p.f~ 


I I i- velint My/tici dicere ,quan - 


a* 'vn.v.t .u; [i.uu 

unionis intima annihilatur rr //- 
1*efcit. ihij. 

I V. Quomodo fint intelligenda illa 
phrajes in (latu intima unionis : 
Deus oj culatur Q" amplectitur 
animam & fponf ali a & m atrii 

monium init cum illa. i_i 

• §. V. Quomodo fit intelligend a illa 
phrafis ; Anima transformatur 
m Deum, f ^ 


Sect. I. 
I I. 


Vid fit Theologi* 

~ myflica ? i[>i.t- 

Tlnodnam (it oh - 
j ellum 'Theologi* 
™y(ttcx ? 

1 1 1 . Virum jn exercitio Theologi* 
mj/hea anima contemplativa 



-rantum patiatur. 


* ^ ttrmn m exercitio Tbcoloirix — 

macula . 

ibid. 

"'jfiii* pojpt cfit amor ab/ que 

pUim 7 

$. VI !• jQptd velint 
— ttmmdo dicunt 

dicere Myflict 

— — ' ‘r»if hi 


-xrrerrro — inrororjx 


intima unione cum neo iruttur 
i Deo , jeu Verbo Jponjo ipfius. 

ibici. 

$. VIII. Vtrum in exercitio Theologia 

fini Deo unita c!r aquali ter, 1 4 
§• I X. Vtrum eijdem mediis anima 
collocetur m exercitio Theolo - 
gice myfitea. ibid. 

§. X. Virum unio fruitiva qua in fu- 
premo gradu Theologia myfli- 
ca contingit, pojjit aliquando fine 
ecfiafi contingere. . j y 

§• X I. Vtrum anima pertingens ad 
e b :■;> 


•"■'imi 

' "jjiitx — pojjjt votuntar pius 

amare quam mt e Ile cius Intel- 
Ittcrc . g 

— 1 1- X «m jrgmjircnrnlltjux phruf cT 
— cr termini quibus utuntur 

Theologi myjlici. to 

$ I. £nid figmficct illud dictum, in- 
« gredi divinum cutiginem , vel 
afeendere ud fupcrejfentiulcm 
■ ■f ^ dn-murum teuebrurum r .. . 
2- h -■ i. 

f 'H. Ha,d Jlgmficet illud dictum 
Doti orum my /ileorum tn coiT - 
Dircatorium Myfticum. ~ , 




Index Tra&atuum,Di(putationum } &c. 

hanc unionem fruitivam pojfit 

illam itu cognofcere ut de illa 

non pojjit ullo modo dubitare. 

— 


§ XII Vtrum in hoc fublimt Theologi a 
m yft ,c * g r adu quoad unionem 
Det fruitivam pertingit ,anima 
'reddat urcer tu quod fit in flatu 
gratia er tn numero electorum. 
ibid. 

SECT.VIL De partibus Theologia myfiic a. 
paga6. 

TRACTATUS II. 

De via purgativae animae 'con - 
templativae propria inci - 
pientium. 15 


DISPUTATIO I. 


DISPUTATIO II. 

De purgatione aftiva fenilium 
externorum. jj! 

SlCT. I. potentia vifiva & de mor - 

^ tificatione illius. ibid. 

II. De potentia auditiva & de 1 litus 

mortificatione. 39 

III. De potentia odorativa & de 

illius mortificatione. ibid. 
I V. De potentia gufius & de illius 
mortificatione . 40 

V- De potentia tattus (jr de illius 
mortificatione. ibid. 


DISPUTATIO III. 

De mortificatione fenfuum inter - 
norum 45 


De purgatione a&ivae partis 
cognofcicivs. tbtd. 

SlCT. I. £ fttu humant na- 

tura corrupta & per 
Chrtjli gratiam repa- 
rata. ibid. 

I I. De multiplici imperfectione tnet- 

plentium. 1 1 

III. De peccatorum & imperfetf tonum 

purgatione. 34 

IV. De vitiorum purgatione, pa- 

g«P*iy 

V. De pajfionum moderatione. 

P 3 S-* 8 4 

V I. De pajfione moderatione. 29 
VII- De pajfionum defiderq ficu cornu - 
pifcentia. 30 

V 1 1 1. De pajfione gaudij ficu deleti a- 
tionis. 3 1 

I X- *De pajfione odij. 3 x 

X. "De pajfione fuga & abominatio - 
nis. ibid. 

XI- "De pajfione trijlitia & doloris. 

P a g: 3 3 

XII- *De pajfione ffiei. 34 

XI IL *Z)<r pajfione defperationis. 35 
XIV, T)e pajfione audac/a. ibid. 

X V. *Dc pajfione timoris. 3 6 

XVI. “De pajfione ira. 37 


SECT. I. F\£ mortificatione fenfus com- 
munis phantafiafieu ima- 
ginat ivaj eu a fi imat iva. 
ibid. 

I I. Quomodo purganda fit memoria 

tam naturalibus , quam fuper- 
naturalibus notitiis difitn- 

tlis. 43 

III. Quomodo purgandus fit fitel- 

lettm ab ignorantia ,v e l ficct - 
tat e. 4J 

I V. De purgatione propria yolun - 
tatis. 4^ 


DISPUTATIO IV. 

De purgatione pafliva partis fen- 
Ikivat. 47 

r. 

Sect. I. TV quo formaliter confifiat 
j|_ purgatio pajfiva part is fen- 
fitiva. ibid. 

I I. *De caufis purgationis pajfiva 

partis fenfitiva. 4& 

III. De neceptate purgationis faf- 

fiva partis fenfitiva. 49 
I V. De tadioutridilate & defolatio- 
ne quarcperitjtr in purgatione 
pajfiva. 5 1 

V- T>e fignis demonfirantibus purga- 
tionem 


Di^itized by Google 


Index Tra&atuum , Difputationum ^ 


tionem pajfivam. j \ 

V I. De effeci ibus purgationis pajfiva 

partis fenfitiva. j 3 

VII. Quomodo fe gerere debeant in - 


DISPUTATIO VII. 


De variis mediis quibus perfici- 


ctptcntes tempore purgationis 

JtfiVK W 


DISPUTATIO V. 

De diverfis mediis quibus perfi- 
citur purgatio palliva partis 
fenfitiva:. 5 5 

SecT. I. T 'yVrgatio pajfiva partis fenfi- 
X fiva perficitur altquan- 


tur purgatio palliva partis in- 
lellc&ivg. 65 

SECT. I. ¥ ~^Vrgatio pajfiva partis in - 
X te Ile Stiva perficitur ali- 

quando tentatione contra 
fidem atque tentatione 
dejperatioms. ibid. 

I I. Purgatio pafiiva partis intel- 
lectiva perficitur aliquando to- 
tali fubtractione confolatio- 
66 


do tentatione contra ca- ~ ni. Purgatio pafiyq partis intclletli - 


fi tt at em. 


ibid. 


1 1 . Purgatio pajjivf partis fenfitiva 


va per fiettur pluribus aliis me- 


diis. 


6y 


perficitur aliquando manife- I V- t)e tentattontbus oecafione purga - 
fia Damonum tentatione. <j 6 tioms pafityq exurgentibus & 


III. Purgatio pafiiva partis fenfitiva 
perficitur aliquando 1 altura 


earum mediis . 


bonorum f ortuna. 


_LZ_ 


DISPUTATIO VI. 

De purgatione palfiva partis in- 
telledtiva:. 5 8 


SECT. I. /""X Vid fit purgatio pajfii- 
Va partis intellectiva. 

ibid. 

■ 1 1 . De caufis purgationis pajfiva in 
parte intellectiva. 59 

III. De motivis ob quos Deus inducit 


DISPUTATIO VIII. 

De medio quo debeat fieri pur- 
gatio adbva in parte fenfitiva 
quod cft oratio prxfertim 
mentalis. 6 9 


quotu- 

ibid. 


Sect. I. fit oratio & 

plex. 

II. De prxparatione ad orationem 

mentalem. 7 1 

III. De Ucl tone in ordine ad orationem 


purgationem pajfivam partis 
intellectiva. 6n 


I V. De ej 


'urgat 'tonis pafiiva 


mentalem. 

I V. De gratiarum attionc 
tionc. 


Tt, 

CT obla - 


partis intellectiva. 6 1 

V. De fignis demonfirantibus purga - 


V. Dt petitione. — 

V I. De meditatione. 


73 


ibid 


74 


Yioncm parvam fartis mtel- V 1 1. ^itrrftjrrmTjrxillsriU 

lettivx. L — afcendeydum ad vitam co»-~ 


VI. Quomodo fe gerere debeant qui 
purgatione pajfiva partis in- 
tellegi iv a exercentur. 64 




Directorium My (licum 


templativam Tam jc eundum 
doctrinam Apofiolorum San - 

l torum Patrum & gravium 
Doflorum,qM+m fecundum bo- 
nam Philojbphiam. 7 5 

V 1 1 1. Quomodo debeat exerceri medi- 


tatio figurarum ab [que detri- 
mento Jalutis & cum utilitate 

meditantis. 77 

I X. Ex difcurfu imaginario nos debe - 
mus transferre ad ponderatio- 
nem rei meditata. 78 

c 2 X- Aliquando 


Digitiied by Google 


Index T ra6tetuum JXfputationum,&;c. 


X. Aliquando debet homo tranfire 

d ponderat tone quieta rei mf - 
dttata ad puritatem intcllctti - 
vam contemplationis. 7 <> ■ 
X I. Myfieri a humanitatis ChrijH 
funt principalis materia circa 
quam dchet exerceri materia 
meditationis. ibid. 

XII, Med itatig debet ordinari ad 

mortificationem pajfwnum cr 
ad imitationem 'virtutum Chri - 

fi i domini, 80 

X.I I [. Lux qua defervit meditationi 
naturali , ut perfecta Jit , de - 
bet tllufiran d Jupernaturali 

luce . 

XIV. In meditatione multoties ape - 
riendum ejl 0 fiium intelle- 
ctus luci divina ad pondera - 
tionem rei meditata. 83 
X V. Quomodo debeat conformari in- 
tcllechu rationi per fidem ut 
lux divina pojfit illiifirare me- 
ditationem. ibid. 

XVI. Authores myfiici cum proprietate 

vocant operationem pajfivam 
qua movetur ab illuminatione 
aefiva & ab mfinentta di- 
vina. 84. 

XVII. 'De exercitio prati ico trium 

graduum quibus frutluoja me- 
ditatio debet ad Deum ajcen- 
dere. 8$ 

XVII I. Meditatio ut fit recta & con - 
formis natura & vocationi 
Det, debemus obedire patri fpi- 
ntuah , docto & experto. 

ibid. 


III. filytanam difiofitiones in fub - 

jetto requirantur ad vitam 
contemplativam. 8S 

IV. De proprietatibus & effectibus 

contemplationis. 90 

V. Contemplatio dividitur in eam 

qua efl Phtlojop horum genti - 
lium. 2J 

V I. Dividitur contemplatio fidelium 
in acquifitam & infujam. 9 1 
VII. J$j*id fit contemplatio acquifita. 

ibid. 

VIII- guomodo contemplatio acqui- 
fita & mfuja ab invicem dif- 
ferant. 95 

I X. 'Ve contemplatione acquifita me - 

diante lumine fidei. 94 

X. Contemplatio acquifita dividitur 

in eam qua e fi per affirmatio ^ 
nem, cr in eam qua cjl pei ne - 
gat tonem. 9 S 

X I. Dividitur contemplatio acquJTt* 
in eam qua efl per ajcen- 
fum,cr ineam qua e fi per def- 
cenfum. 97 

XII. Contemplatio acquifita dividi - 
tur per tres motus, circularem, 
retium cr obliquum. 98 


DISPUTATIO II. 

Dc illuminatione a&iva partis af- 
fcftivx per virtutum acquifi- 
tionem. 


TRACTATUS III. 

De 'Vta iUuminativa amma con - 
templativi propria projicien - 
tium. pag-87 


DISPUTATIO I. 

De illuminatione a£tiva partis 
cognofcitivx per contempla- 
tionem. mi. 

SecT.I. proficientibus in via Jpi- 

liSsirttuali. ibid. 

I I. Quid fit contemplatio in commu - 
nt . ibid. 


SecT.I. \JIr tutes fiunt neceffaria ad 


y acquirendam 

contem- 

piationem. 

ibid. 

1 1* £ 1 *}^ fit virtus. ibid- 

III. De virtutum proprietati - 

bus. 101 

IV. De diflintlione virtutum. 101 

V. De virtutibus Theologtcis. 1 0 1 

V I. De prudentia & 

partibus 


IC4 

vil. De iufiitia & 

partibus 

ejus. 

.05 

VIII. De fortitudine & 

partibus 

ejus. 

soS 

I X. De temperantia & 

partibus 

ejus. 

107 

X. De /ubjelh virtutum. 

1 08 

X I. Non potefi una virtus perjecrc 

acquiri fine altis. ^ 

109 

X 1 1. Simpliciter ejt necejjana ena,,- 

m 


Digitized by Coogle 


Index Tradatuum,Di(putationum,&c. 


tas ad acquirendas & confer- 
va» das virtutes. 1 1 o 

XlllDe multiplici medio ac modo 
acquirendi. i 1 1 

X l V . In jlatu via illuminat iva vir- 
tutes funt in gradu fupe- 
riori. i i x 

XV- Certis indiciis virtutes acqui/i - 

t* demon frautur. 113 

XVI- De devotionis exercitio quate - 

nui conducit ad contemplat 10- 

. nem. 1 14 

XVII. Infirurtiones D ire cl orum fjurt- 
tualium funt utiles ad ducen- 
dum animam ad contemplatio- 
nem, Ji fmt necejfaria.fecus fi 
fint fuperfiua. 1 1 5 


DISPUTATIO III. 

De illuminatione palfiva tam 
partis cognolcitivie, quam af- 
fc&iva: in contemplatione fu- 
pernacurali 8 C intula. />.‘17 

Sect.I. V‘d fit contemplatio fuper- 
kJ naturali r & tn fu fa. ibid. 

1 I. De quatuor caufis contemplationis 
dnfufit. i*8 

III. De proprtetatibus & effethbus 

contemplationis. 1 1 $ 

IV. Debent omnes ad contemplat to- 

nem fup er naturalem afpi- 
rare. lio 

V. De mediis quibus ad contempla- 

tionem fupernaturalem perve- 
nitur. , in 

V I- Supernaturalis gratia contempla- 

tionis aliquando conceditur im - 
perferis j aliquando denegatur 
perfertis. i x z 

VII- j%utd faciet anima quando ab 

ea gratia contemplationis Jub - 
trahitur. 113 

VIII. Contemplatio fupernaturalis 
ordinario mifietur imagina- 
tioni, licet aliquando aliter con- 
tingat. 114 

IX- ^Aliquando in viris perfertis 
datur pura contemplatio fine 
concurfu imaginationis. 1 16 
X. Datur aliquando contemplatio 
perfert ior m caligine JT- 
vina. 1 17 

X I. Contemplatio fupernaturalis ali- 
quando cum ccnfuum aliena- 


tione contingit. I x g 

XII. Contemplatio fupernaturalis ali - 
quando ad claram Dei vifio- 
nem pertingit. i_i^ 


DISPUTATIO IV. 

De principio formali elicitivo 8C 
medio contemplationis fopef - 
naturalis. , T° 

Sect.I. T^Rincipium formale eliciti-, 

X vum contemplationis fu- 

pernaturalisfaiiquandoefi 

— donum I cientia. tbid. 
I I. Principium formale elicittvum 
contemplationis fupernaturalis > 
aliquando ejt donum fapten- 

tbtL H 1 

III. Principium formale eheitivum 
contemplationis fttper natura- 
lis , aliquando e fi donum intcl- 
lertus. * \ * 

IV- Principium formale elicitivum 
contemplationis fupernaturalis, 
aliquando cfi altius donis Spi - 
ritus fanrti'. 133 

V. Principium formale elecitivum 

contemplationis, aliquando efi 
lumen glorix. 1 3 J 

VI. Multiplex efi medium m quo 

contemplatio naturalis perfi- 
citur. 136 


DISPUTATIO V. 

De divinis vifionibus , revelatio- 
nibus 8c locutionibus, &Cc. 

1 3 7 

Sect. I. TV vijione corporali rerum 

1 ' ) calefltum. ibid. 

II. Ve viftone imaginaria. 140 

III. Ve vtfionc intellectuali. 141 
I V. Ve revelalionitui Jupernaturah- 

hue. ^ 1 4 3 

V. Ve divinis locutionibus. 144 

VI. Ve divinis tacltbtcs. ~~ 146 

VII. Quomoio fe gerere detexi ani- 

ma in apprehenjlonibus fuper- 
nalaralitus. 1 47 

VIII. Quando apprehenjionet fuper- 

c 1 naturales 


' I 


Digitizeti by Google 


Index Tra&atuum, D i (puta t i onu m ,S:c. 


naturales dtJUngup.ntur vere 
afalfss. 148 

I X. Proponuntur alia finita ad difitn- 

Ruendas revelationes cfi vi fio - 
nes viros a faljh. 1 j 0 

X. Profiee/Uuntur /i^na ad diflinztterfi 

das veras vi fiones cr revela- 
tiones a fallis. ijj 

XI. Projequuntur fi"na ad di /‘in . 

gnendas veras revelationes er 
vifsemes i fxljis. itfi 

XII. £l«id debeat facere perfrna 

qua habet revelationes . 1 59 

_ XIII, Quomodo (c debeat habere 
confejjhr ,/en fer fena qua ha - 
bet revelationes vel 'vifiones, 
vel alsos favores /pirttiia l 
tu- 160 

XIV. Quomodo cLiflinenendi (int 
raptus veri a fallis, ibid. 

A A it 1 ! : /^ rfi : i 1 } 1 » rpi 

TRACTATUS IV. 


actualem fruitivam unionem 


cum Deo ajpirare (j- 

atten- 

dere. 

ni 

VII. Wu* necej/arta j int tam pra - 

via quam Jimultanca 

difro- 

/itiones ad prxdiclam 

unio- 

nem anima cum Deo 

— 174 

VIII. JVuomodo fic habeat int e deflua 

in ordine ad intimam 


unionem cum Deo. 

176 

I X. De oratione unionis. 

» 7 « 

Xi De oratione recollectionis. 

l&O 

X I. De oratione quietis. 

1 8 ■ 

XII. De orat tone raptus. 

.84 

XIII. De oratione impufius. 

187 


DISPUTATIO II. 

De cffc&ibus intima; ac prasfer- 
tim fruitiva: anima: unioni» 
cum Deo. 188 


De isia unit na anima contem- 
plativtt propria perfe- 

Horum. 164 


disputatio t. 

Dc intima unione anima: con- 
templativa cum Deo ibid. 


Sict. I. rv ejfeflibus unionis frui - 


I I. 

JL-r^ nva. 

De effectibus 

orationis 

11210 = 

unionis 


afltva. 



III. 

De effeflibus 

orationis 

impul - 


Ius. 


190 

I|V. 

De effcfltbtu 

orationis 

Raptus. 

V. 

pag.i 9 i. 
De ejfcflibus 

orationiis frui - 


tiva. 


i 9 i 


Sect. I. Atur afluatis unio ani - 

> mjt contemplativa cum 

Deo qua ejl fruitiva. 
v ibid. 

I I . Quid Jit afluatis unio fruitbva 

anima contemplativa cum 
Deo. 165 

III. Hjec unio anima cum Deo dccla ~ 

ratur fimilitudinibus dr exem - 

P lis - \fil 

I V. Hac afluatis fruitiva unio ani- 
ma contemplativa cum Deo 
dividitur tn ebriam dr fio- 
bnam. 170 

V. In hac actuali fruitiva unio - 
ne anima contemplativa ettm 
Deo conjijlit hujus vita fe - 
licitas cr inchoata beati - 
tudo. , 7 j 

V I- Dcvc »t omnes dr maxime Deo 
Jj>ce taliter unita anima ad 


DISPUTATIO III 

De intima unione anima; con - 
templativas cum Deo fecun- 
dum partem affeftivam~lh 
exercitio virtutum hosroica - 
rum. 193 

.Sect. I. exercitio fidei heroica. 

U ibid. 

I I. De exercitio Spei hcerdica. 194 

III. De exercitio char itatis hcerotcg 

erga Deum dr erga homines. 

ibid. 

I V. De exercitio Religionis haeroi - 

ca. 196 

V- De exercitio Refignationis hcerot- 
c a ficu confiormit atis omnimoda 
cum divina voluntate. 15)7 
VI. De 




Digitized by Google 


Index T ra6fotuum,Difputationum,to. 


V I. Dc otcrtllU) Humilitans — virrvt*- 

Lii 


"./ r*'j i 

lii 


y ] I. De exercitio heeroica obcdicn • 


teli cetum C* per affectum con - 


VIII. De exercitio obfervarrtu regu- 


7 coutar ner ^vr>ivmpi.uti'i s eo » - 
FT 5 


Uris hicroic a. i oo 

JX T>e exercitio pura trttemtoms ha- 
roica. ibid. 


cedatur 

V 1. An vxt nniv — ne pm u jrr 


ccjji i — aiiqutbu* prrvtiygu 


-fr heeroica ~ v TTa~' ~ du \fI YlVA- V 11 » tritum antmn m tjiaan ione gelua- 


te. io» 

X I, De exercitio heeroica cafhta- 


Tl htbe.it aliqua prtvilc - 


-gner 


-i-rf- 


XII. De exercitio paupertatis hte - 


V1IL A» anima perfectorum tdnten- 
plattvorum vel unitorum Jint 


a pa penibus fertur* 


XIII. De exercitio heroico mode- 


-^4- 


' ' " : 


Xl V. De exercitio hceroico jilen- 
~ io 6 


ttf 


mnene , 
amori. 


ZTrt- 


'vviuntatim i» 

JTj^ 


X V. De exercitio patientia harroi- 


XVI. De exercitio hceroicce manfue- 
tudiniL xc.S 


I X. An contemplativi unione con- 
templationis decorati carere 


XVII. De exercitio prudentia har - 

ro'Uvh 1 — u- 


pojsint peccatis vernalibus, 13 r 
X. An anima contemplativi uniti i/i 

■ ' -/ •: vT* 

rW~ 


contemplatione dijcur- 


x v in: un». — jt'""* 


XIX. De excremo mi (eruor dia hoe- 


Tjjrztm — j npr r nat urar es — qrrvs 


v ipUl.vi halit.1 m 


X X- ue exercitio fimplicttatis bcc~ 


roica. 


r**j* 

raniur. 


~ r r^ 


X 1 T. An anima dum eft tn edrifum- 
m at tone contemplationis It- 


rmph 

bere , an necef/ano operetur , 
nempe tntelhgcndo & volendo 


DTS - FUI ATIO W:~ : XI II. V trum anima hujujmodi con- 


temptat inorum unitorum -na 

Dc (pedali unione animx cum 

Deo tam fecundum narrem 

uniantur Deo , ut Jtrit exempli 
ab omnibus virtutum atfibus 

■ *v 


exercendis tcn vtrnxrcyrrra 

* ! 


cognotcitivam, quam iccun- 
dtmr paucm aneciivuin in 
Marriraonio /piricuaii. px 13 

Sect. I. TAT Jlatu unionis intima Deus 
X. unit jPonfaha cum ani- 
ma. ibid. 

I 1. De alti fimo gradu orationis qua 
anima unitur Deo in matrimo- 
nio Jptritualt. 1 1 j 

III. De gradibus quibus anima afeen- 
dtt ad matrimonium Jpirituale , 
explicatur. 110 

I V- Virum unio actualis aliquando 
■ . / concurrat cum unione habi ^ 
tlidf/ in rnammonio fptri • 
tua/i. 1*3 


fia. 1 36 

XIV- An otium [anctum coni e m- 
p lationis perturbetur ex oc - 
cafione vita acliva infifi en- 
do faluti proximorum & 
ex recitatione orationum vo - 
cahum. 1 37 


Index Tra&atuum,Di(putationum, &c. 

ecjlatica > qua mediante cele- 
bratur matrimonium fpiritua- 
le inter purtfimaa ani - 
mas & Cbrtjlum Domi- 
num in Eucharijli x Sacra- 
mento. ibid. 

I I. 'De unione Corporis chnflo 
cum carne digne eum fufei- 
p tentis. 144 


FINIS. 



DISPUTATIO V. 

De fan&ilfimo Euchariftix Sacramento 
quatenus cft medium quo celebratuf 
matrimonium fpirituale. /-138 

S E C T. I. T^\£ unione reali , imme - 
^ diata , fruitiva & 




DIRECTORIUM 


Digilized by Google 



fi 


% 



TRACTATUS PRIMU 


iIS fit fit fit fit fi\ ■' fit fit '■ fit 

DISPUTATIO UNICA. 


De egentia, objcCh, ($* fartibus 
Theologia Myftica. 


Quid Iic Theologia Myfhca? 

S VM M A R IVM. 


1 1 Theologia myfitca efl fc tenua de Deo. 

i i Ponitur quidam objeci io tn contra- 
rium. 

1 5 Ponitur illius folutio , cr illius exple 
catto. 

14 Theologia myfitca dicitur [api entia» 
& cur ? 

I 5 Theologia myfhca in fupremo gradu 
multum ai vtfionem beatificam , 
accedit. 


I Ponuntur f Utres Theologia Myfitca 
definitiones. 

x J^uid fit Theologia Myfhca , fumpta 
pro habitu , declaratur. 

3 Ha id Jit fumpta pro ali u forma liter? 

4 Ponitur •vera Theologia myfiicx defi- 

nitio. 

J J 2 *id fit Theologia myfitca fumpta 
adaquate. 

6 Theologia myfitca principium habet 

tn amore unittvo. 

7 Donum (aptent u producit ollum con- 

templationis fimul cum Dei auxi- 
lio : cr quomodo ? 

8 Charitas perfectior e fi fide , Cr dono 

Sapientia. 

9 In quo confifiat effentialiter Theolo- 

gia myfitca , explicatur. 

10 Hyi aUus concurrant ad Theologiam 

my fi icam , explicatur. 

Directorium Mv (ficum. 


■ U LT/E folent TllCO- j 
\ logixmyfticac defint- 
' ciones afterri. S. Dio- 
> nyfius tap.i. de Dtvt- 
| ms nominibus , eam de- 
) finit : Eft digniflima 
Dei cognitio , per unionem , ejux eft 
lupra mentem, quxcft verx cognitio- 
nis efieet i va. Gerfon. Alphabct. (>5. fic 
eam definit : Eft expcrimentalis cogni- 
tio dc Deo, per amoris nnitivi comple- 
xum, vel eft fapida notitia dc Deo, dum 
ci fupremus apex affcclivx poicntiac 
realitcr per amorem unitur. Et hanc 
ample&itur N. “thom. a Jefu de contem- 
platton. Itb. 4. cap.\ 1 . Aliter eam definit 
. idem Gcr (.Alphabct. 86. ubi ait :cft con- 
jun<ftio five unio expcrimentalis, SC 
gratuita mentis cum Deo. Cartuhan. 
vero m Commentariis V . Dionyf.qu.tfi.y 
eam definit : eft ardentiflima DiviUa: 
Caliginis intuitio. N. vero Joanncs £ 
]cfu tn fchola orationis tracl. 1 1. num.x. 
cam definit :cft quxdam ah i (fima notitia, 
A vel 



Digi 


IT 


f 1 

’8 Ie 


. 2 De Theologia Myftica. 


vel cogtiitio cxperimcntalis Dei , per 
quandam certam , dc fu premam adio- 
nem voluntatis cum Deo confecuta. 
Thomas vero a V algornera in quxfl.prox- 
miali Theologi x Myfttc x, art. i . verf. his 
nonobftanttbus. Eam definit. Eft con- 

1 tcmplatio perfediflima, &altiflima Dei, 
dc fruitivus, ac fuaviflimus anoor ipfius 
intime pofiefli. N. tandem Philippus A 
Trinitate tn difeurf. proxmiali art. i. 
verf. ex his , eam definit. Eft quxdam 
Dei notitia per unionem voluntatis Deo 
adhxrentis elicita , vel lumine caelitus 
immifio produda. Hx fu*t prxcipux 
dcfinitiones.quas inveni apud auctores, 
ut autem ego quid in hac re intclligam, 
a qua tota hxc materia dependet , ape- 
riam. Suppono nospofle loqui dc Theo- 
logia Myftica , vel fumpta pro habitu, 
vel pro adu. His fuppolitis. 

a Dico r. fi Theologia Myftica fuma- 
tur pro habitu, non eft proprie fcientia 
fcientia eft habitus acquifitus, aut 
ttiam infufus informis } ficut nec cha- 
ritas , fed realiter idem eft, ac prxftan- 
tiflimum donum Spiritus Sandi , quod 
fapientia nuncupatur, fumendo fapien- 
tiam , non prout eft donum gratix gra- 
tis datx , fed prout eft donum gratix 
gratum facientis fupernaturale infufum, 
Charitati infeparabi liter unitum. Ita I r. 
Philip. aTrlnit .difcurj. proxmiali art. i. 
*verf. mtiltx folent. Hinc fit quod ficut 
donum fapientix realiter, ac fubicdive 
eft in intellectu, quamvisquantu ad fuum 
cxtrinfccum complementum , quod eft 
ferventiflimus amor in voluntate pona- 
tut,ita dc Myftica Theologia. 

2 Dico i. fi Theologia Myftica fuma- 
tur pro adu , confiftit pro formali eflen- 
tialiter, dc principaliter in actu intcl- 
ledfts , Sc vere dicitur cognitio, dc con- 
templatio, vifio, intuitio, interiorque 
Dei locutio altifiimi. Unde illi proprie 
convenit ultima definitio , qtix ponit 
Theologiam Myfticam in cognitione , dc 
notitia intellcdfis, per unionem volun- 
tatis Deo adhxrentis eliciti, vel lumind 

^ ccelitus emi flo produda. Ratio eft ; 
quia Theologia Myftica apud omnes 
eft fcientia de Deo > fed fcientia cflen- 
tialiter confiftit in contemplatione fui 
objecti, dc non in adu voluntatis : ergo 
in adu intcllcdus debet principaliter, 
& pro formali, dc cflcntialiter confi- 
fterc Theologia Myftfca, & non in adu 
voluntatis. Confirmatur, quia principa- 
lis adus Theologix Myfticx, regulari- 
ter elicitur a dono Sapienttx , vel ab 


alio (uperiorc lumine cie litus emiflb , ut 
infr£ dicemus » fed tam hoc lumen, 
quam hoc donum fapientix eft in intel- 
lectu, uepote illius clcvatio:ergo8cadus 
principalis illius qui eft Theologia My- 
itica a dualis. 

Dixi cflcntialiter , principaliter , dc 5 
pro formali, nam fi Theologia Myftica 
lumatur adxquate , tunc eft quxdam 
Dei cognitio, connotans unionem ani- 
mx cum Deo felicifiimam. Unde, non 
eft fola prxeifa intclledfts cognitio, feu 
contemplatio Dei altiffima,fed eft qux- 
dam Dei cognitio, qux unionem, live 
amplexum Dei comitatur, dc qux cx 
illo oritur, & quamvis principaliter, dc 
pro formali confiftat in hac Dei cogni- 
tione, principium tamen habet, & cau- 
fara in amere unitivo , dc perceptione 
Deicxpcrimcntali, ex qui veluti afon- 6 
te, ubi divina iuavitas guftatur, 5 c xter- 
na felicitas prxlibatur (apidiflima, ac di- 
viniflima Dei oritur contemplatio, qux 
Myftica Theologia appellatur. Ita Fr. 
Thom. a Jcfu de contemplat tone divina 
Itb. yj.. cap. 1 1 . verf. in quibus Diontjij. 
Leander tn Luce irfir abi hum de Theologia 
Myjltc a tn fine n. 7. Fr. Philip, a Trini- 
tate dtfcurj. proximali art. 1 . verb. Theo- 
logia Myftica. Valgorncr. q. proximali 
art. 1. n. 6. quidquid in contrarium di- 
cant Fr. Joan. i Jcfu , in fchola orationis 
trafi. 1 ». n. 4. dc novi (lime OIlcme tn 
thefauris Dei, tratt. unic.n. 66 . dc alij. 

Pro cujus tamen maiori dilucidatio- 
ne , fcicnJum eft, quod cum quis eft in 
gratia Dei inter alia bona fpi ritualia, 
polfidet donum fapientix , quod eft in 
intelledu. Hoc autem donum fapien- 7 
tix fimul cum intelledu, & cum fpeciafi 
auxilio , quando Deo placet , producit 
quemdam adum nobiliffimum intellc- 
dfis, qui dicitur contemplatio, qui adus 
non eft cognitio ordinaria Dei , fed ex- 
traordinaria, dc ade6 efficax, ut termi- 
netur in affcdu , producendo quoddam 
divinum incendium in voluntate , ut 
nota v it D T homas 1 ., part.quxfi .4 3 jtrt. 1 . 
ubi loquendo de miflionc invifibili Fili) 
Dei , dicit quod illa miflio noli fit in 
quacunque cognitione intciledfts, fed 
udum in cognitione qux terminatur in 
aftcdu amot is. Voluntas igitur cum hac 
notitia bonitatis, dc aliarum perfedio- 
num divinarum a charicate inflammata 
producit quemdam adum ardentifli- 
mumamons, qui adus fuperior eft om- 
ni adu intelledds, fiquidem procedit a 8 
charicate qux perfedior eft fide , dc 
dono 


Tradat us I. Difput I. Sed. I. 


dono Sapienti* , qu* funt in intclleflu: 
quando ergo voluntas ita Cii inflamma- 
ta, Deus eam ad fc attrahit, cum quadam 
dulcedine ineftabili , Sc earo amplexa- 
tur , Sc deofculatur cum quodam cx- 
leftiali amore, Si divina dulcedine, Pofl 
hanc autem Dei cum anima realem 
vnionem ,Sc cxperimentalem dulcedi- 
nem, & guftum divinum format intel- 
ledus quamdam notitiam de Deo cla- 
riorem , St fublimiorem , quam illa; 
quam antea habebat ; iq hac igitur no- 
titia intellecbus confidit principalitee 
Theologia Myftica. 

S Dixi principaliter , nam ad Theo- 
logiam mydicam , tria concurrunt, fci- 
licct cxperimentalis illa Dei gudatio, 
qu* ed adus voluntatis ; nam vt ait 
io D.Thom .i.i.f.urr.i. Fruitio ed actus 
voluntatis , concurrit etiam contcmpla- 
cio , qu* praicedic hanc notitiam expc- 
rimencalcm Bc tandem ilia contempla- 
tio qu* fcquitur illam Dei notitiam ex- 
perimentaiem : non igitur in illa notitia 
expcrimcntali , formaliter confidit 
Theologia mydica , nam iicct illa noti- 

, tia cxperimentalis iit perfectior , Sc fu- 
blimior omni adu intciledus, fiquidem 
procedit si charitate , qu* magis elevat 
voluntatem , quam fides , vel donum 
Sapienti*, vel alia dona Spiritus Sandt 
elevant intelledum , attamen non in 
illo adu potcd formaliter confidere 
i i Theologia mydica, qu* ed feientia de 
Deo , led necefforib debet confidere 
formaliter in illa contemplatione qu* 
confeqbitur ad Illam Dei fruitionem, Sc 
amplexum , fupponic tamen illud vt 
connotatum cllcntlalc. A quo autem 
principio tdc vltimus contemplationis 
adus eftedive procedar , infra dicemus, 
f*pe enim ab altiori principio quam fit 
donum Sapienti* procedit, 
i» Dices, etiam in voluntate invenitur 
notitia experimcntalis rei amat* , vt no- 
tavit D.Thom. x. x. £• 171. *n. 4. xd 1. 
vbi docet amorem efle notitiam , cujus 
rei ea ratio efle potcd, quia, vt ait S. Bo- 
naventura. rrri». xtern. dtjl. 1 . experien- 
tia idem ed , quod notitia : ergo illa 
cognitio, qn* Theologia mydica dici- 
tur , non in illo adu intciledus , fed iri 
ilfocxperimcntali adu amoris ponenda 
1 d efty Rcfpondco concedendo in volun- 
tatereperiri notitiam experimcntalem. 
Conccdq etiam amorem effe notitiam 
cxperimentalem, imo hxc cognitio cx- 
perimentalis valde excellit Dei cogni- 
tionem , qu* fine amore , Sc lapore in- 
Dircclonum Myjlkum. 


venitur ; adeo enim nobilis, Sc pulchra 
cd illa cognitio cxperimentalis, vt de 
ea merito fcripferit Guilhelm. Parifienf. 
Apud Gerforum cap. 8 . dc ment. coutempl . 
quod inter omnia Dei opera nullum 
plus notificat , Sc cognofcere facit il- 
lum , fuamque bonitatem , quam ida 
dclcdatio , qu* cum complacentia fpi- 
rituali recipitur in anima , cum ipfe 
Deus eam fccrete vifitat , Sc ex hac in- 
tima , Sc frtiiciva animx vnione cum 
Deo fcquitur transformatio , five lique- 
fadio,ecdafis , five defedio totalis po- 
tentiarum, Sc ad hanc fcquitur abforptio' 
omnimoda in Deum , Sc hac ratione 
D.Thom. Sc.SS. Patres vocant iilam 
cognitionem experimetualem contem- 
plationem, ccdafim , raptum , liquc- 
fadionctfi, transformationem, vnionem;* 
exultationem, iubilum,r.ipi in divinam 
caliginem ; guftare Deum , amplecti 
fponfum i ofculari cum ; gignere de 
Deo, Se parere Verbum i introduci in 
divina cellaria , inebriari torrente vo- 
luptatis, currere in odorem unguent 
torum fuorum , audire vocem ejus, in- 
trare in cubiculum , in pace in idipfum 
dormire , 6 C requiefeere , non tamen ia 
ea cognitione experimeritali , pro for- 
mali confidit Theologia mydica , vt 
diximus, fed eam veconnotatum cflen- 
tiale prxfuppooit , & ab ea unquam i 
radice , vel caufa , Sc fonte procedi , vt 
manet explicatum. 

Dico 3. Theologia mydica merito 14 
dicitur lapientia. Tum quia fapientia 
dicitur quali lapida feientia , Sc Theo- 
logia mydica ed&pida notitia de Deo. 
Tum quia nomen Sapienti* convenit 
notirix primam fimpiiciter, Sc univerfa- . 
tiflimam Caufam attingentis Theologia 
verbmydicacontcmplamr Deum , pri- 
mam fimpiiciter , Sc altiflimam caufams 
tum quia vt plurimum donum Sapien- 
ti* cd ptincipiuffl eiicitivumaftus con- 
templationis, in quoeflcntialiter condi- 
tuitur Theoiogia mydica. Dixi vt plu- 
rimum , nam pcrfcftiffifnus a&us , qui 
ed fupremus Theologi* mydic* gradus 
elicitur ab altiori principioquamfit do- 
num Sapienti*. 

Dico 4. Contemplatio Theologi* ; j 
mydic* in fupremo gradu multum ad 
divinam vifionem aCccdit. Nam ficut 
ad vifionem beatificam prxrequiritur, 
vt Deus illabatur in intelleAum lumi- 
ne giorixdifpofitura , ac elevatum , vt 
fic ipfiim intueatur immediate prx- ■> 
fentem Sc voluntas ei per amorem 
A > ftui 


7 


4 De Theologia Myftica. 


fruitivum fuaviter adhsreac.fic ad con- 
templationem Theologia: Myfticx prx- 
requiritur vt Deus intime in animam 
illabatur , 8 c uniatur incclleftus , vel 
media fpecie vel immediate fe ipfo ficut 
in vifione beata , ficut afferunt aliqui, 
vt fic intelleclus ipfum intueatur imme- 
diati prxfentcm in caligine , tc volun- 
tas ei per amorem inchoative fruitivum 
aliqualiter adhxreat. 


SECTIO II. 

Quodnam fic obje£tum Theo- 
logi* Myftica:. 

' SVMMAR 1VM. 

1 6 Duplex ejl objectum aticuj us fcient ia, 

vel potentia , materiale , vel for - 
male. 

1 7 £ 1 » rd fit obj e itum materiale t 

18 £>ntd ob] citum formale ? 

lp Objcitum formale , aliud efi adaqua* 
tam , & aliud madaquatum. 

10 In objecto formali inventtur ratio 

formalis, feu objectum formale, quod 
efi ratio formalis fub qua. 

X i £uid fit objetfum formale quod , in 
Theologia My ftica ? 

11 £>uid fit ratio formalis fub qua. 

1 3 £utdtn ea fit objettum inadaquatum 

materiale. 

14 £>uid fit objeptum adaquat umt 

1 5 Theologia Myftica non refpictt Deum 

fub eadem ratione , ac Theologia 
fcholafiica. 

2 6 Experientia fumitur per fenfum , fed 
aliur de re prafenti, & aliter de re 
abjenti. 

17 Experientia efi magifira 'vitelli* 
genti a. 

±8 Qui fint ejfeflus experientia ? 
ip In corporalibus , prius videtur , & 
pofied guftatur. 

30 In jpirttualtbus , prius guftatur , & 

pofied videtur. 

31 Anima guftat per voluntatem aman- 

do. 

3 1 Amor notitia efi. 

33 Amor non poteft non videre quem 
amat. 

P Ro explicatione hujus fcdionis no- 
tandum cft cum D. Thom. i.p. q. i . 
arti cui. 3 . & ii- quaft.i. art. i. du- 
plex cfle objedum cujullibec fcien- 

'i 


tifc, vel potentix ; unum materiale , for- 
male aliud. Objectum materiale , cft 1 7 
illud circa quod verfatur talis fcientia. 
Objedum vero formale ,'eft ratio illa j 8 
per quam objedum formale attingitur; 
exempli gratia. In potentia viliva ob- 
jedum formale , cft color , feu vifibi- 
lc> objedum vcr6 materiale , cft omne 
illud in quo invenitur ratio coloris } feu 
vifibilis. Rurfus objedum formale ex 15) 
D.Thom. i.t.q. 50. art. 5. cft duplex; 
unum adxquatum , feu totale , & cft il- 
lud quod comprehendit omnia, qux in 
tali (cientia tradantur; aliud inadxqua- 
tum, &eft illud, quod folum comprc- 
henditaliquam partem objecti adxqua- 
ti, non tamen totum objectum. In ob- 20 
jedoformali duo rcpcriuncur, primum 
cft ratio formalis , qux eft res ipfa , qux 
per fc confidcratur a fcientia ; dicitur 
etiam ratio formalis fub qua, (ive in cfie 
fcibilis : vel objectum formale , quod 
& cft illud fub quo potentia , vel habi- 
tus attingit fuum objectum , quod, his 
fuppoiitis. 

Dico 1. Objedum formale quod, feu 2 1 
ratio formalis, quxTheologix Myfticx 
eft divinitas ; quia Theologia Myftica 
eft fcientia de Deo Objectum formale, 
feu ratio formalis fub qua , divinitatem 
contemplamur , cft lumen fupernatura- 2 * 
le, five (k donum Sapientix, fivc aliud 
eminentius. Objedum vero materiale 23 
inadxquatum Theologix Myfticx , 
comprehendit tam Deum quam creatu- 
ras , fi (eorfim fumantur. Objectum ^ 
autem adxquatum cft omne illud, quod 
fub divina fecreta revelatione cadit, 
ac fupcrnaturali contemplatione attin- 
gitur: Deus tamen cft obj edum princi- 
pale , ac primarium , cum ei Divinitas 
principaliter , ac peredendam conve- 
niat , creaturis autem participative , & 
minus principaliter, quia hxc fcientia 
tantum eas confidcrac in ordine ad 
Deum, vel tanquam media quibus ad 
Deum afccndic & tanquam effectus 
ipfius Dei. 

Dico 1. Theologia Myftica , non 25 
refpicic Deum vi objedum fub eadem 
ratione , qua Theologia Scholaftica , &: 
fub ratione pure fpcculativa , ied fub 
ratione afiediva , & cxperimcntali. E*<- 
perienda autem de re lumitur per fen- 
fum , fed aliter de rc prxlenti , & aliter 
de abfenti ; de abfente per vifum , odo. 
ratum , &. auditum ; de prxfentc vcr& 
per tadum , & gultum , led per tactum 
de cxtrinfeca prxfentc , per guftum 
vero 


Digitized by 


Googk 


Tra&atusl. Difput.I. Sedi. III. j 


Vcr6 de intHnfcca. Deus autem intra 
noi cft, iuxta illud. Terem. 14. Tu inno- 
17 bis es Domine. Et ideo experientia divi- 
nae bonitatis dicitur guftatio, iuxta illud 
Pfal. 33. Guflate , cr videte. Vnde Vgo 
dicit , non facit perfectum cognitio ve- 
ritatis , nifi & habitus virtutis in expe- 
rientia fublequatur. Magiftra enim in- 
celligentiz efl experientia ,* quia jam 
non audiendo loliim , fed guftando , & 
tacicndaJiklicit. 

jg Dic<®|? Effectus experientiae , eft 
duplex , unus cft certitudo intclleftus» 
alius fccuritas effeftus. Quantum ad 
primum dicit Pfalmifta : 6c videte iri 
corporalibus namque prius videtur , & 
pofteagu Itatur, fed in rebus fpirituali- 
bus prius guftatur, poftcA autem vide- 
tur, quia nullus agnofeit qui non gu- 
ftat, ideo prius dixit : Gufate , pojied 
videte. Exemplo hoc confirmatur ; nam 
fi omnes homines dicant mihi ; mei 
efte dulce , de hoc non habeo notitiam 
. experimcntalcm , fed tantum fidem, 
vel feientiam , aut opinionem, fi guftus 
meus attingit mcl , vel attingitur ab 
illo , tunc habeo notitiam experimenta- 
lem illius : fic ergo eft de guftu interio- 
ri , nam fi ego audio quod dulcis eft 
dominus , propter hoc non habeo no- 
titiam experimcntalcm , nifi guftus fpi- 
ritualis attingatur a dulcedine divina,- 
31 ita vt dicat cum fponfa : Fructus ejus 
dulcis guturimeo, ubi loquitur de guftU 
cxperimencali > & ita notitia experimen- 
talis perfediflimacft :guftat autem ani- 
ma per voluntatem amando, & fluendo, 
uando per exercitium Thcologix My- 
icx Deus fit ipfi realicct prxlcns , ac 
intime unitus. Vndc dixit Auguft. 
31 lib. 7. confcjfjonum cap. jo. Amor ipfe 
notitia eft. Et in alio loco ait : Amor ve- 
hemens non poteft non videre quem 
amat , quia amor oculus cft , & amare 
videre cft. Quod verum cft non tantum 
in fenfu caufali , quatenus amor movee 
amantem, Vt perfectam rei amator noci- 
3 j tiam acquirat , fed etiam in fenfu for- 
mali , quateniis invenitur in voluntue 
notitia expcrimcnralis rei amatae, vtoo- 
eet D. Th. i.x. q. 17 x.art. j .ad 1. 8cno$ 
fapra tetigimus. 




SECTIO III. 

Vtrum in exercitio Theologia: 
Myfticae anima contemplativa 
tantum patiatur. 

SVM MAR IVM. 

54 Anima in exercitio Theologi a Myfi - 
tica patitur. 

3j Recipeteejl quoddam pati. 

36 A cius Theologia Myfica procedit i 

principio formali ehcitivo Juptr- 
naturali. 

37 Anima in exircitio Theoiogu Myfii- 

ea , non folitm patitur , fed vere > 
per intclletfum ; & voluntatem 
operatur. 

3 8 AriimA in exercitio Theologia My f i- 
ca t vere inteMtg/t , cr diligit. 

39 A itus vitalis debet ejfe d principii 

fe movente. 

40 De ratione vifonis ef quod ft atfus 

Vitalis. 

41 De ratione actionis ef ejfe ab aliquo: 
41 Ponitur quadam objectio , & folvi- 

tar. 

43 Ponit (fr alta objectio , (jr folvilur. 

44 Deus non potef per feipjum produ- 

eere qualitatem fupematuralem', 
qua ef terminus atlionis vitalis. 

45 Potef producere qualitatem , qua e(l 

principium vifotiis vitalis , 'qualis 
ef habitus. 

46 Ponitur dtferimen ktriufque. 

47 Cur ditatur anima contemplativa * 

pati divina tn exertitio Theologia 
Myfica f 

P Ro explicatione hujus feci ion is no- 
tandum eft certum efte animam in 
cxercicio Theologias Myfticae pati, quia 
recipit dona fnpernaturalia , & vimues 
fupcrnaturales. tt recipere eft quod- 
dam pati in doctrina D. Thom. opufcul. 
9. q. 38. & 1 . p. q. 50. Ari: 1. & q. 75. 
art. i. Quod confirmatur ex illo Pauli. 
Qui Spiritu Dei aguntur, hi fune fili j 
Dei. Probatur etiam ratione. Nam 
a&us Theologiae Myfticx procedit 4 
principio formali elicicivOluperiutura- 
li } fed hoc non poteft non cfte divini- 
tus infufiun in anima , quod pa Ilion em 


34 


1 $ 


3 « 


importat : ergo anima in exercitio 
Theologias Myfticasvcre patitur. DilH 
Cultas igitur cft > vtrum animp in t.ilt 
A 3 exercitio' 


Digifized by Google 



6 De Theologia Myftica 

exercitio tantummodo patiatur , ita vt Dices aliquos Sandos Patres dicere, 41 
nihil omnino tunc operetur > operationes iupernaturales , quale cft 

37 Dico 1 . Anima in exercitio Theolo- exercitium Theologia: Myfticx efle ab 

gix myfticx , non folum patitur , feci intrinfcco : ergo anima in hoc exerci- 

ver& etiam per intcllcdum , & volun- ' tio folum patitur , 8c non operatur, 
tatem operatur. Et relidis pluribus Sa- Rcfpondetur operationes fupernatura- 4» 

crx Scripturx, & Patrum authoritati- les efle ab cxtrinfeco mediate , conce- 

bus , quibus hoc probari poterat , pro- do, immediate nego. Hoc eft efle mc- 

baturratione. Quia in exercitio Thco- diate ab cxtrinfeco , quatenus princi- 

logix Myfticx duplex invenitur adio pium intrinfecum non poteft illas elice- 

vitalis , qna ex parte intellectus eflen- ,rc , nifl prius perficiatur , &gtoborctur 
tialicer requifica , qux cft contemplatio, per aliquod extrinfccum, & lj(poc fen* 

five intuicio Dei i altera ex parte vo- lu funt intelligcndi Sandi Patres, 
luntatis ,qux eft dilectio fuaviffima , tc Dices. Contemplatio fupcrnaturalis 4 3 

fruitiva Dei , fcd tales adiones non pof- non eft de genere adionum , fcd dc 

funt procedere nifia principio intrin- genere qualitatis, quia non diftingui- 

fec^ vitali : ergo anima eliciendo tales tur realicer a verbo produdo , quod ve- 

adiones non folum ab intrinfcco pati- re eft qualitas , & alias nullam fecum 

tur , fcd vere intrinfccc tanquam prin- aflfert adionem t ergo anima mere paf- 

cipium vitale per intcllcdum , fk vo- fi vc fc habet recipiendo illam. Rcfpon- 

luntatem operatur. detur negando antecedens. Ad proba- 

38 Confirmatur, quia anima contem- tionem , refpondetur negando intcl- 

plativa in exercitio Theologia: Mvfti- ledionem non*diflinguirealiteraverbo 
cx, vere imelligit , & diligit , fcd ani- produdo * & dato quod ab i(lo non di- . 
ma dum intclligic, & diligit , vere ope- ftinguerctur, adhuc neceflarib debe- 
ratur : ergo in exercitio Theologia: baca principio vitali procedere , ficui 

‘Myfticx , non folum recipit , fed vcr& neceflario procedit ab illo verbum. Non 44 
operatur. Maior cft certa j minor vero enim poteft DeuS quamcunque quali- 

. probatur j quia tam intelledio , quam tatem fupcrnacuralem immediate per 
diledio producit terminum vitalem, feipfum producete , qualis cft illa qux 
fcilicct , intelledio produci^ verbum eft terminus adionis vitalis > poteft ta- 
mentis , quod eftfimilitudocxprcfla rei men illam producere , qux eft princi- 
intcllcdx , per diledionem ver6 vo- pium adionis vitalis, qualis cft Habitus 
Juntas producit amorem qui eft impul- virtutis. 

fus, tam abobjedo , quam ab ipfa vo- Et ratio diftindionis eft, nam quali- 43 
luntate procedens , ratione cujus , ob- tas fupcrnaturalis qux eft principium 
jcdum amatum eft in voluntate , quo adionis vitalis , qua parte cft fuperna- 
impulfu voluntas complete inclinatur in turalis , non poteft acquiri viribus na- 
bonum amatum i atqui non poteft in- turx, fed debet diuinitus infundi , ex 
telligi vera produdio termini , abfque parte vero qua cft principium adionis 
operatione propie dida : ergoin excrci- vitalis requiritur , ,& fufficit quod reci- 
tio Thcologix Myfticx , anima non fo- piatur in potentia vitali , & fimul cum 4$ 
lum patitur , fed etiam adive per intcl- ca influat per modum totalis virtutis 
ledum, dc voluntatem operatur. proximx. Adeam adionem fuperna- 

39 Confirmatur i. quia operatio, & adus turalcm, qux A ponentia vitali , tanquam 
vitalis debet efle a principio fc moven- a virtute radicali luam habet vitabilica- 
tc j fcd operatio qux pure recipitur ih tem j qualitas vcr6 qux cft terminus 
aliquo , aut ei unitur , non eft i princi- adionis vitalis vc talis , neceflario petit 
pio fc movente , fed tantum moto , vc- procedere a potentia vitali. Et quamvis 
pote recipiente canthm : ergo non eft* lJ^us pollit immediate producere in in- 
adio vitalis, neque vifio rcfpcdu talis tcllechi creato aliquid quod rcprxfenccc 
intellectus , cui communicatur , quia de verbum illud, tamen fic produdum non 
ratione vifioniseftquod fic adio vitalis, erit verbum, fcd folum fpccics , & fi- 
hoc enim eft genus cjus.Confirmatur 3. milkudo formalis, 8c idemdiccndum eft 

40 quia de ratione generali adionis , eft de inclinatione qux cft terminus voli- 
cfle ab aliquo : ergo implicat quod di- tionis. 

catur anima operari per aliquam adio- Vnde anima contemplativa ide6 di- 47 
nem, fi illa non egrediatur Afe, fed tan- cicur pati divina in exercitio Theolo- 
tiim recipiatur. gix Myfticx 5 rum quia recipit princi- 

pium 



t» 

•4 , * • . % 

T ra&atus I. D ifput. I. Sed. IV. 7 


pium talis cxCrcitij five vt donum Sa- 
pientiae , fi ve aliud altius; tum quia ad 
id a Deo aliquando impellitur fpeciali- 
ter » tum quia quamvis anima fic k Deo 
applicata, &c elevata per principium fu- 
pcmaturalc , vere operetur per intel- 
Jcdum contemplando , & per volunta- 
tem amando , hu jufmodi tamen opera- 
tiones ita funt fuaves pacifica:, quod 
anima potius dicatur recipere qudm 
agere , vere tamen agit , licet tali fuavi- 
tate , & dulcedine , ac fi prorfils nihil 
ageret , fcd ab alio pra^Iidos adus tan- 
tummodo reciperet, vt rede cum N. V.P. 
Ioannc a Icfii Maria notavit Fr. Philip, 
a Trinitate in dtfcurfu proocmialt art. 3. 
Adverte tamen haec deberi intelligi, 
quatidiu potentia: tam corporea: ,qujftn 
Ipiritualcs non fufpcnduntur , vel ex 
propria debilitate , vel ex nimia fuavi- 
tate recepta , nam tunc nullum habent 
adum, fcd jam tunc nott funt in exer- 
citio Theologia: Myfticac ; vt bene no- 
tavit Fr. Philip. a Trinitate fuprd. 


SECTIO IV. 

Vtram in exercitio Theologia: 
Myftica: poflirdle amor abC- 
ejue praevia cognitione i 

SVMA4ARIVM. 

48 In exercitio Theologi* myflic* non 

potefi dari nfitss Amoris, tn volunta- 
te , quin prae edat aliqua cognitio 
in tnteflettu. 

49 Probatur ratione. 

yo Ponitur quadam confirmatio 
j I Cognitio qua debet pracedere volit to- 
nem , debet ejfe actualis , formalis, 
vel vntualis. 

5 1 In ecfiaft datur actus intetteClus. 

3 3 Ecfiajis formaliter efi in intelleCtu,(jr 
folum caufaliter involuntate. 

54 In mentis exceffu non ce ff, 'at intelledus 
ab operatione. 

jy Jn raptu invenitur altijfima contem- 
platio. 

56 Nec de. potentia Dei abfqluta pote fi 

dari altus voluntatis , ab J que pra- 
via intellectus cognitione > 

57 In divinis amor notiori alis , neceffanb , 

& efftnttaltter fupponit cognitio- 
nem notionalem. 

5 8 Voluntas effenti aliter fupponit intel- 
lectum. \ 


j 9 Ad libertatem requiritur indifferen- 
tia ex parte objefti. 

60 Non poteft dari meritum fine cogni- 

tione. 

6 1 Voluntas per fe circa nullum objectum 

nec e filatur tn via. 

61 Ponitur quadam objectio. 

63 Ponitur tlltus folutio. 

Ico 1. in exercitio Theologix 48 
Myftica: , non poteft dari adus 
amoris in voluntate , quin prxcedat ali- 
qua cognitio in intcllcdu.Ita D. Auguft. • 

10. de Trintt. D.Thom. t.i.tf. vj.art. 15. 
N.M. S. Thcrelia tn vita fua cap. 10. 

Fr. Philip, a Trinitate/» difeurfu proa- 
mialt art. 4. Fr. Thom. a Icfu. Itb. 5* 
cap. 13. Fr.Ioannes a Iefu Maria i» fchola 
orationis tracl.i 1. num.it. Valgorncr. tn 
qu af horte protrmialt art. 4. contra non- 
nullos aliquos antiquiores , qui contra- 
rium minus dode alleruerant. 

Ratio fundamentalis cft, quia voturi- 4^ 
tas dicitur appetitus rationalis ; fcd ap- 
petitus iuxta Ariftotel. 6. Ethicor. cap. z. 
nihil profcquitur,vcl fugit, riiii quod iri 
cognitione fuerit. Vnde appetitus fen- 
fitivus fcquitur formam apprehenfani 
per fcnfumjintelledivus formam appre- 
henfam per intelledum: ergo fine prx- 
via cognitione intelledus non poteft 
dari adus voluntatis. Confirmatur, quia jo 
objedum voluntatis cft bonum appre- 
henfum per intelledum : ergo fine 
cognitione boni non poteft dari adus 
voluntatis. Vnd& licet ignotum polfic 
fciri , non tamen amari ; vnde certum 
duxit illud proloquium Philofopho- 
rum*: Nihil volicum , quin priccogni- 
tum. - 

Dico z Cognitio quae debet prarce- 
dere volitionem , non fufHcic quod lit 
habitualis , fed nccefiario requiritur 
adualis , five formalis , five virtualis* 
Ratio cft, quia fi lufficerct habitualis, 
fcqueietur qudd etiam in dormientibus 
efiet adus libertatis , quia in illis eft 
cognitio habitualis; fcd hoc cft falfum: 
ergo hxc cognitio intelled&s debet cfle 
adpalis, five formalis , five victualis , &. 
non fufficit habitualis. 

Hinc fit etiam in rapribus, vel ecfta- 5 z 
fibus dari adum contemplationis inceU 
ledus, imd ccftafis, raptus for nui iter 

non cft nifi in intellcdu , &c folum cari- * 
falitcr in voluntate . quatenus aliquan- 
do ex vehementia amoris mens exrrafe 
fertur, non tamen in hoc mentis recefiu 
•intelledus ce fiat ab operatione , led 

abftra . 



o 


8 De Theologia Myftica 


abftrahituf a confiderationc objccto- 
ruin (ibi connaturalium , vt in objecta 
altiora , 6c divina , & quae pertinent ad 
Deum amatum feratur. Quapropter hic 
amor folct appellari fervens per iimili- 
tudinem ad fervorem aqua: , qua: ebul- 
liendo extra egreditur : vnde , in raptu 
ex parte intellectus invenitur aliiflima 
contemplatio, & ex parte voluntatis 
fumma delegatio. Et hac ratione Pau- 
lus dixit fe raptum fuifle vfquc ad ter- 
tium ccrlum , ratione fcilicet contcra-' 
* piationis , &: in paradifum ratione fum- 
55 delectationis. Hinc etiam fponfa 
dixit Cant. 5 . Ego dormio , cor meum 
vigilat : dormiebat prx delectationis 
fuavitatcecftafis, & raptus 5 & cor, hoc 
cft , intclleChis vigilabat per contem- 
plationem fummam. Vnde etiam ,Da- 
vid dixit : In meditatione mea exar- 
dcfcit ignis , & Pfalm.j7.211 Ibi Bcn- 
iamin adolefcentulus in mentis cx- 
ccflu , hoc cft , vt ait Auguftinus . in 
fumma mentis contemplatione : non 
ergo dari poteft aCtus amoris , fine prae- 
vio actu intellc&us. 

^ Dico 3. Nec de potentia Deiabfb- 
5 luta poteft dari aCtus voluntatis , abfquc 
prarvia cognitione intellectus. Ita D. 
Anfclmus in Menelo. ckp. 48. Valgor- 
ner .in quaft. proccmiali art .4. Et ratio 
5 ? cft, quia in Divinis amor notionalis, 
ncccllario , & cflentialiter fupponit 
cognitionem notionalem, imo amor no- 
tionalis cognitionem cftentialem : ergo 
inter utaimqueeft neccliaria connexio 
etiam in creatis. Confirmatur , quia 
idcb voluntas dicitur appetitus rationa- 
lis , quia voluntas efientialitcr fuppo- 
nit intclIcCtum : ergo etiam a<ftus vo- 
luntatis ncccllario debet pradupponerc 
actum incclleCtus. 

Confirmatur fecundo , quia fi volun- 
^".cas de potentia Dei abfoluta , pollet 
velle objedum incognitum talis actfis, 
vel ellet liber 6c meritorius, vel jicccf- 
farius , fcd neuter poteft cfie in via: 
ergo nullo modo, etiam de potentia Dei 
ablblura poteft dari actus intcllccftfts, fi- 
^•nc cognitione intcllceKis. Minor quo- 
ad primam partem patet , quia ad liber- 
tatem, & meritum requiritur indifferen- 
tia ex parte objecti } fcd hxc indiffe- 
rentia non poteft intelligi fine praepofi- 
tionc ex parte intellcdfts , neque meri- 
tum , aut demeritum dari poteft fine 
cognitione : ergo. Quoad lccundam 
vero partem , qubd non pollet talis aftus 
eflc ncccllorius faltcrn quoad exerci- 


tium j etiam liquet , quia Voluntas per 
fc loquendo , circa nullum objeftum 
neccffitatur in via quoad exercitium. 
Tum quia quidquid voluntas vult , vel 
cft finis, v^l eft ad ea quae luntad finem, 
fcd ad quamcunque volitionem iftarum 
lupponitur motio mctaphorica finis , 
quse confidit in hoc, vt finis cognitus 
excitet voluntatem ad amorem fui , & 
volitionem mediorum : ergo. 

Dices. D. Dionifium in epiftola ad 
Timotheum aflcrere : Timothee amice, 
circa Myfticas vifiones forti contritione 
fensfis derelinque , & intellectus ope- 
rationes , & omnia fenfibilia , & intcl- 
ligibilia , & ficut cft poflibile ignotb 
confurgc ad ejus vnionem, qua: eft fu- 
per omnem lubftantiam , & cognitio- 
ncm.Refpondetur Dionifium foliim vel- 6 3 
le excludere ab anima , quam dirigit ad 
Dei vnionem fenfitivam, & intcllcctua- 
IcmDci cognitionem , qua: eft per po- 
fitionem, & affirmationem earum per- 
fectionum ,qua: reperiuntur in creatu- 
ris, ac proinde diftm&am , & particu- 
larem, non tamen vult excludere cogni- 
tionem ipfius .quae eft per negationem, 

6 c remotionem earundem perfectio- 
num , ac proinde confufam , Sc gene- 
ralem, Sc hanc cognitionem appellavit 
Dionifius ignorantiam > & idem dixit 
Deus M. N. S. Thcrcfia&in quadam re- 
velatione , vt ipfa ait in hh. vita fua 
cap. 1 9. Nam cum illa fcire vellet , quid 
in illa vnione operaretur intellectus. 
Rclpondit illi Dominus j cum intel- 
lectus non poffet comprehendere quod 
intclligic, cft non intelligcre, intelli- 
gendo taliter j namque nimia claritate 
offefeatur intellectus, vt inaltiffima Dei 
cognitione videatur Deum potius igno. 
rare, quam cognofcere, cum tamen verb 
cognofcat. 


SECTIO V. 

Vtriim in exercitio Theologi* 
Myftica; poflic veluntas plus 
amare , quam intcllccfttis in- 
tclligere. 

SVMMARIVM. 

64 lnteUecius , & voluntas m exercitio 

Theologia Myftica Jimul concomi- 
tanter operantur. 

65 In exercitio Theologia Myftica , poteft 

voluntas 


T ra&atus I. Difput. I. Sed. V. 9 


P volant as plus amare , quam intel- 

Iccius inteUtgerc. 

66 Probatur ratione. 

67 Homo, potefi diligere quidquid ejl in 

Deo dtlelhone finita. 

<8 Quando Dem iUabttur in voluntatem, 
quamvis cognitio Det debilis fit, vo- 
luntas majorem notitiam tUtus ac- 
quirit , quam fpeculative noverat 
inteUelhss. 

• 69 IntelleClus non penetrat omnia qua 
fiunt in Deo. 

70 Cognitio vt fit perfeci a , requiritur 

vt videat quidquid efi in ob - 
jedo. 

71 Ponitur quadam objectio. 

71 Ponitur illius fiolatio. 

73 Voluntas fotum requirit praviam 
cognitionem objelti , vt conditio- 
nem fine qua Hoh. 

jpR° explicatione hujus feftionis no- 
JT tandum eft quod intellertus, 8i vo- 
luntas fimul concomicantcr operantur 
ii> exercitio Theologia: Myftic* ; eo 
•pfo , namque qu&d intcllcftus incipit, 
ttquitur voluntas. An autem ha: dua: 
potenti* pari curfu procedant, Sc xqux 
■ inter fe operentur in operis difcurfu, 
dubitant Dolores. Aliud aliqui affir- 
mant , quos fuppredo nomine refert Fr. 
Philip, i Trinit in difcurfu praemiali 
art.y 

<5 DiCo tamen in exercitio Thedlogi* 
Myfticx , poteft voluntas plus amare, 
quam intellertus cogndfeere. ItaD.Th. 
i.a.j. 17 .art. l.adi.Sc ibi omnes Tho- 
mi 11 *. Fr. Philip. 1 Trinit. fupri. Fr. 
Thdm. a lefu de divina contemplatione 
hb.q ,r4p.i3.Valgotner in qnafiione preoe- 
mtalt art. j. Ratio fundamentalis eft, 
quia poteft quis perferti amari , quin 
perfccid cognofcatur : ergo poteft plus 
voluntas diligepe , quim intcllcftus in- 
telligefe. Antecedens patet , nam ad 
perfectam cognitionem alicuius rei, re- 
quiritur , quod homo cognolcat Cgilla- 
llm quidquid eft in re , ficut parces, 
virtutes , tt proprietates. Ad perfertio- 
nem verd amoris, fufficit quod res provt 
eft in fe, apprehendatur, Sc ametur, fed 
Deus non poteft perferte cognofei 15 - 
gillatim , quidquid eft in re in hac vita 
ab intellertu creato , bene tamen ama - 
re : ergo optime poteft voluntas plus 
Deum diligere , quam intcllcftus cog- 
nofcere. 

Minor quoad primam partem patet, 
quia cognitio quam habemus in hac vi- 
DircHonum Mjfiicuut. 


ta de Deo , eft confufa Sc meri fpccd- 
lativa, Sc non intuitiva : ergo nunquam 
poteft ede perferta , fed femper eft val- 
de obfcura 8c imperferta. Quoad fe- 
cundam vero partem etiam liquet, quia 
licet bonitas infinita Dei non poflk di- 
ligi ab homine dilertione infinita , po- 
teft tamen homo diligere quidquid eft 
id Deo , dilertione finita , nam ad hoc <7 
vt quis diligat totum quod eft in Deo, 
non eft necede qu6d ejusdilertio adae- 
quet infinitatem Dei , fed fufficit , quod 
quantum eft in fe , 8c in fuo pode , dili- 
gat totum illud , quod eft in Deo, iuXta 
illud Deuteron i Diliges DominuM 
Deum tuum ex toto corde tuo : ergo 
artus dilertionis intentior ede poteft 
erga Deum , quam cognitio intel- 
lertu s, 

Confindatur , quia quando Deus il 68 
labitur in voluntatem , quamviscogni- 
tio Dei debilis fit , tunc voluncas DeO 
adhxrcns per notitiam experimerita- 
lem , tt vnitivi amoris amplexam, ma- 
iorem notitiam acquirit , quim fpecula- 
tivh novetat intcllcftus : ergo artus 
amoris intentior ede poteft erga Deutri, 
quim artus cognitionis. Confirmatur 
fecundo , nam ex eO quod amor trans- 
format amantem in amatum , facit 
amantem intrare ad interiora amati , Sc 
e contra ; ita vt nihil amati , amanti re- 
maneat non unitum ; fed intcllcftus fo- 
Itim contemplatur Deum in caligine, 6? 
fcu confufione , Sc non penetrat omnia 
qu* funt in Deo : ergo artus voluntatis, 
intenfior cfle poteft , quim artus intel- 
lertus. Confirmatur 3. Quia vt appeti- 
tus appetat totum quod eft in fubjerto, 
fufficit , vt illud in confuio videat : inde 
enim latentia cupimus , licet latenda in 
fe non videamus exprcfse ; fed cognitio 
vt fit perferta , requiritur quod diftlri- 70 
rte videatquidquid eft in fubjertoiergo 
intenfior poteft ede amor circa obje- 
rtum ab intellertu propofithm , quam 
cognitio , fiquidem cognitio foliim po- 
teft videre objertum imperfcfth , Sc in 
confufo , Sc voluntas perferte amare 
quidquid etiam in confufo eft in lub- 
jerto. 

Dices. Tanta eft voluntatis ab intel- y t 
lertu dependentia in ede, quam in ope- 
rari, fed non poteft voluntasaliquidab- 
foluti velle, nifi pratcedat cognitio in- 
teliertus : ergo nec poteft voluntas ali- 
quid velle , quin eam cognofcat intel- 
lertus. Confirmatur , quia ficut fe ha- 
be» (impliciter ad (Impliciter , fic fe 
B habet 


io De Theologia Myftica 


habet magis ad magis : ergo ficuc ope- 
rari fimplicitcr voluntatis , fcquitur ad 
operari limplicitcr intclledus , fic magis 
operari voluntatis in amando ad magis 
operari intellc&us in cognofccndo. 

71 Refpondctur ad argumentum negando 
majorem, quoad modum operandi > de- 
inde conceditur minor, &c negatur con- 
lcquentia. Nam licet voluntas vt amet, 
necellirio requirat, vt bonum amabile 
fibi proponatur ab intellectu , poteft ta- } 
men illud bonum ab intclled,u propofi- 
tum voluntas plus amare , quam intel- 
lectus intclligcrc , nam intellcdus vt 
intelligat, debet penetrare , fiediftincte 
cognoiccre per partes, & proprietates 
objectum , voluntas vero poteft illud 
etiam in confufo amare. 

Deinde ad confirmationem negatur 
quod ficut fc habet fimpliciter ad /im- 
pliciter, fic magis ad magis , quando 
dependentia folumeft tanquam a con- 
ditione fine qua nor»non verocflcncia- 
lis.Nam licet voluntas non poflit fimpli- 
citer amare aliquid abfque eo, quod ab 

7 3 intcllcdu illi proponatur poteft tamen 
voluntas tale objectum amare , pluf- 
quam intellectus incclIigerc.Etracio eltj 
quia voluntas folum requirit prxviam 
cognitionem objcdi,Vt conditio fine 
qua non > ad ejus operationem , polita 
tamen tali conditione , potefi; excedere 
in amando ex intima conjunctione Dei 
per intimum iilapfum , ac ejus vivifico 
tadu , fit per notitiam expcrimcntalcnv, 
fc ipfa acquirere, quam fuavisefl domi- 
nus. Nam fuppofica in intellectu cogni- 
tione confiifj eorum , qux in tali vnio- 
nc voluntas dcguftat, ex iila propria libi 
notitia potell in fervent i fiimum fummi 
illius boni prxeepti amorem excitari, 6c 
Deo fpecialitcr movente in amorem il- 
lius amplius afccndi,quam fuerit intel- 
ledus ,cjus cognitione perfufus, & ab 
illo torrente voluptatis Dei inebriari, 
iuxta illud P.falm. 35. Inebriabuntur ab 
vbertate domus tux , & torrente vo- 
luptatis tux potabis cos , quia apud tc 
elt fons vitae. Et ficutqui tenet os fuum 
ad fontem vini inebriatur , fie qui te- 
net os fuum , id ell defiderium, ad fon- 
tem vitae, & dulcedinis , inebriatur, vc 
ait Paul, i . Corintk. 1 1 . Alius autem 
ebrius eft , & fic inebriantur, quia apud 
te eft fons vitae. 


SECTIO VI. 

Quid pgmpcem altqux. phrafes, 
(f ternum , (jutbui •vtuntur 
Theologi Myfttct ? 

§■ I- 

Quid fignificet ingredi divinam 
Caliginem , vel alcenderc ad 
fupercflentialem divinarum 
tenebrarum radicem. 

Vr 

SVMMAR 1VM. 

74 Jigntficet ingredi Divinam cali- 
ginem ? 

7 j Excejfus charjtatu Dei faper vires ite- ; 
te Ile llns , caufat m eo caligi [- 
nem. .* , . ; ,.t 1 . 

7 6 Ah qua funt tnvtfibiha , propter, e x- 
cedenttam. 

77 Deus dicitur itwifibilu , propter ex * 
ceffum lucis. ■ 

R Efporideo hxc nihil aliud fignifr- 
carc , quam accedere contempla- 
tionis caufaad illam lucem invifibilcm* 
quam Deus inhabitat, qux propter ex- 
cellendam , & cxccflum claritatis fux 
fupra vires intellectus creati caufat in 74 
co caliginem, five etiam tenebras per 
quandam ejus offufcationcra. Pro cujus 73 
explicatione , notandum eft , quod ali- 
quid eft invifibile dupliciter , vno mo- 
do propter fc , ficut opacum j alio modo 
propter cxcedcntiam ejus ficut fol ab 
oculo noftux. Deus ergo dicitur ha- 7^ 
bicarc caliginem Exodi , quando Mol- 
ies accdfit ad caliginem , in qua erat 
Deus , non quia in fe non fit luci- 
dum , nam vc ait loannes 1 . Et tenc- 
brx in co non fune vllx , & tenebrx 77 
cum non comprehenderunt , fed pro- 
pter cxceflum lucis , quo ofiufcando 
incclledum noftrum cahgincm , & te- 
nebras in eo producit, ficuc fol in ocu- 
lo noctua-. 


Tra&atus I. Difput. I. Se&. VI. 1 1 


s. I t. 

Quid fignificet illud didum:Do- 
£torum Myfticorum in con- 
templatione (ilcntium * 6C 
otium fcrvarc. 

SVMMARIVM. 

78 £aid fignificet fi lentium ■» & otiuni 

tn contemplatione ? 

79 Intellectus femper operatur etiam in 

ipfia quiete contemplationis. 

80 Locutio , (jr auditio non pojfunt fieri 

fine actu. 

81 Charti as ait ibus > fr noti habitibus 

augetur. 

% 1 Ponitur qu edant objeitio , <jy folvi- 
tur. 

Q Efpond eo, hoc facrum filent iafflj 
& otium contemplationis non im- 
portare fufperifionem intellectus , quali 
ttihil omnino tunc operetur , vt aliqui 
attribuunt Taulcro, fed excludere actus 
incitatos intellectus , quibus circa plu- 
rima turbatur , & includit tantum a<ftus 
fuaviflimosj quibus potius anima Deum 
loquentem aufcultatur , quam ei loqua- 
tur , Sc quibus potius in ipfo poflefTo 
quiefeit, quam ad eum inquirendum 

79 laboret , revera tamen intellectus fem- 
per operatur etiam in ipfa quiete, quia 
contemplari , operari cft. Quorum 
omnium ratio eft , quia animx contem- 
plativorum in ipfa contemplatione cum 
Deo loquuntur, & a Deo etiam audiunt,' 

. loquutio autem , & auditio non poflunt 

80 fieri fine adu.Tam quia ex tali cellatio^ 
ne , & fufpenfiooe actuum intellectus, 
Sc voluntatis , anima omnino cllet 
otiola j & nori mereretur , ncc ex ca 
haberet aliquam vtiluatem , nam cha- 
ritas actibus augetur , & non habitibus, 

8 1 vel cellatione ab actibus charitatis, vt 

notat D. Thom.1.2. quafi.iHo. art. 6 . 
tap.$. Quando ergo Myltici dicunt in 
contemplatione dari otium , &. fiicn- 
tium , funt inceiligendi quantum ad 
multiplicitatem , opcroficaccm , 8c tx- 
dium actuum intellectus , vt fupra dixi- 
mus, & quod aftus voluntatis non funt» 
cum amaritudine , &: conatu inrefiftcn- 
do , fcd omnes clle actus fuavilfimos, vt 
fupra diximus, iuxta illud Matchci, Intra 
tn gaudium Donum tui. ^ I 

81 Dices, A&us iltos in anima prxee- 
Direclorium Myfiicuni. 


dere locutionem Dei, & manere inte- 
rim ex dulcedine a Deo immifia, & re- 
licta cx prxcedentibus adibus fufpen- 
fam , donec Deus loquatur remanente 
anima in quodam filentio : ergo anima 
in lioc filentio non operatur. L llefpon- 
detur negando antecedens , nam vel il- 
lud quod relinquitur in illa fufpenfione 
eft a&us primus five fit habitus, five 
lumen , aut aliquid fimile , vel cft aClus 
fecundus : fi eflet a£tus primus , feque- 
recur , quod contemplatio ellct diutur- 
na , & duraret per totam vitam 5 fi aftus 
fecundus non poteft intclligi nifi quod 
fit adus intellectus , vel voluntatis , Sc 
illa dulcedo rcli&anon pertinet ad con- 
templationem fbrmaliccr , fiquidem non 
tendit in Deum , fed in quoddam fen- 
fibilc , vel intelligibile fub ratione fed- 
fibilis , quod poteft fenfum demulcere, 

& non metetiir talis dulcedo nbmen 
contemplationis, vel ahtcccdentcr, vel 
confcqucmer, dimanat namque ab illa 
fecundum quod fuperiores vires red- 
d undant in inferiores. 

$. ni. 

% 

Quid velint Myftici dicere, 
quando dicunt, quod anima 
in ftatu vnionis intima: anni- 
hilatur , Sc liquefeit. 

SVMMAR IV M. 

83 Quid per annihilat tonem in fiatu 

vnionis intelltgatur > explicatur. 

84 Q*id mtelligatur per hqueficere in 

fiatu vnionis.. 

85 In quo confifiat conformi t as cum vo- 
luntate Dei. 

Efpondeo iion incelligi, quod ani- 8 j 
ma fic deftruatur , vt nihil ejus re- 
maneat, quomodo Philofophi annihila- 
tionem intelligunt , fed folum intclligi- 
tur quod tunc anima fcipfam dcfpicit, 
fic fui oblivifeitur , Sc omnium rerum 
creatarum, vt nullam carum memoriam, • 
afit<ftum,& cognitionem apud fc reti- 
neat folo contenta Deo cui fe totaliter 
tradidit. Liquefeit vero quando juftus 84 
per devotionem taliter liqueicit , quod 
omnem duritiam indevotionis, &, obfti- 
nationis dimittit- A: indiverfas virtutum 
imagines ,fpiritus jpfam fledit, nam fi- 
cuc rofa pofita in alcmbico liquefeit , Sc 
refolvitur in fumum , qui tandem in 
B 1 aquam 



12 De Theologia Myftica 


aquam hominibus medicinalem diftil- 
latur , fic homo mifcriarum alienarum 
ardore compundus per compaflionem 
refolvitur , & in aquam rcfrigerativam, 
St linetivam beneficiorum mutatur , in 
quant&m aliis benefacit , Sc fubvenit, 
vclfaltem piis compalfionis lacrymis ir- 
% rigat. Fit etiam animx liquefadio per 
omnimodam ejus conformitatem ad 
voluntatem Dei , qux confidit ineo, 
quod ejus voluntas penitus transfunda- 
tur in voluntatem Dei , quomodo fer- 
rum igneum, St candens igni fimilli- 
mum fit pridina , propriaque forma 
exuta. 

§. I V. 

Quomodo fint intelligcndac illz 
phrafcs in ftatu intima: unio- 
nis: Deus ofculatur , & am- 
pleditur animam ,& fpon ta- 
lia, 8 C matrimonium fpiritualc 
iniit cum illa. 

SVMMAR 1VM. 

86 £utd fignificetur per ofculum Dei ad 

animam ? 

87 J$*id fignificetur per amplexum Dei 

ad animam f 

88 £ufd fignificetur per jponfalia , & 

matrimonium inter Deum , & ani- 
mam. 

89 Illapfus divinus non fit intcllcclui 

viatorum eadem perfechone, ac fit 
intellectui beatorum. 

90 In quo differat dejponf at io anima cum 

Deo d matrimonio cum illo , decla- 
ratur. 

9 1 Ponitur alia differentia. 

92 Ponitur aliud diferrmen. 

86 Efp°ndco P er ofculum fignificari 
X\ fummam quandam fuavitatem ani- 
ma: a Deo infufam in divini Spiritus 
communicatione , per ofculum enim 

* materiale ex quo fitilla derivatio fpiri- 
tfts , fcu halitus fe fuaviter ofculantium 

87 mutu6 communicatur. Per amplexum 
autem fignificatur quidam tadus fub- 

' flant i alis animx a Deo fadus, quifapic 
xternx vitx delicias 5 fponfalia vcro,& 
matrimonium tunc dicuntur quando 
g g Deus qui in edentia anima: refidet 
ineffabili modo menti purgat* illabi- 
cur , & fc manifedae elevando quodam 


divino lumine intelledum, vt cum exi- 
flcntem, fibique prxfcntcm agnofeat, 
voluntatem Cficdive tangendo uc 
Deum intimfe conjundum , ac animam 
dcofculantem , 8 c amplexantem arden- 
tillimc amet , ac amoris mutuo amplexu 
ei copuletur, ac in illum omnino trans- 
formata , St abforpta eodulciflime , St 
fuaviflime perfruatur,hic autem illapfus 
divinus non fit intelledui viatorum 89 
eadem perfufione , ac fit intelledui 
beatorum per intuitivam Dei vifionem, 
fcd tantum per realcm Dei prxfentiam, 
fic unionem , non foliim cum voluntate, 
ut aliqui volunt, fcd etiam cum intel- 
ledu, ut dicemus infra tratt. ^.dtfi.i. 
fetf.i.vcrb. dices tn fine. 

Hxc igitur felicidima unio in qua 90 
Deus dcgullaiur, duplici gradu gaudets 
alter vocatur fponfatio fpiritualis , alter 
vero matrimonium fpiritualc. Didere 
autem fponfatio a matrimonio in majo- 
ri , vel ardiori unione. Nam in fponfa- 
litio tantum cll unio inchoatajin matri- 
monio vero cfl vnio perfeda , fic firma, 
ut ait Valgorner. quafiione praemiali 
art. 9. ». 1. In fponfalitio non continuo 
gaudet anima divina Dei prxfcneia, fed 
potcfl ab eo feparari , imo fxpe fepara- 
tur, fecus in matrimonio fpirituali.Nam 
in illofemper Deus prxfensefl animx* 
licet non femper clari ab illa videatur* 
vt quando duo lunt in quadam domo 
fi clauderetur fenellra , quamvis unus 
non aperte videat alterum , quem antc£ 
media luce videbat .aperte tamen in- 
tclligit ibi e fle prxfentem j fic ergo 
contingit in anima , qux eft conjunda 
Deo per matrimonium fpirituale. 

Datur etiam alia differentia. Quia in 91 
fponfatione anima ex fumma deleda- 
tionc hujus unionis nihil omnino fen- 
tit , quia tunc omnes potentix con- 
fumptx , ac abforptx manent , in ma- 
trjmonio verd aliter folet contingere* 
quia tunc Deus potentias antea ab- 
forptas , fic ligatas folvit , fic permittit, 
ut anima percipiat , atque intelligat ali- 
quid de ineffabilibus bonis quibus 
fruitur. Datur 8c aliud diferimen, quia 9. 
in fponfatione communicantur animx 
omnia dona St gratix, mediis, potentiis, 

St fenfibus * in matrimonio vero , cum 
matrimonium in centro animx contin- 
gat , ibi immediate Deus fc manifedae 
quadam intclleduali , ac nobiliflima 
vifione, ut notavit. N. M. S. Therefia 
m+ifione f.c.i. fed de bis vide, qux infra 
dicemus traef.+.d. 3 .fed. 1 . cr x • 

5 . V- 


•igitized by Google 



Tra&atusl. Difput .1 Sed. VI. 13 


s V. 

Quomodo fit intelligenda ilia 
phrafis : Anima transfor- 
matur in Deum. 

SVMMARIVM. 

53 S^uomodo anima transformetur in 
Deum , explicatur. 

94 Amor ejl transformatio affeClus in 

rem amatam. 

95 Amicus e fi alter ipfe. 

96 £ui adbaret Deo } unus fiiritus efi. 

23 TJ Efpondeo qu&d hxc phrafis non 
J-Vdebet. intclligi dc transformatione 
proprix naturx in divinam , hoc enim 
eft impoffibile , fcd per remotionem 
proprix naturx in perfeda participatio- 
ne divinx naturx per eximium donum 
gratixfandificantisi nam ficut qui fu- 
perinduic novam formam , vere dicitur 
transformatus in illam , fic jufti , & 
contemplativi , quia induunt gratiam, 
duritatem , & dona fupernaturalia , 
qux quidem omnes funt participatio- 
nes divinx naturx , Ideo dicuntur 
transformati in Deum. Tum quia cum 
in hac altiffima contemplatione maxi- 
mo exardefeant amore Dei , ideo di- 
cuntur in Deum transformati > nam 
amor nihil aliud eft , quim transforma- 

54 tio affedus in rem amatam , & per amo- 
rem amans fit unum cum amato, & ideo 
Philofophus 9. Ethicorum dixit qu6d 
Amicus efi alter ipfe. Et Paulus 1 . ad 
Cortnth. 6. ait : j$ui adharet Deo , unus 

55 finitus efi. Dicitur autem hxc unitas 
fpiritus , non tantum , quia efficit eam 
vel afficit ei fpiritum hominis Spiritus 
fandus ,fcd quia ipfe eft Spiritus San- 
dus Deus Charitas , cum per cum qui 

96 eft amor Patris , & Filij , & unitas , Sc 
fuavitas , fic bonum , 6c ofculum , & 
amplexus, & quidquid communi po- 
tcft cfle amborum in fumma illa unitate 
veritatis , & veritate unitatis i hoc idem 
homini fuo modo fit ad Deum , qu6d 
cum fubftantiali unitate Filio eft ad 
Patrem , vel Patri ad Filium, cum modo 
ineffabili , inexcogitabilique fieri me- 
reretur homo Dei non Deus, fed tamen 
quod Deus eft ex natura , homo cx 
gratia. 


$. V I. 

Quid intclligant Myftici 
nomine macula:. 

SVMMARIVM. 

57 ? cr maculam Myfiici infel- 
icant. 

58 tnt e fle Cliva , & fenfitiva operationes 

per fe impediant fe invicem. 

99 IntelleClus puritas quodammodo fen- 

fibilibus operationibus coinquinatur. 

"O Efpondeo quod non folum intclli- 5-7 
-tegunt maculam peccati , fed quem- 
cunquc defedum , vel fuperabundan- 
tis cogitationis , vel etiam nefeientix. 

Ita D. Thom. 1.2. qu*fi.$6j*rt. <jr 4.89. 
art.i. (jr 11. quafi.iy.art.j,. Cujusdidi 
rationem affert D.Thum. quafl. 13. de 
veritate art. 4. dicens Per fe impe- 
diunt fe invicem intelledivx , & fcnfi- 9 9 
tivx operationes , tiim per hoc , quod 
inutriufquc operationibus oportet in- 
tentionem cfte , tum etiam quia intel- 
ledus quodammodo fenfibilibus opera- 
tioni busadm i fcetur, cura A phantafma- 
tibus accipiat, & ita in fenfibilibus ope- 
rationibus quodammodo intellcdfis pu- 
ritas inquinatur : cum ergo anima in illa 
unione divina , divino fruatur intuitu, 

& cogitationibus rerum terrenarum ab 
hac unione diftrahatur, ide6 tales co- 
gitationes maculx , Sc offendicula a 
Myfticis reputantur. 

5- VII. 

Quid velint dicere Myftici, quan, 
do dicunt quod anima in inti- 
ma Vnionc cum Deo , fruitur 
Deo , feu verbo Iponlb luo. 

SVMMARIVM. 

1 00 In qUo confifiat fruitio, explicatur. 

1 o 1 Non potefi nofira voluntas quiefceJ 
re , nifi in ultimo fine , qui efi Deus. 

101 In hac vtta non potefi dari fruitio 

perfeCla. 

I o 3 Soli beati perfeCfe f ruuntur , 

104 Fruitio jufiorum in Dei unione non 
potefi explicari. 

■p Efpondeo quod fruitio in duobus 100 
•EVconfiftit , fcilicet in vifionc inccl- 
B 3 Iccius, 


Digitized by Google 



i4 De Theologia Myftica 


le&As, & in delectatione affe&us.Vndc 
dicit Auguftinus. Fruiraur cognitis ; in 
quibus voluntas dele&ata quiefeit , non 
poteft autem noftra voluntas quiefeere, 
Jor niii in ultimo fine , qui eft Deus: unde 
in hac vita non poteft dari fruitio per- 
fe&a , quia non poteft dari fruitio per- 
fietfta, nifi detur etiam perfecta dclccka- 
loi tio. Hxc autem cfle non poteft ante 
confecutionem finis , & ideo juftus ho- 
mo non pcrfe&& fruitur , fed foli beati 
qui confecuti funt finem vere & per- 

103 fe&e. Licet tamen fruitio juftorum in 
illa Dei unione non fit pcrfc<fta,eft adc6 
excefiiva ut explicari non poffit. Vndc 
dixit Bcrnardus Serm. 8 5 . in Cantica , fi 

104 quis curiofus quxrat a me, quid fit ver- 
bo frui , quxrat potius expertum a quo 
id quxrat. Non poteft igitur verbis ex- 
primi quid fit Deo frui , folum judicatur 
confuse , quod eft in eo fuaviter in hac 
intima unione pofleflb mirabiliter de- 
lectari. 

§■ V I I L 


unita*, eo quod non habeant operatio- 
nes dictam unionem impedientes , non 
enim poliunt immediate Deo uniri y ut 107 
intelleclus , & voluntas , fed tranfacU 
unione fuo modo participant aliquid 
fupernx dulcedinis , ac fruitionis , quafi 
micas cocleftis illius convivij , & tunc 
dicitur unio totalis, qux eft quxdanl 
participatio arternx gloiix. 

Contingit autem aliquando , quod 
tton fit tantx lucis fplendor , nec tantus 
fervor divini amoris, ut fic fortiter in- 
telleftum , & voluntatem Deo uniant/. 

xentix, 

, & vo- 
, puta, 

imaginatio , vel memoria folvatur , & 
tunc non ita quieta manet anima , nec j 0 j| 
xqualis eft femper unio intclle&us, & 
voluntatis i poteft enim Deus inxquali- 
tcr illabi in has potentias, aliquando in 
intelle&um per clariorem lucis fplendo- 
rem , aliquando magis in voluntatem 
per ardentiorem divini amoris fervo- 
rem , & inde procedit inxqualisunio. 


quod fimul alix fufpendantur pi 
vel quod perdurante inieJlcclus 
luntatts unione , alia potentia 


Verum in exercitio Theologiae 
Myfticae omnes animae po- 
tentia fint Deo unita:, & aequa- 
liter. 

SVMMARIVM. 

loj Aliquando in hoc exercitio Theolo- 
gia Myjlica > omnes potentia anima 
funt Deo unita. 

10 6 Aliquando f olus intellectus , & vo- 
luntas funt Deo unita folutis altis. 

107 Quando dicantur omnes potentia 

Deo unita. 

108 ‘Non ejl femper aqualis unio intel- 

Icilus , & voluntatis cum Deo. 

p Efpondco quod aliquando in hoc 
A^-cxcrcitio , omnes potentix animx 
funt Deo unitx , aliquando vero folus 
intellc&us , & voluntas , folutis aliis, 
106 quod fic declaratur. Ex intimo Dei il- 
lapfu in intcllc&um &. voluntatem tan- 
to fplendore divinx lucis perfunditur 
intelleclus, & tanto fervore di vini amo- 
ris in Deum fuprl , & extra fe rapitur 
voluntas, ut tunc omnes potentix par- 
tis fenfitivx fufpendantur, cum tamco 
intellc&us, &. voluntas fuas nobiliffi- 
mas , & fuaviflunas habeant operatio- 
nes contemplationis , & dileclionis , & 
in hoc feniu dicuntur potentix Deo 


5. IX; 

Vtrum iifdcm mediis anima coi*- 
locetur in exercitio Thco 
logix Myftica:. 

SVMMAR IV M. 

1 09 Ex diverfs mediis anima collocatur 
in exercitio Theologia Myjlica. 

I I o A liquando ad illam pertingit ex con- 

fderatione creaturarum. 

I I I Aliquando ad illam pertingit per 

ch an tat em , Cr fidem. 

1 1 1 Aliquando ab f que fuo conatu repente 
per raptum ad Myjlica Theologi A 
intuitum elevatur immenfa pietate 
Dei. 

t) Efpondeoquod diverfis mediis in 109 
illo collocatur. Nam interdum ad 
illud pertingit ex creaturarum confidc- 
ratione , quidquid enim perfe&ionis 110 
divifim,& imperfccle in illis eft emi- 
nenciflimfe , &. cura excellentia pernitus 
infinita reperitur in Deo illarum crea- 
tore. Interdum ad illud pertingit per 
anagogicam iiluftrationcm , Sc pure in- 
telligibilcs formas pcrfupcrnaturalia, 8 C 
divina charifmata, per lapiendam uni- in 
tivam, per charitatem flammigeram , Sc 
fidem 'rationibus credendorum > purifi- 
catxquc, 


Digitized by Google 


T ra&atus I. Difput. I. Sed. VI. i y 


112 catarque mentis intelligentia decoratam. 

Interdum ahfque fuoconatu repente ad 
Myfticte Theologia: intuitum raptum, 
& exfbfim elevatur iramcnfa Dei pie- 
tate , per pr,x venientem gratiam iplam 
affccdivx partis apicem , ac mtcllecHvx 
potentia: verticem immediate tangente, 
illuminante , & inflammante , ut imbe- 
cillis creatura confcftim deficiat a fc 
ipfa , ac fuper fe mirabiliter in Deum 
transferatur. 


$. X. 


SVMMAR IVM. 


113 f nio fruitiva , qua contingit in fu- 
premo gradu Theologice Myfitca de 
/ege ordinaria , non potefi fieri fine 
raptu . 

1 1 4 i' ars fuperior vehementer Deo in- 

tenta, cr attenta, trahit ad fe par- 
tem inferiorem. 

1 1 5 £ 2 jl* n do anima ejl in ftipremo gra- 
du unionis cum Deo, fit 1/1 calo flen- 
tium juaft media hora. 


I')T) Efpondco non polle de lege Ordi- 
_ ' naria. Et ratio cft, quia anima per- 
cipiens Deum intime illapfum divino 
conatu , ac fuavifiimo amplexu , prx 
amoris ac dulcedinis magnitudine , & 
intentione , fic ei per intellectum , ac 
voluntatem adhxrct , quod non pedit 
naturaliter loquendo potentias inferio- 
res non fufpendcrc , & a propiis acti - 
bus abftraherc , pars enim luperior tam 

1 1 4 vehementer Deo intenta, & attenta ad 
fe trahit inferiorem, nam cum ejus vir- 
tus, fit finita, quo magis uni attendit, 
eo minus aliis 3 trcndit , Sedum uni ite 
vehementer attendit, nulli poteft alteri 

115 per alias potentias attendere. Vnde 
quando anima cft in hoc flatu , fic -in 
ccelo filentium , quafi hora dimidia , ut 
optime ait Ricardus de S. Victore , de 
gradibus violentia: chariucis. 


vsur 


§. X I. 


V trum anima pertingens ad hanc 
unionem fruitivam , polTit il- 
lam ira cognofcerc, ut de illa 
non poflit ullo modo dubi- 
tare. 


SVMMA RIVM. 


Vrrum unio fruitiva qua: in fu- 
premo gradu Theologia: My. 
Iticx contingit, polTit aliquan- 
do line exftafi contingere. 


1 1 6 Anima pertingent ad hanc untoneni 
fruitivam, ita eam cognofctt.at non 
poffit de ea dubitare. 

1 17 Dem hanc certitudinem rcaltter ani- 

ma fic unita communicat. 


"D Efpondeo affirmative. Nam in hu- , 
juimodi unione.Dcus interno t.ledu, 

& amplexu percipitur , & quodammo- 
do palpatur ab anima , Sc immenfos di- 
vinx gratix thtfauros communicat;qux 
omnia manifeite videt anima maxime 1 17 
Deo tunc realis fux ptxicntix ccrtitu- 
dincra communicante. 


s. x i r. 


Virum in hoc lublimi Theolo- 
gia: Mylticx gradu , quoad 
unionem fruitivam Dei per- 
tingit anima , reddatur certa 
quod fit in flatu gratix , &C in 
numero eie&orum. 


SVM MARIVM. 


1 1 8 Jjhtod antma Jit in graltd , & de 
numero brutorum , requirit bci re- 
velationem. 

l 1 9 St ut tu unionis fruttivx exigit quod 
Deus rnficlet dnirnx , quod fit tn 
JIatu gratia, cr de numero bea- 
torum. 

1 10 Probatur ratione. 

1 x 1 Tranfatfa ammx fruitiva unione, 
talis notitia recedit ab anima. 

izx In hac vita femfer Deus, timorem 
foctat amori. 

113 'Ponitur quxdam objcclio , & fol- 


R Efpondco hxo. non pofle fciri fine £I g 
divina revelatione, ifte tamen (la- 
tus exigit , ut Deus eidem anima: re- 
velet evidenter, quod fit in iUtu grati.r, 

& 


Digite 


m 


1 6 De Theologia Myftica 


tc in numero cleftorum. Ita Laurentius. 
Iuftinianus tra&at de cafto connubio 
Verbi, &C animi c*p. n. Sc alij quos 
1 1 9 refert Sc fequitur Fr. Philip, i Trinit. 
in difcurf, proaminli nrt. 8. Ratio cft, 
quia fi inter amicos , reperitur , vt quis 
alteri manifeftct cum in numero mo- 
rum electarum computari , quanto ma- 
gis Deus verus animx fanfhe amicus. 
Tum quia abfque clara pnrdictarum 
notitia vix concipi poteft , tam deli- 
i io tiofus , ac gloriofus animz fanftr , qua- 
lis infridefcribetur in hoc fublimi gra- 
du Theologi* Myfticx, ftatus. Licec ta- 
men hxc vera fint, f*pc tamen contin- 
git, quod tranfactotam fublimi Theo- 
logi* Myfticx exercitio , talis notitia 
m recedat ab anima, dum aliquando ejus 
dilediffimus fponfus latet ; tum ad fide- 
batis ejus experimentum s tum ad me- 
ritorum augmentum ; tumquia vult, vt 
itixta Apoftoli inftrudionem.cum timo- 
re , Sc tremore falutem fuam operetur, 
ni in hoc enim moralis vitae exilio, fem- 
per Deus timorem fociat amori , ut fic 
anima amote mota, ad Deum ferventer 
accedat , Sc fando timore perterrita, re- 
1 13 cedat i malo ; nam licet in hoc fublimi 
ftatu , dum amor cftadu perfediflimus, 
timorem penitus excludat , iuxea illud 
Apoftoli : CharitM for m mittit timorem, 
remifto tamen amoris tam perfedi adu, 
folet aliquando redire timor , ut homo 
fecuriiis falutem fuam operetur. 


SECTIO VII. 

Dc partibus Theologi* 

• Myftic*. 

SVMMAR IV M. 

1 x 4 Theologi* Myfttca in triplicem gra- 
dum dhtdttur. 

115 Decl*r*tur primus gradus. 

11 6 Declaratur fecundus gradus. 

1x7 Declaratur tertius gradus. 

1x8 Hi tret gradus correfpondent tribus 
viis purgativa , illuminat iv * , dr 
unitiva. 

1x9 His tribus gradibus correfpondent dif- 
verfa exercitiaproportionata. 

1 30 Si aliquis proficientium, vel perfero- 
rum forte inciderit in grave pecca- 
tum , non debet relinquere fu» exer- 
citia , fed deplorato peccato re- 


dire ad fu» exerciti». 

131 H» tres via, licet fint tres , re ipfa 
funtun» ,dr cur f 

131 In omnibus his tribus viis illas ha - 
bentesfemper proficiunt. 

133 In omnibus his viis purgantur im- 
perfeftiones. 

134 Etiam in via purgativa dr i dum: - 

nativa illas habentes attendunt ad 
Dei unionem. 

133 Aliquando permittenda funt incipien- 
tibus , dr proficientibus , exercitia 
perferorum per breve tempus , dr 
quando. 

13 6 Perfeftt aliquando folent facerem» 
xtmas pernitent tas , dr mortifica- 
tiones. 

1 37 Magifiri fpirituales debent atten- 
dere , ut fui difcipuli non plus tem- 
poris infimant in viapurgatk>a,dr 
illuminat iva ,qudm opus fit. 

138 Dari pote fi caJus , quod aliquis qui 

efi in via purgativa , habeat maio- 
rem charitatem , quam ille, qui jam 
efi in via t/luminativa. 

139 Dari potefi cafuS quod unus tranfeat 
ab fiatu gravijfimi peccatoris ad fla- 
tum vita unit iva immediate , abf- 
que eo quod tranfeat per viam pur- 
gativam vel iduminativam. 

1 40 Hic caftis non accidit abfque mira- 
culo. 

D ico prim&: Theologia Myftica in | ^4 
triplicem gradum dividitur , iuxta 
tres gradus charitacis , quos ponit D. 
Thom i.x. quafl.14.art. 9 Et vocantur 
incipiens, proficiens, & pcrfc&us.Nam 
in primo incumbit homini ftudium 1x5 
principale ad recedendum i peccato, 8c 
refiftendum concupifcentiis ejus , qua: 
in contrarium charitatis movent, & hoc 
pertinet ad incipientes in quibus cha- 
ritas cft nutrienda , & fovenda ne cor- 
rumpatur. In ifto gradu jam purgantur 
purgatione pafliva partis fenfitivx , 
mens dicitur intrare aliqualiter divi- 
nam caliginem , fic aliqualiter con- 
quiefeunt per amorem , & contempla- 
tionem. 

Secundus gradus cft illorum , qui ixf 
rincipaliter intendunt, ut in bono pro- 
dant, &c in eis gratia per augmentum 
roboretur , qui gradus cft propius profi- 
cientium^ Ifte gradus per fertior cft pri- 
mo, quia non lolum plura in divina ca- 
ligine videntur Myftcria, fedquia, per- 
fectius , &, perfertiori modo videntur: 
nam in primo gradu non ita clar£ , fiC 
diftinftfc. 




Dfgitized by Google 


Tra&atusl. Difput. 1 . Sed. VI t 17 


diflipffe , fed tantum tranfitorie viden- 
tur, fed in hoc fecundo clarius , & di- 
ftinclius , & pcene habitualicer infpi- 
ciuntur , & mens per affectum Deo fir- 
miter, ac fuaviffime adhxret 
1x7 Tertius gradus cft illorum qui Deo 
inhxrcnt , & Deo fruumur, & efl per- 
fectorum , qui cupfum diilolvi , & elle 
cura Chriflo. In iflo gradu mens totali- 
ter transformatur per unionem affedi- 
yam , & cxpcrimcntalemfruitivam, 6c 
realem , quantum prxfens flatus hujus 
vitx patitur i ita ut cx parte Dei opor- 
teat concipere ipiius Dei in animam ii- 
lapfum, fivi deofeu lationem, & ample- 
xum unitivum. Ex parte verti animx, 
unionem amoris , Sc perceptionem frui- 
tivam,& fuav iffimam ipiius Dei. Ad 
hanc igitur ofculationcm five ample- 
xum, & animx fruitivam unionem rc- 
fultat in intcllcftu , aJtifluna per- 
fectiflimade Deo cognitio, in qua, ut 
fupra diximus , formaliter confidit prin- 
cipaliter Theologia Myflica*, Nec cx 
Co quod hxc Myflica Theologia hos 
tres gradus habeat , ideo triplex ponen- 
da cft illius definitio.fed illa quam fupra 
pofuimus, fufticit & convenit omni flat 
tui , fecundum proportionem principa- 
liter flatui perfc do minus principaliter 
aliis , ut fupradjximus. 

1 x g Dico fccundo.Hi tres gradus Theold - 
gix Myflica: corrcfpondcnt tribus viis , 
qux dicuntur purgativa, illuminativa, & 
uniti va.Purgativacfl incipientium, quo- 
rum fludiumcfl purgare animam malis 
habitibus, & appetitibus inordinatis vita: 
tranfaclx. Illuminativa efl proficien- 
tium , quorum (ludium principale cft 
confcqui virtutes cum amore , & Dei 
cognitione. Vnkiva cfl perfectorum, 
quorum principale (ludium cfl Deo va- 
cari , & cum co uniri. 

1x9 Dico tertii. His eribus gradibtls cor- 
rcfpondenr exercitia diverfa proportio- 
nata principali fludio cujufcunquc, nam 
incipientibus conveniunt cxcrcitiaapta 
ad purgandam animam, ut efl pccnitcn- 
tia , oratio cum meditatione novitiorum 
hominis , & dc malitia peccati , procu- 
j rando concipere divinum timorem. 
Gradui, proficientium conveniunt exer- 
citia apta ad illuflrandam animam , ut 
fune meditationes vitx Chrifli , Sc 
exercitium virtutum , qux nos reddunt 
iamtles Chriflo. Gradui perfc clorumi 
conveniunt exercitia contemplatio- 
nis , fic amoris Dei , ufus orationum 
jaculatarum , vel afpirationum cor- 
Direfl ortum Myjiicum. 


dis , qux omnes res fune uniti vx. 

Dico quarto Si aliquis proficientium, 1 3 ° 
vel perfectorum , in aliquod peccatum 
grave forte inciderit , non ob id debee 
relinquere lua exercitu , redeundo 
iterum ad flatum incipientium , fed de- 
bet per aliquot dies luum peccatum 
deplorare , fic de co agere pernite miam, 
iuxea Coqfilium lui Magiftri Spiritualis, 

& iterum redire ad curfum fuorum 
exercitiorum, qux antea habebat. Ra- 
tio dl , quii qui hoc modo cadit , fre- 
quentius majori fervore furgic , quam 
antea habebat quamvis peccaverit, 
non ob id perdidit Habitus acquifitos 
virtutum , nec uno, aut paucis- peccatis 
acquilivit habitum peccandi , ad quem 
cxil irpandu fit ncccflaria v-iapurgativa. 
Quod confirmiri potetl exemplo Sancti 
Petri , 8 t Sancti Thomx Apoftoli , qui 
non ex eo quod peccarunt „• relique- 
runt exercitium proficientium, vel per- 
fectorum. Tum quia tales lapfus fune 
proficientibus, vel etiam pcrlcdh oc- 
cafio melius proficiendi ,quxiunt valde 
flutanda. 

Dico quinti. Hxtrc 1 '; vix, licet fint I 3 I 
tres, re ipfa fune una , fi quidem omnes 
ordinantur ad unum finem. Nam ficut 
charitas in incipientibus , proficienti- 
bus , & perfectis clt eadem , licet illam 
habentes diverfa habeant exercitia , fic 
fe habent lvc tres vix purgativa , illu- 
minativa , & unitiva in hominibus con- . 
templativis. Et ficut homo clt idem, 
licet in infantia ucatur la&e , in adolci- 
centia , vel juventute alio cibo, ficMy- 
llici fe habent in hac Theologia Myfli- 
ca. Nam alius efl cibus incipientium, 
alius proficientium , alius perfectorum. 

Nam primi purgant peccata , habitus 
malos expellunt. Secundi acquirunc 
virtutes. 1 crtij Deo uniuntur per amo- 
rem. 

Dico fexco. Licet in omnibus his tri- 13 1 
bus gradibus , illos habentes femper 
proficiant , hxc tamen nomina cis ac- 
commodantur, iuxea exercitia qux unuf- 
quifque habet, eum hoc tamen flac, 
quod in omnibus his tribus flatibus pur- 
gantur imperfectiones, quamvis purga- 
tio fit propria vix purgati vx , & etiam 
invia purgativa, U illuminativa inci- 
pientes, 6 c proficientes aliquo modo 
attendunt unioni Dei , quamvis hxc 
unio fit propria vix unitivx & perfecto- 
rum. Et ratio efl, quia hi omnes amant 
Deum fupef omnia , fiquidem funt in 
charitate , qux cos inclinat ad hanc 
• * C unionem. 


1 8 De Theologia Myftica , Tra&.I. &c. 


unionem , & omnes etiam perfecti ha- 
bent aliquam imperfectionem al qua de- 
bent femper purgari, quin delinant efle 
perfonx perfeci* duritatis. 

135 Dico Septimo. Aliquando permit- 
tenda funt incipientibus , & proficien- 
tibus exercitia perfectorum per aliquod 
breve tempus , ut indic Natalis Domi- 
ni , & Spiritus Sandi ,qui dies funt de- 
dicati amori Dei , qui eft exercitium 
proprium perferorum. Et ratio eft, quia 
in his , & fimilibus diebus convenit , 
quod incipientes omittant propria exer- 
citia , & exercitiis perfedorum accom- 
modentur , leipfos conformando cum 

i )6 Sandx Ecclcfix Spiritu ,qux tunc tem- 
poris tota Dei amore inflammatur. Et 
viccvcrfa dicendum eft de perferis, 
nam hi etiam felent aliquando facere 
maximas poenitentias , & mortificatio- 
nes , & fua deplorant peccata , quali ea 
nunquam deploralfenc , que fnnt pro- 
pria incipiendum , que omnia debee 
prudens confcllor attendere , & difpo- 
nere iuxta cujufcunque capacita- 
tem. 

DicoOclav6. Magiftri Spirituales, 
' debent maxime attendere , ut ejus 
difcipuli non plus temporis in via pur- 
gativa , & illuminativa infumant, quam 
opus Iit, nec debent cos accedere , fed 
iuxta profer um uniufcujufque illos fa- 
cere tranlirc dc via purgativa ad illumi- 
nativam , & ab hac ad viam unitivam. 
Vndc poftquam aliquis per aliquot 
menfes fua peccata deploraverit, fijam 
ab habitibus malis videatur purgatus, & 
in virtutibus appareat radicatus , debet 
ei confulcre , ut tranfeat ad viam vni- 
tivam , duramodi» non omnino omittat 
duas vias antecedentes , fed in eis ma- 
gis perficiatur. 

1 38 Dico Nono. Dari poteft cafus, quod 


quidam incipiens ,& qui adhuc eft in 
via purgativa, habeat tnajorem charita- 
tem , quam illequi jam eft in via illu- 
minativa. Et ratio eft, quia poteft acci- 
dere , quod aliquis rcligiofus , qui ab 
infantia habitum fufeepie , abfquc mul- 
titudine peccatorum , fc vi* illumina- 
tiva: tradiderit , & in ea tibie procedat. 
Alius ver6 qui poftquam multa pecca- 
ta commifit tactus dolore cordis intrin- 
fecus habitum fufccpit , & nimio fer- 
vore , & Dei amore fufccpit viam pur- 
gativam > fed in hoc ratione nimise con- 
tritionis , eft major amor Dci,quatn eft 
in alio , qui tibi& procedit : ergo ali- 
quando unus incipiens poteft majorem 
charitatem habere , quam aliquis pro- 
ficiens , fi tibie , & cum multis venia- 
libus procedit. Dicetur tamen iftum 
e fle invia purgativa, alterum ver6 in 
illuminativa ,quia ifte adhuc habet ha- 
bitus malos peccatorum , non ver6 al- 
ter , & licet habeat virtutes , & illarum 
habitus infidos , non tamen habitus ac- 
quifitos , ut habet ille qui iam eft in via 
illuminativa. 

Dico decimi. Bene poteft dari ca -*39 
fus , quod unus tranfeat ab ftatu gra- 
viflimi peccatoris > ad ftatum vi* unici- 
v* immediati , abfquc eo quod tran- 
feat per viam purgativam , & illumina- 
tivam. Ita D. Thom. 1. 

*rt. \. Adverte tamen ,quod hic cafus 
non accidit abfquc miraculo , ut fuc- 
ccflit D. Paulo , & aliis fandis. Hi ta- 
men fandi , quos Deus per fpecialc mi- 
raculum de ftatu peccatoris ad ftatum 
vix unitiv* immediate transfert , in ipfa 
via uniti va,cxerccnt adus vi* purgati- 
v* , & illuminativx , ad acquirendas 
virtutes , & deftrucndos habitus vitio- 
fos, ut accidit in D. Pani, qui dc fc ait: , 

Ctfttgo corpus meum. 


. TRACTA 


19 



DE VIA PURGATIVA 


ANIMaE CONTEMPLATIVAE 


PROPRIA INCIPIENTIUM. 


D perfettam animae purgationem plura requi- 
runtur. Primo , purgare partem cognofcitivam, 
tum a peccatorum maculis, & vitiorum difpofi- 
aonibus. Secundb a pailtonum motibus. Tertio 
requiritur , ut etiam a plunbus liatis , qua: ipfam 
inuuliter occupare poflunt , evacuetur. Quare pnus in hoc 
Traftatu agemus de purgatione peccatorum 5 fecundo de vi- 
tiorum eradicatione •, tertio de paffionum motibus ; Poftea de 
purgatione aftiva fenfuum , tam externorum , quam interno, 
rum: Et tandem agemtas de medio quo id debeat fien , quod 
eft oratio , praeferam mentalis. Sit igitur. 



,$( Sh 4 , Ol •$, ftr\ Sh •’ i$, Sf \ : $1 

DISPUTATIO PRIMA. 

De purgatione activa partis 
eognofattva. 


SECTIO PRIMA. 

De (latu humana: natura: cor- 
rupta: i &c per gratiam 
Chrilh recupafatam. 

SVMMAKIVM. 

( Condidit Deus hominem in gratia , cr 
jufittta ortgtnalis 

x Peccavit Adam peccato fuperbix. 

3 Per peccatum originale , omnes poten- 

tia anima remanferunt proprio or- 
dine defhtutxs 

4 «i Quomodo hac vulnera per mortem 

Chrifti fuerint recuperata ? 
j In regeneratione baptifmi , non in 
omnibus fuere perferte hac vulne- 
ra recuperata } fcd filum in illis 
Directarium my (licum. 


qui viam crucis ingreff fonti 

6 Jgut viam Crucis non ingrediuntur ; 

partem cognofcitivam vt plurimum 
corruptam habent . 

7 R*rifunt etiam ex baptifatis , qui 

dtverfts vitiorum generibus non in- 
ficiantur. 

8 V tt iorum habitus contrarius e fi natu- 

ra rationali. 

9 Peccator , auxiliis divina gratia po- 

t*ft , fi velit , bonum operarii quan- 
tumvis perverfus. 

10 Licet magna pars peccatorum pereat ; 

multi Dei gratia adjuvante lumen 
veritatis refficiunt. 

11 In his jufitficatis charitas fiatim co- 

natur producere fuos effertus, 
t x Ponitur primus effertus charitatis in 
jufiificatis. 

1 3 Ponitur fecundus effertus Charitatis i 

Ponttur tertius effertus charitatis. 

14 Charitas m incipientibus nutritur , io* 

proficientibus roboratur An perfertis 
perficitur. 

D ico 1 . Condidit Deus hominem i 
io gratia, 6c juftitia originali, cum 
G i ©canibus 


Digitized by Google 


20 De via 

omnibus virtutibus , & donis fupcrna- 
turalibus, & omnibus habitibus natura- 
libus integris , & pcrfcdis. Nam , ut 
dicitur EuUfmflic.-j . Fecit illum redum, 
hoc eft, taliter ordinatum > ut inferio- 
ra , fuperioribus fubderentur , & lupc- 
riora ab inferioribus non impedirentur. 

i peccavit Adam peccato fuperbiai, qua- 
tentis appetivit quoddam bonum fpiri- 
tuale fupra fuam naturam , ut notavit 
D. Thom. ii. qtufl. 163. & D. Auguft. 

3 in 1. de Civit *t. Dei cAp .% . Per iftud pec- 
catum omnes potentia: animae remanfe- 
runt proprio ordine dcftitutx.Nam ratio 
in qua eft prudentia: in ordine ad ve- 
rum » cum futim ordinem amiferit , re- 
maflfit plena ignorantia. Voluntas in 

* qua eft juftitia in ordine ad bonum rc- 
manfit plena malitia. Irafcibiiis , in qua 
eft fortitudo in ordine ad arduum > re- 
mande infirroa:concupilcibilis,in qua eft 
temperantia in ordine ad dclcclabilc 
moderatum ratione , remanfit plena 
concupifcentia. 

4 Dico 1. Quamvis Chriftus per fuam 
mortem pretioliflimam , haec omnia vul- 
nera reparaverit , hoc tamen fit fecun- 
dum ordinem lapientia: divinae congruo 
tempore ; oportet enim quod ad im- 
mortalitatem gloria: , qux in Chrifto 
inchoata eft, & per Chrifttim nobis 
acquifita , perveniamus conformari 
prius paflionibus ejus. Vnde oportet 
quod ad tempus ejus pofiibilitas , in 110- 
firis corporibus remaneat ad impallibi- 
litatem gloria: promerendam conformi - 
ter Chrifto. Vnde licet in juftificatio- 
nc , qux acquiritur in regeneratione 
baptifmatis, per infufionem gratia: fan- 
dificantis , ac virtutum fupernatura- 
lium , prxdida quatuor vulnera aliqua- 
liter reparentur j non tamen perfecte in 
omnibus, etiam vt patitur ftatus prx- 

. fentis vitx , fed tantum in illis, qui 

J viam crucis ingredienecs ad ftatum per- 
fectionis , iugiter adfpirantes pravas 
vitx corruptx inclinationes aflidua mor- 
tificatione , ac virtutum exercitio, pur- 
gant denfas mentis tenebras , perpetua 
rerum xternarum contemplatione illu- 
minant, & connaturalcm voluntatis ma- 
litiam deponentes , per intimum chari- 
ratis effectum Deo fummo bono , ac 
ultimo fini indeclinabilitcr uniuntur. 

^ Hinc fit , quod ali j qui hanc viam 
crucis non ingrediuntur, partem cogno- 
fcitivam , vt plurimum corruptam ha- 
bent, ut dicitur (Jenef. 6 . Videns Deus, 
quod eunda cogitatio cordis intenta ef- 


Purgativa 

fet ad malum , pa-nituit cum quod ho- 
minem feci flet in terra. Nam cum ho- 
mines folum Deum quxrcre deberent. 

Se creatoris , redemptoris , Se benefa- 
ctoris fui continua beneficia contem- 
plari , de folis creaturis cogitant , alij 
namque de folis divitiis comparandis 
tradant, alij de corporis delltiis j alij dc 
voluptatibus carnis , alij de falfis hono- 
ribus , alij de folis dignitatibus compa- 
randis , alij quomodo propinquis , Se 
carnalitcr parentibus complaceant , alij 
de rebus inutilibus , Se curiofis : vnde 7 
admodum rari funt etiam ex illis , qui 
confcpulti funt cum Chrifto per baptif- 
ma , qui diverfis vitiorum generibus 
non inficiantur. Nam licet vitiorum 
habitus naturx rationali bonum honc- 
ftum rcfpicienti contrarius fit , fic eam & 
deprimit, Se fub jugatur Diabolo, etiam 
mundo , Se carne inftigantihus, ut vix 
ad virtutis exercitium furgere poflic. 
Nam, ut ait Apoftolus in perfona pec- 
catoris loquens : Non quod volo , Facio 
bonum , fed quod nolo , operor malum, 
non quod ablolute peccator auxiliis di- 
vinx gratix, non poflit fi velit bonum 
operari quantumvis perverfus, fed quia 
vitia jufto Dei iudicio taliter hominem <7 
alliciunt , ut merito poccator , peccati 
captivus , Se ablolute fervus nuncupe- 
tur , cimi nulla major fervitus fit , quam 
lervicus peccati 1 ut ait Auguftinus 
libro jp. de civit Ate Det cAf>itulo ij. 

Se D. Thom. 1. 1. qujtfttone 183. Atti- 
tul. 4. 

Dico Licet major pars peccatorum 10 
qui fuisfccleribus computruerunt infx- 
culo,pcrcantialiqui tamen exemplo bo- 
ni latronis, Marix Magdalcnx , Divi 
Pauli,& aliorum iniignium peccatorum, 
lumen veritatis recipiunt , Se fc a pec- 
catorum tenebris fedulo Dei gratia ad- 
juvante denudant- Hi autem cum jam 
in tenebris lumen veritatis adfpiciant, 
Dei gratia fandi ficante, ornantur, hxc 1 1 
autem cum fecum afferat fimul omnes 
virtutes inter cas , charitas in eis , qui 
eam poflident , fuos ftatim conatur pro- 
ducere ctfcdus. 

Dico 4, Primus effedus ch ari tat is in 1 * 
hominibus juftificatis eft , ut homo a 
peccatis difcedat, Se. ideo mens chari- 
catcm habens , circa hoc maxime oc- 
cupatur , ut a peccatis prxteritis emen- 
detur , Se a futuris praecaveat, Se quan- 
tum ad hunc effedum dicitur charitas 
incipiens. Secundus ctfcdus eft ut 1 3 
homo in bono proficiat, Sc quantum ad 
hoc 


i by Google 


T ra&atus 1 1. Difput. I. S e<ft. II. 21 


14 hoc dicitur charicas proficiens. Tertius 
efltchiseftut homo ad hoc principali- 
ter intendat , ut Deo inhrereac , Sc hoc 
ad pcrfeclam charitatem peninet. Vnde 
ficut in motu corporali videmus quod 
primum e fi reccllus i termino , Sc fe- 
cundum cft appropinquatio ad alium 
terminum Sc tertium quies in termino, 
ita in hoc motu Spirituali. Primum eft 
recedere a vitiis , Sc peccatis quod per- 
tinet ad incipientes j fecundum virtutes 
acquirere , quod pertinet ad proficien- 
tes t tertium Deo frui; Sc in eo per amo- 
rem quiefeere s quod pertinet ad per- 
feftos. Vnde dici potefi , quod chari- 
tas in incipientibus nutritur, in profi- 
cientibus roboratur , in perfectis perfi- 
citur, ut ex Auguftino aic D.Thom.i.t. 
qtuji.14. * 1lt ) 


SECTIO II. 

Dc multiplici imperfcdlionc 
incipientium. 

SVMMAKIVM. 

16 V 'aria funt incipientium imperfectio- 

nes. 

1 7 magis torquent i funt peccat* 
venialia. 

18 Veni ait a maxime ch ari tat it per- 

fectionem , fr intimam cum Deo 
unionem impediunt. 

1 9 Licet venialia non tollant gratiam, & 

charitatem , impediunt ne homo 
cum Deo uniatur . 

10 £ut defiderat afeendere ad Dei unio- 

nem , (fr contemplationem , debet 

1 vitare venialia. 

1 1 Rarus ejl vir facularis . qui ad unio- 

nem Dei afeendere pojftt. 
ii Non folum venialia debet vitare , qui 
defiderat afeendere ad divinam 
untonem , fed etiam omnes imper- 
fectiones. 

1} Ha imperfectiones reducuntur ad ca- 
pita peccatorum mortalium. 

14 Aliqui ex devotionis fenfu , quem 
Deus eis communicat t fumum oc - 
cafionem fuperbiendi. 

2 j Incipientes , plures patiuntur defeCtus 

avarttta fpiritualis , qui ibi enume- 
rantur. 

z6 Incipientes , plures luxuria defeCtus 
patiuntur , qui ibi enumerantur. 

27 ifit motus fenjuaUtatis m incipienti- 


bus provemunt , /eliquando ex fa- 
mi liant at e cum perfonis fiiritua- 
Itbms. 

1 8 Aliquando eo deveniunt dementia , 

ut calorem tnhoneflum excitatum d 
Diabolo , extfiiment effe ignem Spi- 
ritus Sancti. 

19 Hac fraquens locutio , & familiaritas 

efi mitium libidinis. 

30 Incipientes , plures habent ira imper- 

fectiones , qua ibi enumerantur. 

31 Incipientes quomodo defictam i» 

gula. 

32 DefeCtus gula Spiritualis enume- 

rantur. 

3 3 Incipientes , plures habent defectui 
invidia. 

34 Numerantur ht defeCtus invidia. 

33 Incipientes plures h albent defeCtus ace- 

dia , qua tbi enumerantur. 

Ico 1. Cum fepties in dic cadat 
j ullus , ut ait Sapiens , non cft cre- 
dibile quam varix (iot incipientium im- 
perfectiones. Qux magis torquent, funt »7 
peccata venialia, nam licet jufti in gra- 
tia pcricvereric,non eft credibile, quan- 
tum peccata venialia Charitatis perfe- 
ftionem , ac intimam cum Deo unio- 1 8 
nem impediant. Hinc in Canticis Can- 
ticorum dixit Spiritus San&us : Capite 
nobis vulpes parvulas , qua: demoliun- 
tur vincas. Hxc vinea in qua per gra- 
tiam , fic charitatem Deus inhabitat, 
luxta illtid Contuor. Vinea mea coram 
eft , mortibus vulpium parvularum de- 
molitur , nam licet venialia , fit fi plura 
non tollant gratiam , vel charitatem, 
eam perturbant , infrigefeunt , St impe- 
diunt, nc homo cum Deo uniatur. Vnde , 5 > 
qui defideranc afeendere ad contempla- 
tionis viam , St ad Dei unionem , pri- 
mum quod debent facere , cft venialia 
vitare , nam hx funt qux magis retar- 
dant hominem a divina unione , iuxta 
illud Pfalmtfi . Iniquitas Calcanei raei 20 
circundabit me , hoc eft peccatum ve- 
niale , cft murus , St ante murale, quod 
me circundit , Sc impedit, nc ad veram 
cum Deo vnionem afeendam , debet 
igitur homo , qui veram contemplatio- 
nem St cum Deo unionem defiderat, 
qualis eft vir religiofus , fxculares enim 1 i 
cum mundi illecebris circundencur, ra- 
rus eft qui ex peditus ad hanc unionem 
afeendere polTit. Religiofus igitur, qui 
a fxculo abftra&uscft , fit Deo dica- 
tus , debee ance omnia hxc venialia 
vitare. 

C 3 Dico 




Digitized by Googl 



De via Purgativa 


21 

zi Dico t. Nonfolum venialia debet 
▼itare , qui dcfiderat accedere ad divi- 
num ofculum , Sc Dei unionem , fed 
etiam omnes imperfectiones. Has au- 
tem reduxit nofter Venerabilis Pater 
Ioannes a Cnice , ad capita peccatorum 
mortalium. Et quidem quantum ad fu- 
perbiam ex devotionis fcnfu , quem 
Deus eis benigne communicat,ut a ter- 
renis voluptatibus fegregatos , ad cce- 
leftes delitias fortiter , Sc fuaviter alli- 
ciat, fuperbiendi fumunt occafionem, 
hanc profpcritaccm fuis meritis attri- 

24 buentes. Vnde alios facile dcfpiciunt, 
quos externa devotione carere confpi- 
ciunt, coque deveniunt fuperbix , vt 
afperrima virtutis exercitia fubeanc , ut 
appareant coram hominibus , Sc ut in 
virtute aliis emifientes videantunexquo 
fcquitur , quod Confeflarios quxrant 
fui faflus approbatores , Sc adulatores. 
Vnde hic , illuc divagantur , donec ta- 
les inveniant , & fummo (ludio deviant 
cos quos fuis erroribus contrarios viam 
humilitatis docere confpiciunr. 

ij Dico 3. Quantum ad avaritiam Spi- 
ritualem , multi incipientium plurimos 
patiuntur defedus , vix enim de Spi- 
ritu divinitus concepto contenti funr, 
St nili favores coeleftes plena manu re- 
cipiant tanquam a Deo derelidi ge- 
munt , fic apparentibus quibufdam in- 
horrent devotionibus, ut ab illis dimove- 
ri non poflint, fic imaginibus Sandorum 
cruc ibus, & reliquiis adhxrct,uc femper 
ingentem illorum copiam habcant:un- 
dc devotionis accidentibus, St non ejus 
fubftantix addicuntur , quapropter his 
inhxrentes , nunquam ad perfectionis 
culmen afccndunc>ut fecerunt Sanci 1 
Patres , qui non curiofa , St pretiofa, 
fed pia , Sc modefta pietatis inlignia 
habentes ad cocledia facilius evola- 
runt. 

2 g Dico 4. Quantum ad luxuriam,cti am 

incipientes fuos patiuntur defedus, 
nam fxpe Deo permittente ad majus 
meritorum incrementum , motus carnis 
patiuntur, vel fuggeftione Dxmonis,vcl 
naturx corruptx incentivo , immo larpe 
contigit , quod in ipfo devotionis , Sc 
pietatis exercitio ipfo Sacramento- 
rum ufu , motus aliqui fenfualitatis in 
corpus redundent, maxime in natura 
debili, ex naturali quippe connexione 
partis fuperioris, & inferioris provenit, 
ut dum pars fuperior fpirituali bus /rui- 
tur dclitiis, pars inferior circa propria 
objcdafcnfoalia frequenter excitetur, 


ex fvtnpathia nimque utriufque prove- 
nit , ut una in alterius deledatione, Sc 
perna communicet modo (ibi proprio, & 
connaturali , donec una totaliter alteri 
fubordinetur. Vnde cum in principio 
vitx Spiritualis, pars inferior non per- 
fecte dominetur i fuperiore, fed tantum 
ab illa regatur , incipientes prxdidos 
motus fcnluales, ad prxfentiam deleda- 
tionum fpiritualium patiuntur , donec 
pars inferior perfecte dfupcriore totali- 
ter dominetur. 

Illi motus fenfualitatis proveniunt 17 
etiam incipientibus ex familiaritate ni- 
mia cum perfonis fpiritualibus , ctiamfi 
a principio fit fanda , nam ex nimia fa- 
miliaritate, incipit unus appetere alte- 
rius prxfentiam corporalem, ficque fpi- 
ritualis devotio paulatim convertitur in 
Corporalem , Sc Carnalem. Vnde qui- 
dam liquide dixit , quod hxc familiari- 
tas incipit a Credo tn Deum , & termi- 
natur in Cumis refurr cilionem , St quod 
peius e(t. quod exiftimant hanc alterius 
memoriam , St defiderium ex maxima 
charitate procedere. Sentiunt etiam in 
oratione mentali quandam vivam rc- 
prefentationem perlonx alterius , & ad 
confpedum illius imaginis habenc ca- 
lorem quendam excitatum a Diabolo, 

& affirmant cflh ignem cbaritatis, a Spi- xS 
ritu Sando tranfmifium, volentem con- 
jungere fpiritum unius fpiritui alterius 
vinculo chariutis, cum tamen fit ignis 
libidinofi amoris: unde judicant polle 
prolixius fimul loqui , atque in hoc tem- 
pus non perdere , fed lucrari , Si qux- 
runt modos , St cautelas mirabiles > ut 
fimul frequenter alloquantur , allegan- 
tes id (ibi maxime prodefle , ciim tamen 
hxc frequens locutio fit libidinis in- 
centivum, cui jam ratio ,& voluntas 
fuccumbit, fed de hoc vide D. Thom. 
tn expojittone fceunddud Cortntb. cap.i 1. 
Noftruro Philippum i Trinit .trutt. 1 . de 1$ 
viupurgnttvu nrt.+. Valgorner. f.i. d i. 
urt.6. nq. 

Dico 5 . Quantum ad viam , mulcas 
etiam incipientes habent imperfedio- 
nes, quidam enim prxlibato rerum fpi- 
ritualium guftu , dum fe in cxcicatcm, 30 
St ariditatem redudos adfpiciunt prx 
anguftia Spiritus faftidientes , occalio- 
nc qualibet oblata, in fubitos vix mo- 
tus prorumpunt , St non folum aliis, fed 
fibi ipfis graves , Sc quafi intolerabiles 
efficiuntur, maxime fi ex naturali com- 
plexione diva bili abundent , contra 
omnes inquieto , St indiferet® zelo 





T radatUs 1 1. Dlfput. I. Se$. II. 25 


facile irafcunrur , & quali ederit regu- 
la virtutis , qoofcunque delittqucritcs 
indebite reprxhendunt i imo Curii fe 
parum in via perfectionis provcftds iri- 
fpiciunt , etiam contra Icipfos inordi- 
nata fervent ira. Vndede hisdixit Pfal- 
mift. pfa/.) 6 . Define ab ira , 8i dere- 
linque furorem : noli imulari ut ma- 
ligneris. Convenit igitur his feiplos 
quamvis imperfeflos humiliter tolerare 
a Deo remedium inriise poltulancei 
pro viribus fui perfeflioni fluden- 
tes. 

3 * Dicb i>. Quantum ad gulam , inci- ' 
pientes deficiunt , quando fpiritualibus 
delitiis iri principio ihefcati , Ut mun- 
di delitiarum non recordentur , riori 
puritati Spiritus, Sc veri devotioni, fcd 
tantum fenfibili fuo gultui incumbunt. 
Vnde fibi magis quam Deo pllccre (lu- 
dent { imo aliquando fineConfilio in- 
dilcretas peenitentias fufeipiunt , !c re- 
licta voluntatis mortificatione , corpus 
opprimunt, & viribus temere cxhauflit 
omniriofuccumbunt, jc ad profequen- 
dam virtutis femitam , penitus inepti 
efficiuntur. His utilius foret fi fenfibi- 
libus delitiis fobrie tunc utentes ad ve- 
ram Spiritus puritacem adfpirarent,qu± 
in perfecta directoris obedi entia , & in 
totali ad divinam voluhtattm confor- 
mitate confi(lit,& fic potius illis delitiis 
cum in differentia , & gratiarum actio- 
ne fobrie uterentur, quam immoderato 
fehfualitatis appetitu, & damnabili pro- 
prietate frucrentur. 

3 1 Aliqui. ut fentiant has fcnfualitafcs.SC 
dulcedines atrioris fuperioris , volun- 
tatem ad fuas inclinationes flectere ftu- 
dent, unde coacte confentiens fuperior, 
verius ipforum voluntatem fcquitur, 
quam ipli priceptum obedichtix exe- 
quantur , & fic merito ipfis dicitur pcf 
Prophetam. In die jejuni j veftri inve- 
nitur voluntas vefira , quapropter ma- 
xima meritorum parte (poliantur. Alij 
dictis gullibus inebriati , propriam nori 
vident mileriarn , cum Deo mirius re- 
verenter converfantur , faciliter ad Sa- 
cram Euchariftiam fine directoris cori- 
fdio accedunt fuarrim imperfectionurri 
obliti , & eodem imperfecto proceden- 
di modo , fe cifca orationem exhibent, 
in qua lofiim gullum fenfibilcm totis 
viribus aflidue procurant : quod fi cis 
Deo fic dt (ponente deficit anguflia , & 
merrore in ca Czcitatc afficiuntur, quafi 
debita Client devotione privati , cum 
tamen humiliter hic deberent fgfti ne- 


re , & fe dignos iterna damnatione ob 
peccata fua confiteri. Vnde Samdx 
Crucis afpcritatcm, nec ultimis labiis 
volunt dcguflarc , quod maximum af- 
fert viti Spirituali nocumentum , cum 
perfectio iri imitatione Chrifli ton- 
fiflat , unde non vere perfectus dl, 
qui non potcfl dicere cum Apoftoio. 
Mundus mihi crucifixus clt , & ego 
mundo. 

Dico 7. Quanturh ad invidiam , in- j j 
cipientes multos habent dcfcftUs , & 
primo cum rldn firit Charitate perfefti, 
maxime dolent quod alij cis fuperiores 
fint in via Spiritriali , & dum eOs lau- 
dari conlpiciunt , invidia torquentur, 
livdfe tabefctint, ic frpe verbis , Si ge- 
flibus contradicunt , dulentes maxime, 
quOd firriili modo ab aliis nori exalten- 
tur, 8c illis iion pr.tferamur , cum in 
Omni pcrfeftlbhc lingulares velint ap- 
parete. Hic invidia multum ell dam- 
nabilis , 8 c coritfatia Chariiati ; qui 
ndn qiufrit , qui fua furit , fed qui 
aliorum. Et licet Sfmul.it io in virtute fit 
tanta , ut ait Apoflolds : atmulamini 
Charifmata meliora : lue non friflatur, 
ut invidia , fed gaudet de aliorum vir- 
tutibus , quas tamefi imitari , vel etiam 
fuperari defiderat , non ad captandas 
laudes humanas, fed ad habendam ma- 
jorem cum DcO Charitatis unionem. 
VndcN.M. S. Thcrefia folebat dice- 
re , fe libenter vifuram alios in coeld 
beatiores iri gloria, rion tamen in amore 
Dei ferventiOres. 

Dico 8. Quanthm ad acediam plu- 3) 
res habent incipientes imperfectiones. 
Solcmenim in rebus Spiritualibus ti- 
dium , & naufeam pati de omnibus ex 
proprio gu (lu, vel rit ex prima regula 
judicant qui ipfis multum arrident, 
tanquam Deo gtatilfima amplectuntur, 
qui ipfis difplicent tanquam Deo dif- 
pliceritia, femper abhorrent. Ex quo 
apparet quantum veri mortificationi, 

3 uam docet Apoltotus , contradicunt, 
icens: Milii vivere Chriflus e(t , & 
moti lucrtiin.Hi funt ordinarij defectus 
incipientium, quos nili purgatione afli- 
va crirrexcrint , vix aliquantulum in vil 
perfeftionis procedent. 


Sectio* 




24 De via Purgativa 


SECTIO III. 

De peccatorum , & impcrfe&io- 
num purgatione. 

SVMMAR 1VM. 


3 6 Deus prius dilexit nes , cum illius ini - 
nuci e (femus. 

37 Furiis modis , vocat Deus homines. 

38 In his vocatis timor ordinarie proce - 

dit , quo virtutis iter aggrediun- 
tur. 

39 Hic timor Domini ejl initium Sapien- 

tia. 

40 J^ui ad femttam perfectionis a Deo 

vocatur , Jlatim debet a corde fuo 
peccata , & imper feti tones eva- 
cuare. 

41 Vt incipientes peccata mortalia evi- 

tent , debent gravitatem peccati 
mortalis cognojcere. 

41 In quo confijlat gravitas peccati mor- 
talis. 

43 'Peccata mortalia , & venialia dtfiin- 

guuntur ejfentiahter per ordinem 
ad objetla. 

44 ImpcrfctHo opponitur fumma per- 

fectioni divina unionis. 

45 Peccata purgantur per Sacramenta 

Poenitentia. 

4« Peccata mortalia funt materia necef- 
faria , circa quamverfatur perniten- 
tia y venialia vero fuffictens. 

47 Materia proxima pernitentia , ejl Coti- 

fejfio , dolor , cr fatisfatiio. 

48 Verba abfolutionis funt forma. 

49 Peccata et tam purgantur virtute per- 

nitentia , CV quomodo ? 


^ T^\Ico 1. In hoc maximi relucet Del 
^/mifericordia , quod cum inimici 
effemus , tot mifenis implicati , ipfc 
priiis dilexit nos , vocando nos diverfis 
' vocationibus : alios eitim per fc vocat} 
alios per Angelos , alios per paflorcs, 
alios per miracula , alios per flagella, 
alios per profpera , alios per adverfa. 
In his vocatis timor ordinarie praecedit, 
quo recenter juftificati , proprii perdi- 
tipnis timidi , Sc xternorum cruciatuum 
n tenebris attoniti , virtutis iter arduum 
^ aggrediuntur , obedientes Apoftolo 
prxeipienti , ut cum timore , & tremore 
Jalutcm nojlram operemur. Hic timor 
^ Domun elt initium Sapientiae, qui poft- 


raodum adveniente pcrfcAa charitatd 
recedit perfc&a, quippe Charitas foras 
mittit timorem. 

Dico 2. Quifquis ad perfectionis fe- 40 
mitam a Deo vocatur , (fatim a princi- 
pio pccdta , & imperfectiones , e cor- 
de fuo debet evacuare , nam peccata 
mortalia tollunt gratiam , mortem infe- 
runt , charitatem excludunt , venialia, 

&c imperfectiones Charitatis fervorem 
minuunt. Vndcqui ad perfectionem 
pervenire dcfidcrat, neceUc cft , ut non 
lolum peccata , fcd etiam imperfectio- 
■ nes evacuet , ut autem incipientes fa- 
cilius peccata, & imperfectiones exclu- 
dant , debent gravitatem peccati morta- 4 i 
lis cognofcere , hic autem formaliter 
fumiturex averflone a Deo , ut ait D. 

7 hom. 2. 1. quajl. i6i-art. 6. Hinc fit, 
quod gravitas peccati ex parce Dei e(t 
infinita, licet cx parte boni quod cor- 
rumpitur, quantitas peccati finita fit. 4» 
Circuoftantix etiam aggravant pecca- 
tum , & gravitas peccatorum in pro- 
ximum , e(t per fc cx majori nocu- 
mento. Ita D. Thom. 2. 2. quajl. 34. 
art. 4. 

Dico 3. Sicut peccata mortalia cx 43 
parte averfionis a Deo funtiqualia}cx 
parte vcroconverfionis , diftinguuntur 
cllcntialicer per objcfta magis , aut mi- 
nus difformia, fic peccata venialia di- 
ftinguumur per ordinem ad obje&a gra- 
viora , vel leviora. Impcrfedio vero, 
five confundatur cum peccato veniali, 

&i ' fumatur poficivc pro actu dcfe&uofo, 
quoad fubftantiam , five diftinguatur 
a peccato veniali , & fumatur privative 44 
pro modali defectu actus debiti , puta 
pro carentia juftx intentionis , vel alte- 
rius circunftantii concomitantis , op- 
ponitur fummx perfectioni unionis 
t;um Deo , ad quam hujufmodi inci- 
pientes adfpirant , unde etiam vitanda 
cft. 

Dico 4. Peccata purgantur pcT fa- 43 
cramcntum pccnitcntix , funt autem 
peccata materia remota circa quam ver- 
latur Sacramentum pccnitcntix. Mor- 
talia funt materia ncceflaria } venialia 
fufficiens. Materia proxima cft confcf- 46 
fio , dolor , fic fatisfaclio, forma funt 
verba abfolutionis. Quomodo autem 47 
hoc facramentum fit conficiendum , & 
qui peccata in eo debeant confiteri , vt 
peccator recipiat gratiam Sacramenta- 48 
lem , & de neccffitate, &. utilitate hujus 
Sacramenti , Sc dc diftiuctione , & gra- 
vitate peccatorum , vide qui late dixi 

in 


Digitized by 


Google 


Tra&atus 1 1. DifputX Se£U V. 25 


in noftro Dircdorio Confe dariorum 
traft... d... per totam. \b\ etiam invenies 
quomodo peccata etiam purgentur per 
virtutem poenitentia; , qux omnia li- 
benter prxtermitto , ne eadem repeta- 
mus. 


SECTIO IV. 

De vitiorum purgatione. 

S V Ad M A R IV M. 

jo Vitium ejl anima prava dtflofitio. 

5 1 Per attm pravos acquiritur paula- 
tim habitus vitiofm. 

5 1 Vitium opponitur virtuti contraria. 

5 3 V it tum quod ejl contra natur ait a , efl 
proprie , & directe contrarium vir - 
tuti aequi fit a. 

J4 Virtuti infufa opponitur contrarii 
contranetate indiretla. 

5 5 Ponitur quadam objctfio (jr folvitur. 
5 6 Major ejl contr arietas indiretta in - 
ter virtutem per fe tnfufam , & 
vitium contra fupematural/a, quam 
inter eandem virtutem , & vitium 
contra naturalia. 

5 7 $ u jficit , quod vitium , quomodocunque 
contrarietur virtuti tam infufa, 
quam acqutfita , ut quilibet illud 
procuret eradicare. 

5 8 V \tium ejl tntrinfece malum. 

19 Vitium in ejfe vittj fecundum quid , 
peius ejl ipfo peccato. 

60 Sunt multa flectes vitij , (jr plures 
qukm virtutis. 

6 c Videt opponitur infidelitas. 

62. Spei opponitur de fler at io , & pra- 
fumptio. 

6 3 Chantati dire Ite opponitur odium 
Dei , alta vero plurima reduttive, 
qua ibi enumerantur j indirecte veri 
ei opponuntur cuntfa vitia. 

64 Prudentia opponitur generaliter im - 

prudentia. 

65 Numerantur vitia fub imprudentia 

contenta. 

66 Iujlttta generaliter opponitur inju- 

Jlitia. 

67 Numerantur vitia fub injujlitta con- 

tenta. 

68 j $ua vtt t a opponantur rehgtoni , enu- 

merantur. 

69 Numerantur vitiaoppofta pietati. 

70 Numerantur vitta oppofita obfervan- 
• tia. 

Dire&orium Myfticum. 


71 Obedi entia opponitur inobedientia. 

71 Gratttudini opponitur ingratitudo . 

7 3 vitta opponantur veritati ? 

7 4 Qlt* opponantur amici tta ? 

75 Qua opponantur hberalitati ? 

76 Qua opponantur fortitudini? 

77 vitia apponantur magnanimi- 
tati ? 

78 Qua opponantur patientia? 

79 Qdt* vitia opponantur temperantia, 

tam tn genere, quam tn flecte? 

80 Qui ad perfectionem afeendere de - 

fiderant , omnia vitta debent era- 
dicare. 

81 Non funt omnia vtt ia ftmul aggre- 

dienda ,fed fingula jeorfim. 

8z Qutd ad hoc faciendum ft. 

8 } Quando cognofcct hemo vitia ejfe era* 

dicata ? 

84 Proponuntur ad id necejfatia figna. 

Ico 1* Sicut virtus eft artimx optU J© 
ma difpofuio , qux bonum facit 
ipfam habentem > & opus ejus perfe- 
ctura reddit , qux ex bonis operibus 
relicta ad bene operandum, fic inclinat^ 
ut bene operari fit ei quodammodo 
connaturale j fic vitium eft anirnx prava 
dilpofltio ex peccato relida , Sc ad pec- 
candum (ic inclinans, ut male operari 
fit quodammodo ei connaturale , & be- 
ne operari , contra naturam ede videa- 
tur : & ficut per adus virtutis acquiritur 
paulatim habitus virtutis, qui radicatus 
in anima ad fimiles inclinat adus , fle 
per adus pravos , & pcccaminofos ac- ^ t 
quiritur paulatim habitus viciis , qui ra- 
dicatus in anima , ad flmilesin Ipecie 
inclinat actus , iis quibus fuit acquifl- 
tus , quamvis in modo flnt diflimiies, 
nam in principio cum aliquo horrore 
homo peccata committit, vtpote rationi 
contraria , poftea vero ex mala confuc- 
tudine etiam hunc horrorem naturx 
amittit , imm 6 dclcdationc committit, 
quod antea difficile ac horridum appa- 
rebat. 

Dico 1. Vitium opponitur virtutj con- j , 
trarie. Ita D.T hom. 1 .1. quajl.7 1 . art.i, 
fr 1 . Et ratio eft , quia appofltio con- 
traria eft , inter ea qux , fub eodem ge- 
nere maxime diftanr , & ab eodem fub- 
jedo fe mutuo expellunt j fcd hx con- 
ditiones conveniunt virtuti , & vitio, 
qux fub genere difpolitionis contenta 
maximi differunt, & ab eodem fubjedo 
fe mutuo excludunt , iuxta enim fub- 
jedi difpofltionem , vel vitium , exclu- 
dit virtutem , vel virtus vitium , uc 
D fatemur 



Digitized 


26 De via 

fatentur omnes , Sc experientia docet: 
ergo vitium opponitur virtuti contra- 
rii. 

j 3 Dico 3. Vitium quod cd contra na- 
turalia , cd proprie, Sc direde contra- 
rium virtuti acquilici. Virtuti vero in- 
fulx opponuur contrarie contrarictate 
impropria, & indi reda. Ita D. Thom. 

J4 tn+.ditf. x4.qu.tjl. 1. art.x. *d 4. Ratio 
cd , quia illi tantum habitus proprie, ac 
direde contrariantur , attenta tpforum 
natura , qui habent objecta formalia 
proprie , ac direde contraria j fcd ob- 
jectum formale vitij contra naturalia , Sc 
objectum formale virtutis, per fe in- 
fufx non funt proprie , ac direde con- 
traria, quamvis materialiter contrarien- 
tur ; ergo vitium contra n. turalia non 
contrariatur proprie , ac directe virtuti 
infufx. Minor patet, nam vicium con- 
tra naturalia , tendit ad objedum fub 
mocivo pure naturali , vinus vei6 infu- 
fa, tendit ad fuum objedum fub motivo 
fupernacurali , fcd objedum naturale, 
& fupernaturale , non proprie , ac di- 
rede contrariantur , cum fine in diverfo 
ordine, & in eodem fubjeclo funt in- 
compacibilia:crgo vitium contra natu- 
ralia, non contrariatur proprie, ac di 
rede virtuti infufic. 

Quod autem contrarietur illi impro- 
rie , Sc indirede etiam liquet , quia ad 
oc lufficic , quod unum extremum fic 
per modum profccutionis , fic alterum 
per modum fugi , refpcdu ejufdem ob- 
jedi materialis , fic inlupcr quod mutuo 
fe ab eodem fubjedo expellant per 
adua oppolitos fonnaliter j fed vitium 
contra naturalia , fic virtus per fe infula, 
fic fe habent , ut unum fit* per modum 
profccutionis , fic aliud per modum fu- 
gi,refpcdu ejufdem objedi materia- 
lis , ut Cx fc patet. Nam temperantia 
per fe infufa , profequitur moderatam 
cibi lumptionem ,quam incempcrantix 
vitium refugit, 8c infuper (e mptuo in- 
direde ab eodem fubjedo expellunt 
per adus aliquo modooppofitos jnam 
virtus infufa tollitur indirede peradum 
viti j contra naturalia ,pcr hoc quod ex- 
cluditur gratia fandi ficans, fi fit pecca- 
tum mortale , vel per hoc quod fubje. 
dura difponicur ad aclum vitij fimilis 
contra lupernaturalia, fic limplicitcr per 
infulionera gratix findi ficancis ? ac vir- 
tutum lupcrnaturalium , debilitati re- 
'iiuocnt habitus vicioli , Sc funt in via 
corruptionis: ergo vitium contra natu- 
ralia, opponitur virtuti per l'e infufic coor 


Purgativa 

trarifc contrarietate impropria , & ;n- 
direda. 

Dices. Vitium contra fupcrnaturolia 55 
contrariatur propie virtuti infulx :ergo 
corruit tota dodrina. Patet antece- 
dens , quia funt in eodem genere gra- 
tix , Sc circa idem objedum formale, 
keipondetur negando antecedens > ad 
probationem , rcfpondetur, non fufficc- 
rc , quod fub eodem genere maxime 
dident , Sc quod lint circa idem obje- 
dum fonnale , fcd ultra requiri , quod 
ab eodem fubjedo faltem materiali ,fc 
expellant > manifeftum cd autem , non 
polle virtutem infulam , qux a lolo Deo 
in fuo fieri , Sc confervari dependet, 
corrumpi effedive, vel formalitcr pro- 
xime ab ulla creatura, nec ab ea expelli, 
ncc etiam virtus per fc infufa fbrmali- 
ter , aut etiam per fc effective vitium 
contra fupcrnaturalia expellit, ut patet 
in plurimis Sandis, verbi gratia , in 
Maria Egyptiaca , qux poft conveu- 
fionem habebat gratiam co^iofam cum 
virtutibus infufis in intcnfo gradu , fic 
tamen io principio fentiebat vehemen- 
tillimam inccmperamix inclinationem, 
ab habitu intemperantix procedentem, 
fed contraria , contrarictate propria, Sc 
direda , non poliunt fimul cllc in eo- 
dem fubjedo in gradibus intenfis: 

ergo- . 

Adverte tamen , quod major cd con- 5 ® 
t rari et as impropria . Sc indireda inter 
virtutem per fc infulam, Sc vitium con- 
tra lupernaturalia , quam inter eandem 
virtutem , fic vitium contra naturalia: 
Nam licet in hoc conveniat vitium 
contra naturalia , Sc vitium contra fu- 
pernaturalia in ordine ad virtutem per 
ie infulam , quod neutrum illam ex- 
pellat, nec ab illa expellatur proprie, 
fic direde ab eodem fubjedo ? in hoc 
tamen differunt, quod vitium contra 
fupcrnaturalia , maxime didat a virtute 
per fc infufa fub eodem genere , cum 
fini de eodem objedo formali , vicium 
autem contra naturalia non ita didat ab 
eadem virtute, cum fuit tantum de eo- 
dem objedo materiali. 

Sufficit tamen , quod vitium contra- 5 7 
rietur quomodocumque virtuti tam in- 
fu fx , quam acquifitx , fic quod ad ejus 
dedrudionem , fic expu fionem coope- 
retur , fuppofitis etiam , tot tancilque 
damnis ejus .tum pofitivis, tum priva- 
tivis jam relatis, fic podmodum refe- 
rendis, ad hoc uc quilibet fidelis totis 
viribus procuret quoucumque y ici uni 
eradicare, 



Tradatus 1 1. Difput.1. Sed. IV. i j 


eradicare , fed ad hoc prxcipub debec 
attendere , cjui viam perfedionis in- 
greflus puri dctiderac vivere , ac 
Deo fumme diledo in omnibus pla- 
cere. 

j 8 Dico 4. Vitium eft intrinfece ma- 
lum. Ratio eft ,quia vitium de cujus 
ratione eft inclinare ad adum ditionum 
rationi, aliud importat contideratum 
* prXcise, quoad fubftantiam , Sc entita- 
tem vitij, Sc aliud attentum in efle vicij 
moralis ,feu fu b ftatu, 8c munere ha- 
bitus vitiofi , nam primo modo dicit in- 
clinationem ad objedum ditionum, 
quantum eft ex fc difficile mobile, Sc 
in hoc ctientia ejufdcm fita eft i fe- 
cundo vero modo importat eandem in- 
clinationem , non vicumque , fed per 
modum propcnlioois pradicx , Sc expe- 
ditas , de faciliquc reducibilis ad adura, 
Sc infuper importat , ut ita fortiter , ra- 
tione didx propenfionis adhxre.it fuo 
objedo , ut quali dominctur voluntati, 
iibique cam fubijciat in ordine ad il- 
lius profccutionCm i hic enim eft pro- 

f irius ftatus , 8c complementum vitij, 
i;b quojubitu.ilc munus vitij moralis 
exercet , fed lecUndum omnes has ra- 
tiones, eft i ntr infeci malum 1 ergo vi- 
lium eft intrinfeci malum. Quoad fe- 
cundam ver6,partem etiam liquet. N.Uji 
ifta prope n fio pradica, Sc expedita ad 
aduna vitiofum importat adualcm rela- 
tionem diteon venientix ad naturam ra- 
tionalem hominis : ergo vitium , tam 
fecundum illud , quod imporuc in fua 
entitate , quam in fuo complemen- 
to , vel proprietate eft intrinfcci ma- 
lum. 

12 Dico 5. Vitium fecwidum quid, 
peius eft in efle morali , quam ipfum 
peccatum. Ita D. Thora. 1. 1 . quxfl. 7 1 . 
&rt. j. Ratio eft, quia habitus vitiofus, 
fcu vicium eft caula actus vicioli , tive 
peccati. Deinde, quia vitium eft caufa 
plurium numero peccatorum i tum quia 
vitium, denominat vitiofum, non alitem 
peccatum , licet tic adus vitiofus: ergo 
fecundum quid peius eft in efle morali 
vitium, quam ipfum peccatum. Dixi 
fecundum quid , nam abfolute peius 
eft peccatum , quam vicium , nam ha- 
bitus non dicitur matus , niti propter 
malitiam adus, ad quem inclinat; ergo 
potior eft malitia adus , quam habitus, 
nam propter quod unumquodque tale* 
fed de his vide noftrum curium Sal- 
manticenfem.^**/?.; i.trttf. 1 j .dub.umc. 
fer totum. 

Dircdorium myfticuox 


Dico 6 . Sicut funt multx fpeciesvir- 60 
tutis , tic fune multx 1 pe cies vitij oppo- 
titi , imb plures funt fpecies vitij, quatri 
virtutis. Nam cumvirur conii (lac in 
medio cjufdem virtutis ) plura funt ex- 
trema vitiola per cxccilum , St per de- 
fedum , quia tamen prolixum cili t om- 
nes has enumerare , ideo folum princi- 
pales enumerabimus Fidei ergo op-^i 
ponitur infidelitas : lub hac continen- 
tur proprie , vel redudivb multa vitia: 
proprie contmctf% hxrdis , apoiiafia 
Sc blafphcmia j jjfiudivc vero conti- 
netur excitas mentis, hebetudo lenius, 
qux dono intelledus opponuntur. Spei 6 x 
opponuntur dcfperatro, Sc prxlumptioj 
charitati primo , £c direde opponitur 
odium L)ei , proximj > redudive vcio 6 3 
opponuntur accdia , invidia , d lcordia, 
contentio , lchifma , bellum , rixa , 8c 
feditio , fcandalum , ftultitia t remote 
vero, Sc indirecte eunda vitia duri- 
tati opponuntur , quatenus per eunda 
peccata mortalia, chanus expellitur ti- 
mui cum gratia fanditicancc. 

Prudcntix opponitur imprudentia, 64 
fub qua continetur pr.xcipitatio , tive 
temeritas, incoofidcrauo. Sc inconftan- 
tia ,negligcntia, prudet^ia, carnis aftu- 
tia continens dolum, Sc fraudem, lufti- 66 
tix opponitur generaliter in juihicia, fub 
qua continentur acceptio pcrlbnarum 
contra juftitiam diftributivam , Sc con- 
tr.i commutati vam , homicidium , nui- 
tilatio, furtum, rapina , contumelia, de- 67 
tr.dio, lui ur ratio. dcrilio , maledictio, 
fraus Sc Vfura. Religioni opponitur fu- 68 
perftitio, idololatria , tentatio Dei , per- 
jurium , facrilegium , limonia. Pietati 69 
opponitur impietas in parentes. Oblcr- 
vantix opponitur irreverentia. Obe- 70 
dientix , inobedientia j gratitudini in- 
gratitudo i veritati mendacium, limula- 7 1 
(io, hypocritis , iadantia , ironia } A mi- 72 
citix opponitur afpericas locutionis i Ii- 73 
tigfum , adulatio i libcralicaci opponitur 74 
avaritia, Sc prodigalitas. 75 

Fortitudini opponitur timor , imimi- 7 6 
ditas timori contraria , Sc audacia., mag- . 
nanimicati opponitur per exeetium prx- 
fumptip , ambitio , inanis gloria s per 
dqfcdum vero opponitur puiillanimi- 
tas. Patientix opponituj impatientia» 7f 
Pcrfeverantix opponitur mollities , Sc 78 
pertinacia jtcmperantixgcncraliccr op- 
ponimur intemperantia, led fpecialiteri 
Verccundix opponitur inverecundia; 
Honcftati , inhoneftas > Abltinemi* ^ 
opponitur gula > fobrietati , ebrietas-, 

D x Caftitati 



28 . , De via Purgativa 


' Caftitati opponitur luxuria , videlicet 
fimplex fornicatio , ftuprum , raptus, 
adulterium , inceftus, facrilcgium , & 
vicium contra naturam i Continentia, 
opponitur incontinentia j Clementix, 
feu manfuctudini, opponitur iracundia, 
crudelitas, fxvitia, vel feritas > Humili- 
tati opponitur fuperbia j ftudiofitaci op- 
ponitur curiofitas ; Modeftix immo- 
deftia. 

80 Dico 7. Qui ad mrrfedionem attin- 
gere defiderae , ojfcia prxdida vitia 

% pro viribus debet eflpcare. Et ratio cft, 
quia cum (latus perfedionis , in virtu- 
tum acquificarmn poflcffionc confidat, 
& vitia virtutibcR contraria , virtutum 
acquifitionem impediant , neceflarium 
cll quod, qui ad perfedionem attin- 
gere defiderae , prius debet vitia expel- 
lere, virtutes acquirere * paulatim nam- 
que vitia debilitata virtutibus locum 
(ederit. 

S * Dico 8. Licet omnia vitia debeant 
cradicari,non tamen omnia fimul aggre- 
dienda funt, fed fingula fcorfim, fic in- 
cipiendum ab illis , qux magis radicata 
videntur , ac magis animx dominantur, 
his namque quafi ducibus fuperatis , 
reliqua facile* vincuntur , & lupcran- 
tur. Vt aurem hxc facilius vincat, debet 
in principio tentaiionibusrefiftcrc, hoc 
enim facilius cft , quam fcmel admiflis 

81 tentationibus velle rcfiftere. Debet 
poftea contrariis virtutum adibus im- 
pugnare vitia, sicquc facilius , ac bre- 
Viiis vidoriam obtinebir. • 4 

8 3 Tunc autem cognofcet homo vitia 
efic eradicata , quando fentit pacem in- 
teriorem ,nam finis cujufquc belli pax 
cft , maxime hujus belli fpiritualis. Se- 
cundum autem lignum eradicationis 
vitiorum cft exercitium facile, ac dc- 
lcdabilc virtutum oppofitarum 5 cum 
enim virtus , & vitium contraria fint, 
ubi probatur efle virtuvex facili, &de- 

84 ledabili,ipfinsexcrcitiojcx confcqucnti 
demonftratur iam , ibi non efle vitium 
contrarium , contraria fiquidcmab eo- 

* dem fubjedo fc mutuo expellunt.’ Non 
tamen obld miles Chrifti £ pugnando 
contra vitia , ccflarc debet , nec gloria- 
ri quafi vidor, quia poenc extinda.rc- 
furgere valent , natura namque cor- 
rupta, pabulum miniftrar vitiis , fed de- 
bet id obfervare ad luam confolationcm, 
&ut fortius contra vilia in Defcgratia 
confidens dimicet. 


SECTIO V. 

Dc paffionum moderatione. 

SVMMAR IVM. 

85 Pajfiones non funt eradicanda, fed mo- 
deranda , & cur ? 

8 6 Ponitur pujfionis definit id , prout Ad 
prafens attinet. 

87 Sluid fit appetitus fenfitivus decla- 
ratur. 

8 8 Quot fint pajfiones appetitus fenfitivi? 

exponitur. 

89 appetitus dtverfomodo tendit in bo- 

num , ac in malum , & quomo- 
do ? 

90 appetitus movet nr ad bonum adipif- 

cendum per attum defidery. 

91 Movetur ad malum vitandum per 

attum fuga ,Jett ubominAtunis. 

9 z Pajfiones concuptfctbtles , circu qua ob - 

jetts verfentur. 

9 3 Circa qua verfentur pajfiones irafeibi- 
tes exponitur. 

9\ Quomodo fint pajfiones moderanda? 
declaratur. 

m 

* 

Ico 1 . cum paftiones animx ad bo- 8 5 
num , & ad malum morale, fe in- 
differenter habeant { nam fi fint immo- 
derata: , funt radices vitiorum , 6c pec- 
catorum i fi moderata: , funt adjumenta 
virtutum ) ideo paftiones non funt eradi- 
canda: ut vitia, nec evacuandx adinftar 
peccatorum, fed moderanda: iuxtadida- 
men rationfc. 

Dico 2. Paflio, provt ad prxfens at- 86 
tinet , eft motus appetitus fenfitivi , ad 
imaginationem boni, vel mali , cum 
aliqua corporis immutatione , quo fcili- 
cct fertur ad bonum, & fugit a maloj 
illa autem immutatio proprie dicitur 
inferre paflionem, ita utab ca fubjedum 
patiatur , quando mutatur ad aliquid 
cum objedione alterius. Vnde cum 
adus appetitus fenfitivi , faciant tranf- 
mucacioncm in cdrpore , dicuntur paf- 
fiones. Vnde , quando voluntati tri- 
buuritub nomina paffionum , verbi gra- 
tia, odrum f ‘ ira , amor , non paTfioncm 
fignificant ; fed fimpliccm adum , feu 
affedum voluntatis. 

Dico 3. Appetitus fenfitivus eft qux- 87 
dam animx facultas corpori unita , qux 
cft in parte inferiori hominis , hoc eft, 

in 



Digitized by Google 


TradUI. Dita. I. SeA V. & V I. ig 


io parte fenfitiva , & habet pro objeflo 
bonum, vel malum fenfibilc , quod illi 
imaginatio proponit cum xftimationc 
convcnicntix , vel difconvenicncix , de 
dividitur in concupiicibilem, fic irafei- 
bilcm. Objectum concupifcibilis eft 
bonum vel malum fenfibilc, t]uod eft 
delectabile , vel dolorofum j idem au- 
tem bonum , vel malum , fecundum 
quod habet rationem ardui , vel diffici- 
lis , eft objeCtum irafcibilis. Paffiones 
concupifcibilis nafcuncurin iccore, ubi 
refidet appetitus concupifcibilis , perfi- 
ciuntur tamen in corde , quod omnibus 
paffionibus urgetur. 

88 Dico4- Palfioncs appeticus fenfitivi, 
funt undecim , fex pertineirt ad concu- 
pilcibilcm , quinque ad irafeibilem. Ad 
concupiicibilem pertinent / Amor, 
odium , dciiderium , fuga , gaudium, 
fic triftitia. Ad irafeibilem pertinent 
fpes , & dcfpcratio , timor , audacia, fic 
ira. Hx paffiones funt voluntarix, qua- 
tentis Avoluncafe imperamur, vel quia 
ab illa non prohibentur. Vndequx con- 
formantur regulx rationis , dicuntur 
bonx, qux vero non conformantur, di- 
cuntur malx. Si paffiones antecedunt 
judicium titionis .obnubilant illam , fic 
fic diminuunt bonitatem , vel malitiam 
aclus ; fi lutfTcquuntur , addunt morali, 
tatem tanquam operatio eleda, di volica 
i voluntate. 

89 Dico 5 . Appetitus di verfo modo ten 
dic in bonum , ac in malum , in bonum 
quidem ut adipifccndum j in malum 
vero ut fugiendum. V nde circa bonuqi 
excitatur amor , qui eft complacentia 
boni } Circa malum vero , excitatur 

90 odium , quod e 11 difpl icentia mali. Mo- 
vetur autem appetitus ad bonum adipif- 
ccndum per adum defiderij, 8c move- 
tur ad malum vitandum , per aclum fu- \ 
gx , fcu abominationis. Dum autem 
habetur bonum circa illum iam pollcf- 
fum , appetitus fc habet ut quicfccns, 
de fmens peradum gaudij, vel dcleda- 

9 1 tionis. E contra vero dum malum ha- 
betur , quod vitari non pbtuit > de illo 
manet appetitus inquietus per adum 
triftitix. 

91, Dico 6. Prxdidit fex paffiones cori- 
cupifcibilis , tres verfantur circa bo- 
num, de tres circa malum. Circa bonum 
funt amor , defiderium , fic gaudium. 
Circa malum funt odium , fuga, fic tri- 
ftitia. Deinde fcquuntur paffiones irafci- 
bilis rqux rdpiciunt bonum, vel ma- 

9 3 lum , fub ratione ardui. Nam primo eft 


fpes confcquendi bonum arduum , vel 
defpcratio de illo obtinendo. Deinde 
audacia contra malum arduum , & ti- 
mor de illo. Denique eft ira qux non 
habet contrarium , quod poffic habere 
rationem paffionis. tt li ordinem paf- 
fionum omnium fecundum viam gmr- 
rationis fure volumusj primo occurrunt 
amor , fic odium 5 fecundo defiderium, 
de fugas tertii* fpcs.&dcfperatio * quar- 
to timor , Se audacia ; quinto ira 5 lexto 
Se ultimA audacia, fic tfifiitia, qux con- 
fcquuntur ad omnes palfioncs, ita tamen 
quod amor , eft prior odio , & delide- 
rium , fuga , fic fpes dcfpe ratione , ti- 
mor , audacia, di gaudium , quam tri- 
ftitia. 

Dico 7. Moderatio paffionum fieri <74 
poteft duplici via quantum ad modum, 
ut de immoderata, fcu nimia , fiat mo- 
derata : puta , li quis amet immoderati 
aliquid licitum ut parentes , fi eXcclfiuri 
tollat amoris j licite , de moderati amet 
tale objectum. Secundo, quantum ad 
objtdum , ut fcilicet de objedo illici- 
to , tranfeat ad licitum , ut accidit iri 
Maria Magdalcna , qux prius amabat 
mundum , de vanitates eius , Se poftea 
amavit Chriftum mente, de corde. Idcnl 
quoad vtrumque pollet in lingulis paf- 
fionibus demonftrari. „ 


SECTIO VI 4 

De pailionc amoris. 

SVM MAR1VM, 

95 Amor frnfitivn tft prima omnium 

paffionum origo. 

96 In quo conjijlat amor fcnfittvus , ex- 

ponitur. 

97 Quomodo dividatur ? 

9S gu* Jint illius caufx ? 

99 fint t Ilius ejfeftus ? 

ico i’ a j fio amoris fenjitivt , moderatur 
mediante virtute temperantia. 

Ico 1. Amor fenfitivus eft prinfa pj 
otnnium paffionum , fic aliarum ori- 
go. Nam qui odit aliquod malum, qui 
refugit illud abfens , fic triftacur de illo 
prxfeiTti , ideo hxc omnia facit , quia 
diligit fcu amat bonum , cui tale malum 
conwariauir , fic tandem in amore fun- 
dantur omnes paffiones irafcibilis , nam 
fperatur bonum quod amatur , timetur 
D 3 ma’um 


Digitized by Google 



De via Purgativa 


malum quod amato comrariatur , Ce 
contra ipfum infurgit audacia , Ce 
ira. 

$6 Dico t. Amor fenficivus eft affeffio, 
qu& appetitus alicui objeffo adhxret 
propter ejus bonitatem unione quadam. 
Differt autem amor , ut eft paflio appe- 
titus fenfiti vi a dile&ione , Ce charita- 
te , quia dilc&io eft amor cum libero 
judicio , &. electione, Ce fic pertinet ad 
. voluntatem > charitas autem addit fupra 
hoc xftimationem quandam, de pretium 
rei amata; , quia pretiofa funt chara» 
' Amor autem paflio eft: fenlibilis affectus, 
appetitus. 

y-) Dico 3. Amor dividitur in amorem 
conc'upifcemiz,£c amicitiae. Differunt 
autem in hoc , quod amor concupifcen- 
tix magis fertur in bonum quod alicui 
vujt,quamin illum cui vult. Amor verd 
amicitix magis inclinatur in illum cui 
bonum vult , quam in bonum quod illi 
vult. Hi autem duo amores mifcentur, 
quando amicitia eft utilis , Ce delecta- 
bilis. Et inde eff quod amicitia utilis, Ce 
delectabilis in quantum trahitur ad amo- 
rem concupifcentix , deficit a ratione 
verx amicitix. 

p g Dico 4. Caufx amoris funt prim6, 
bouum cognitum, quia incognita amare 
non polfumus. Poteft tamen amor ali- 
quando includere cognitionem propter 
difpolitionem fubjccH , quia , ut appeti- 
tus appetat totum quod elt in objeffo, 
fu dic it illud in confufo videre , inde 
enim etiam latentia cupimus , licet la- 
tentia non videamus in fc cxprcfse » 
cognitio autem fotum eft perfecta quan- 
do eft diftin&a , Ce exprefla. Amor 
vero perfectus eft etiam circa abfentia, 
Ce latentia , atque adeo circa confuse 
cognita , & fic poteft cfle imperfefta 
cognitio, Se perfectus amor) fimilitudo 
etiam eft caufa amoris , quia omne ani- 
mal diligic fibr fimile. 

95? Dico j. Plurcsfunt effictus amoris, 
boni, vel mali moraliter iuxta condi- 
tionem ipfius amoris , lciliccc ccftafis, 
unio, mutua inhxfio , zelus , qui om- 
nes in pofteffione boni prxfcntis inva- 
lcfcunt. Ecftafis eft vis amoris, qu£ po- 
nitur amans extra fe. Vnio eft effectus 
amoris , quo tendit ad realem aflecutio- 
nem , Ce amplexum amati. Mutua in- 
hxfio eft intima perlcrutatio,qua amans 
ingreditur in amatum perfcrucans fi- 
gillaiiin omnia. Zelus eft motus animx 
per modum doloris , Ce rrifticiz contra 
ui , quod impedit quietam , Ce adxqua- 


tam fruitionemrad hos quatuor effeffus 
amoris reducuntur alij , qui dicuntur 
liqucfa&io , feu vulneratio, fruitio, lan- 
gor , & fervor. » 

Dico 6. Paflio ifta moderatur me- 100 
diante virtute ccmpcrantix. Nam tem- 
perantia retrahit ab his qux contra ra- 
tionem appetitum alliciunc. Ad virtu- 
tem autem temperannx pertinent ut 
partes intcgrales , verecundia , hone- 
ftasj Vt panes vero fubjc&ivz , abfti- 
nentia , fobrietas , caftitas , patientia > 

Vt partes vero potcntiales , continentia, 
humilitas , manfuctudo , clementia, 
modeftia. Omnes autem iftx virtutes 
plurimum valent ad moderandas om- 
nes pafliones appetitus concupifcibilis, 
vt docetD. Thom. x. 1.5.141 . art. i.Se 
alij communiter. 


SECTIO VII. . 

» 

De paffione defiderij , feu 
concupifcentia:. 

SVMMAR1VM. 

101 J%uid fit pajfio defidPrij exponi - 
tur. 

101 Nomen concupifcentix melius decla- 
rat hanc hominis pajfionem , (j? 
cur? 

1 o 3 Quomodo hxc pajfio moderetur ? 

D ico 1. Defiderium eft motus appe- 101 
titus ad bonum abfens adipiiccn- 
dum , Ce per hoc differt ab amore , Ce 
gaudio. Nam amor eft fimplex in bono 
complacentia ,abftrahens ab abfentia, 

& prxfcntia objc<fti > Gaudium vero eft 
quies in bono prxfenti. Hxc paflio, qux 
in homine dicitur defiderium , in bru- 
tis dicitur concupifcentia , & eft qux- 
dam amoris extenfio ad bonum quod 
arridet } quod fl boni defiderati pofieflio 
differatur , fofet defiderium invalcfcerc 
ufqucad ardorem, qui fervor appella- 
tur, & ei fucccdit langor gravis, lciliccc 
mocftitia , qux non rar6 (olet hominem 
perimere, unde vulg6 dicitur, quod de- 
iideria dilata crefcunt. 

Dico x. Nomen concupifcentix me- iox 
lius declarat hanc hominis paflionem, 
quam nomen defiderij , quia defide- 
rium poteft competere non folum ad ap- 
petitum fenfitivum , fed etiam ad vo- 
luntatem, 



Trad.II. Difp.I. Sed,VIL & VIIf. 31 


luntatem , nara dcfideriiirfi lolum im- 
portat fi triplicem motum in rCmdcfidc- 
ratara, qui potcft cfle in Voluntate : hxc 
igitur concupifcentia cft iif appetitu 
fcnlitivo ,& dividitur in naturalem, & 
non naturalem, illa communis eff: homi- 
nibus Sc brutis 5 illa fola propria eft ho- 
minibus. Et ratio eft, quia dupliciter po- 
tcft aliquid ctlc delectabile appetitui» 
uno modo, quia eft conveniens natura: 
animalis > ficih ciburf , &*poeu$ , Sc hxc 
concupifcentia delectabilis dicitur ani- 
malis» alio modo aliquid dicitur delecta- 
bile, quia eft convexus animali fe- 
cundum apprehenfionem , Sc hxc con- 
cupifccntia dicitur non naturalis , Sc Io- 
lce magis dici eopidicai Prima Cftom- 
nibus animalibus communis , Sc nc- 
ccflaria , St dicitor irrationalis ’ Secun- 
da dicitur cfle cum ratione , Sc quia 
natura femper ad aliquid finitum , Sc 
certum tendit, concupifcentia naturalis 
non poccft cfle infinita in ac>u , licet fc 
eundum fucccfiloncm in potentia dici 
poflit infinita , quia veri ratio fri infini- 
tum poteft procedere , concupifcentia 
cum ratione ptorfus cft infinita. 

103 Dico 3. Hxc paflio poccft e fle im- 
moderata e* pat*tc boni concupifcibilis, 
vel ex modo concupifccndi , fi fic im- 
moderata , quia feiturin illicitum, mo- 
deratur mutando qbjedum / temporalia 
fcilicct bona in xterna , falfa in vera , fi 
fit immoderata , quia fertur in licitum, 
fed indebito modo concupifcentia reti- 
neatur , Sc modus moderetur j fi fit 
circa veilerea , moderatur caftitate, vi- 
giliis, abttinencia , Sc oratione : caro 
enim qux femper concupifcir adverfus 
fpirituin , animam , Sc mentem, nifi 
eam per virtutem caftitatis ratio coerce- 
ret , eam pcen icus combureret. 


SECTIO Vllt 

Dc pafllonc gaudij , Ceo 
dele&acionis. 

SVMMAR IV M. 

104 Jguid fit pajfio deledatio» is exp ori- 

tur. 

105 Omne quod concupifimus fecundato 

naturum , pojfutoas . concupifcere 
cum delegatione rationis , fed nen 
e contra. 


\o 6 Tam dei: elatio, quam gaudium fimul 
repetitur in appetitu f nfitivo , & 
intiUccfnto. ; 

107 Quomodo hac pajjio fit moderan- 
da f 

■ 1 1 

Ico 1. Delectatio eft motus in 104 
appetitu animali , non quidem 
tendente in bonum abfens , fed quicf- 
ccnti in bono pYxfcnti , confcquens ad 
apprehenfionem ferifus , ficut aiitCni iri- 
ter concupifcentia* , quafcdam dicuntor 
naturales , quxdam Vero non naturales, 

St confequentes rationem J fic ctiartx 
inter deledationcs quxdam' dicuntur 
naturales, St irrationales , quxdam au- 
terh non nacurutes , qux funt cum ratio- 
ne. Vnde illa deledatio qux fic curh 
ratiohe , dicitur gaudium , non vero 
qiix fit naturaliter , Sc proptci^ca gau- 
dium uon cft in brutis , fed foltun de- 
lcdacio. 

Dico 1. Omne quod concupifrimus ioj 
fecundum n.ituram , poflumuS coni u- 
pifcere cum delectatione rationis , fed 
non c convcrfo. Vnde de Oiiimbus dc 
quibus cft deledatio , poteft cfle gau- 
dium in habentibus rationem , quamvis 
non femper de omnibus non fu gau- 
dium , fxpc enim aliquis fcntic' aliquam 
deledationem fecundum corpus, de qua 
tamen non gaudet fecundum rationem. 
Adverte tamen quod deledatio, Sc gau- 106 
dium fimul requiruntur, & in appeti- 
tu fcnlitivo , Sc incellcdivo, cum nac 
tamen differentia , quod deledatio ap- 
petitus fcnficivi , eft cum corporis tranf- 
mutationc y deledatio autem voluntatis, 
nihil aliud cft , quam fimplex intuitus 
voluntatis. 

Dico 3. Hujufmodi paflio mode- 107 
randa cft,dclcdatiorics illicitas omnino 
vitando, licitas vero moderati cis uten- 
do j prxeipuam in Domino fuam con* 
fticucns deledationem , quod quifqud 
efficiet , fi confideret, quam breves funt 
mundi deledaciones , qux ftatim ut fu- 
mus evanefeunt. Quod fi aliquando 
neceflarium fit aliquam licitam lumtire 
deledationem , id dofcet fieri ad - vitae 
fuftentationem , ca intentione , ut tou 
ad Deum dirigatur cum gratiarum adio- 
nc , Sc cum aliqua femper mortificatio- 
ne, ut viri Spirituales folenj* nec volun- , 
tas tota carnalibus vacet deledacioni- 
bus, quod fi deledatio fit venerea , ad 
hoc maximi iuvat concinentia , vere- 
cundia , iejunium , Sc corporis afperica- 
tes, 

SECTIO 



. Digitized by Google 



32. De via Purgativa 


SECTIO, ix. 

Dc palHcnc odij. 

S VMM A R / VM. 

108 Odium contrarmtur umori. 

I ug' In quo conftjlut odium declurutur. 
i io Jj>uid Jit ob' telum odij exponitur. 
i \ i Vnde nufcutur odium ojlendttur. 
j 1 1 Quomodo pnjfio odq moderetur. 

,0 ^ rV co 1 ' Odium contrariatur amori, 
unde contraria eft ejus natura , na- 
tura: amoris. Vnde ficuc amor confidit 
in quadam convenientia amantis ad 
am tum f ita odium confiftit in quadam 
*°9 di donant ia. Eft igitur odium motus 
appetitus concupilcibilis diftbnautis 
nonulo. Obiedum igitur odij eft malum 
verum vel apparens , fcnfibile , cogni- 
tum in tota lua latitudine , piovc com- 
prehendit inhoneftum , inutile , ac in- 
luavc. Nam ficut amor eft confonantia 
quxdam appetitus ad id quod appre- 
henditur ut conveniens , ita odium eft 
difibnantia quxdam appetitus , ad id 
quod apprehenditur ut repugnans , Sc 
noe ivum* (i< ut autem omne conveniens 
in quantum hujufmoJi habet raiioncm 
boni , ita omne repugnans in quantum 
hujufuiodi habet rationem mali : ergo 
fiiut bynuin eft objedum amoris , iic 
malum eft objeltum odij. 

1,1 Dico i. Quamvis odium contraric- 
turamori , ut dictum eft j odium tamen 
nafeitur ex amore , quo quis fcipfum, 
vel aliquid aliud amat, fct ratio eft, 
quia in quolibet prius debemus confi- 
dc rare, quid ei conveniat , quam quid 
ei repugnet, per hoc enim aliquid eft 
repugnans alteri, quia eft corruptivum, 
& impeditivum ejus, quod eft conve- 
niens : ergo nccefte eft , quod amor fit 
prior odio . & quod nihil odio habeatur, 
nili quod contrariatur convenienti quod 
amatur : ergo on^nc odium nafeitur ex 
amore. 

111 Dico 3. Pallio i fta moderatur con- 
trario luo , nempe ampre , hac diftin- 
&ione, quod malum abfolute, ut pec- 
catum , Dxmones infernum, odio Icm- 
per habendi funt; extera vero non ab- 
iolute odio habenda , led provt condu- 
cunt ad peccatum, 6 e induunt ratio- 
nem mali , fic hoc modo praecipimur 


odio habere animam, quatenus refertur 
ad illicita } nam qui fic odio habet ani- 
mam fuam , vere amat illam , ut dicit 
S. Auguft. Si male amaveris , tunc odi- 
fti , li bene oderis , tunc amafti } felices 
qui oderunt perfequendo , ne perdant 
amando. 


SECTIO X. 

De paffione fugx , t>C 
abominationis. 

SVMMARIVM. 

1 1 3 Ex odio muli confurgit fugu il- 

litu. 

1 1 4 J£uid Jit pujfio fugu exponitur. 

1 1 5 «SJ** tnulu debemus fugere ? $uu 
vero noni 

Ico t. Ex odio mali confurgit fu- 113 
ga iplius, quxpafliocft quidam re - 
ceftus a malo diftono , live motus re- 
tentionis, quo appetitus animalis ab il- 
lo tanquam a nocivo recedit in homi- 
ne , propeer rationem cui conjungitur, 
vocatur abominatio. Hic motus appe- j 14 
titus animalis , opponitur defiderio , feu 
concit p i fccntix , iicut odium opponitur 
amori , nam ficut amor , quia refpicit 
bonum per modum converlionisxxcitat 
in appetitu animalis deliderium , aut 
concupifccnciam , tanquam motum, 
quo ad bonum conveniens accedit , ut 
illud adipifeatur j fic odiumquia refpi- 
cit malum per modum averlionis , ex- 
citat in eodem appetitu fugam, aut abo- 
minationem tanquam motum, quo A ma- 
lo difeon venienti recedit , ut illud evi- 
tet. 

Dico x. Sicut folum verum malum, 
quod eft peccatum , vitium , & alia his 
annexa, debemus odio habere (impli- 
citer , fic etiam hoc folhm malum de- 
bemus fimplicitcr fugere i alia vero ma- 
la pcenx , qux (impliciter mala non 
funt, imo plerumque bona non femper 
debemus fugere , fcd fxpc debemus 
ample&i. Amatores fui, & fili j hujus 
fecuii refugiunt omnia, qux rcpugnauc 
amori proprio, quales lunt labores, affli- 
<ftioncs,op!»robnj,&c.at lequumur qux 
eidem amori proprio congruum, etiam- 
il peccatis admilccancur , quales fune 
voluptates carnis , honores mundi, 
dignitates 


Digitized by Google 


Trad. 1 1. Difp. I. Sed. X I. $$ 


digniutes fcculi , & fimili» , fed difci- 
puli Chridi veri imitatores Crucis , fu- 
iunt tantum i facie peccati , canquam 
facie colubri , U pericula peccati de- 
vitant. 


SECTIO XI. 

Dc paffione triftitix , 

& doloris. 

SVMMARIVM. 

i i 6 Sicut delectatio fe habet in * bono , 
it n trifiitia , & dolor in malo. 

1 17 g»id fit pafiio trifiitia , & do- 

lor it? 

1 1 8 guomodo dividatur dolor , qut e fi 

proprius heminis. 

1 1 9 Ponuntur caufa doloris , dr tristi- 
tia . 

lao Slui fint effeti ut trifiitia declara* 
tur. 

loi Jguomodo p a filo trifiitia moderetur 
exponitur. 

lix J%uid faciendum ,fi trifiitia fit im- 
moderata ex parte objecti , quia ap- 
prehenditur ut malum, quod revera 
efi bonum ? 

,6 T\Ic° 1. Sicut dclecfotio, dc gaudium 
habent in bono , ita dolor , dc 
triftitia in malo > delectamur enim in 
bono convenienti nobis conjundo, do- 
1 7 lenius de difeonvenienti iliaco : fi autem 
malum cft difeonveniens fenfui, dicitur 
dolor , fi fit difeonveniens voluntati, 
vocatur trifiitia , ficut dicitur dcledatio 
refpedu fenfus , 5c gaudium rcfpc&u 
voluntatis. Efi autem trifiitia , feu do- 
lor , quidam motus , quo appetitus 
affligitur , perturbatu* , & inquieta- 
tur de malo prxfcnti , vero , dc appa- 
renti. 

1 g Dico 1. Dolor , qui efi proprius ho- 
minis dividitur in mifericordiam , in- 
vidiam , acediam , angufiiam , poeni- 
tentiam , nemefim , zelum. Mifcricor- 
dia , efi dolor dc malo alieno , reputato 
ut proprio. * Invidia , efi trifiitia de bono 
alieno , reputato ut malo proprio. An- 
guftia ,cftaggravatio animi, qux nul- 
lum relinquit effugium. Accdia , efi 
quando aggravatio ifta venit, ufquc ad 
membra exteriora , dc ponit in eis* 
quali ftuporem, aut torporem , prxfcr- 
Diretiorium Myfiicum. 


tim vocem impediendo. Poenitentia, 
efi: dolor dc malo proprio. Ncmcfis, cft 
trifiitia de bono temporali alieno, repu- 
tando aliquem illo indignum. Zelus, efi 
trifiitia de excellentia aliena ,dum dc- 
cfi zelanti. 

Dico 3. CauGe doloris , 8c trifiitia: 1 1 
funt diverfx : prima efi malum conj un- 
dum,quod eftobjedum ipfius * fecun- 
da cft bonum amiflum, quodapprehert- 
ditur ut malum prxfens, tertia efi amor 
boni , cujus ami Ilione triftatur , nullus 
enim triftatur amilfionc ejus quod non 
amat j quarta efi major poteftas , cui re- 
fifti non poteft , dum mali cprruptivi 
conjundioncm facit. 

Dico 4. Primus effedus trifiitia:, cft i»0 
aggravatio , feu pondus animx , quate- 
nus conftringit , dc premit cor , (icuc 
gaudium delectat. Secundus effedus 
cft debilitare omnem operationem, 
nam cum adiones oriantur ex volunta- 
te , dc appetitu , fi ex malo adjundo efi 
inconvenienter difpofitus , ndn polliint 
convenienter otirl operationes. Vnde 
ifta pallio cft maxime nociva, dc ali- 
quando interimit * ut dicitur Ecclcfiaft. 

3 8 . Ese trifiitia fefimat mtirs. 

Dico 5 . Omnia remedia triftitix rc- 1 1 i 
ducuntur ad unam rationem formalcnl, 
fcilicet ad aliquam deledationem , aut 
ex parte animx, aut ex pane corporis, 
deledatioenim contrariatur triftitix , dc 
unum contrarium illud expellit : iuvac 
autem maxime in remedium triftitix 
contemplatio veritatis , dc futurx beati - 
tudinis , qux per labores acquiritur , dc 
conformatio ad divinam voluntatem, 
cui hoc placet. Secundo iuvac contra 
iriftitiam compaffio amicorum , quate- 
nus homo fentit ab eis amari. Tertio 
lenitur trifiitia per corporalia remedia, 
fcilicet fletum , & gemitum , minuitur 
etiam per innocentiam patientis , quia 
cum nocens patitur , dolet non folum de 
poena , feti etiam dc culpa, innocens au- 
tem folum dc poena minuitur etiam per 
patientiam. 

Dico 6. Si trifiitia fuerit inordinata 11* 
cx parte objedi , quia fcilicet apprehen- 
ditur ut malum , quod revera efi bo- 
num , fcilicet , quia quis removetur ab 
occafione peccandi , vel dc commiflb 
corrigitur peccato , tum qui triftatur, 
oret , dc convertat trifticiam fuam ad 
peccata , confiderans id fibi potius li- 
cere , quam contrarium : fi fuerit im- 
moderata folum quoad modutn * quia 
nimium triftatur io morce parentum, 

E debet 


Digitized by Googte 



34 De via Purgativa 


debet qui tri datur modum illum defj- 
duofum moderare , vel motivis fuper- 
naturalibus , vel motivis naturalibus , fi 
fupernaturalia non fuerint i aliqui etiam 
in lacrymis inveniunt confolationem 
triflitix , 8c in gemitibus , ut ait Au- 
guflin. Itb. 4. f /turum confejfiomsm. capi- 
tulo 7. 

SECTIO XII. 

De paffione fpei. 

SVMMAR 1VM. 

123 'Prima pajfio appetitus irafetbilis , 

effles. 

1 24 Ponitur definitio fici ,provt efi pajfio 

appetitus irafctbilis . 

123 Hac pajfio , non folum in homine, fed 
etiam in brutis repentur , diverfo 
tamen modo. 

1 2 6 £ uod obj telum habeat pajfio (pei, de- 

claratur. 

127 Quomodo debeat hac pajfio mode- 

rari ? 

2 3 ¥ T A dentis diximus dc paflionibus 
1*1 appetitus concupifcibilis , reflat 
nunc dicendum dc aliis paflionibus ap- 
petitus irafcibilis , qux datx funt in au- 
xilium prxcedentium , ciim enim prx- 
ccdentcs rcfpiclant bonum , ut adipif- 
cendum , vel malum ut fugiendum , Sc 
aliquando detur ad id difficultas i quia 
bonum, vel malum cfl arduum , ideo 
natura , ejufquc audor Deus provife- 
runt appetitum irafeibilem, concupifci- 
bili annexum , qui fuis motibus prxdi- 
dam difficultatem , in adfptionc bo- 
ni , 8 c fuga mali fuperet : inter autem 
paffiones irrafeibilis , prima dicitur 
fpes. 

24 Dico igitur 1. Spes provt cfl animae 
paflio , efir motus appetitivx virtutis , 
confcqucns apprehenfionem boni fu- 
turi ardui poffibilis adipifei , fcilicet ex- 
tentio appetitus in hujufmodi objedum. 

2 5 Hxc fpei paflio non folum in homine, 
fed etiam in brutis reperitur , ut expe- 
rientia conflat, nam fi canis videat le- 
porem nimis di flantem , non movetur 
ad iplam , quafi non fperans fe eam 
polle adipifei. Diverfo tamen modo 
reperitur in homine , ac in brutis , nam 
iflc motus in brutis excitatur ex quodam 
inftind.u naturali per diredionem intcl- 


leclus , auctoris naturae * in homine au - 
tem fit proprio difcurfu per diredionem 
intelledus. 

Dico 2. Ha:c paflio fpei habet pro i 1 *» 
objedo bonum futurum , arduum , pof- 
fibile adipifei , 8c per hoc diflinguitur 
A timore, A gaudio, a dcfiderio.&defpe- 
ratione jnam timor efl dc malo , gau- 
diumde bono prxfenti , 6t non futuro, 
defiderium rcipicit bonum futurum ab- 
folute , non vero bonum futurum ar- 
duum ; per hoc autem quod bonum il- 
lud futurum arduum fit adipifeibile, 
diflinguitur fpes a dcfperationc , non 
enim aliquis fperat id quod omnino 
adipifei non potefl. Caufa fpei efl ex- 
perientia, quia per experientiam acqui- 
rit homo facultatem aliquid difficile fa- 
ciendi , fic ex hoc fequiturfpes , nemo 
enim facere metuit , quod fc bene di- 
dicifTe confidit. 

Dico 3. Paffio fpei potefl efle immo- 1 27 
derata , tum ex parceobjcdi , tmn ex 
parte medij, tum ex parte modi. Efl im- 
moderata ex parte objedi , dum homi- 
nes tantum bona caduca , honores, &c. 
fperant. Efl immoderata ex parte me- 
dij , dum fpem fuam ponunt in terre- 
nis principibus , in filiis hominum , in 
quibus non efl falus. Efl immoderata 
cx parte modi , quando abfquc confilio, 

& prudentia , quis iudicans omnia fibi 
cfle poffibilia , fperat dc bono rei fuc- 
cefTu , quando foret defperandum. Hxc 
autem omnia moderantur, fi homo fo- 
lam fuam fpem in Deo ponat , iuxta 
illud: bonum efl confidere in Domino, 
quam confidere in homine. Dominus 
mihi adjutor , non timebo quid faciac 
mihi homo. Ualet etiam ad moderan- 
dam paffionem fpei , virtus humilitatisj 
nam cum fpes tendat in bonum arduum, 

8 t difficile , ne immoderati tendat in 
excelfa , requiritur virtus , qux refre- 
net animum , hxc autem cfl humilitas, 

& quia etiam potefl fpes deficere dc- 
fperandoob arduitatem boni adipifccn- 
di , moderatur virtute magnanimitatis, 
qua firmatur animus contra defpcratio- 
nem , 8 c impellit ipfum ad pcrfccutio- 
nem magnorum , fecundum rationem 
redam. 


SECTIO 


)Ogle 


Digitize 


TradUI. Difp.I. Sea.XI II. & XI V. 55 


SECTIO XIII. 

Dc palfione dclpcrationis. 

J VMM ARI V M. 

118 Quid fit pajfio defierationis ? 

1 zp Quomodo dcfteratio contranetur 
$ei , declaratur. 

130 Hac pafiio potejl e fle immoderata 
quoad obiecfum , <jr quoad me* 
dium. 

1 3 1 Quomodo hac pajfio dejerationis fit 

moderanda ? 

I Alco 1. Defperatio cft fuga* , fcu 
L/rcceflus appetitus irafcibilis a bo- 
no , quod judicatur impoffibile adipifei; 
difficultas enim ipfa confequcndi tale 
bonum , habet quandam rationem ma- 
li , fcu dilcon venientis. Unde non eon- 
trariatur fpei , quia verfatur circa ter- 
minum contrarium , verbi gwtia , fpes 
circa bonum , 8c defperatio circa ma- 

I lum , ficut amor , & odium , fed quia 
verfantur circa idem bonum contrariis 
viis , fcilicct , fpes accedendo , & de- 
(peratio recedendo, eo quod bonum ar- 
duum habet condiciones fundantes di- 
verlos modos > fi cn-im refpiciatur pro 
parte boni, allicit: fi vero refpiciatur pro 
parte ardui, retrahit , &. fi fit excellens 
difficultas, ita retrahit, quod repellit, 
& facit fucumbere, &. vinci , & fic cft 
delpcratio. Dcfpcratio non importat 
folam fpei privationem , fed impor- 
tat metum pofitivum , fcilicet quem- 
dam rcceflum a re defiderata propter 
x (limatam impoffibilitatem adipifeen- 
di. 

130 Dico 2. Hxc paffio poccft efle im- 
moderata , vel quoad obje&um , vel 
quoad medium. Quoad objedum , eft 
immoderata, quando quis defperat fc 
adepturum aliquod bonum tantum ap- 
parens , & non verum , id cft , honor 
mundi , delctftatio carnis, & ex hac 
dcfperatione triftatur. Eft immoderata 
quoad medium , quando quis videns 
propriam pufiilanimitatem defperat de 
virtutum adeptione , & dc cceleftis glo- 
riae confccutione , cum hujufmodi noti 
propriis viribu-., led divinae gratiae auxi- 
liis dobeapt acquiri. 

131 Dico 3. Ad moderandam iftam paf- 
lioncni , valet magnanimitas , que fir- 

Dtrecforium Myjlicum. 


mat animam contra defpe rationem , 
compellit ipfam ad magnorum profccu- 
tionem , fecundum rationem rectam. 

Ad hoc etiam defervit , fi defperatio eft 
confcquendi aliquod bonum caducum, 
erigere mentem ad bona vera , &: in- 
dignum judicare de rebus humanis 
adeo inferioribus, habere dcfperatio- 
ncm. Si vero dcfpcratio fit tantum quo- 
ad medium , debet homo convertere fc 
ad Deum , & a Deo auxilium gratia: 
fjjprarc , dicens cum Davidc : In te Do - 
, mine Speravi , non confundar in ater* 
num. 

SECTIO XIV, 

Dc paflione audaci*. 

SVMM AK1VM. 

131 Ponitur definitio pajjionis auda- 
cia. 

133 A quibus caufetur audacia cxpli* 
catur. 

1 34 Declarantur varq e ff e cius auda- 
cia. 

1 3J Quomodo fit moderanda pafio au* 
dacia I 

Ico 1. Audacia cft motus appe^ j ^ 
titus irafcibilis (palum arduum im- 
minens profequentisi nomine ver6 mali 
ipfamet ^duitas bono conjuncta in- 
telligitur. Audacia contrariatur timo- 
ri , confequitur vero ad fpem. Auda- 
cia habet idem objectum ,quoJ timor, 
fed fub contraria ratione, & tendentia, 
nam timor refpicit malum , ut ci fuc- 
cumbens , aucab eo fugiens j audacia 
vero ut fperans, &: fultinens ,five ag- 
grediendo , five tolerando : dicitur au- 
tem audacia efle circa malum , non 
quia profequatur illud amando ut bo- 
num in fc , fed canquam vi&orix mate- 
riam. 

Dico z. Audaciacaufatur ex his, qux f , > 
provocant fpem , & erigunt illam i & 
ex his , qux excludunc timorem , qui 
contranacqr audacix ; erigitur autem 
fpes per exiftimationem poffibilitatis 
adipifccndi 5 excluditur autem timor 
per cxclufioncm terribilium, qux nos 
circunftant : Unde pej fe non caufa- 
tur audacia ex defectu , fed ex abun- 
dantia , nifi per accidens, in quanttud 
cx ignorantia qux cft quidam defectus, 
h 2 excluditur 


3 6 De via Purgativa 


excluditur cognitio periculorum , Se ti- 
morum. 

Dico 3. Si audacia oriatur ex fenfi- 
tiva apprehenfione poflibi litatis aliquid 
adipilccodi , cum talis audacia non ha- 
beat providentiam in futurum , fcd fub- 
jechim motum ex prxfentibus , facile 
movetur ad aggreflionem, quia non vi- 
det omne periculum , poftea tamen pe- 
riculis infurgentibus dejicitur i e con- 
tra vero audacia qux oritur ex ratione, 
Se difcurfu,nam hxc cum prxvid%c 
pericula , nec ducatur ex folis prxfenti- 
bus , poftea non dejicitur , ctiamfi ad- 
fint pericula , fcd perfeverat , fiquidem 
ducitur motiuo virtutis , qux cft con- 
flans , Se perfeverans. 

J 3 5 Dico 4. Audacia moderatur virtu- 
tibus , quibus moderatur fpes , liqui- 
* dem in illis cafibus in quibus non con- 
venit fperare , nec etiam cft bonum ha- 
bere audaciam , Si. cum neceflarium eft 
moderare fpem , moderanda eft etiam 
audacia , confidcratio etiam vanitatis 
bonorumliujus vitx , maxime reprimit 
inordinatam audaciam ad vana aggre- 
dienda } moderatur etiam hxc pallio 
contraria paflTionc timoris , bonum eft 
etiam occupare audaciam circa res 
lan&as , Se utiles , exemplo Sanio- 
rum martyrum, & confcflbrum, qui fue- 
runt maxime ad virtutes audaces , Se 
non ad res vanas hujus fxculi adipifeen- 
das. 


SECTIO XV. 

Dc paflione timoris. 

SVMMAR1VM. 

1 3 6 Ponitur pajfionis timoris definitio* & 
explicatur. 

1 37 Afpgnantur fex /pectes timoris. 

1 3 8 Declarantur caufx timoris. 

1 39 Proponuntur e/feitus timoris. 

140 Quomodo pajjio timoris , fit mode- 

randa ? 

I3<£TAIco 1. Timor cft motus appetitus 
irafeibilis, recedentis i malo futu- 
ro, arduo , cui relidi vix poteft. Dif- 
fert a triftitia,quia hxc eft dc malo, iam 
conjunclo , Se prxfenti , Se ab ira, quia 
hxc cft dc malo , ut vindicando , Se 
repellendo , non ut incumbente , Se 
vincente , (icut timor. Objeclum for- 


male timoris , cft malum futurum cum 
aliqua arduitate. Materiale eft omne il- 
lud , quod participat rationem mali ter- 
ribilis , id eft cui , de facili non poteft 
refifti. Eft etiam objeiftum timoris ipfa 
pertona potens inferre malum , hanc 
enim refpicit ut caufam , i qua malum 
inferri poteft , Se circa malum cft fyga 
a tali malo , circa ver6 perfonam poten- 
tem infligere malum , eft reverentia* 

Se pro ifta parte , timor refpicit bonum, 
fcilicec illam poccftatem , aux poteft 
nocumentum inferre, Sc per nunc mo- 
dum timetur Deus ab homine in quan- 
tum poteft infligere poenam vel lpiri- 
tualcm , vel corporalem. Unde etiam 
in hoc metu revcrentiali erga Deum 
refpicitur bonum divinum , fcu poteftas 
Dei /non abfolutb , fed cnm aliqua 
connotatione ad malum fcilicet, non 
quatenus poteft bene facere ,fed ut po- 
teft lxdere faltem de abfoluta poten- 
tia. 

Dico t. Sex aflignantur i Damafccn. * 37 
lib.i.defide cap. 15. Species timoris, 
fcilicec, Segnities, Erubefccntia , Ucrc- 
cundia, Admiratio, Stupor, Agonia. 
Segnities , cft cum aliquis operari refu- 
git propter timorem excedentis laboris. 
Erubefccntia, cum turpitudo timetur 
in a<ftu committendo Ucrecundia, cum 
efttufpitudo in achi iam fadlo. Admi- 
ratio, cum quis conltderat aliquod ma- 
gnum malum, cujus exitum confide- 
rare non fufficic. Stupor, cum aliquod 
malum inconfuctum noftrx conlidera- 
tioni offertur. Agonia, cum quis con- 
fidcrac malum imminens improvifiim, 
tui fcilicec provideri non poteft , ficut 
timentur futura infortunia. 

Dico 3. Duplex eft caufa timoris, 1 38 
alia incrinfcca , alia extrinfeca. Intrinfc- 
ca eft amor, cum enim aliquid amamus, 
timemus non adipifei , vel adeptum 
amittere} caufa timoris extrinfeca , eft 
virtus , vel robur alicujus potentis in- 
ferre malum, cui rclifti non valet. Hinc 
fit tantum elle aliquem magis fubje- 
ctum timori , quanto minorem poten- 
tiam habuerit ad rcfiftcndum. Unde 
habentes malam confcientiam funt ma- 
ximi timidi , fiquidem eis deficit for- 
titudo gratix , Se amicitix Dei , vt di- 
citur Sapientix 17. Scmpcr prxfumic 
Ixva perturbata confcicncia , Se ideo ad 
timorem maxime difponic defe&us pro- 
prix virtutis , fcu ipfa reliftcndi imbe- 
cilicas. 

Dico 4. Effe&us timoris funt qua- , ^ 

. tuor. 


Digitized by Google 


TtadUI. Difp.I. Se&XV. & XVI. 57 


fuor i primus cft contra&io , nam ficuc 
in morientibus , natura propter virtutis 
debilitatem ad interiora fc recipit , fic 
in timentibus calor natura! is cum Spiri- 
tibus ad interiora contrahitur , ut fic 
contractus fortior evadat ad refiftcn- 
dura. Secundus cft tremor corporis, 
pallor, ftridor dentium, ex contradio- 
ne namque caloris, fic fpiricuumad in- 
teriora , fcquitur debilitas in membris 
externis. Tertius cft impedire opera- 
tionem ex parte membrorum qux dc- 
bilitantur ex prxdifta contractione ca- 
loris , fic fpi rituum , ficut etiam ex par- 
te animx , fwtimor fuerit immoderatus, 
nam fi fuerit moderatus , potius opera- 
tionem iuvat , St hominem attentius 
conciliari , fic operari facit , St propte- 
rea Apoftol. *d Philip, t. ait : Cum 
metu, 8c tremore vcftram falutem ope- 
ramini. 

40 Dico 5. Hxc paflio aliquando cft 
immoderata ex parte objecti, aliquando 
cx parte modi. Ex parte objedi , eft 
immoderata in amatoribus hujus fxculi, 
qui folum mundana timent mala, cum 
tamen haec vix timeri debeant. Eft im- 
moderata cx parte modi , quando mala 
vifibilia, qu.t poliunt alias licite timeri, 
ut mors, morbus , fic fimitia plus nimio 
timentur. Qui fentic in fe immodera- 
tionem timoris ex parte objecti , debet 
a vifibilibus,ad invifibilia mentem eri- 
gere , ut dcfpcctis his minoribus malis, 
timeat majora ,fciliccc amiflionem gra- 
tia: , fic gloria:. Qui vero fentit in fe im- 
moderationem timoris ex parte modi, 
debet modum corrigere , conformando 
fc Dei voluntati, fic confiderando divi- 
num favorem. UndcChriftus fuos in- 
ftruens difcipulos , docuit, non timenda 
ede liujufmodi mala, nec eos qui ea 
potlunc inferre , quia' cum occiderint 
corpus , non habent poteftatem in ani- 
mam , fic folum affirmat Deum cfle ti- 
mendum , qui cum occiderit corpus, po- 
tcft animam mittere in gehennam. Un- 
de fandus eft timor Sanctorum , quia 
timent aeternam damnationem , timent 
offendere Deum fummfi dilectum , ti- 
ment ab co feparari j quod fi aliquando 
hxc inferiora mala timent , qux liciti 
timeri potiunt, ut mors, infirmitas, mo- 
derate timent, fub conditione fragilita- 
tis humanx. 




SECTIO XVI. 

De pafllonc Irae. 

srM MARIVM. 

141 Ponitur ire definitio , & declere* 
tur. 

/4» Ponitur retio motive ire. 

1 43 Tres Jpecies ire ponit Demefcen.quA 
explicentur. 

1 44 Proponuntur ejfeclus pejfionis ire. 

145 Quomodo fit moderundu pajfio ire, 
expomt/ir. 

Ico r. Iracft motus appetitus irafei- 
bilis, ad vindictam. Objectum irx 
c(t compofi tum cx bono , fic malo ex 
parte objecti cui , id cft perfonx cui 
vult inferre vindi&am , eft malum } ex 
parte vero objedi quod eft bonum , fcu 
licet vindida } quam appetit iratus , fi 
in homine conlidcrctur natura gene- 
tica , naturalior eft ei concupifcentia, 
quam ira j fi vero confiderctur natura 
Ipccifica , fic naturalior clt ira , quia ap- 
petit vindictam , qux magis accedit ad 
quamdam rationem jufii, fic (acisfactivi, 

St dc hoc magis iudicatur per rationem, 
fic difcurlum. Odium cft grauiusquam 
ira. Ira quandoque crefcit in odium, 
fic trabem facit de feftuca. Differt au- 
tem ira ab odio, quia odium appetit ma- 
lum alteri , quatenus illi malum eft prx- 
cisc , ira vero appetit idem malutn alte- 
ri , fcd fub ratione vindictae. 

Dico 1. Ratio moti va irx , eft parvi- ^ 
penfio , fcu modus aliquis contemptus^ 
fcu injuriae tangentis excellentiam , vel 
propriam, vel amicorum fcu eorum qui 
ad nos pertinent, fic fic parvipenfio non 
folum cft circa honorem , auc famam, 
fcd etiam circa quodeumque bonum, in 
quo quis vult excellere , 8c quiefccre, 

St non ab alio dejici , minorari , fic par- 
vipendi , qua ratione etiam ad bruta 
animalia extenditur parvipenfio , ut 
quando vulnerantur , aut cibus, vel ali- 
quid fimile cis adimitur, quia in hoc mi- 
norantur A bono quod appetunt, fic hoc 
eft parvipendi. 

Dico 3. Tres quafi fpecies irx pro. 
ponit Damafccnns Itb. 1. de fide cep. 16. 
fcilicet , Fcl , maniam , fic furorem. Et 
ratio cft , quia tria concurrunt ad iram, 
fcilicet , concitatio motus irafcencis, 

E 3 indicia 


Digitized by Googl 


1 

38 De via Purgativa 


triftitia ex Ixfione, & injuria illata, vin- 
dicta dcfidcrata per iram. Quando prx- 
valet cogitatio motus, dicitur fellea, quia 
fcl cito concitatur ex cholera , & tales 
irati vocantur acuti. Quando domina- 
tur triftitia ex injuria illata , vocatur 
Mania , quia diu manet in megioria , & 
tales dicuntur amari. Quando prxvalec 
dcfidcrium vindicis, dicitur furor, quia 
non quiefeit nili puniat , & cales dicun- 
tur difficiles j ha: tamen differentia: di- 
cuntur accidentales, fumptxcx diver- 
fa difpofitione fubjecti ad irafeendum, 
non ex diverfis motivis objecti for- 
malis. 

144 Dico 4. Primus effe<ftus irx, efl de- 
le dat io, quia cum quxrat repuliam no- 
cumenti illati per vindictam , maxime 
in tali rcpulla delebatur. SetundA cau- 
fat in corde* furorem ex calore con- 
cepto, ac fellis evaporatione. Tcrti6 
cum maxime circa cor , corporalem fa- 
ciat perturbationem inter omnes animae 
palTiunes , maxime judicium rationis 
impedit. Quarto tandem ira facit quod 
lingua fc prepediat , quod facies ignef- 
cat , & quod exafpercntur oculi, immo 
pote It clle tanta perturbatio irx , quod 
omnino impediatur lingua ab vfu lo- 
quendi. 

r 45 Dico j. Primum remedium ad mo- 
derandam iram efl mortificatio propria 
xftim.uionis. Nara cura fili j hujus fx- 
culi prxeipue irafeantur ex parvipen- 
lione proprix excellcntix, fi patienter 
ferant injurias ad imitationem Chrifli, 
qui cum malediceretur, no maledicebat, 
facile hujufmodi partionem cohibebunt: 
Secundum remedium efl , non loqui, 
ncc efficere quod animus tempore irx 
proponit Tertium efl manfuetudo,iuxta 
illud Pfal. 3 6. Manfueti hxrcditabunt 
terram. Per manfuctos autem fignifi- 
cantur iufti , qui poffident cor fuum in 
puritate , nam cum per iram homines 
extra fc extrahantur , & manfuetudo 
temperet iram, ideo jufti vocanturman- 
fueti. Quartum cft minuere xftima- 
tionem injurix iliacae , confideratione 
experientix , qux nobis oflendit, quod 
tranf.uflo calore irx , illud quod repu- 
tabatur injuria , re vera talis non erat, 
vel non tanta , ficut tempore irx ap- 
parebat. Quiutum, confiderarc damna, 
qux cx vindi<fta fequuntur tum animxj 
tum corpori. Sextum , refiflerc pri- 
mo irx motui , ut ait Paulus ad Ro- 
ma» 1 1? Septimum , confidcranda funt 
exempla Sanctorum , prxeipue Chri- 


fti , hoc modo facillimi hxc paflio 
cohibetur, 

4 » fo : »♦» : fc Ah 

DISPVTATIO II. 

De purgatione afliv* fenfuum 
externorum. 


SECTIO I. 

Dc potentia vifiva,8£ mortifica- 
tione ejus. 

SVMMAR1VM. 

144 Vtfustfl fumus , dr fernicicfijfmm 
j en fuum externorum. 

147 Nomejl negltgenda oculor nrtt morti- 
ficatio. 

148 Quid debeat facere qui Jludet ocu- 
lorum mortificationi. 

D ico I. Vifus efl primus , & perfc- '4 S 
CtUGmus fenfuum externorum , fed 
perniciofiflimus , nifi per mortificatio- 
nem cuftodiatur. Unde dixit Jcremias 
Trenor. 3 . Oculus meus dcprxdatus eft 
animam meam i quia fufficit una vifio 
incircunfpccta ad deprxdanda cun&a 
bona , ut accidit Evx qux , ut vidit bo- 
nitatem ligni , Aatim concupivit fru- 
dum illius. Ldcrn accidit fortifliino Sam- 
foni, qui videns Dalilam eam adamavit. 
Quid dicam dc vifione David , qui ex 
uno foloconfpe&uBerfabce.intot pec- 
cata ruit. Quid de Salomonis luxuria, 
eo quod vidit mulieres alienigenas ? 

Non ergo negligenda eft oculorum '47 
mortificatio , fi per illicitum vifum con- 
cupifcentia oritur, perquam integritas 
mentis violatur , ncceflc cft ut femper 
fervus Dei vifum reprimat, ne per con- 
cupifccntiam, & per immunditiam cor- 
dis Deum offendat. 

Dico x. Qui vere ftudec oculorum 148 
mortificationi , debet confilium Spiri- 
tus SanCti fcqui. Ecclefiajl. 6. ubi dici- 
tur: nc refpicias mulierem multivolam, 
ne forte incidas in laqueos illius. Debent 
etiam comedias , choreas, & alia hu- 
jufmodi lafciva devitare , & libros lafci- 
vos , vel amorem profanum , fapientes 
non legere. Denique fi perfede quis 
voluerit 


Digitized by Google 



T ra&. II. Difp.I I. Se&.I I. & 1 1 1. 39 


voluerit oculos mortificare, cfebet tan- 
tum neccflaria , & vtilia ad fpiritualcm 
profectum refpiccre .rejeftis vanibus, 
tc inutilibus, ac ncccllariis. Avertat 
oculos ftios , nc videant vanitatem , H 
ne fecundum vifionem oculorum judi- 
cet, ut ait, rfici. 11. 


SECTIO II. 

Dc potentia auditiva , &C de iilius 
mortificatione. 

SVMMAR IV M. 

149 Auditui nimis fericuhfus ejl , niji 
mortificat tone reprimatur. 

1 50 Iu (lus , ut jufiitiom fervet, debet 
aures cufiodire . 

m J$*id debeat facere , qui defiderat 
mortificare auditum. 

'4? T~y co *• Pudicus etiam periculo. 
L/ fus efl, nifi mortificatione repri- 
matur , nam fi vifus Eva: fuit initium 
peccati originalis , auditus Ad* fuit 
ejus progreflusj quia audifti, ait Domi- 
nus , vocem vxoris tuae, & comcdifti dc 
ligno ex quo prxeeperam tibi ne co- 
mederes .maledica terra in opere tuo. 
1 5° Quare juftus > ut juftitiam fervet, &; 
iniquus non fiat , aures debet cuftodire, 
nc iniquos , & mendaces fermones au- 
diat , malus enim, ut ait Sapiens, obedit 
lingua: iniquae , Proverbior. 17. Et fallax 
obtemperat labiis mendacibus , debet 
igitur qui fuum defiderat mortificare 
jji auditum, converfationem , 6c eloquia 
foeimnarum inutilia in primis devitare* 
debet nugas , fcu rril itate s , narrationes 
ridiculas rejicere, cufiodiendx funtau- 
res a rumoribus fxcularihus , a detra- 
ftionibus , &. auditum aperire fidei, nam 
per auditum fidei datur Spiritus Sanclus, 
ut ait D.Thom. explicans illud Apoftoli 
ad Galatas. 3. Hoc folum volo vobis di- 
cere , ex operibus legis fpiritum accc- 
piftis , an ex auditu fidei ? 




SECTIO II r. 

Dc potentia odorativa , &C iilius 
mortificatione. 

SVMMAR IVM. 

iyz Odoratus fote fi e ffe fericulo fus , fi 
non debite mortificetur. 

1 5 3 Vir 01 Jpirituales dedecet fragrantia 
odorum fra fe ferre. 

Ij4 Iufiis debet fujficer e bonus odor vir- 
tutum. 

15 5 Quomodo hic fenfus debet mortifi- 
cari ? 

T^lco 1. Odorati >potcftcfle peri- 
culofus , fi non icbic£ mortificetur, 
unde viros fpirituales dedecet fragran- 153 
tiam odorum prx fe ferre, qua: &C alios 
folct fcandalifarc, 6 c ipfos aliquando al- 
licere ad mores effeminatos , & lafcivos. 
Jirftis debet fufficere bonus odor virtu- 154 
tum, iuxta illud Apoftol.i . ad Corintb.i. 
Chrifti bonus odor fumus Deo in omni 
loco. Et bene dicit Apoftolus , nam 
in jufto redolent aromata fpiritual ia vir- 
tutum , nardus humilitatis > unguen- 
tum benignitatis , & devotionis * thu* 
patiendae 8c devoca? orationis j Liba- 
nus continentia: , & cafbe convcrfa- 
donis > balfamus divina: Grati* , 8c to- 
tius faniflificationis. Debet igitur qui 
mortificationem odoratus procurat, 
quorumcumque odorum fragrandam A 
fe , & A fuis vcftibus , &: A domo 
fua pccnitus excludere , &: folum odo- 
res procurare ad res facras , ad tem- 
pla , & ccclcfias , ut faciebat fpon- 
la Cant. 1. Qux folum tunc freie- 
bat fpirarc nardum fuum odorem^ cum x 
eflct rex in accubitu luo , ut illa di- 
xit. Dum eflet rex in accubitu fuo , 
nardus mea dedit odorem fuam non 
dicit in accubitp meo , fcd fuo , 
quia folum in Ecclcfia Dei fune d 
viris fpiritualibus aromata confumen- 
da. 




! 


SECTIO 


Digitized by Google 



40 


De via Purgativa 


sectio iv. 

De potentia guftus , & illius 
mortificationis. 

SVMMA R IV M. 

15S Cujlm nonmortificatiu tjl maxime 
pcrtculofut • 

i 5 7 Qua obfervand* cire* gufi us mor- 
tificationem ? 

158 Vtrftiritualu debet accedere ad men- 
fam , fient ad crucem. 

159 Debet auedere ad trucem * ficut ad 

menfam. 

IJ t Ico 1. Guttus non mortificam; e(t 
1 ,/ maximfc pcriculofus. Guftus Pomi 
Adamum prxvaricatorcm fociens totum 
genus humanum vitiavit : guftus vini 
Noe , ejus verenda detexit. Guftus 
Loc , duarum filiarum ftupratorem effe- 
cit: ab Efauius primogen ituras prxri- 
puit. Guftus ifraclitas in deferto magna 
ex parte repentina morte fuftulit. Gu- 
ftus filios Heli faccrdotis , Ophni , Sc 
Phinees gladio Philiftinorum confodit. 
Guftus populi Ifracl peregrinantis per 
def rtum eos fecit idololatrare. Guftus 
eos fecit mxchari, Sc fpurcitias facere: 
Sederunt manducare , Sc furrexerunt 
ludere, Sc propterea de cis ait Domi- 
nus : Saturavi cos, Sc macchati funt : in 
domo meretricis luxuriabuntur. 

157 Dicox. Tria circa mortificationem 
guftus obfervanda funt j primum ne de- 
licata quadrantur alimenta, fed commu- 
nia > Secundum ne etiam communia 
vfquc ad faturitatem fumantur , Ter- 
tium ut debito modo , Sc cum gratiarum 
t 0 aclione ad neceffitate Sc non ad dcle&a- 
^ cionem accipiantur. Unde vir fpiritualis 
accedat ad mcnlam ficut ad crucem > Sc 
ad crucem ficut ad mcnfam.gratias agat 
Dco,quod hujufmodi naturx neceflitati 
voluerit ad levamen laboris, dcle&atio- 
nem mifceri , dum cibos fumit , divi- 
1 ^ nam miretur providentiam , qu* hxc 
in individuo prarparavit ipfi alimenta 
femperque guftus mortificationi ftu- 
deat , vel lautiora demittendo, vel ali- 
quid appetitui fubtrahendo , vel etiam 
interdum abfynthium , aut quid fimile 
cibis admifeendo , quo fiant iniipida, Sc 
guftui ingrata. 


sectio V. 


De potentia taftus.Si dc illius 
mortificatione. 

SVMMA R i VM. 

160 Talttu omnium fenfnnm judicatur 

perienlojijfimui ■ 

,6, Vir Jpirilualu debet hunc fenjum 
mortificare. 

1 61 Debet vfr fiiritnalis utifilentio , & 

fmitentiv. 

1 6 J Santli multum curarunt dt mortifi- 
cando hoc fenfu. 


D ico 1. Ta&us omnium fenfuum 160 
judicatur periculofiffuuus. Nam 
cum ifte fenfu s per totum divagetur 

corpus , per quemcumque contaSum 

alterius fexus conturbat , Sc incitat bo- 
minem ad lafciviam. Debet igitur vir 16 1 
Spiritualis hunc fenfum mortificare , 
vel fubtrahendo , quat ipfum delicate 

poflimt commovere , ut eontratbonon 

non folum aliorum fed fui ipfiusnon ne- 
ceflariam , veftcs molles , ac fubtiles 
re jicere. Secundo ipfum fenfum morti- 161 
ficare oppofitione veftium afperarum. 
ciliciis ferreis , catenis , difciplims.ee 

aliis variis modis, ut faciunt viri religio- 
fi de quibus plura dicere pollemus, 
tam Saoitorum authoritate , & ^xem- 
piis fed in ie tam mamfefta , non elt i6> 
cur immoremur, cum ad alia , qu* ad 
noftrum aflumptum magis neceUatu 
fuat , properari debeamus. 

DISPVTATIO IU. 

Dc mortificatione fenfuum 


SECTIO. I- 

Dc mortificatione fenfus com- 
munis Phantafix , fcu imagi- 
nativx, &. cogitativas, 8 C xlti- 
mativx. 

SVMMA R IV M. 

iC± Senj, us communis in qua farte homt- 
rric rc fide at explicatur. 

165 Scnjm 


Digitized by Googl 


Tradatus 1 1. Difput. III. Se&.I. 4 1 


l 6 f Senfus externi , omnes fisas (pectes in - 
tenttonales referunt ad fenfum com- 
munem , c 7 quod fit officium il- 
lim ? 

1 66 Imaginatio , fi ve phantafia in qua 

parte capit it fit collocata , (jr quod 
tllutf munus. 

167 Phantafia e fi perfectior fenfu com- 

muni , & quod fit illius officium. 

1 68 Phantafia fuccedtt afiimattva , qua 

in homine dicitur cogitativa ? 

169 fguod fit officium afitmattval 

170 Iu quo loco fit memoria f 

1 7 1 Quod fit officium memoria I 

1 7 1 Homo fciens malum , debet ab eo fu- 

gere. 

1 7 3 J£ui perfetfionem defiderat , folum 
res bonas mundi debet admit- 
tere. 

174 Phantafia efi prima qua in oratio - 
* ne bellum homini movet. 

1 75 Vir Jpint uniis totis vtrtbuS vanas 
plantafus debet ab oculis cordis 

amovere. 

1 7 6 Non efi pojjibi/e carere vanis cogita- 

tionibus. 

177 Pote fi homo vanas cogitationes fi 
velit rejpuere. 

178 Vir jpiritualis ,fi velit ad contem- 

plationem afeendere , debet vanas 
cogitationes rejicere. 

164 Ty c0 l ' ^ tra quinque fenfus cx- 
I v ternos , dc quibus diximus prxee- 
dentt dilpueatione conftat homo qua- 
tuor fcnfibus incernis , qui nccellarij 
ilii fune omnino ad redam intclledio- 
ncra , videlicet lenius communis in 
anteriori parte capitis ad frontem rcfi- 
dens,ad quem omnes fenfus externi 
tanquam ad commune receptaculum, 
omnes fuas fpccics intcntionales refe- 

165 runc , iifquc faciic propter humidira- 
tem receptis circa diverlitatcm objedo- 
rurn judicant difeernentes inter colores, 

1 66 fonos , odores , fapores , atque qualita- 
tes tangibiles. Huic fucccdic imagina- 
tio, five phantafia in medio capitis , aut 
cerebri parte lita, qua: paulo ficcior, ma- 

167 gis impreflas retinet fpecics, cumque 
lit perfedior fenfu communi , fimul 
fpccics fenfatas componit ,& ex mente 
verbi gratia, & auro format mentem au- 

, reum. Huic fucccdit ‘xftimativa , qux 
in homine dicitur cogitati va per con- 
jundionem ad intcllccfuro , a quo ali- 
1 9 qualem difcurlum participat- Hxc po - 
tentia apprehendit infenlata cx fenfatis, 
& eft collocata in interna parte ccre- 
Vircllonum Myfitcum. 


bri , & ex phantafmatibus aliquas in- 
tentiones colligit, ficut hi ove, vel agno 
ex phantafmate lupi colligit intentio- 
nem inimicitix , & cx phantafmate ca- 
nis incentionem amicitix. Tandem in * 7 ° 
pofteriori parte capicis cft memoria ad 
hujufmodi confcrvandi intentiones , 
qux in homine dicitur reminilccntia, 
quia in aliis animalibus folo inllindu 171 
naturx, vel data folum occafionc prx- 
tcritorum recordatur , &, in homine 
propria induftria , 8t artificio recor- 
datur. 

Dico 1. Cum homo per fenfum com- J 7 * 
munem , fentiat omnia illa qux Tunc 
prxfentia fcnfibus externis, ut fupra di- 
ximus , debet ab illis fi mala fune, ficut 
a nocivis retrocedere , abire , licuc 
Salmo fentiens aquam amaram retroce- 
dit ad dulcem, U ficut bos ,qui fentiens 
cadaver alterius bovis de novo mortui, • 
& occifi , horrendi mugit , & fugit: 
qui enim fenfum diferctionis ita turba- 
tum habent, ut inter bonunf, & malum, 

& inter utile ,& inutile difccmcrcncf- 
ciant , fcd unum pro alio recipiunt , li- 
miles funt porcis , qui non fentiunt fer- 
torem ftcrcoris , & A linis , qui non 
fentiunt laborem onerum , & dc his di- 
xit Spiritus Sandus Proverbtor. 13. Ver- 
beraverunt me , &c. non dolui , traxerunt 
mc , & non fenfui : qui ergo ad per- 
fcdioncm tendere defiderac , ita debet 
res mundi fentire , ut folum bona ad- 
mittac, mala vero omnino rcfpuat. 

Dico 3. Cum phantafia , fcu ima- 
ginativa per peccatum Ad.r omnino 174 
manferit debilitata, cft prima, qux in 
quiete orationis bellum nomini fpiri- 
tuali mouec , & taliter illum perfequi- 
tur , ut etiam viri Sandi ornandoquan- 
doque evagationem mentis patiantur, 
iuxta illud Pfal. 30. Cor meum dereli- 
quit mc , fxpe enim hujufmodi prxfen- 
tium cogitationum tumultus , quotidie 
etiam invidi patiuntur. Unde homo 
fpiritualis totis viribus pbancafias cogi- 
tationum , vel quaflibet imagines re- 
rum corporalium ab oculis cordium 
amovere debet , nam, ut ait Iob. 17. Co *75 
gitationes mcxdilTipatx funt torquen- 
tes cor meum j quia ut explicat D. 
Thom., tn expofittonc horum verborum» 
ifhe imaginationes a fuavi confideratio- 
ne veritatis erant dedudx in cogitatio- 
nes corporales imaginativx , qux fcin- 
per vigilat. Debet igitur homo in prin- 
cipio orationis obfervare illud didum 
Bcrnardi Itb. de amore Det Cap. 1 . C harx 
F luite itu 


?! 

r 


A 


$ 


1 


♦ 


4$ De via Purgativa 


folicitudines , anxietates , labores, pcc- 
na: cxpcctace me hic cum A fi no Cor- 
pore, donec ego, ratio fcilicct cum in- 
tclligemia ulquc illuc , properantes, 
pollquatn adoraverimus revertamur ad 
vos, alludens Sanclus hillorix Abrahx, 
quando obtulit filium , ut facrificarec il- 
lum Domino in monte , qui fuit figura 

i contemplationis. 

176 Dico 4. Cum xftimativa , fivcco- 
gitativa ex plantafmatibus intentiones 
colligat , non cft in noftra poceftate ma- 
larum , ant inanium cogitationum im- 
pugnatione carere , iftx enim cogita- 
tiones oriuntur, tum ex humani cordis 
imbccilitate , tum ex noftra concupif- 
ccntia * quae enim concupifcimus , ar- 
denter amamus. Unde Laurentius lu- 
ft:nianus dixit. Visnofleubi thefauri- 
fas ? attende quid amas. V is nofle quid 
amas? attende quid cogicas. Oriuntur 
etiam ex fuggeftione Dxraonis qui, 
quos poteft pravis , & impudicis cogita- 
tionibus vulnerare , & quos non poteft 
adeo ferire laltem variis , &c inutilibus 

177 cogitationibus fccdat. Licet igitur ho- 
mo his vanis , & inutilibus cogitationi- 
bus non pofiit carere , poteft tamen cum 
divino gratix adjutorio eas conftanci 
animo refpucrc , &c carum numerum 
quotidie magis , ac magis attenuare. 

J 78 Unde vir Spiritualis, fi velit ad oratio- 
nem attendere, debet inanes cogitatio- 
nes totis viribus rejicere , & licet non 
pofficcas penitus amputare, quia fem- 
per caro eoncupifcit ad verfus Spiritum, 
debet tamen cas quantum ei poflibile 
fucrii rejicere , poftulando a Domino, 
ut Ipfe eum in hoc bello adjuvet , Sc 
cor fuum rebelle eifubjiciat. 


SECTIO II. 

Quomodo purganda fit memo- 
ria tam naturalibus , quam 
etiam fiipernaturalibus noti- 
tiis diftin&is. 

SVMMAR1VM. 

179 Qui ad perfecf tonem adjpirat , de- 
bet purgare memor tam malis appre - 
benfiontbus. 

180 Vtr fjt i ritualis debet notitias malorum 

ailuum a memoria delere. 


1 8 1 Debet purgare memoriam d notitiis re- 
rum indifferentium. 

18 1 Intus exiftens prohibet extra- 
neum. 

183 Incipientes nou debent privare me - . 

mortam notitiis naturalibus mora- 
li ter bonis. 

184 Vir Spiritualis debet purgare me- 

moriam d naturali notitia paren- 
tum , c ir delitiorum , & dtvitta- 
rum, 

183 Vir fltrtt uniis debet purgare memo- 
riam natur ait notitia honorum , & 
dignitatum, (jr fac ular tum negotio- 
rum. 

186 2l“}d ftex officio ,vel pietate reli- 

gio fus in negotiis temporalibus occu- 
petur vel ex obedientta. 

187 fl"td quando Jlatus perfona ad id 

non obligat ? 

188 Multa proveniunt anima utilitates 

ex purgatione memoria qua ibi nar- 
rantur. 

1 89 Memoria debet purgari notitiis fu- 
pernaturaltbus dtfttncfis. 

190 Vir fptritualis non debet ad dijlin - 
Itas imagines , (jr notitias , qua ei 
occurrunt attendere , fed mentem 
ftattm in Deum elevare. 

1 9 1 J£vas notitias fupernaturales debeat 

anima tn memoria confervare de- 
claratur. 

191 Quas debeat refluere? 
j 93 Supcrnatural.es notitia rerum crea- 
tarum , multa damna poffunt cau- 
fare anima curiofa , & incauta, 
qua ibi numerantur. 

194 Ordinarie ha notitia fupernaturales 

rerum creatarum , dant occafionem 
anima cadendi in prafumpt tonem, 
dr vanitatem. 

195 Diabolus mediantibus his notitiis fu - 

pernaturahbus, -poteft magnum ma- 
lum anima caufare. 

1 96 Poteft anima taliter memoria harum 

rerum fupernatur altum creatarum 
adharere . ut ponat impedimentum 
divina unioni. 

197 Directa anima talibus notitiis non 

condigni judicat de Deo fecundum 
ejus eminentiam . 

Ico 1 . Qui ad pcrfc&ionem adfpi- 179 
rat, debet purgare memoriam j pri- 
mo omnibus apprehenfionibus , & no- 
titiis naturalibus morali ter malis, ut ait 
Apoftol. Petr. epift. \ . cap. 2. Depo- 
nentes omnem malitiam , & dolum , & 
fimulationes , & invidias , &c omnes 
detfa&ioncs. 



Digitized by Google 



Tradi. II. Difp 

180 dctra&ioncs. Unde vir fpiritualis non 
lolum a malis aclibus fe purgare debet, 
fed etiam eorum notitias 6 memoria 
poenitus delere , vt fic nunquam eorum 
recordetur , nifi forte ut errata prioris 

1 8 z vicx defleat. Secundo debet memo- 
riam purgare a notitiis rerum ex fuafpe- 
cie ad bonum , fic malum indifferen- 
tium, five ex concurfu alicujus circun- 
llantix reddamur in individuo malx, 
five non -, nam quanto memoria prxdi- 
clis notitiis inutilibus occupatur , co 

181 minus poteft acquirere , fic confcrvare 
alias ad falutem neceflarias , nam intus 
exiftens , prohibet extraneum j non de- 
bent tamen incipientes memoriafa 

iS \ privare notitiis naturalibus moralitcr 
Ixjnis , fed potius eas debent in memo- 
ria confervare ad excludendas notitias 
malas , vel inutiles , 8c indifferentes 
quovfquc Dominus eos altius ele- 
vet , fic in divinam caliginem introdu- 
cat. 

184 Tertio debet vir fpiritualis purgare 
memoriam a naturali notitia paternum, 
fic aliorum affinium , ut fic ab inordina- 
to illorum atfc<ffu liberetur appetitus. . 
Quarto debet purgare notitia naturali 
memoriam voluptatum , fic deliciarum, 
fola enim via crucis ad perfectionem, 
fic divinam unionem adducit/ Quinio 
debet memoriam purgare notitia divi- 
tiarum, fic commoditatum ex eis confe- 
quentium , nam ut dicitur Sapient. 7. 
infinitus thcfauruscft: hominibus , quo 
qui ufi fu nt » participes facti lunc ami- 
citia: Dei. V ir ergo Spiritualis folum ne* 
cellariis ad vitam, debet eile concen- 
tus , ut ait Apoffol. Habentes alimen- 
ta , 8c quibus tegamur , his contenti fu- 
mus , fic qui regnum Dei qiixrit , haec 
omniaad jiciuncur ei , ut dixit Chriftus 
Math. 6. Qurritc primo regnum Dei, 
fic juftitiam ejus , &c hxc omnia adji- 
ciemur vobis. 

185 Sexto debet purgare memoriam na- 
turali notitia honorum & dignitatum , 
ut etiam eorum affectu purgetur appe- 
titus. Septimo eam debet purgare na- 
turali notitia Ixcularium negotiorum, 
quibus pote fi appetitus implicari 5 quia 
ut ait Apoffol. Nemo militans Deo, im- 
plicat ie negotiis fxcularibus , hoc eff 
negoiiis temporalibus , ut explicat 
D.Thom. ibi , ubi nota non omnia ne- 
gotia temporalia Apoffol um prohibere, 

186 fed illa .quibus fe miles Chrifti impli- 
cat , nam quando ex officio , vel pietate 
rcligiolus implicatur in aliquibus occu- 

Direcionum My (licum. 


. Ill.Sed. II. 45 

pationibus , fic negotiis temporalibus 
non fe implicat , fed implicatur a ne- 
ccffitate, fic pietate , fic hxc regulariter 
non diftrahunt hominem a Deo , fed 
multoties magis hominem attrahunt ad 
Deum , ut accidit D. Petro , qui qux- 
rens vi&um arte pifcatoria , fxpe fxpius 
ci fuitobvius Chriftus in ipfa pifcaiio- 
ne, fic Apoffol Paul de labore ma- 
nuum fuarum vicium quxrebat, quod 
ergo nos docet Apoftolus, eff ut a tem- 
poralibus negotiis abff ineamus* quando 
pictas , vel ncccflitas, vel officium, non 
ad id obligat, ut ait Paul. 1 Jtd Corinth .9. \ 
qui in agone contendit, ab omnibus fe 
abftinct, hoc eff, qui ex proprio ftatu 
contendit adipifei contemplationem, ab 
omnibus fe abftinet , ut accidit vi- 
ris eremiticis , 8c contemplativis , fic 
quibus alisb de neceflariis ad vitam pro- 
videtur. 

Dico z. Multx proveniunt animx « 
utilitates ex prxdicta memprix purga- 
tione. Prima , quia anima fumma flui- 
tur tranquillitate, fic intima fpiritos pa- 
ce, iuxta illud Pfal. 11 6. Pax multa di- 
ligentibus legem cuam , fic non eff: illis 
fcandalum, quia fcilicet ab exterioribus 
non perturbantur , quin Deo fruantur; 
Secunda , quia anima mediante hujuf- 
niodi pugationc fruitur puritate con- 
feientix , qux per inordinatas rerum 
creatarum notitias , fic per indebitum 
ad eas affectum * ex earum notitiis pro- 
venientem foedatur , fic maculatur, iuxta 
illud Paul. 1. ad Corinth. i* gloria noftra 
hxc eff , teftimonium conlcientix no- 
ftrx. Tertia eff , quod per hanc pur- ‘ 
gationem aclivam memorix , ex natu- 
ralibus notitiis rerum creatarum fc libe- 
rat homo , periculo , fic occafione mul- 
tarum Daemonis fuggeftionumtentatio- 
num , ac internorum motuum , quibus 
plurcs , 8c varias poteft incurrere iibpu- 
ritates confcicntix. Quarta , quia ani- 
ma mediante hac purgatione animx 
redditur apta ficdifpofita,ut immediati 
doceatur a Spiritu Sancio , qui fe aufert 
a cogitationibus , qux funt fine intel- 
lectu , fic munda replevit Apoftolorum 
corda , fic certe non poteft Deus hoc 
memorix vacuum pati , fed ftatim ipfam 
fc ipfo replebit j nam fi Deus in ordi- 
ne naturx non patitur vacuum , ncc 
etiam illud patietur in ordine gratix, 
fed cum viderit memoriam notitiis crea- 
turarum vacuam , divinis illam notitiis 
implebit/ 

Dico 3. Cum anima (ecundunl 
F x ombes 


* Jjl 

44 De via Purgativa 


*®9 omnes Aias potentias Deo uniatur per 
virtutes Theologicas , videlicet per fi- 
dem fecundum intcllcdum , per fpem 
(ecundum memoriam , & per charita- 
tem fecundum voluntatem , ficut per 
gratiam fandificantem unitur ei per 
luam fubltamiam , certum elt , quod 
memoria non poteft aptius , Sc me- 
lius difponi ad divinam unionem per 
exercitium fpei,quam ipfam purgando 
etiam notitiis fupcrnaturalibus dillin- 
dis. Et ratio elt , quia quanto magis 
anima Deo fcipfam fervabit , integram 
privando memoriam notitiis omnium 
aliarum rerum , qua: non funt Deus in 
fciplb , vel Deus humanitus , cujus 
prxfentia, feu recordatio plurimum pro- 
deft , cum fic via, veritas, vita, lux, 
ic audior bonorum omnium , tanto 
magis ipfammet memoriam in Deo 
conllituct , & quo magis vacuam aliis 
habebit , eo confidentius fperare pote- 
rit, quod Deus ipfam fua divinitate re- 
plebit. 

190 Debet igitur anima, qua: in totali, & 
pura fpe Divina vivere , Si acquiefcc- 
redclidcrat , quoties diftindi alii no- 
titiae, vel imagines occurrunt , non cis 
attendere , fed ftatim mentem in Deum 
elevans eas excludere, non amplius in 
carum confideratione immorando, quam 
fbrt£ proprij offieij neccflitas , vel alia 
i uii a caufa duritatis, obedientia: , Sc fi- 
milium requiret , 8c tunc adhuc adver- 
tere debet , ne gaudium , 8c affedum, 
quem foli Deo (ervare debet in eis col- 
locet ; nam alias pollet inde damnum 
aliquod, vel impedimentum animi ad 
divinam unionem provenire. Unde fi- 
cut facras imagines ita refpicimus , ut 
non in tarum curiofa fpcculatione fi- 
ftamus , fed tantum illis tanquam inori- 
vis utimur , ut fandlos ibi reprxfcntatos, 
& inde ad Deum , velut ad terminum 
noftrz devotionis elevemur , fic p ri- 
diclas debemus rcfpiccrc notitias, etiam 
fupernaturales , qui vivi funt imagi- 
nes , ut in eis non fidamus , fed datirn 
ac occurrunt illis, ut motivis utentes, ac 
relidis ad Deum contemplandum in 
divina caligine properemus. 

19 1 Pro quo fciendum cd has notitias fu- 
pcrnaturalcs polle ellc vel in fenfibus 
externis, vel internis , hi autem ap- 
prehenfiones fupernaturales , tam in 
fenfibus externis, quam internis prici- 
pux funt quatuor, fcilicct, vifio, tum 
corporea, tum imaginaria, tum intel- 
lectualis i revelatio , tum uc cd dcclara- 


v 


tio alicujus myderij fupernaturalis in 
ordine ad fidem , tum ut cd manifeda- 
tioalicujusdivini veritatisiLocutio.tum 
ut importat verba fuccelliva, tuin ut im- 
portat verba formalia , tum ut importat 
verba fubdantialia ; Uc tadus incernus 
animi. Quando ergo Deus fuperna- 
turalitcr communicat animi generalem 
quandam , & confufam fui notitiam, 
qux cdmanifcdatiodivini veritatis in 
caligine, qualis ambulantibus per fi- 
dem , {c in inigmate poted communi- 
cari , vel quando Deus animi loquitur 
verbis fubdantialibus , vel quando per 
intimum illapfum in rcali prxfentia, fic 
eam in intimo fui tangit , ut ipfa Deo 
prxfcnte quodammodo fruatur , debet 
anima notitias inde procedentes inme- 
morii Sacrario confcrvare, quia invitis 
confidit unio divina ad quam tendit, 
gcqux pro hoc datu mortalis viti ha- 
beri poted. 

Quantum autem ad omnes alias fu- 1 tj 1 
pern.1tur.1les notitias quomodocunquc 
communicentur, five per vifiones , five 
per revelationes , five per locutiones, 
quantumcunque certa foret anima , eas 
a Deo procedere , debet eis memoriam 
purgare modo dido , ne inde quid- 
quam detrimenti ipfi proveniat , nam 
licet bon* fint, nonvult Deus , ut ani- 
ma eis adhxreat tanquam proprictaria, 
fed quod illis receptis , datim illis re- 
lidis ad divinam unionem tendat 1 qui 
non in didinclaaliqua notitia , fed in 
caliginofa Dei contemplatione , feu no- 
titia ipfius generali , & confufu confidit 
pro hoc datu viatorum. Concludo igi- 
tur dicendo , quod quando notitia: fu- 
pernaturalcs funt alicujus veritatisdivi- 
ni , five perfedionis incrcatx , debent 
in memoria confervari ; quando vero 
funt rerum creatarum, fi advertat anima 
fe frudum aliquem ex earum recorda- 
tione percipere , poterit carum recor- 
dari , non ut eis adhireac , fed ut me- 
diantibus illis renovet , & accendat 
amorem Dei in fe,ac majorem ejus no- 
titiam acquirat, quod fi nullum ex carum 
recordatione frudum percipiat , non 
curet earum recordari , immo procuret 
non recordari , & cis totaliter memo- 
riam purgare. 

Dico 4. Supernaturales notitix re- 193 
rum creatarum , multa damna < poliunt 
caufare animi curiofx , & incauti ■, & 
in primis qui didis notitiis firmiter ad- 
hxrct ,fuper ipfasicflcdcndo , fipius 
iu fuis judiciis decipietur. Vode ali- 
quando 

1 46 
djfta 


• Dioitized bv 


Tradi. 1 1. Difp, 

quando judicabit , quod A Deo proce- 
dant , cum fotum procedant ab imagi- 
natione : aliquando judicabit quod pro- 
cedant A DxmdnC , cum procedant a 
Deo, & aliquando circa proximum ju- 
dicabit cfle moraUccr malum , quod eft 
bonum , & e contra iuxta illud ifiata.y 
Ponentes tenebras in lucem , 8c lucem 
in tenebras j amarum in dulce , Sc dulce 
in amatum. Debet igitur anira*, fi 
nolit in fuis judiciis decipi , non velle 
difcutcrc 5 quidnam fit illud >quod ex- 
peritur fu per naturaliter in ipfa } qux- 
Bam erit talis , aut talis vifio ; talis , aut 
talis revelatio j talis , aut talis locutio > 
talis , aut talis notitia , fcd non curando 
de illis , omnia fuo diredori referat , qui 
eam fuadcbitad purgandam memoriam 
a talibus notitiis fupernaturalibus, & fi- 
Ittul iriftruet , qualiter circa iplas fe de- 
beat lubcrc, cura tali nuditate fpiritua- 
H , 6 c purgatione , cumhxc omnia non 
icapoflint animx prodefle in ordine ad 
divinam unionem , quantum proderit 
minimus adus vita: fidei , vel firma: 
fpei. 

1^4 Secundo. Hujufmodi notitix fuper- 
naturalcs oedinarij dant occafionem 
animx cadendi in aliquam prxfumptio- 
nem , 6c Vanitatem , fi de illis curet, 
aut plurimum xftimet. Unde qui illis 
nimis adhxret, irafeitur fi videt alios 
fuum reprobare fpiritum, Sedum audit 
alios maiores habere Dei favores trifta- 
tur j qux omnia nafeuntur ex occulca 
fupelbia. Tertio poteft Diabolus me- 
diantibus his notitiis fupernaturalibus 
niagnum malum animx caufare j trans- 
formando fe in Angelum lucis , falfum 
pro vero > malum pro bono, fub occulto, 

St efficaci dolo proponens. Poteft etiam 
augere appecitum harum rerum fpiri- 
tualium , Sc fic eam in vitium gulx fpi- 
ticuahs inducere , St poteft animam 
taliter in hanc fertfibilem delegationem 
inclinare, ut non attendat ad verum Dei 
amorem, ut plus illas apprehenfiones 
xftimet , quam virtutes theologales Fi- 
dei , Spei , StCharitatis. 

l 9& Quarto poteft anima taliter in me- 
traoria retinere aliquam fpccicm harum 
rerum fu per naturalium creatarum , 

St ei taliter adhxrere , ut ponat im- 
pedimentum divinx unioni , ad quam 
afpirat . tum quia per illam occupa- 
' tuf , tum quia per ejus- pofleflionem 
amittit fpei perfe&ionem. Quinto de- 
nique regulata , St directa anima tali- 
bus notitiis non condigne judicat de 


III. Sedi. III. 45 

Deo fecundum ejus eminentiam , fed 
admodum defeduosfc iuxta limitatam 
conditionem talium notitiarum, Stquam- 
vis non expreffe judicec , Deum e fle 
aliquid eorum , qux concipit , xftima- 
rc , tamen has notitias fibique in cis 
complacere facit , quod anima non fic 
Deum xftimet , nec tam alte de ipfo 
capit , quantum fides docet , ut ait IJai. 
64. & Paul. 1 • ad Corinth. 1. Quod nec 
oculus vidit , nec auris audivit , nec 
in cor hominis alcendit,qux prxpara- 
vit Deus diligentibus fe. 


SECTIO III. 

Quomodo purgandus fic intsl- 
le&usab ignoranda , vel 
excitate ? 

SVM MAR.1VM. 

198 Inteffeftws mortificari potefi tum in 
inquifitione veritatis, tum tn pro- 
prio judicio circa res agendas. a 
194 Et fi omnes [dentias naturales ad - 
dtfcerc fit licitum , laudabilius efi 
[aeris vacare. 

100 Nemo debet proprio iudicio fic inniti , 
ut nolit aliorum fi are judiciis. 

xoi Maxime cavendum efi a proprio ju- 
dicio circa res agendas , quando 
nofirum tnterefi. 

101 Maxime timenda efi tenacitas pro- 
prij iudicij in viris fiiritualtbus. 

103 Tenaces judici/ [unt unitatis divi - 
[ores , (jr pacis mimici. 

104 Mortificanda efi cur tofi t as tntel- 
leclus , & proprium judicium, (jr 
cur f 

Ico 1. Intellcdus mortificari po- 198 
teft , tum in inquifitionc verita- 
tis j tum in proprio judicio circ.a res 
agendas. Quantum ad primum , illud 
docet Paulus ad Roman. 1 1. Nonoppr- 
tet plifs fapere , quam oportet fapere, 
fcd fapere ad fobrietatem. Et licet hoc 
principaliter de rebus fidei intelliga- 
tur, in quibus foli divinx revelationi 
fidentes , debemus intelledum capti- 
vare in obfequium fidei , & non curio - 
fius inquirere , qux lupra nos funt > ad 
alia tamen etiam fe extendit , in quibus 
addifeendis , ficut poflumus per negli- 
gentiam deficere , fic etiam per curio- 
F 3 ficatem 



4 * 

* 

. \. 


46 ' De via Purgativa 


* fitatcm excedere. Unde opus eft vir- 
tute ftudioficatis , qux dcfecftum , & cx- 
ccflbm hujufmodi moderatur: Et qui- 
dem fi ad fcientias refpiciamus , ctfi 
naturales omnes , fic honcftas adjicere 
fit licitum , laudabilius cft facris vacare» 
fi vero modum adjiciendi refpiciamus, 
non debemus velle feire , ut praecise 
fciamus,quia damnabilis cft curiofitas, 
nec ut fciamur , quia fuperba eft vani- 
tas , fcd debemus velle feire , tum , ut 
aedificemur quod eft humilitas , tum ut 
aedificemus quod cft charitas. 
ico Dico z. In proprio judicio circa res 
agendas , nemo debet proprio fic inni- 
ti judicio, ut nolit aliorum ftarc judi- 
ciis Nam ut dicitur Proverb. 3. Habe 
fiduciam in Domino, ex toto corde tuo, 
& ne innitaris providentix tux , maxi- 
me vero cavendum eft a proprio judi- 
cio circa res agendas , quando noftrum 
intereft jtunc enim in ferendo judicio, 
facile decipimur , nemo enim poteft 
10 1 efte judex in propria caufa. Eft etiam 
maxime timenda tenacitas proprijjudi- 
cij in viris fpiritualibus , hxc autem 
aoz illorum cft , qui zelum Dei habent, fed 
e non fecundum feientiam, fcqucntes er- 
rorem fuum , 8c obftinati in eo , ita ut 
»03 nullis velint confiliis acquicfccre. Hi 
funt unitatis divifores , inimici pacis, 
charitatis expertes , vanitate tumentes, 
placentes fibi , fic magni in oculis fuis 
ignorantes Dei juftitiam , fic fuam vo- 
lentes conftituere. Et quae major fi*- 
perbia , quam ut unus homo , toti con- 
gregationi iudicium fuum prxfcrac, tan- 
quam ipfc folus habeat Spiritum Dei? 
Idololatria: fcelus cft non acquicfce- 
rc , fic quali peccatum hariolandi repug- 
104 nare. Mortificanda eft ergo curiofitas 
intclletftus , ac proprium judicium , illa 
quidem, ne novis dodrinis afientiatur 
in prxjudidum fidei , ne majorum de- 
creta difeutiat irreverenter , ne leges 
ftabilitas ad examen revocet : iftud au- 
tem , nc in aliorum factis fc intromit- 
tat , ne directionem fuperiorum con- 
demnet , fic nc feipfum aliis prxfcrat in 
detrimentum humilitatis ,qux fefubji- 
cit omnibus , fic in omnibus propter 
Deum. 


SECTIO IV. 

Depurgatione propriae 
voluntatis. 

SVMMAR 1 V M. 

105 In quo conjijlut preprin volunt us,dt- 
monjlrntur. 

ic6 Proprin volunt ut purguniu ejl , (jr 
quomodo. 

20y Abnegat 10 propria voluntatis , ne- 
ce j farta ejl tum ad falutem , tum 
ad perfectionem. 

108 Vt Jimus vert Cbrifli imitatores, ab - 
neganda ejl proprta voluntas tn 
omnibus. 

zo<> Mortificanda ejl voluntas quoad 
amorem proprium. 

1 1 o Amor proprius ejl initium totius 
mali. 

I I 1 Impofibile ejl , quod fit pax , ubi ejl 

amor proprius. 

III Solus amor Dei potefi amorem pro- 

prium Jupcrare. 

z >3 Quomodo fit mortificandus amor 
proprius ? 

Ico 1. Voluntas propria dicitur, 10 5 
qux ita noftra cft , ut in eo quod 
volumus , non fit Deo , proximilque 
communis j ut fi ego volo dormire, tem- 
pore quo Deus vult , quod orem , vel 
vigilare tempore , quo Praelatus prxei- 
pit quod dormiam , nam fi ego contra- 
rium facio, illius , quod Deus, vel Prx- 
latus vult , dicitur fieri ex propria vo- 
luntate hxc autem propria voluntas 
purganda eft > abnegando homo fe- 
ipfum, ut ait Dominus Matth. 16 . Si zc6 
quis vult venire poft me , abneget fc- 
mctipfum , fic tollat crucem fuam , 8c 
fequatur me j hxc autem falubris abnc- 
gacio proprix voluntatis hecefiaria eft, 
ut ait D.Thom. in eodem loco tum ad fa- 107 
lutem , tum ad perfedionem , ad falu- 
tem, quatenus homo in Deo finem fux 
intentionis ponit , nihilque admittir, 
quod contrarium divinx dilectioni exi- 
ftimet ; ad perfectionem verd petinct, 
quatenus homo propter incentionem 
amoris Dei , etiam ea abjiciat , quibus 
licite uti poteft, ut per hoc liberius Deo 
vace t. V ndc ut fimus ver i C h r ifti imi- 208 
caiores , abneganda cft propria volun- 

us 



Digitize 


Tratf . 1 1 . Difp. I V. Sed.I V. 47 


tas in omnibus , ita ur nihil propter nos 
iplos, aut pi opter noftram voluntatem 
explendam , auc capiamus , aut facia- 
mus, ut fecit Chriftus, ut ipfeait./o**.6. 
Defeendi de cxlo, non uc faciam volun- 
tatem meam , fed voluntatem ejus, qui 
mifit me Patris. Unde omnia opera ta- 
liter a nobis facienda funt, ut fimus pa- 
rati ea relinquere , auc pro aliis com- 
mutare, cum Dominus per fuum in- 
ftin<ftum , vel vocem Prxljti, fic facien- 
dum cfle prxfcripferit , iuxea illud Da- 
vid. p[alm j 5. paratum cor meum , pa- 
ratum cor meum Deus , Se illud Paul. 
Domine quid me vis facere , uc etiam 
notavit Div Bernard. in [emone de con- 
ver[onePault. 

109 Dico i. Mortificanda cft etiam vo- 
luntas, quoad proprium amorem } amor 
enim proprius , cft contrarius Dei amo- 
ri , & initium totius mali , Se ejus finis 
eft perditio , Se proptereaChriitus Do- 
minus Ioan. 1 1 . dicit : Qui amat animam 
luam ( hoc fcilicct amore proprio ) per- 
det eam , & qui odit animam fuam in 
hoc mundo ( San&o fcilicet,& perfc&o 
odio talem amorem dcftrucme ) in vi- 
tam xternam cuftod it eam. Vndccum 
amor proprius fit ita perniciofus , de- 
bet omnino mortificari , Se ad regulam 
rationis^ ac divini amoris reformari prx- 
fertim ab iis , quos inftruimus in prx- 
fenti , uc affectum fuum perfcctiffimfc 
purgent in ordine ad divinam unionem, 
ubi pax , Se vera tranquillitas pollkicturj 
impolfibtle namque clt , quod ubi viget 
.amor proprius, ibi pax animae reperia- 

11 1 tur , ut notavit Ricard. a S. Vi&orc. 
truci . 1 .de exterminatione cap. 19. Et 
licet ardua fic amoris proprij mortifica- 
tio , cum fit amor connacuraiis , & non 
acquifitus * Se fic firmiter inhxrcac, uc 
vix eradicari poffit cum fic intimus , Se 
ile lateat , ut vix aliquando appareat. Se 
cum fic taliter uni vcrlal is , uc pene om- 
nibus etiam viris perfedis dominetur, 
Se etiam in bonis operibus reperiaturj 
mortificandus tamen cft , fi non peni- 
tus eradicandus , alias de falute dcfpe- 
ratum eft : nam, uc a t Auguftinus Serm. 
47. eap. 'i. Amor fui fuit prima hominis 
perdicio, fi enim fe non amaret,Sc Deum 
libi prxponcrec , Deo cfle femper fub- 
dicus vellet , Se non converteretur ad 
negligendam voluntatem illius , Se fa- 
ciendam voluntatem fuam. 

ati Dico 3. Amor proprius mortifican- 
dus elb, dirigendo nos , Se omnia noftra 
frequenter jn Deum, folus enim amor 


Dei, poccft amorem proprium fuperare, 
fubj icere , ac mortificare. Vnde fi 
divinus amor in nobis creverit , nos 
fuaviter Deo fubordinabic , Se efficiet X1 ^ 
in nobis , quod fieri Deus defiderat. Ad 
hanc amoris proprij mortificationem, 
plurimum etiam conducit-, fi contraria 
exerceamus opera iis qua: dictare fqjct 
amor proprius $ fi fugiamus honores <.um 
quxrcndos cfle inlpirac 5 fi dimittamus 
pecunias dum colligendas fuadee i fi 
vitemus delicias , dum ad fe&indas im- 
pellit, fed prxcipue cooperatur proprij * 
Corporis afflictio, in quo principaliter 
fovendo , talis amor veriatur. Unde 
Divus Hicronimus refert , quod S Hi- 
lari. Abbas corpori luo recalcitranti) 

Se delicias meditanti , dicebat : tgo. 
Alellc, faciam ut non calcitres , nec te 
hordeo alam , fed paleis , fame te confi- 
ciam, & liti, gravi onerabo pondere, per 
xftus indagabo, & ftigora, ut vi&urn 
potius, quam lafci viam cogites, 

dispvtatio IV. 

De purgatione paftiv* partii 
fertfuivA . 


SECTIO I. 

In quo confiftat fermalirer pur- 
gatio palfiva partis 
Icniitivac. 

SVMMARIVM. 

1 1 4 £jnii fit purgatio pajfiva partu [en* 
fittva declaratur , 

2 1 5 Incipientium via ordinarii d gratia 

[enfibth [umit mitium. v 

11 G In purgatione pajjiva partis [enfiti- 
va incipientes repente gratia [en* 
fibilt privantur. 

117 Sic privati gratia [enfibili credunt 
[e ad [ummam mtfenam devenijfe. 

1 1 5 Credunt hac ex aliquo peccato com* 
tnijfo proveniffe. 

119 In hac privatione gratia [enfibilis 
fbrmahter confifttt purgatio pajjiva 
partis [enfitiva. 

D ico 1. Purgatio pafiiva partis fcnfi- tl 4 
tivx cft fterilitasorta ex fubiractio- 


48 - • De via 

ne gratix fcnfibilis, quae fit Dei judicio. 
Dicitur ftcrilitas , quia eft quxdam ari- 
ditas, defolatio , tzdium totius rei fpiri- 
tualis , tum quia quidquid meditanti 
offertur , decipit quidquid cogitare di- 
fponit in difcufium prx ariditate fpiritus 
derelinquit, nihil fapit, nihil deledat, 
nihil repericur quod pofcat affedum , 
quia potius ubique tenebra: denfiffimx 
palpantur , ubique ftcrilitas fentitur, 
fiunt quoque intus frigoris tonitrua, 
corufcationes , & imniiflioncs per An- 
gelos malos , ut avertant A fua ftabili- 
tate animam , faciuntque illam ab ora- 
tione cellare. Denique cor ficut lac 
coagulatum eft , fadum eft ficut terra 
fine aqua , ut ait D.Bernard. Scrm.tf.in 
Cantica. 

ii j Dicitur orta ex fubtradione gratix 
fenfibilis , quia incipientium via, ordi- 
narie a gratia fcnlibili fumit initium. 
Nam Deus optimus maximus fe nutrici 
confirmans , incipientem adhuc tenel- 
lum , fuavi Iad e devotionis , five fcn- 
fibilis gratia: pafeit affluentia , ut fuo 
tempore folidiori , & magis fubftan- 
tiali cibo , ad vitx fpiritualis augmen- 
tum perducat, quomodo fc geffifie do- 
cet Paulus i . ad Corinth.y. dicens j tan- 
quam parvulis in Chrifto , lac vobis 
potum dedi , non cfcam , nondum 
enim poteratis , fed nec , nunc quidem 
poteftis , adhuc enim carnales eftis, 
dum igitur incipientes fic fuaviter paf- 

1 1 6 cuntur gratix deliciis , & hauriunt ad 
libitum aquas de fontibus falvatoris, ex 
improvifo , gratia fcnlibili privantur; 
lacrymx devotionis, quibus antea abun- 
dantius irrigabantur, arefeunt , nullum 
in fpiritualibus exercitiis pietatis fen- 
fum percipiunt , nihil in oratione men- 
tali proficiunt j gratix fontes exficcatx 
videntur ; coelum apparet xneum , un- 
dique tentationes occurrunt , fenfus 
omnes perturbantur , aftedus fenfi- 
bilis languefdc , ubique labores, er- 
rores. 

1 17 Dum igitur fe inexperti tyrones,tam 
improvifa ftatus mutatione a fumma fe- 
licitate , ut credunt ad fummam mife- 
riam de veniftc confpiciuot , miris tor- 
quentur modis , conficiendam diligen- 
tius examinant , ut tamlubitx pauper- 
tatis , ac fpiritualis inopix caufam in- 
veniant , credunt hxc ex commifla de 
novo gravi culpa provenire , cumque 
in oratione, &. aliis fpiritualibus operi- 

2i 8 bus , fc videant penitus infipidos &di- 
ftrados inftar pueri recenter ablactati, 


Purgativa 

laflis dulcedine , five grati* fcnfibilis 
fuaviracc privati , crafltori cibo degu- 
ftando , aptura non habentes mentis 
palatum intitnis affliguntur ,& gemunt 
przcordiis , 8c anxio cordis affcftu de- 
perditas qusrunt mentis delicias , Sc 
fponfam imitati circumeunt civitatem, 
quxrentes ubique quem diligit eo- 
rum-anima, & in bis fonnaliterconfiftit 1, t 
purgatio pafttva partis fenfitivz. 


SECTIO II. 

De caufis purgationis pafliv* 
parcis fcnGtivse. 

SVA4M AR1VM. 

no £u* fit caufa materialis purga- 
t tonis paffiva partis fenfitiva de- 
claratur. 

n i £ux fit illius caufa formalis. 
ni £n* fit tllsus caufa efficient decla- 
ratur. 

113 fi* e ) m c * u fi* finalis. 

Ico i. Caufa materialis purgatio- 120 
nis paflivx , partis fcnfitivx , eft 
pars fenfitiva hominis, in qua exerce- 
tur talis purgatio , tam quantum ad af- 
fedum , quantum ad cognitionem > in 
ipfa quippe parte fenfitiva , eft portio 
affediva, qux in duplici viget appetitu 
concupilcibili , & irafetbili , & utriuf? 
que adibus,feu paflionibus ad bonum 
fenfibilc fibi commenfuratum propen- 
dit > eft etiam portio cognofcitiva , qux 
in fcnfibus tam externis , quam inter- 
nis refidet , quorum adibus objeda 
fenfibilia comprehendit , in utraque 
hac portione partis fcnfitivx , tanquam 
in materia ,feu fubjedo, fit hxc purga- 
tio fenfitiva. 

Dicoi. Caufa formalis eft fubftra- m 
dio gratix fcnfibilis , iuftis motivis A 
Deo fada ; ex qua fubftradionc , gra- 
ves , & varix admodum anguftix, de- 
folationes , & continux in fenfu , tam 
affedivo , quam cognofcitivo , proce- 
dunt ariditates. Unde preftus dolori- 
bus miferiis quafi in obfcura node 
horroribu labefeie , in quibus purgatio 
pafliva partis fcnfitivx confiftit , cum 
enim prius continuis gratix fenfibilis 
favoribus procederet , nunc fibi quo- 
dammodo relidus , quamvis majoribus 



Tra&. I 1. Difp.IV. Se£ll I. & 1 1 1. 49 


interni gratix ad patientiam fulcitur 
auxiliis , amaritudinem experitur , ubi 
fruebatur dulcedine, fpinas ceperit, ubi 
colligebat rofas j dolores patitur , ubi 
delic as percipiebat : Vndcnec cxlefti- 
bus , nec terrenis potitur gaudiis , fed 
federe (ibi videtur in tenebris , Sc um- 
bra mortis s maxime cum nullum in 
exercitio vfrtutum faporem recipiat, fed 
fe tepidum, & quali a Deo dcrcliflum 
intueatur. 

xn Dico 3. Caufa efficiens , five effe- 
ctiva , eft Deus ipfc bonus , 8c miferi- 
cors , quamvis tunc incipienti aufterus, 
& plurimum iratus appareat, cum enim 
in fuo clcClo.ctrptum perfectionis opus 
conlummarc velit, ipfumque ad intimam 
fui unionem difponcre , 4 c ad lingula- 
rem amicitiam parare breviter inten- 
dat, aliunde gratix fcnlibilis affluentiam 
prius nccellariam , fed iam inutilem, ac 
potius ob imperfectionem abutentis, 
noxiam advertat illam , mifericorditer 
fubtrahit, ut incipientem ab apparentia 
devotionis ad fubltantiam ipfius a cor- 
tice pcrfccfionis ad medullam ipfius, 
feliciter perducat , ut fecit Divo Petro, 
uem prius duxit ad montem.ad viden- 
am gloriam T ransfigurationis , Sc po- 
ftea permifit , ut cibaret eum Satanas, 
& Patri noftro Elix prius dedit panem, 
8c aquam per Angelum fub iunipero, & 
poftea illum fecit ambulare in fortitudi- 
ne cibi illius, ufque ad montem Dei 
Orcb , 8c filiis Ifrael prius dedit Manna, 
& poltca eos quadraginta annos duxit 
per defertum ; ubi nota, quod ad deli- 
cias fecutx funt ariditates, & labores, 
ut memoria prioris dulcedinis , quam 
experti fuerant , non diffidentes dcfpe- 
carent, fed ad dominum, quem tam ama- 
bilem lenierant , redirent, 
i*} Dico 4. Caufa finalis purgationis 
palfivx in parte fenfitiva , eft ut hxc 
pars inferior apte purificata conforme- 
tur parti fuperiori , cui fubordinatur, 
ut fic utique bene difpofita , fimulque 
conlcntiens ad intimam Dei concurrat 
unionem i quamvis enim prxcjpuc in 
parte fuperiori , videlicet imcllciftiva, 
hxc unio divina perficiatur , propter 
quod ejus purgatio difpofitiva major, & 
efficacior cfle debet , pars tamen infe- 
rior, nili proporiionata etiam purgatio- 
ne difponatur , qux parti fuperiori fub- 
jecb perfectius obediat inordinatis fuis 
motibus , Sc variis tumultibus, cum fc- 
cretorum divinorum participatione, ac 
Dei communicatione facile pollet aver- 
DireOthum Myfliwm. 


tere , & in multis perturbare , hic eft 
finis a Deo intentus , cui plurima de- 
ferviunt motiva inferius exprimenda, 


SECTIO III. 

De neccflitate purgationis palfi- 
vae partis fenlitivx. 

SVMMAK IV M. 

1 1 5 trimum motivum furgMtunis ptjjiv* 
partti fenfitiva, efi ut pars inferior 
fubordinetur parti fuperiori. 

tij Secundum motivum efi ne Angelus 
Satana fe transformet m Ange- 
lum lucti m communicatione gratia 
fenfibilti. 

iz6 "Tertium motivum efi , quia incipien- 
tibus incertum efi , unde prove- 
niant communicationes , cr dele ela- 
tiones fenfibiles , an d bono , vel d 
malo principio t 

i »7 Quartum motivum efi , quia licet 
ha communicationes fint d Deo , non 
ideo pluris aftimanda funt , quia 
fape ejus inimicis conceduntur. 

iz8 Optandum efi , quod ab hti fenfus d 
Domino purificentur, 

11 9 Quintum motivum efi , quia licet fo- 
hs iuflis concederemur funt im- 
perfecta , & propria incipien- 
tium. 

130 Sextum motivum efi, quia, licet fint 
d Deo , prabent occafionem fuper- 
bta. 

1 3 1 Septimum motivuum efi , quia ad 
hujufmodi communicationes fenfiti* 
vas , multa fequuntnr impuritates, 
ex defectu purgationis partis fenfi- 
tiva . 

D ico 1. Primum & principale mo- 
civum inter ea , qua: fuadent ne- 
ceflicacem purgationis paffivx in parte 
fcufitiva , eft , ut pars icnfitiva inferior 
fubordioctur intellectuali , ut iuperio- 
ri,&ad intimam cum Deo unionem, 
cum co concurrant i nam licet appe- 
titus fenfitivus natus fit obedire rationi, 
ut ait. p.Tbom. i.t>q. 1 58. *r/.8.hoc 
intclligitur , ut ait ibi idem D. Thom. 
nifi aliud obdet, condat autari qu&d 
pars fenfitiva obje&is , intenfius occu- 
pata, & vclut abforpta potius rebellis, 
quam fidelis efficitur parti fuperiori , U 
G poiitis 


>. 


ninil 


50 De via Purgativa 


1 89 potius ejus fpiritualibus exercitiis ob- 
ftac , quam coopcretur. VnJc necefla- 
rium eft , quoti Deus incipientes pur- 
gatione partis fenficivx purificet , gra- 
tiam fcnfibilcm devotionis , vifionum, 
revelationum , divinarumque aliarum 
impreffionnm fubc rabendo, quando iam 
cx communicatione talis gratix in ftu- 
dio virtutum firmatos intuetur , ita ut 
nullum remaneat periculum, quod rc- 
fpiciant , retrorfum , Sc ad fxculi vo- 
luptates revertantur. 

ai J Dico 2. Secundum motivum eft, 

quia Angelus Satanx , fe transformans 
in Angelum lucis, in communicatione 
gratix (enfibilis, poteft , Deo permit- 
tente, permifccri , Sc incautos, vel ela- 
tos incipientes in errorem , Sc ruinam 
adducere , ut notavit S. Laurcnt. Iufti- 
nian. Itb. de difciplm* monajlic * c*p. 8. 
Et ratio id fuadet , quia poteft Diabo- 
lus facere , quodaliqux formx irnagi- 
narix rcprxfententur imaginationi, qui- 
bus homo fubducatur 5 poteft etiam fa- 
cere , quod appetitas fenficivus conci- 
tetur ad aliquam paffionem adeo ve- 
hementer, ut illi, qui a paflionc deti- 
netur , videatur bonum, id ad quod per 
paffionem inclinatur , cum tamen fit in 
le malum , Sc per hunc modum , inte- 
rius Diabolus inducit ad peccandum, 
Sc mediante hac purgatione paffiva, 
liberatur homo , ne decipiatur a Sa- 
tana. 

Dico 3. Tertium motivum eft , quia 
incipientibus incertum eft, an hujuf- 
modi communicationes* & dulcedines 
fcnlibiles a naturali depolitione , Dia- 
bolo coopcrantc , procedant , vel a na- 
turali alacritate ? Et moveri fc putant 
fpirituali confolatione 3 cum tamen fx- 
pc ab inimico , vel proprio corde mo- 
veantur >fxpe enim in deledatione fc 
immifeit inimicus, Sc ea qux funt fe- 
cundum paffionem , facit judicare fe- 
cundum rationem , Sc multoticsfalfa lo- 
quitur: non ergo depet homo fequi fui 
cordis cogitationenr, Sc hoc non folum 
in ftatu peccati , fcd etiam in ipfa gra- 
tia i prudenter quid agendum fit, eft at- 
tendendum , ut ait Salomon : Cum Sa- 
pientia bibe vinumi vino gratiam figni- 
ficans. Unde cum aliqui dicunt, Chri- 
ftum fibi apparuifle , Sccos amplexa fle, 
Sc deofculafte tali confolatione , ut non 
folum interius fpiritual iter , fed etiam 
exterius , caro congruo fibi obledaraen- 
to, fenfus fenfibiliter, carnaliccr confo- 
lata fuerit, omnino rejiciendi funt 3 hoc 


enim falfum , Sc fedudoriym , Sc bla- 
fphemum eft, nam Spiritus Sandi vifi- 
tatio , ficut contra omnia vitia reprimen- 
da , Sc deteftanda infunditur , ita Sc 
fingularitcr contra carnales illecebras 
opponitur, ut rede notavit cum D.Bcr- 
nard. N. Fr. Philip, a Irinitat. p. 1. 
traft. 3. difturf.i. trt.y Valgorncr.^.z^. 

d.$.*ri.yn.$ 

Dico 4. Quartum motivum eft, qu ; a 117 
licet concedamus hujufmodi commu- 
nicationes gratix fenfibilis efle veras, 

Sc a Deo procedere , non a Damone, 
vel a propria imaginatione, non ita ta- 
men xftimandx funt cum impiis ali- 
quando , Sc imperfedis communes 
fint, ut aitDavid Pfal.$c • Inimici Do- 
mini mentiti funt ei 3 & tamen ftatim 
ait : Cibavit eos ex adipe frumenti , Sc 
de petra male faturavit eos.^Sxpe enim 
Deus etiam peccatoribus has confola- 
tiones fcnfibilcs communicat. Unde 118 
potius optandum , quod ab his fenfus 
a Domino purificentur , ut animus ad 
divinas communicationes, folis hillis, 

Sc perfedis , proprias valeat pervenire, 
ut notavit Ricard. in Pfntm.S o. 

Dico 5. Quintum motivum eft, quia 119 
licet admittamus prxdidas communi- 
cationes a foloDeo, Sc folis iuftis ami- 
cis concedi , funt tamen imperfcdx, Sc 
incipientibus proprix. Unde conve- 
niens eft , ut animus cis purgetur , ut 
ad majores, & perfediores communi- 
cationes gratix adfpiret 3 afteduofa 
enim dilectio, interdum plus afficit mi- 
nus diligentem , Sc minus perfedioremi 
interdum enim imperfectus aliquis ,&c 
«carnalis ad Deum afficitur, non c 6 quod 
valde diligat, fed quia dulcedinem gra- 
tix deguftat , fed non agnoftitur in bo- 
nis amicus, fed in node tentationum, 

Sc laborum , & in prxeepeis declarat 
quifque quantum diligat 3 dulcis enim 
in Deumafredus , multoties potius ab 
humanitate procedit , quam a gratia: 
ita ut quis magis aliquando accedat ad 
illud , quod magis fapit , quam quod 
expedit , Sc hoc aflfedu errabant difei- 
puli , qui carnaliter Deum diligen- 
tes , ejus prxfentia carere nolebant. 
Unde a Chrifto non diligere argueban- 
tur , quia quod deledabac magis, quam * 
quod expediebat , amplcdebantur , uc 
optime notavit Ricard. fermon- 33. tn 
Cantica. 

Dico 6 . Sextum motivum eft, quia X ^ Q 
tales fenfitivx communicationes, etfl 
verx,6caDeo procedentes fint 3 ex 
imperfectione 


Digitized by Google 



Tra&.II.Difp.IV.Se&III.&IV. 51 


imperfectione tamen incipientium , St 
fuggeftionc Dxmonum praebent occa- 
tionem fupcrbix,Txpe enim homines ex 
bono fupcrbiunc , ait D. Thom. fuper 
lob. cap. 40. Sicut faciebat ille qui dice- 
bat Lue. 1 8.: :Nou fum Iteut carteri ho- 
minum. Unde Diabolus videns illos 
per calem fuperbiam difpoiitos , eorum 
ieniibus phancafticum lumen , Deo ita 
permittente , infundit , ut illo elati , ad 
navitates , St revelationes anhelent, 
X)ua& etiam ei Crpe Diabolus in imagi- 
natione ponit aliquando veras , St fre- 
quentius fallas , St hxc nimis avide ab 
inexpertis acceptantur , St unquam 
divina ftolide venerantur, ac in tali- 
bus intimo cordis gaudio delectantur, 
quo fit , quod ab inani gloria depa- 
lti , paulatim vinolento pabulo divi- 
ni amoris affectum inficiunt , St tan- 
dem incidunt in gravia fuperbix pec- 
cata. 

3 1 Dico 7. Septimum motivum eft, 
quia ad hujufmodi communicationes 
fculitivas ex defc&u purgationis fenfi- 
tivx p.irtis, multx fequuncur impurita- 
tes , ob rationes addudas , Se pericu- 
lum cft , ne incipientes nondum in 
virtute firmati , confenfum eis prx- 
beant, St carne confumcnt , quod fpi- 
ritti inceperunt , ut notavit D. Bona- 
ventura pofeffi 7. cap. 1 8. Octavum m<> 
tivum cft , qyia plerumque communi- 
cationes leniit i vae , nimium guftatx, 
plurimum nocent faluti , caput , St cor 
debilitant , vircfque penitus exhau- 
riunt. Unde incipientes iic debilitati 
reducuntur inepti ipiritualibus exerci- 
tiis, St ab ftud io devotionis. propriis in- 
firmitatibus prefli coguntur recedere. 
Vnde in ipfo ftacim principio , corpus 
quod corrumpitur , aggravat animam, 
St Itare ncccffitatur in via perfectio- 
nis , dum currere deberet, ita pru- 
denter inftruit incipientes , quomodo 
in hac gratix fcnfibilis affluentia fe 
gerere debeant. D. Bonavenc. pro- 
fejfione fepttma religionis capitulo fe- 
cundo. 




Dirctforium Myfticum. 


SECTIO IV. 

De taedio , ariditate , 8 £ dclo* 
latione quae repentur in pur- 
gatione pafliva. 

J VMM A R IV M. 

231 Tadtum contrarium ejl devotioni 
fubflanttalt . 

133 Ponitur definitio txdy. 
x 34 Effectus bu;u 6 txdif in anima nume - 
ranrur. 

133 Homo hoc txdio affeftus , non debet 
relinquere tempus confuetum ora- 
tionis. 

236 j£*id fit ariditas , tx plicatur. 

137 jfua fit radix hujus ariditatis, & 
fi er ili tatis ? 

238 Ponuntur alia caufa , & radices hu- 
jus ariditatis. 

139 Jguid fit de f olat io in oratione , ex- 
plicatur. 

140 Homopofitus in hac defolatione debet 

tnfifiere orationi. 

Ico 1. Txdium , fubftantiali dc- # 
vocioni contrarium eft. Definitur: 
Horror quidam orationis , St trilticia, 
ac languor animi, in omnibus qux per- 
tinent ad cultum , St obfcquium Dei, 

Pro quo fciendum eft, qu6d homotem- j 
porc hujus txdij , St triftitix , folet 
fomno in oratione opprimi > illuftra- 
tionibus cxleftibus , qux antea animam 
delectabant , omnino privari, St ingref- 
fa cft poft illas atra caligo tempus mo- 
di cum orationis , hoc txdio laboranti 
longlim videtur , ita vehemens cft lan- 
guor, ut etiam verum , St efficax defi- 
deriura falucis excludat , rapitur in hoc 
ftatu animus ad terrena , cxleftia ve rei 
qux prius fufpirabat , exhorret > St fi 
aliquando in illa defiderio fertur , illud 
infirmum , dejectum , St plane invali- 
dum reperirur : omnia tunc fordenc, 
omnia naufeam provocant , Sc homo 
fibi onetolus, aliis moleftus, St ad uni- 
verfa virtutis opera tam interiora, quam 
exteriora ineptus efficitur. 

Dico 2. Quando homo fic A Deo x 33 
rejicitur , 8t in tanta anguftia relinqui- 
tur , ut cum nec orare , nec laborare li- 
beat , debet non relinquere tempus 
confuetum orationis , fed fe debet loco 
G x orationi) 



Digitfeed by Google 


52 De via Purgativa 


orationis conditucre } & ibi faltem ora- 
corij parietes obfervare , &. abjc&is 
ineptis cogitationibus > fimpliciter 
Deum refpicerc,& fi millies diverta- 
tur , millies oculos ad Deum elevet, 
id unum evitet, ut locum fuum,gc 
fandum orationis exercitium utcumque 
non omittat , fed fi divertatur aliquan- 
do , legat aliquem librum medicatio- 
num* oiniflionem autem orationis pro 
aliquo pio opero , quod tunc omiflio- 
nem fuppleat , aut pro fpirituali collo- 
quio cum magiftro Ipirituali non appro- 
bo , nifi cum tanta effet afflictio , & 
tam vehemens tentae io , ut qui* in ali- 
quod periculum fccaiurum, probabili- 
ter timeat. 

»3* Dico 3. Ariditas eft quidam de- 
fcdus , feu fterilitas , feu ficcitas con- 
folacionis gratia: fen fi bilis. Radix au- 
tem hujus ariditatis , fterilitatis , vel 
ficcitatis , in co confidit , quod Deus 
volens animam ab Ratu imperfecto ad 
perfedum adducere , fuas communica- 
tiones transfert a fcnfu ad fpiriuim , Sc 
de fenfitivis mutat in purfc fpirituales, 

13-7 & cum hx communicationes potius fint 
fublhntiales ,quam deledabiles , ne- 
quaquam ad fenfura res fic fpirituales 
valent redundare Unde fenfus rema- 
net omnino vacuus , ficcus, quamvis 

tunc fpiritus pafcatur , & reficiatur in - 
tcrius. Jnde cum guttum , & faporem 
fenlus non recipiat , imo potius ari- 
ditatem faftidium patitur propter fubi- 
tam communicationum mutationem. 

238 Dico 4. Radices hujus ariditatis, 
aliquando proveniunt , tum cx inor- 
dinatis affectibus , & inanibus defide- 
riisjtumcx negligenti cordis , men- 
tifque cuffodia , tum ex otio, & fcurri- 
litate , tum ex nimiis , & immoderatis 
occupationibus i tum ex defc&u mate- 
rix i tum ex defedu refignationis j & 
quia non propter Deum , fed propter 
nos ipfos , fuavitatem optamus } reme- 
dia autem contra hujufmodi radices, 
funt contra primum , fortitudo , qua 
fortiter contra inordinatos affe&us pug- 
nandum cd. Contra fecundum , folici- 
tudo , qua omnia diffrahentia a Deo 
repellamus. Contra tertium, labor, quo 
nugas , & fimilia levitatem redolentia 
abjiciamus. Contra quartum modera- 
tio , qua labores moderentur , ut cor in 
Deum tendat. Contra quintum medi- 
catio, qux abunde materiam miniffrcc. 
Contra fexrum contbrmicas cum divi- 
na voluntate, qua ariditatem , plufquacn 


fuavitatem optemus, fi iis ergo remediis, 
quilibet ariditates amputaverit, ipfa ari- 
ditas cxarcfcct , & c aptior ad Dei vilita- 
ti ones efficietur. 

Dico 5. Dcfolatio , cft zgritudo *39 
fenfualis panis hominis ad cxlcffia ad- 
fpirantis , qux cx rebus fpiritualibus, 
gaudium , &. ixcitiam non percipit sfx- 
pc namque appetitus contradictionem 
lentit , &c devotione privatur , & tunc 
homo defolatione torquetur. Quando 140 
igitur homo fe poficum fencit in hac 
defolatione, debet infidere orationi, fi- 
cut infirmus , qui fadidium fentit , fe- 
ipfum manducare cogit defiderio falu- 
tis , neccffitate convidus : fic ergo talis 
homo debet orationi intendere , fi non 
ea dulcedine , qua antea firuebatur , ad 
minus ncceflicate compulfus. 


SECTIO V. 

Dc fignis demonftrantibus pur- 
gationem paflivam. 

SVMMAK IVM. 

14 1 Incipientes ariditate , qua datur in 
purgatione pajfiva partis fenfittva, 
nimium cruciantur , eo quod nef 
ctunt unde talis ariditas p r ovem at . 

141 Plura dantur figna , quando proce- 
dunt ex purgatione pajfiva. 

143 Primum ftgnumejl fi incipientes nul- 

lam inveniant confo lationem, nec i» 
obfeflis divinis , nec creatis. 

144 Secundum fignum e fi , fi in illa ari- 
ditate incipientes memoriam Dei 
confervent. 

145 Tertium fignum e fi , fi non pojfint 

meditari , nec difcurfns formare, 
ut antea quantumcumque nitantur. 

14 6 fluod hac ariditas , (jr fufienfio non 
pojfit provenire ab ah qua indi fio fi - 
tionc naturali , ofienditur. 

a 47 S^nndo hac purgatio pajfiva efi di- 
Jpofitio ad divinam unionem, quanto 
magis anima viam purgativam in- 
greditur, eo magis operat io fenfittva 
deficit. 

248 Quando Deus vult elevare animam 
ad divinam unionem , eam ab omni 
difcurfu fujpendit. 

D ico 1. Cum incipientes ftudiofi t4 1 
devotionis , repente fc videant 
confucu 


Digitized by Google 


T rad.I I. Difp.l V. Sed.V.& VI. 5 5 


confueta devotione fenfibili privatos, 
nefeiunt qua via id evenerit , an ex ali- 
quo ocqulto peccato , & cum alias nef- 
cianc , an odio digni fint , vel timore, 
intime cruciantur , Se cum alias ha*c ari r 
ditas poffic etiam provenire , tum ab im- 
perfectionibus , tum A tepidi taie fpi ri- 
tus , tum a prxdi&a purgatione palliva, 
neccfleeft ad illorum confolationcm in- 

241 fallibilia affignarc ligna, ex quibus ma- 
giftri fpirituales colligant talem aridi- 
tatem provenire ex prxdicta purgatione 
palliva. 

»43 Dico 2. Primum lignum cft quod 
incipientes nullam confolationcm in- 
veniant i live in objedis divinis , live 
creatis. Et ratio eft, quia cum Deus ob 
rationes addu&as , eos in node obfcura 
confodiat , ut partem fenfitivam , tam 
eognofcitivaln , quam affedivam pur- 
get , & omnino purificet , non permit- 
tit quod in ulla re fenfibili , live faricla, 
live mala, vel indifferenti deledentur, 
ex quo manifefte colligitur , quod hxc 
ariditas non procedit ex peteatis , vel 
imperfectionibus de novo commilfiij 
alioquin appetitus fenfibilis ad prx- 
dida peccata fenlibilia penderet , fic 
inclinaretur j cum ergo ficcitas fit uni- 
vcrlalis , lignum eft quod provenit a 
Deo , & non ab aliquo objedo fenfibili, 
malo quod appetat homo. 

244 Dico 3. Secundum lignum eft , quod 
incipientes in illa node , & ariditate 
conftituti ordinariam quamvis afflidi- 
vam Dei memoriam confervent. Et 
ratio efl , quia fi hxc ariditas ex hu- 
more mclancolico , vel aliqua indifpo- 
ficionc naturali proveniret , cxlcfoa po- 
tius quam terrena e memoria exclude- 
ret } tepiditatis enim proprium cft pa- 
rum divina curare , & potius eorum 
naufeam , & faftidium ingerere : ergo 
cum hxc ariditas purgativa maximam 
afferat in divino obfcquio folicicudi- 
nem , & addat dolorem , li in tali ob- 
fcquio aliquis defedus , & remiflio per- 
cipiatur , inde eft quod hujufmodi nox, 
& ariditas non ex tepiditace , vel de- 
fedu naturali oritur , fcd ex divina dif- 
pofitione. 

24^ Dico 4. Tertium lignum eft , quod 
incipientes prius meditationibus , ac 
piis difeurfibus a ducti iam non poliunt 
medicari , nec difeurfus formare, quan- 
tumcunque nitantur- Et ratio eft , quia 
cuin Deus fc cis amplius per fcqfus no- 
lit communicari , fcd per fimplicicatem 
contemplationis, ad quam fenfus tam 


excerni , quam interni pertingere non 
pofliinc , propterca imaginatio , live 
phancafia non habet unde incipiat , auc 
profequatur fuam operationem. Quod 
autem hxc fufpcn lio non polfit prove- 
nire ab aliqua indifpoficione naturali, 
vel humore mclancolico , etiam liqmsc, 
quia fi a tali indifpolitione proveni- 
ret , non pollet diu prrfevtrare , led 
evacuato , vel temperato tali humore, 
anima ad priftinum ftatum meditationis 
rediret, fcd contrarium accidit in hac 
palliva purgatione , quando cft dilpofi- 
tio ad purgationem p.dfivam partis fen- 
fitivx, & ad divinam unionem: ergo non 147 
poteft hxc fulpehfioa tali indifpolitione 
naturali provenire. 

Confirmatur , quia quando hxc pur- 248 
gatio eft difpofitio ad divinam unia- 
nem , quanti magis anima viam pur- 
gativam ingreditur , ei magis operatio 
fcnlitiva deficit: ergo non S difpofitio- 
nc naturali , & corporali , fed a divina 
difpofitione provenit. Nam cum Deus 
animam ad divinam unionem elevare 
vult, eam ab omni difcurfu fufpendic, 
uod tamen non facit cum illis, qui me- 
ia utraque purgatione palliva , ad di- 
vinam unionem adducendi non fune, 
nam hi cum unioni divinx difponcn- 
dinon fint , fed tantum purgentur ad 
exercitium humilitatis , & ad refurma- 
tionem appetitus, nec purgatio palliva 
partis icnlitivx , ficut nec fufpenlio po- 
tentiarum cft continua, fcd intercalata. 
Quinam autem line perfecte purgandi 
in ordine ad divinam unionem j qui- 
nam vcr6 impcrfc&c , fcit ipfe Domi- 
nus, qui fua dona diftribuit ut vult, Se 
uni dat quinque talenta, alij vero duoj 
ali j vero unum, unicuique fecundum 
propoli cum lux voluntatis. 


SECTIO VI. 

Dceftcftibus purgationis palliva: 
partis Icnlitivac. 

SVMM AR IVM. 

149 Spei recipiendi fractum i Wnrihus, 
illos dulces effiat. 

2jo Ejfcftus purgationis p/tffiva partis 
Jenfittvx, alij funt priva ivi , alij 
pofittvt. 

G , 


aji 


54 


De via Purgativa 


z 5 1 £l*i fint effetius privativi expli- 
catur. 

iji SlH 1 fi nt *jf e &** pofitivi expo- 
nitur. • 

2 4?TY C0 '* Cum fpes' recipiendi fru- 
I J &as laborum , ipfo» labores faciat 
dulces , aut falcem tolerabiles , ideo ope- 
re precium duxi effedus hujus purga- 
tionis recenfere , ut incipientes confo- 
lcntur , &. fciant , quod licet tempore 
purgationi fleant mittentes femina fua, 
tempore tamen fux illuminationis ve- 
nientes, venient cum exulcacionc por- 
tantes nrfanipulos fuos, tandem in fla- 
tu unionis inebriabuntur ab ubertate 

j 50 domus Dei. fru&us igitur purgationis 
paffivx parcis fenfitivx , fune quidam 
privativi, quidam vero polit i vi. Priva- 
tivi funt illi omnes defeclus , & imper- 
fectiones partis hnlitivx fupcriiis re- 
cenhuc ut vicia capitalia , luxurix, in- 
vidix, irz , &ic. vanx imaginationes, & 
illuliones , impcrfedioncs , pericula 
cadendi , qux omnia removentur ab 
anima in ordine ad divinam unionem, 
per hanc purgationem. 

25 * Dico 1. Frudus pofitivi , & per fc 
primo intenti funt. Primus efl, ut pars 
icnfltiva , media purgatione pjfliva, 
parti intellectuali debite fubjiciatur, & 
uterque perfecte in ordine ad divinam 
unionem difponacur. Secundus efl ro- 
bur anima: , ablactando eam a gratia 
fcnlibili , ad currendam fortiter perfe- 
ctionis viam. Tertius efl notitia , uni 
fui , quam Dei , quz unquam maxi- 
mum Dei beneficium , exoptandum 
efl , ut faciebat Auguftinus dicendo: 
Noverim te , (jr noverim me. Quartus 
efl fumma humilius , quz inde exur- 
git ,ut dicitur /^/.38. in perfona illo- 
rum obmutui, Se humiliatus fum , Se 
filui a bonis, Se dolor meus renovatus 
clt. Quintus , cft paupertas fpiritualis. 
Sextus , efl perfeverantia Se patientia 
in laboribus , Se conformitas cum divi- 
na voluntate. Septimus efl ordinaria 
Dei prxfentia. Octavus, eft pax, & tran- 
quillitas animx. Nonus efl frequens 
virtutum Theologicarum exercitium. 
Mitto alios frudus , quos referre , cflet 
oncrofum , fcd de his vide noftrum 
Philip, a Tri n it. de. truci, j .de Theolo- 
gia Myjlica , art.\. di f cur. 6 - 


, 


sectio vh. 

Quomodo (e gerere debeant in- 
cipientes , tempore purga- 
tionis paflivx i 

SVMMAR1V M. 

153 Valde timendum ejl ne incipientes, 
tempore purgationis pajfiva retro- 
cedant. 

254 Incipientes , quando adverterint fe 
non pojfe meditari , non debent tn 
hoc tnfiflere. 

255 Debet in generali , & confufa no- 

titia de Deo, & in amore affethvo 
illius quiefeere. 

2 5 6 . Quid ]i eis , hac generalis , dr con- 
ftija notitia de Deo deficiat. 

2 j 7 Incipientes dejlituti gratia fenfibili, 
debent inftflere piis orationibus , cr 
mortificationibus , (f humiliter 


D ico 1. Cum incipientes tempore 253 
purgationis palfivx , fc videant in 
terra deierta , invia , Sc inaquofa, plu- 
rimum timendum cft , ne hujus viz pe- 
riculis deterriti , difficultatibus opprelfi, 
tenebris obvoluti , 8 c horrore exanima- 
ti , fiftant , aut etiam retrocedant , nili 
diredoris experti confilio firmentur , 
ad ulterius procedendum animentur} 
unde aliqua generalia documenta tra- 
denda fuut , ut eorum diredores in- 
ftruantur , ad illos dirigendos. 

Dico i. Quando incipientes fegra- 254 
tiz fenfibilis affluentia deftitutos adver- 
terint, experti quod non poliunt, ficut 
antea in piis meditationibus detineri, 
non debent conari contra curfum flu- 
vij , ncc in vanum mentem , prxdido 
meditandi exercitio intendere , quia 
multum patientur , 8c nihil proficienti 
anima quippe tunc quietem , non dif- 
curfum appetit, & fi applicatur difeurfui, 2 55 
quietem ac pacem amittet, &difcurfum 
fruftra requiret , quia iam venit finis 
difeurrendi. XJndc debet in facro illo 
otio , & tranquilla pace in notitia gene- 
rali , & confufa, quam habet de Deo, 

Sc in amore affedivo quiefeere , qui efl 
terminus difeurfus, & initium contem- 
plationis , cum hac taim n advertentia, 
quod fi ei defecerit hxc notitia gene- 
/ ralis, 


Digitized by Google 



Tta&atus 1 1. Difput. V. Se<5i I. 55 : 


15 6 ralis , fit conftifa de Deo , ut incipien- 
tibus mulcotics accidit , debet redire 
ad priftinum meditationis exercitium, 
maxime circa vitam , fit paflionem 
Chrifti. 

M 7 Dico 3. Incipientes defticuti gratia 
fenllbili, debent Jttendere Voci Domini 
clamantis *i Qui pcrfevcravcric uique 
in finem , hic lalvus erit. Unde non 
debent recedere a piis orationis , fit 
mortificationis exercitiis , fcd Chriftum 
Crucifixum intueri , fit humiliter orare, 
fit patienter perfeverare in oratione j Se 
confiderare , quod labores , fit tentatio- 
nes, five interius , live exterius pro 
Deo tolerati , plurimum afferunt meriti, 
fit fiuclus multos fuo tempore produ- 
cunt , fit pro peccatis abunde fatisfa- 
ciunt : poccff etiam aliquando aliquas 
proferre orationes jaculatorias , dicen- 
do. Domine falva nos , vel auge do- 
lorem , fcd auge patientiam , fit tan- 
dem jube quod vis , fit da quod ju- 
bes. 

^ & : »$»»♦» A • »$> rfo r&fft 

DISPVTATIO V. 

De diverjis me diu , quii ut pro- 
jicitur purgatio pafirja 
partu fenfitrva. 


SECTIO I. 

Purgatio pafliva partis (cnfitivte 
[ icrficitur aliquando tentatione 
«onera caftitaccm. 

SVMMARIVM. 

158 Aliqui ex "Det grati a non funt tX- 
pent tentationes contra caHita- 

tem. 

15 9- Incipientes , immo plures fanet i, hac 
tentatione purgati funt. 

160 Deus electos fuos , muliones hac ten- 
tatione purgat. 

t-\ i6t Primum remedium contra hanc ten- 

tationem , ejl oratio , & contem- 
platio. 

I 16 1 Secundum remedium efi Jludium 
feripturarum. 

46 3 Tertium remedium ejl occupare ani- 


mam bonis cogitat tontbusj. 

264 Quartum remedium efi occupatio ali- 
ca, us excrciitj corporalis. 

165 Quintum remedium e fi fugere ajfe- 
Itum , er colloquta mulierum. 

leo 1. Quanivis aliqui ex fpcciali xjg 
Dei gratia, non ftnt experti hu- 
jufmod i carnis tentationes contra cafti- 
tatem , frequentius tamen incipientes 
illis cruciantur , immo plures fantfticate 
celebres , hac tentatione purgati , fit 
probati funt , ut Apoftolus Paulus de 
le ipfo foretur 1. ad Connth. 12. Et ne 259 
magnitudo revelationum extollat me, 
datus eff mihi ftimulus carnis tnex An- 
gelus Satanx ,qui me colaphizet. Nam 
ficut medicus temporalis , minorem Ce- 
pe movet morbum infirmo , ut illum A 
maiori morbo curet , ita medicus divi- 
nus ,ad curandos graves anima: morbos 
crmittit , plurimos cieclos fuos hac ve- 1 6t 
ementi tentatione purgari , ut acci- 
dit D. Hicronimo, qui cum eflet in 
folitudind , ei Cepe videbatur in cho- 
rxas ftrminarum Romanarum ver- 
fari. 

Dico 1. Primum remedium contra 
hanc tentationem, eff oratio, fit con- 
templatio , uc patet ex illo ifai. 48. Lau- 
de mea infrxnabo te , ne intercas i eff 
enim qtioddam frxnum , animam ab in- 
teritu peccati retrahens laus divina Se- 16 i 
eundum rcmedium.cft ft udium Scriptu- 
rarum , ut ait Hieronimus ad Rufficum 
monachum : Ama feripturarum ftudia, 
fit carnis vicia non amabis. Tertium a £j 
remedium eff , quibufeunque bonis co- 
gitationibus animam occupare. Unde 
Apoftolus ad Phihppenfes 4 . ait : Fra- 
tres , quxeunque funt fanda , fi qua 
virtus ,fi qua laus difciplinx, hxc co- 
giLate. Quartum remedium cft ut ho- 
mo in aliquo exercitio corporali occu- 
petur , dicitur enim Eccleftafi. 33. Mul- 
tam malitiam docuit ociolicas. Quintum 2^3 
remedium eft fugere afpedum , 8e col- 
loquium mulierum. Unde dicitur Ec- ' 
cie /tofi, q . propter fpecicm mulieris, mulr 
ti perierunt, & ibidem, nerefpicias mu- 
lierem multivolam , ne forccincidas in 
laqueos illius. 





SEtT id 


r 


56 De via 


sectio II. 

Purgatio pafliva partis lenfitivar, 
perficitur aliquando manifefta 
Dxmonum , 8 C hominum 
perfecutione. 

SVMMAR IV M. 

r 

1 66 Deus ad purgandos eleClos fuos ali- 
quando utitur Damonum tenta - 
tione. 

16 j Hac purgatio pajjiva eji incipienti- 
bus nimis amara. 

1 6B Purgatio pafliva partis fenfitiva 
perficitur aliquando perfecutione 
hominum. 

1 69 Hu ufmodi tent at tones , humilitate , 
& patientia iu fi orum fuperari de- 
bent. 

166 n ko ** Mirabilis Deus in Sandis 
I J fuis, aliquando ad purgandos, Sc 
exercendos clcdos fuos , etiam Dx- 
monum utitur malitia , qui Deo ita per- 
mittente i Sc difponentc , taliter tor- 
quent incipientes, ut nifi internx gra- 
tix firmarentur auxiliis , facile A virtutis 
perfecutione ,& perfedionis via deter- 
rerentur i fcd bonus Deus , qui in fua 
difpofitionc non fallitur ex Dxmonum 
malitia, & infideles fervos fuos fxvitia, 
(uum deducit intentum , nam Sc medio 
illo fervos fuos purificat, Sc contra Dx- 
monum perfecutiones etiam apertas, 
vietores reddit , Sc triumphatores, ut 
accidit S.Hilarioni, S.Antonio, S. M. N. 
Thercfix,qui plurcs Dxmonum mo- 
leftias paflj funt , ut legitur in eorum 
vitis. 

- Dico i. Hxc purgatio pafliva, cft 
' incipientibus nimis amara , lcd effica- 
ciflima. Unde Diredores debent difei- 
pulosfuos hortari , ut fc diuinx difpo- 
fitioni totaliter fubmittant, Sc credant 
qu6d hujufmodi perfccutio , non in 
malum ipforum,fed in bonum fpiritua- 
le permittitur, nam fi Chriftus , Sc ten- 
tari ^ Dxmonc, Sc per membra ejus 
crucifigi voluit, hoc ideo fecit , ut ejus 
fervi in fimili perfecutione animemur 
& jejuniis , ciliciis , Sc orationibus hu- 
julmodi Dxmonis perfecutiones devin- 
cant , implorando auxilium fan&o- 
ruffl , Sc contra cos cruci Sc aqua lu- 


Purgativa 

ftrali utendo , ut faciebat S- M. N. Thc- 
refia. 

Dico 3. Purgatio pafliva partis fen- 16S 
fitivx , perficitur aliquando perfecutio- 
ne hominum , vel data opera , vel prx- 
ter intentionem ■, in communi enim 
confortio fxpe fibi homines dant oc- 
cationem , patientiam , cxterafquc vir- 
tutes exercendi. Et quod mali perfe- 
quantur juftos , non eft opus probatio- 
ne , 8c patet cx illo ad Galatas : Qui fe- 
cundum carnem natus fuerat , perfeque- 
batur eum , qui fecundum fiiritum. Quod 
autem jufti etiam perfequantur prxtcr 
intentionem iuftos , etiam liquet ex 
hiftoriis multorum fandorum , qui 1 
viris fandis perfecutionem pafli funt, 
qui ex zelo contra eos invehebantur, 
ut accidit S. M.N. Thcrefix in prin- 
cipio fux converfionis. Quod autem 
ju ili perfequantur malos , ut cos ad fa- 
lutcm perducant , etiam liquet ,vt pa- 
tet ex illo Pfalm. i oo .Detrahentem feere- 
to proximo fuo hunc perjequebar. 

Dico 4 . Omnes hujufmodi perfc- 9 
cutioncs , five didis compleantur ', vel 
fadis iufti humilitate , patientia , Sc 
manfuctudine fuperabunt , Sc in hoc 
purgationis exercitio poflidebunt ani- 
mas fuas , immo gaudebunt in illis , Sc 
Deum benedicent, fi de manu Dei mi- 
ferentis , non ut flagella, fcd ut imper- 
fcdionum purgamenta , diledionis di- 
vinx figna , Sc privilegia fufceperinc 
credentes, quod hxc cafu non accidunt, 
fcd fuavidifpoficione Dei ,non in rui- 
nam , fcd in falutarem correptionem, Sc 
fciant, quod purgatione finiti crubcf- 
cent impij perfequentes , Sc deducen- 
tur in Infernum , nifi corrigantur , Sc 
muta fient labia dolofa , qux loquuntur 
adverfus juftum iniquitatem in fuper- 
bia , & in abufionc , & fimul exclama- 
bunt cum Propheta : Quam magna mul- 
titudo dulcedinis tua , quam abfeondifii 
timentibus te ! abfeondes eos in abfeondito 
factet tua , a conturbatione hominum pro- 
teges eos in tabernaculo tuo a contradi- 
fttone linguarum. 




f 

- SECTJO 


Digitizea by Google 


Tradatus 1 1. Difnut. V. Sed. III. 57 


SECTIO III. 

Purgatio palTiva partis fcnfitivai 
perficitur rerum fenfibilium 
iadura, privatione bonorum 
corporis, &C carentia bonorum 
anima:. 

SVMMAR1VM. 

»70 Purgatio pajfiva partis fenfitiva t 
perficitur aliquando j actura bono- 
rum fortuna. 

27 1 Hac jatfura bonorum , licet Jit ama- 

ra , fi patienter fufcipitur , dul- 
c effit. 

272 Purgatio pajfiva , perficitur ali- 
quando privatione bonorum cor- 
poris. 

273 Purgatio pajfiva partis fenfitiva , 

aliquando perficitur carent i A bo- 
norum anima , ut per [ubfiracltonem 
gratia fenfibslis. 

17° Tyco 1. Purgatio pafljva partis fcn- 

J sfitivx , perficitur aliquando jadu- 

ra- bonorum fortuna: , ut funt divitia:, 
filij , confanguinci , affines , honores, 
fic dignitates j cum enim afie&us hu- 
manus naturxcorruptx, potitis ad vi- 
fibilia , quam ad invifibilia connatura- 
liter tendat , inde eft quod Deus ab 
inordinato harum rerum affedu , di- 
ledos fuos abftrahat , ut ad fc ipfum 
cos alliciat , ut fecit Abrahx , ei prx* 
cipicndo , ut aggrederetur de domo 
fua , fic de domo patris fui , fic lob 
cum filiis , divitiis , dignitatibus , & 
17 1 honoribus privando. Licet tamen haec 
purgatio per jacturam omnium bono- 
rum fenfibilium , amara fit , fi tamen 
patienter dc manu Domini fufeipia- 
tur , dulcefcetj & qui eam fic fufei- 
pit , infallibiliter cum Sandi {fimo lob, 
dicit : Nudus egreffus fum de utero ma- 
tris mea , cr nudus revertar illuc : Do- 
minus dedit , Dominus abfiulit , fit no- 
men Domini benedifium. Dum enim 
homo his fenfibilibus rebus adhxret* 
non perfode Deum quxrit > difficile 
enim eft, caelum divitem ingredi, ut 
dixit Dominus per Matharum : Dives t 
difficile intrabit regnum calorum. L con- 
tra vero , homo ab his rebus fcnlibi- 
Dircclonum Myjltcum * 


libus exutus , facile Deo per amorem 
adhxrebit, ut dixit Chriftus illo ado- 
Icfcenti apud Math. 15. Si vis , perfe- 
ctus ejfe , vade , & vende omnia qua ha- 
bes , cr da pauperibus. In quibus verbis, 
vt vides , in abftradione omnium re- 
rum fenfibilium , pofuit Dominus per- 
fectionem. 

Dico 2. Purgatio pafliva partis fen- 17 1 
fitivx, perficitur etiam privatione bo- 
norum corporis , fxpe enim Deus elc- 
dos fuos affligit infirmitatibus , ut ac- 
cidit lob , & S. M. N. Thcrefix , qux 
purgatio licet fit amariffima , maximfe 
tamen retrahit hominem ab harum re- 
rum fenfibilium amore , quo enim hxc 
bona funt homini magis intrinfcca, 
plus illorum jadura hominem ad Deum 
attrahit, fi hxc patienter, propter Deum 
fuftineat. Unde videmus plures fan- 
dos harum rerum iadura purgatos , ut 
Tobiam excitate , lobum ulcere pefli- 
mo , alios etiam fandos , fpecialiter vir- 
gines , purgavit Deus per frontis de- 
formitatem , alios per atrabilis adven- 
titium humorem , quo gravem trifti- 
tiam patiantur , fic maximis ferupu- 
lis agitantur , de quibus , vitx fan- 
dorum plenx funt 5 qux omnia maxi- 
me perficiunt ad purgationem iufto- 
rum. 

Dico 3. Purgatio pafliva partis fen- 17 3 
fitivx , aliquando perficitur carentia 
.bonorum animx , ut :pcr fubftadionem 
gratix fenfibilis, vel alicujus folati j , 
vel fuavitaris (piritualis , cui incipien- 
tes inordinate adhxrcnt , vel quia non 

f iuritatem Spiritus , fcd tantum fenfibi- 
em aliquam confolationem quxrunt, 
vel quia plus rebus alias fandis , plus 
nimio addicuntur , fic ideo Chriftus 
dixitdifcipulis : Si ego non abiero , Para- 
clitus non veniet ad vos •, quia fcilicct 
nimis aftedi erant ad ejus humanitatem. 
Vndc ncceflarium erat cos purgare ab 
hoc affcdu ad recipiendam gratiam 
inuifibilem Spiritus Sandi, ut explicans 
Sandi Patres , fic Dodores; 




H DISlW 


Digiti2ed by Google 



58 De via Purgativa 


^ : 4V Ah : A At «$» it 1 ) 4 1 » 

DISPVTATIO VI. 

De purgatione pafiiva partis 
intellettiva . 


SECTIO I. 

Quid fit purgatio pafliva partis 
intclle&iva:.' 

svmmarivm. 

274 In quo confifiat purgatio pajfi- 
va partit intelleCltva , declara- 
tur. 

175 Hac purgatio pajfiva partis intel- 
lectiva , terribilior ejl quam 
purgatio pajfiva partis fenfiti- 
va. 

27 6 Per purgationem pajfivam partis 
tntellcthva dtfpomtur pars f 'ape- 
rior anima , ut Deo uniatur. 

177 In purgatione pajfiva partis intel- 
lectiva , intellectus tenebris ob- 
volvitur , & voluntas angujltis 
confunditur. 

278 Hac purgatio pajfiva partis intel- 
lectiva dicitur non tenebrofa , cr 
horrida. 

179 In hac purgatione pajfiva partis 
intelleCliva , taliter anima anni- 
hilatur , ut vix explicari pof- 
ftt. 

D ico 1. Purgatio pafliva partis in- 
cellcdivx , confiftit formalitcr in 
luce clariflima contemplationis , qux 
intima cordis arcana , & centrum ani- 
ma: penetrans omnes ejus defedus, 
quantumcumquc latentes , & minimos 
ei manifeftat , mirabiliter animam cru- 
ciando , & intellectum tenebris ob- 
volvendo , & voluntatem quadam ab- 
jectione , & defperationc ad excremas 
anguftias reducendo. Quorum ratio 
cft i quia cum intclledus , media illa 
luce in meditatione fuorum defeduum 
detineatur, & ad divina , & cxleftia 
non poflit elevari , tenebris obvolvitur, 
&. in tenebrofa fuarum miferiarum ca- 
ligine abforbetur. Voluntas ver6 extre- 


mi anguftiatur, quia decedis tot , tan- 
tifque miferiis propriis , non poteft non 
horrere fc ipfam , velut caufam ipfa- 
rum. Unde ex una parte abj e d& de fe 
ipfa fcntic j ex alia veri>, de divina 
bonitate quodammodo defpcrat , cum 
eam tot modis fe offendifle fupponit. 

Dico 2. Hxc purgatio pafliva partis 175 
intellectiva: , terribilior cft quam pur- 
gatio pafliva partis fenfltivx. Et ratio 
cft , quia purgatio pafliva partis fenfi- 
tivx , formaliter confiftit in fubtradio- 
ne gratix fenfibilis , purgatio ver6 paf- 
ftva partis incelledivx conflftit in 
radio divinx lucis , qui intima cordis 
penetrat arcana, &. minimos etiam dc- 
redus detegit , fed hxc clara cognitio 
propriarum miferiarum , magis cruciat 
animam , quam fubcradio gratix fcnfi- 
bilis , flquidem cx illa cognitione pro- 
priorum defeduum, exurgit fu i ipflus 
odium , & cordis anguftia inexplicabi- 
lis j fubtradio vcr6 gratix fenfibilis , li- 
cet afferat aliquam afflidionem , non 
tamen affert odium fui ipflus , fed po- 
tius amorem , cum ex carentia confo- 
lationis divinx affligatur : ergo. Con- 
firmatur , quia per purgationem pafli- 
vam partis fenfltivx difponitur pars 
inferior, ut fuperiori fubordineturj per 
purgationem vero paflivam parcis intel- 
ledivx ,difponicur pars fuperiori ani- 
mx,ut Deo per cognitionem , & affe- 
dum uniatur , fed infinite maior cft di- 
ftantia inter Deum, & creaturam,quam 
inter partem inferiorem , & fuperiorem 
ejufdem animx: ergo multo horribilior 
debet cfle purgatio, quxdifponit par- 
tem fuperiorem animx ad illam unio- 
nem, quam purgatio quxdifponit par- 
tem inferiorem, utobediat fuperiori. 
Pacet confequcntia , quia quanto ma- 
gis fubjedum eft improportionatum 
bono, quod debet recipere, tanto maior 
requiritur difpofitio ,qua proportiona- 
tum reddatur. 

Dico 3. Si in purgatione pafliva 177 
partis fenfltivx portio cognofcitiva 
replebatur obfcuritatibus , & portio 
affediva cxflccabatur ariditatibus , ut 
fupra diximus in purgatione pafliva 
partis incelledivx , intclledus tene- 
bris obvolvitur , fit voluntas anguftiis 
Confunditur j fit fi illa prima purgatio 
nodis ob.curx, nomen obtinet* hxcpo- 
fterior nodis omnin6 tenebrofx , fit 
horridx merito nuncupabitur. Et ratio 175 
horum omnium cft j quia in hac purga- 
tione pafliva partis intclledivx , taliter 
anima 


Digitized by Google 


Traa.II.Difp.VI.Sed.il. 59 


animi annihilatur , ut vix etiam ah ex- 
pertis explicari poflit , quanta fine liu 
jus nodis anguli ix , quantus horror , & 
quam intima lpiritus afflidi tribulatio. 
Und£ anima in hac anguftia polita , di- 
cit cum Propilet. PfJ. 17. Ctrcundede- 
runt me dolores mortis , cr torrentes ini - 
quit at ts conturbaverunt me... Dolores in- 
ferni etreurtdederunt me , praeoccupave- 
runt me laquei mortis, ht Plalm.68. 
Veni tn altitudinem maris , cr tempe- 
ftas demerfit tne. Defecerunt oculi mei , 
dum Jfero tn Deum meum. Et Pfalm.87. 
Repleta ejl malis anima mea , & vita 
mea inferno appropinquavit > pofuerunt 
me tn laclu inferiori , tn tenebris ; & tn 
umbra mortis. Contemplans namque 
anima divina illa luce luam impurita- 
tem , & aliunde judicans fe a Deode- 
reliclam , credit fe faciam Deo horri- 
bilem , & fe in profundum malorum 
devenifie , quod peius , 8c infelicius in- 
ferni doloribus xllimat,ob nimium amo- 
rem Dei , quem habet , ut fufius infra 
declarabitur. 


SECTIO II. 

Dc caulis purgationis pafllva: in 
parte intellectiva, 

SVMM A R IVM. 

»So guatuor dantur caufa purgationis 
pajfiva in parte intetteSiva. 

1*1 Caufa materialis ejl pars fa- 
pertor anima , qua ibi declara- 
tur. , 

181 Caufa formalis ejl /ux clanjfvna 
contemplationis , provt i bi expo- 
nitur. 

iSj Caufa c fici ens ejl Dens benignus. 
& mifericors , provt ibi demon- 
Jhratur. 

184 Caufa finalis rfl unio intima cum 
Deo , ad quam hae purgatio paf- 
fiva praparat , ut ibi indua- 
tur. 

D ico t. Quatuor fune c»uf* pur- 
gationis palfivx partis intellecti- 
vi , Gcur diximus , dari quatuor cau- 
fas purgationis palfivx partis fenfiti- 
vx. Dux harum caularum funt intrin- 
fccx , alix dux extrinfecx : lnirmlc- 
Direclorium Myfiicum. 


ex, funt materialis, & formalis . ex irin - 
fecx , lunt elficicns , 6c finalis. Caufa iS 
materialis e II pars foperior animx , fci- 
licct anima confidcrata cum fuis pro- • 
priis potentiis fecundum fc fumptis, 
abfquc indigentia organi corporei.Pro- 
prix autem potentix animx rationalis, 
funt intellectus , memoria intellcfti- 
va, fc voluntas. Memoria autem intcl- 
leftiva , non diltiuguirur rcalitcrab in- 
tellectu , licet in parte fenfuiva memo- 
ria rcalirer diftinguator a phantafia, 
fcu imaginativa : nam qux in inferio- 
ribus funt divifa.ob eorum limitatio- 
nem i in lupcrioribus funt unita , ob il- 
lorum eminentiam. Intclleftus habet 
pro objcifto verum, abllrahendo a prx- 
tcrito , prxfcnti , fc futuro. Uoluntas 
refpicit bonum, ut ficuniverfalitcr , fc 
non fub diverfa ratione , ficuc illud re- 
fpicit appetitus fenlitLvus , qui propte- 
rea dividitur in concupifcibilcm , fc 
irafcibilcm. Concupifcibilis refpicit 
bonum fimpliciters irafeibilis , bonum 
arduum. Anima ergo fecundum has 
potentias pure Spirituales , elt fubje- 
ftum , in quo purgatio palfiva partis in- 
tellectivi exercetur modo flarim expli- 
cando , fc propterca dicitur caufa mate- 
rialis illius. 

Dico j. Caufa formalis elt lux eia- 18 
riflima contemplationis , qux inti- 
ma cordis arcana , fc centrum animx 
penetrans , oinnes ejus defectus , 
quantumcumquc latentes , fc mini- 
mos manifoilat , fc adjunftis circun- 
Itantiis maxime perfonx offenden- 
tis , 6c offcnlx , mirabiliter animam 
cruciat , intelleftuui tenebris obvol- 
vendo , fc voluncatcm quadam ob- 
jcftionc , fc delpcratione ad extre- 
mas anguftias reducendo. Nam intel- 
lectus illa luce perfufus , non potclt 
non proprios defectus confiderare , fc 
nulllo modo potclt ad alia qux recrea- 
re potient, fe divertere. Voluntas vero 
detectis tot , tamifque defectibus pro- 
priis non' potclt non horrere fcipfam, 
velut caufam' , fc rSdicem Illarum i un- 
de anima nngulti.ua , fc nimis afflicta 
gcijiit , fc clamat , quia multiplicata 
lunt peccata ejus fupra numerum Itel- 
larum , fc cum tunc etiam com- 
pleatur purgatio palfiva pattis fenliti- 
vx antea inchoati , undequaque fe 
videt anima afflictam , fiquidem ex 
una parte fc videt, deftituiam gratia 
fenlibili i ex alia vero fe videt prx mul- 
titudine iniquitatis fux adei) gravatam. 
Hi ut 


6o De via Purgativa 


ut non .audeat adfpiccre cxlum exifti- 
mans , fc divinam juftitiam nimium 
habere iratam , ac per confequens un- 
dequaque anguftiatur > 5 c ad vicimum 
deiperatioriis detruditur. 

2 ^ 3 Dico 3 . Cauta efficiens, cft Deus be- 

nignus , & mifcricors , qui purgando 
Tuorum eledorura animas, ad fuidifpo- 
nit unionem. E^licet hxc purgatio pai- 
Tiva tctribiliffima fit , in illa ofteodit 
Deusmaximum circa Tuos eledos amo- 
rem s fiquidem eam Tubfcquitur unio 
cum Deo per aflSc&um copiofa gratia, 
fit multorum Tecretorum revelatio, qua- 
propter paiL nter toleranda cft abi eis 
feientes , quod brevis hxc amaritudo, 
8t momentaneum tribulationis fupra 
modum in fublimitatc , xternum glo- 
184 rix pondus operatur in eis. Caufa tan. 
dem finalis cft unio intima cum Deo, 
ad quam hxc purgatio paffiva partis 
intcLlcdivx prxparat , fit difponit ani- 
mam , nam anima plena defcdibus,non 
eft proportionata puritati divinx. Unde 
debet ab omnibus imperfedionibus 

{ >rius purgari , ut proportionata ci 
eat conjungi j projtortianatur autem 
per proprium defpedum , & humili- 
, taccm in confpcdu tot roiferiarum , Te 
ipfam uTquc ad infimum taliter depri- 
mendo , quod nifi a Deo in mediis 
illis tenebris , clara , fit deiedabili lu- 
ce aliquando irradiaretur , omnino de- 
fperarct \ fcd Deus non eam omnino in 
hac totali anihilatione fui ipfius relin- 
quit , fcd eam fxpe intus vilitat cxlefti 
luce , cui anima inhxrerc cupiens, fo- 
lum illi attendit , non quxrens quxfua 
Tunc utpocc vera charitate ordinata, fcd 
Deum eam diligentem. 


SECTIO III. 

De morivis ob qua: Deus inducit 
purgationem paffivam partis 
intelledivae. 

SVMMAR1VM . . 

285 Trimum motivum quem Deus ha- 
bet in huc purgatione , e fi , defedus 
remanentes ex purgatione partis 
f en fi tiva per hanc purgationem 
tollere. 

1 86 Secundum motivum e fi , ut anima ab 
omnibus rebus creatis ,Jive terre- 


nti , five caele fi ibus feparetur. 

287 Tertium motivum efi humi It t as 
vera. 

288 Slaartum motivum efi ut fi ec i ales 
Dei filij Chnfio conformentur. 

285» Quintum motivum efi meritum co- 
ptofum inde refu/tans. 

29 o Sextum mol tvum efi fies pramij vita 
a terna. 

191 Septimum motivum efi colle Elio, five 
aggregatio plurium bonorum inde 
proveniens qua ibi declaratur. 


D ico 1. Primum motivum quod 2 g ^ 
Deus habet ad hanc purgationem, 
eft , ui imper&diones, fit defedus tam 
aduales, quam habituales inanima re- 
manentes ex purgatione paffiva partis 
fenfitivx , per hanc purgationem tol- 
lamur. Pro quo Iciendum cft , purga- 
tionem paffivam partis fcnfitivx , non 
purgare omnes defedus, fed folum ma- 
gis apparentes, fit fcnlibilcs , 8t qui 
fenfu percipiebantur : at per hanc pur- 
gationem paffivam partis intellcdivx 
purgantur defedus magis latentes. Hu- 
jufmodi autem defedus habituales ex 
parte inccliedusfuntdiftradio, evaga- 
tio a Deo ad creaturas ; ex parte vero 
affedus ,‘ innatus amor proprius , fit 
nimia ad guftus fpirituales adhxfio, 
Aduales autem defedus cx parte in- 
tcllcdus fiinr decipi frequenter in vi- 
fionibus , fi c revelationibus , fit locu- 
tionibus , fit prophetiis , fit vera judica- 
re falfa, fit ralla vera. Ex parce vero 
affedus fune prxfumptio , luperbia, ar- 
rogantia , St audacia procedentes ex 
abufu divinatum conlolationum , qux 
cx propria natura potius inclinant ad 
humilitatem , amorem , fit timorem 
Dei filialem , qui defedus eo fune pe- 
iores, quam minus agnofeuntur , & 
quali adus fpirituales , fit redi judi- 
cantur , fed intelledus divina luce 
perfufus in hac purgatione , prxdidos 
defedus advenit , 8t dc illis red& judi- 


cat. 

Dico t. Secundum motivum eft, z86 
ut anima ab omnibus creatis , five ter- 
renis , five cxlcftibus feparetur , fit in- 
tra feiplam cum Deo colligatur j cum 
enim in nulla re confolationcm inve - 
niar , naturali inftindu intra fcipfam 
colligit , ut minus ab externis pertur- 
betur , folique Deo vacet. Tertium « 
motivum eft humilitas , non falfa illa, ' 
qux in defpcracion em inducit , fcd 
vera, qux proprios defedus videns , fit 


Tra&.I I. Difp» V I.Sed. 1 V. 61 


de propria virtute diffidens in fola bo- 
x 88 nitate divina confidit. Quartum eft, ur 
fpcciales Dei Filij Chrifto'conformcn- 
tur, quot enim fic prxfcivit , prxdcfti- 
navit conformes fivri imagini lilij fui. 
ChrilUisautem ob aliorum peccatorum, 
amaram hanc purgationem palliis clt 
in fua pallione , tum quando A Patre 
iit' cruce foie derelictus , tum, cum in 
horto fammam triftitiam habuit, quan- 
do discit : Tnjlts. e /i anima mea ufque ad 
t 8 f mortem. Quintum cft mentum copio- 
fora , quod ex tribulatione, fc volunta- 
ria purgationis bujus tolerantia confur- 
190 git. Sextum motivum , eft fpes prx- 
mij v ita: atrernx, quod didam purgatio- 
nem confequitur, ut docet D. Bernard. 
Serm.de Cant. Zacharta. 
r? ■ Dico j. Septimum tandem motivum 
cftcolledio , live aggregatio plurium 
bonorum., qua: Deus media purgatione 
pafftva pr.vtcr dicta caufat iu anima, 
nam afflidio , ut notavit Henriq, Gerfon, 
$- 41. ironv extinguit , gratiam conci- 
liat , homine fo-ex tcrrcfti carlcftem ef- 
fo.it. hominem, ducit ad meliorem vi- 
tam , fervat a gravi ruina , pr.r lr.it ho- 
mini ut fc agnofeae , ut intra feipfum 
le contineat ut proximis fidem accom- 
modor-, confervat animam in humilita, 
te , docet patientiam , tuetur caftimo- 
niam xierux bcatitudinis , affert coro- 
nam affleto , peccanti affert farcinam, 
minuit ptqnas purgatori j , pellit tenta, 
tumes, profligat vitia , fpiritum reno- 
vat, veram confert fiduciam , mundam 
conkicntiam , atque animum flabilem, 
& exoeffum, anioaam Sapientia imbuit, 
redditque hominem exercitatum. Af- 
flidio, via cft arefa ,qux ad ipfas ufquc 
cari i portas fortiter pertingit, qux (i vera 
funtdeomni afflictione patienter tole- 
rata, multA. magis vera fiunt de atflictio- 
nc, quam operatur purgatio pafliva par- 
tis intellcdivx , liqui dem eft ultima 
dilpofitio anirax ad divinam unionem, 
St ideo N. V. P. Fr Ioannes A Cruce, 
pro laboribus poftulabat pati , St con- 
temni pto Domino 6C S. M. N. Thcre- 
fia poftulabat pati , aut inori , quia utcr- 
que ad felicem illam Dei unionem ad- 
fpirabac. 

m n 


i*Ji 'f 

i 


SECTIO IV. 

De effectibus purgationis paflivAi 
partis intcile&ivx, 

SVMMAK IV M. 

191 Primus effectus purgationis pajfna 
partu intellectiva , eft clara fai 
cognitio eum humilitate , dr maxi- 
ma fu afflictione. 

193 Secundus effetius ejl omnimoda dei 
fecluum evacuatio, Qt perfecta vir* 
tutum acqui/ino. 

104 fertius effectu ejl continua Dei me- 
moria , dr prnfcntia. 

295 3 j,artue effetius , eft arduus quidam 
amor Dei, 

196 Unimus effetius eft colligere ani- 

mam , & quietam reddere mj 'e im- 
piam , fr ipfam fortificare. 

197 Non potefl anima m hae quiete inte- 

rius d Diabolo turbari. 

D ico 1. Primus cfltdus huius pur- 4 9* 
gationis paflivx , eft clara fui cog- 
nitio, cum humilitate, fc maxima at- 
flidione. Cujus ratio cft , quia lux con- 
templationis in fufie, qux cft principium 
hujus purgationis cx divina difpolitio- 
ne omnes imperfectiones nunifeftac, 
ut patet in luce materiali , qux cum ra- 
dio folis intenfius atri communicatur, - 
minimos aeris arotnos demonftrat , qui 
cum luce ordinaria erant impercepti- 
biles j St cx hac cognitione fcquitur, 
quod anima videns in le tot defedus 
humilietur , Si confundatur : quod au- 
tem hoc Hat aftlidionc , etiam liquet, 
nam licet naturale cft homini appetere 
propriam perfectionem, fic proprium 
cft ci dolcre dc propria impcrfcdione, 
tum quia hxc lux , qux cft radix hu- 
jus purgationis , cft improportionata 
natur» corruptx , fc fe habes ficut lux 
intenfa refpeclu vifus debilis, qux pro- 
pter excellam affligit potentiam , do- 
nec roboretur , & ci proporcionctur. 
Tum quia lux illa fc habet , ficut ignis 
purgatorij , nam ficut ignis purgatori) 
purificat animas quaodiu in cis repetit 
impuritates, fic hxc lux animas impu- 
tas purgat , tunc affligendo , qux po- 
ftea purgatas , purgabit recreando. 

Dico 2. Secundus effedus, eft Otii- 29) 
H 3 flifflod» 


6i De via Purgativa 


niraoda defectuum evacuatio , & per- 
fe&a virtutum acquilitio. Cujus ratio 
eft:, quia hxc purgatio ordinatur ad di- 
vinam unionem : ergo debet a fubjedo 
removere omne contrarium ilii , fic in- 
troducere difpofitioncs ncccdarias ad 
hanc unionem i fcd quilibet defedus 
in anima eft contrarius huic unioni, fic 
omnes virtutes funt ncceflarix ad illam: 
ergo fic debet excludere defectus , fic 
introducere virtutes , ficut ignis , qui 
ut fuam formam in ligno introducat, 
prius expellit ab illo humiditatem , fic 
frigiditatem. contrarias igni, fic intro- 
ducit ficcitatem , fic alias difpoftfe- 
nes neceilarias , fic poftea ei commu- 
nicat formam ignis , ubi nota , quod fi- 
cut lignum , cum ei hx difpofitiones 
introducuntur ad ignem gemit , fic la-r 
crimatur , fic exficcatur , (ic anima 
cum eft in hac purgatione gemit , fic 
conturbatur , fcd poftea , ficut lignum 
* dilpolitum igne illuniinatur,incenditur, 
fic jgni fimile redditur : fic homo igne 
hujus purgationis , v e lutj deificatur , fic 
Deo per affectum unitur. 

194 Drco 3. Tertius cffe&us eft conti- 
nua Dei memoria , & prxfcntia. Cu- 

t jus ratio eft , quia Deus per hanc pur- 
gationem animam cognitione, fic affectu 
tcrum creatarum evacuat: ergo nece fle 
eft , ut illam fui cognitione , fic amore 
divino repleat > nam licut in ordine 
naturali non datur vacuum , ita nec in 
ordine gratix. Tum quia cum hxc cla- 
riflima lux propriam miferiam continuo 
anima: oftendat, ncccflc eft quod con- 
tinuo ad Deum attendat > nam- miferia 
humana, divinam reclamat mifericor- 
diam. Hxc tamen Dei cognitio eft ni- 
mis obicura, fxpfc impcrccptibilis,fic 
quando percipitur, eft in aliqua gene- 
ralitaic confula » d i It 1 neta namque Dei 
cognitio , fic particularis contemplatio 
divinarum perfectionum pro ftatu unio- 
nis reiervatur. 

293 Dico 4. Quartus effectus eft ardens 
quidam amor Dei , fic mulco maior illo, 
quo in purgatione partis fenfitivx vige- 
bat*. Cujus ratio eft , quia eo ipfo quod 
anima luce hac divina illuftratur de 
omnibus rebus , iuxta proprium earum 
meritum recte judicat , fic extera prx- 
tcr Dcumddpicic 3 in quibus mani- 
fcftam advertit vanitatem , cumEcde. 
liaftico dicente : V unit as vanitatum , 
CT omnia va/utas feipfam odio , fic 
horrore prolcqimur , cum fc tot mi fe- 
riis , fic impuritatibus plenam intuea- 


tur , fic fic totam fc in Deo diligendo 
colligit , fic ipfum tota virtute fimul 
unita fortiter , fed non fua viter amat, 
ficut lignum quod , poftquam flamma 
ignis ob fuam crallitatcm , fic impuri- 
tatem fuit obfcuratum , fic ejus activi- 
tate quodammodo afflidum , ut ex ejus 
rcfiftcntis crepitu , fic quibufdam hu- 
moris exprefCs lacrymis percipitur, tan- 
dem ficcitatc , calore, fic raritate difpo- 
fitum , totum ardet , fic in ignem trans- 
formatur :fic anima illa claritate divina 
difpofita , tota in Dei amore ardet , fic 
inflammatur. 

Dico 5. Quintus tandem effedus 196 
eft colligere animam in fc , fc ipfa, 
ipfam fortificare, fic quietam reddere. 
Cujus ratio eft, quia cum anima illa, 
divina claritate videat omnium rerum 
vanitatem , fc , intra fc ipfam colligit, 
fic in fui confidcratione fc ipfam occu- 
pat, fic cimi ita fit interius occupata in 
lumma ferenitate , quieta exiftit. Qu&d 
autem hxc purgatio intcllediva fortifi- 
cet animam, etiam liquet ex eo, quia 
in mediis illis tenebris, minimis etiam 
imperfedionibus refiftit , fic in tali de- 
liberatione eft, quod potius millies mo- 
reretur , quam Deum offenderet. Unde 
non folum a Deo roboratur , ut patien- 
tes anguftias hujus purgationis tolle- 
ret , fcd etiam ut in amore Dei, contra 
Dxmonum infultus, fic tentationes per- 
feveret j quod autem hac purgatione 
maxime quieta exiftat , patet tum quia 
per illam eradicamur vitia , fic paf- 
Uoncs inordinatx rcfrxnantur , qux 
fola poliunt animam in fc ipfa tur- 
bare. 

Dico 6. Non pote ft anima in hac i97 
quiete interius d Diabolo turbari , fi- 
quidem Dxmon non poteft ad intinfa 
conlcientix fccreta , in qua anima col- 
lecta , fic recondita eft in hac obfcura 
node penetrare , nec qu6d Deus ibi 
operatur, valet videre , fiquidem ejus 
cognitio in materiali fcnfitivx partis 
operatione fiftic. Unde folum quan- 
do communicatio fpiritualis eft adeo 
vehemens , ut redundet in fenfum 
propter naturalem partis incelledivx 
cum feniitiva communicationem , vel 
ex conjecturis , co qu6d videat poten- 
tias in illa quiete , fic filentio , poteft 
Diabolus colligere animam in fyocon- 
tro quicfccrc , fic tunc horrore* fi c’ ti- 
mores in parte inferiori fu (citat , ut eam 
turbet , fic a centro lui ad exteriora de- 
ducat : hxc autem turbatio Darcnonum, 
licet 



Tratft. 1 1. Difp. V I. Sed. V. 63 


lieet fi c excrinfeca , multum moleftat 
animam, ut patet ex illo dido fponlx 
Cancicor. 6. Anima mea conturbavit me 
propter quadrigas Aminadab. Deus au- 
tem hanc perrurbationem ei permittit 
ad majorem illius meritum , fic ut pur- 
gationem perficiat, & ideo tunc anima 
magis intra fc ipfam reconditur, ut ibi 
fecura, 8c quieta exiftat , fit ibi ei ube- 
rius Divina Sapientia A Deo communi- 
cetur , iuxea illud , Dum medium plen- 
tium tenerent omnia , & nox in fuo cur- 
fu medium iter petageret, omnipotens fer- 
mo tuus Domine a regalibus fedtbus ve* 
nit. 


SECTIO V» 

De fignis demonftrantibus pur- 
gationem palfivam parcis 
incelle&iv<E. 

SVMMARIVM. 

198 Hac purgatio partis intelleCltva, vel 
potep fumi ex parte Dei , vel ex 
parte anima. 

199 St fumatur ex parte Dei , importat 

aCltvam lucis fupematuralis tn - 
fuponem* 

300 Si fumatur ex pArte anima, impor- 
tbt pajjionem horroris afihtfivi cr 
angujltarum. 

301 Hac purgatio tam aCtiva ex parte 

Dei , quam pajjiva ex parte anima 
vel ef pura , vel poenalis. 

301 Purgatio pura non ef poenA , fed 
tantum dijpoptio ad unionem di - 
'i linam. 

303 Dicitur peenalU quando c au fatur 
primario si Deo in pcenam pecca- 
torum , 

304 Primum pgnum purgationis inteUe * 

Cliva pura declaratur. 

305 Ponitur fecundum pgnum purgationis 

intelletfiva pura. 

30 6 Ponitur tertium pgnum purgationis 

pura * 

198 rjRo ma ' or ‘ incelligcntia hujus fe- 
1 ^tionis , notandum efthanc purga- 
tidBm partis intellc&ivx , dupliciter 
fiu® polle, vel adiv£ ex parte Dei pur- 
gantis animam , vel p.fiivfc ex parte 
animat purgaex : fi fumatur a&ive for- 

199 nulitcr, importat adivam lucis fuper- 


naturalis infiifioncm, qux proprios ani- 
mx manifcftat defedus, horrorem affli- 
divum , fic emundationem caulat , fic 
fic horror, afflidio, fi£ emundatio , non 
funt formaliter ipfa purgatio , fed eifei 
dus illius > fi vero fumatur paflive ex 
parte animx purgatx , purgatio huiuf* 
modi formaliter importat pailionem 
hujus horroris afflidivi, fic anguftia- 
rum : hxc autem purgatio tam adiva^ 
quam pafiiva , vel cft pura , vel poena- 300 
lis : dicitur pura , quando non cft perna 
peccatorum , fed cantum dilpofitio ad 
unionem divinam. Dicitur vero pce- 301 
nalis , quando £ Deo primario caulatur 
in pccnam peccatorum , quamvis eun- 
dem purificandi habeat tffcdum. Non 30». 
eft autem dubium , quod omnes efle*- 
dus purgationis intclledivX , fupra 
enumerati fint figna dcmonftrativa il- 
lius , fi purgatio fumatur in fua ge- 
heralitatc , provt abftrahit a pura , fic 
poenali , fed in prxfenti ad maiorem 303 
animx confolationcm, figna dcmonftra- 
tiva , fic infallibilia purgationis purx 
apponentur , ut fciens Ic pure in bd- 
num , fic non in poenam exerceri , non 
tantum patienter , fed etiam gloriosi 
tn fua purgatione ufquc in finem perlc- 
veret. \ 

Dico igitur 1. Primum fignum puf- 304 
gacionis intcllcdivx purx , fic fimpli- 
cis , eft quod anima ex una parte non 
fit confcia alicuius culpx denuo a fe 
commiflx, vel aficujus imperfedionis, 
fic ex alia fc videat in horrore , fic tene- 
bris , fic umbra mortis confcpultam , 
abfque ulla confolationc cx illis , quas 
antea participabat. Cujus ratio eft, quia 
quamvis nullus certitudine phyiica 
fciat , an odio , vel amore dignus (it, 
poteft tamen quis certitudine morali ex 
prxdido principio colligere talem af- 
fiidioncm , non ei dari in pcenam pec- 
catorum , nam cum videat fc contra 
Deum non deliquifle , fic alias videac 
affligi, poccft fuaderi , quod bxc purga- 
tio potius fit pura, non in fupplicium 
peccatorum, denuo commiilorum , fed 
ad falutem. 

Dico ii Secundum fignum cft, quod 303 
anima diutius a plene deliberatis pec- 
catis j etiam minimis abftineat , fic nul- 
lam habeat ad exteriora propenfioneiti, 
fed tantum conrnuam cum iacrytnis,&g 
amaritudine fuarum miferiarum incui- 
tivam cognitionem , fic ardens perfe- 
ctionis defiderium. Ratio eft , quia cx 
primo concluditur , quod caiis anima 
nullum 


Digitized by Google 



£ 4 De via Purgativa 


nullum peccatum dcnuo commific, quo 
divina gratia fuerit privata , nam cx 
D. Thom. ntoraliter cft impoflibile , 
quod qui divina privatus cft gratia , Sc 
charitatc , diutius abfque novo peccato 
periiilat. Ex fecundo autem conclu- 
iicur.quod hxc purgatio cft viriSanfli, 
& perfedi, Sc non peccatoris. 

Dico 3. Tertium fignum cft conti- 
306 nua Dei contemplatio , & furruna ejuf- 
dem diledio.. Et ratio eft, quia cum ani- 
ma in mediis illis horroribus , confer- 
vet Dei amorem , fic cognitionem , 
quamvis vix perceptibilem propter con- 
fuiionem intelledus , 8c ariditatem vo- 
luntatis : fignum tamen evidens eft, 
non cruciari ob aliquem affedum inor- 
dinatum ad creaturas, fcd ut difpona- 
tur ad divinam unionem. Unde dici- 
tur in Pfal. (8. obmutui, (jr bumtilutm 
fum , & doler meus renovtettu ejl. Con- 
caluit cor meum intra me , & in medita- 
tione mea exardefcct ignis. Hxc fune 
certa, S: infallibilia hujus purgationis 
indicia, qux qui in fc fuerit exper- 
tus , confidere , &. fperare debet , quod 
perada purgatione Deus faciet tenebras 
in lucem, &. afpcra in direda , 8c vias 
planas. 


SECTIO VI. 

Quomodo Cc gerere debeant, qui 
purgatione paflfiva partis in- 
tellcdiv* exercentur. 

SVMMARIVM. 

307 Ponitur primum documentum pro 

purgatione pajfiva partis tntel- 
Iccliva. 

308 Ponitur fecundum documentum. 

309 Ponitur ter t tum documentum. 

310 Magna conflant in debet homo te- 

nebras hujus ternbilififima notiis 
tolerare. 

307 Y~'%Tco 1 . Documenta circa modum 
I Jprocedcndi , in purgatione pafliva 
partis fenfitivx , etiam pro purgatione 
pafliva partis intcllcrtivx , valde lunt 
utilia v St multo magis ucceflaria. Pri- 
mum documentum pro hac purgatio- 
ne eft fuppofita conformitate volunta- 
tis noftrx cum divina , ipfum Deum 


humiliter , St cum fiducia filiali , de pa- 
terno ejus auxilio impetrando , St per- 
feveranter invocare , Sanclos adhiben- 
do pro nobis apud Deum intcrccflores, 

St eos prxfertim , quos fcimus > in hu- 
jufmodi purgationis anguftiis defudaflej 
ncc ccflandum eft , quamvis preces no- 
ftrx videantur exofx Deo, 8t ipfctunc 
appareat iudex implacabilis, puniens 
peccata, fcd debet quifquc dicere cura 
Pfalmift, 0 Domine libera animam meam, 
miferieors Dominus , & iuflus , & Deus 
nofler mifereatur nobis y vel cum eodem 
Pfalmift. iz. Nam etfi ambulavero tn 
medio umbra mortis , non timebo mala, 
quoniam tu mecum es : Virga tua & ba- 
culus tuus , ipfa me confolata funt Vel 
dicat cura lob. 17. Pone me tuxta te , 

Cr cujufvts manus pugnet contra me. 

Dico x. Secundum documentum 308 
eft , ut qui in hujufmodi purgatione 
exercetur , fibi perfuadeat honeftum. 

St gloriolum cfle in hac mortali vita, 
tentaiionibus , St anguftiis affligi j im- 
m6 cfle fignum diftinrtivum filiorum 
Dei adxtcrnam beatiuadinem clero- 
rum, a reprobis filiis Dxmonum , ut 
ait D. Paul. x. Corint. 4. Jn omnibus tri- 
bulationem patimur , fcd non anguflia- 
mnr \ opperiamur ,fed non confundimur , 
fempc r mortificationem Iefus Chrifli in 
corpore noflro circunfer entes , ut & vita 
Iefus manifefletur in corporibus noflns. 
Hinc cft quod D. Bemard. Iudxos ir- 
ridet Sermon. 1 . Pafchatis , eo quod illu- 
dentes dicebant Chrifto : Si filius Det 
efi , defeendat nunc de cruce , & credi- 
mus ei. Nam potius debebant contra- 
riam confequentiam inferre. Si filius 
Dei cft ,non defeendet dc cruce i nam 
feriptum eft : Dominus regnabit a ligno. 

In nullo enim magis Chriftus oftendit 
clTc filium Dei , quam patienter cru- 
cem, 8c anguftias illius tolerando. Unde 
& a Centurione, 8t aliis, ut talis agni- 
tus fuit , qui propterea pcrcutientcs 
pertora fua , propter facrilegium exe- 
crandum , in ejus divinam perfonam 
commiflum receflerunt , dicentes : Vere 
filius Deserat ifie , quia Crux St paflio- 
nes funt figna conftitutiva filiorum 
Dei', St a filiis perditionis omnino di- 
ftinrtiva. 

Dico 3. Tertium documentum eft 309 
adhuc nugis efficax , non quidq^ fe- 
cundum fc , fcd tantum fuppofitc^no- 
re concupiicemix , quo , Deo propter 
retributionem defervimus , antequam 
perferte per hanc purgationem ab im- 
perfertionibus 


Digitized by Google 


Trad.II. Difp.V 

perfectionibus purificati , ad divinum 
obfcquiiwi , ex puro amore amicitix , 
live ex folo motivo placendi divinx 311 
nuicftati fublcvcmur i hoc autem docu- 
mentum e It confiderarc , quam arcta 
clt via , qux ducit ad cxlum, quam an- 3 13 
guftaelt , Sequam pauci ambulant per 
eam , cum fit tribulationibus , 8c angu- 
illis horrida, fpinis , Se fcopulis infenfa, 314 
Se peuitus invia , Se inaquofa. Unde 
qui proprix vacat utilitati, Se fux lalua- 
tioni , non triftetur, fed potius gaudeat, 
cum fc in hujus purgationis proceilu 
condituum', videt , Se dicat cum lob : 

Pojl tenebrus jpero lucem. Et non mire- 
tur videns Ic in tali tribulatione conlli- 
tutum ; nam fi oportuit Chriftum pati, 

Se ita intrare in gloriam fuam. Quid 
mirum ; quod alij cxlum per tribulos, 
3>oSelpinas ingrediantur. Magna igitur 
conflantia debet homo tenebras hujus 
horribilis nodis tolerare , ut fecit Chri- 
fius, cujus imagini voluit nos Deus fieri 
fimilcs,Se fi ille in gloriam fuam per paf- 
fionem intravit , nccclTc clt , quod illi, 
qui ei debent pcromniaaflimilari , per 
vim cxlum ingrediantur j ideo namque 
Math. 1 1. dicitur : i tempore loannit 
Bapnjl a regnum culorum vim patitur jp 
vtolenti rapient illud. Alia remedia plu- 
ra dantur ad folatium , Se infiruclionem 
eorum , qui rigori hujus purgationis 
fubjiciuntur. Sed hxc in communi di- 
xille lufficiut iu particulari , fiquidem 
tradentur documenta figiliatim toto 
difcurfu fequcnti.dum diverfa ponuntur 
media, quibus hxc purgatio palfiva par- 
cis intellcclivx perficitur. 

: Oi ifc ; Oi i$> rvi : ifc 

DISPVT ATIO VII. 

‘De 'vanu medm , quibus perfi- 
citur purgatio pafirva partu 
mtelleClvv*. 


SECTIO. I. 

Purgatio pafliva parcis intclle&i- 
vx , perficitur aliquando ten- 
tatione contra fidcm,&: timore 
reprobationis atque tencacionc 
defperationis. 

SVMA1ARIVM. 

311 Purgatio pafliva partit intellectiva 

Directorium m) Ilicum* 


1 1 . Sed. I. 65 

percipitur aliquando tentatione cau- 
Jata d Diabolo contra fidem, 
flflutd facere debeat , qui hac infi- 
di litatu tentatione fc viderit fati - 
gatum. 

Diabolus nimium torquet animas 
'pofitas in hac purgatione metu re- 
probationis. 

Anima tn hac tentatione pofita , de- 
bet 'a Diretfore conjolan cr ad fi em 
falutts et er na erigi variis medus , 
qua ibi referuntur. 

Ico 1. Cum fides fit lumen fu- 3 ii 
pernaturale divinitus iniufum.quo 
creatus intclledus roboratus , veritates 
a Deo revelatas attingit , &, fit baiis * & 
fundamentum Spiritualis aedifici j , inde 
e It , quod Diabolus' totis viribus co- 
natur , quod fides iam concepta dc- 
firuatur , Sc maxime fuam malitiam ia 
hac materia exercet circa cos , qui vio- 
lenta hac purgatione prefii* ambulant 
in tenebris , &c umbra mortis j cis pro- 
ponendo , quod dogmata chriftiana 
lunt falfa, ipfos miferrimos elie , cum 
nec in hac vita voluptatibus illius po- 
tiantur , fed potius tot tribulationes , &C 
anguftias fufiinucrint , & in futurum 
nullo prxmio potituri fine j & quamvis 
Diabolus praevideat fideles , veros Dei 
famulos huic tentationi non confcnfu- 
ros i urget tamen , fi non ut vincat, (al- 
tem ut inquietet ,& ab exercitio virtu- 
tum cosdeterreat. 

Dico z. Qui hac tentatione infide- 31 i 
litatis fc videt exagitatum , debet pri- 
mi a patre luminum , fidei lumen im- 
plorare, dicendo cum Apoftolis : Auge 
nobis fidem. Deinde debet fumerefeu- 
Eum fidei , in quo polfit tela nequifli- 
mi ignea extinguere , Diabolum irri- 
dendo , Si ei dicendo , quomodo mihi 
fuggeris , ut non credam , quod tumet 
-iplc credis , Si contremifcis evidentia 
fignorum convidus. t)einde debee 
adus fidei multiplicare circa materiam, 
in qua teneatur , &: omnibus contrariis 
fiiggeftionibus refpondcrc, magis credo 
Deo veritates fidei revelanti , quam vo- 
bis mentidntibus , Si prb hat Catholicas 
fidei vefitate^ fanguincm,& vicam fun- 
dam, ut tot Martyres fecerunt , ut tot 
DodorCs , Sc viri Sandi prxdicavc- 
runc, Si tot cccumcnica Concilia confir- 
marunt. 

Dico 3. Cum rari lint , qui amore 3 13 
puro amicitix Dei defer viant, Seplurcs 
fint, qui deferviunt amore concupifcen- 

I 





66 De via Purgativa 


tix, inc!l& eft qu6d nimis torquet animas 
fideles metu reprobationis , & damna- 
tionis , quam eentationcm Deus Gcpe 
in hac purgatione permittit , ut tan- 
quam aurum in fornace tribulationis, 
probet eos , & ad hanc tribulationem, 
maxime cooperatur clariffima contem- 
platio , per lucem infufam , omnes fi- 
mul imperfectiones proprias ipfis ma- 
nifefiantem: non enim poliunt fc tam 
miferos intuendo , nifi horrorem de fe 
ipfis concipere , & infuper judicare, 
quod oculis divinx maieftatis, multd 
purioribus maiori funt in horrore , & 
odio , & proptcrca fe vclut reprobos 
arbitrantur , in defperationem de- 
volvuntur , quod omnem alium dolo- 
ris , & afflictionis fenfum fuperemi- 
net. 

314 Dico 4. Qui hujufmodi tentatio- 
ne , in hac purgatione diutius exer- 
centur, omni compaflione digni funt, 
Sc ver b ambulant in tenebris , & um- 
bra mortis , & anima in hac anguftia 
pofita, debet £ Diredore confolari , & 
ad fpem falutis xternx rationibus erigi, 
& licet fe damnationem mereri propriis 
peccatis afferat , debet ci refpondere, 
qudd quandiu vivimus eft locus venixj 
& animae fic affiidx , debet Diredor 
plura exempla afferre , eorum , qui de 
perditione erepti ad magnam Sandita- 
tem devenerunt : proponat ei Saulum, 
Bonum Latronem , Mariam Magda- 
lenam ,qux cum eflet in civitate pec- 
catrix , fada fuit Apoftola difcipulo- 
rum > proponat ei quod Deus non vult 
mortem peccatoris , fed ut magis con- 
vertatur. Et quod prxeipuum prxde- 
ftinationis lignum eft , pati afflictiones, 
quia quos Deus amat, caftigat > & quos 
Deus nonpunitbis in idipfum, & cum 
ipfum in hac vita po peccatis femcl af- 
flixerit , parcet in alia. 


SECTIO II. 

Purgatio pafliva partis intellc&i- 
vac perficitur aliquando totali 
fiibilra&ione confolationis. 

SVMMARIVM. 

315 Aliquando Dem fuos fervos nullo 
fabulo confolationis recreat , fed 
continua purgatione exercet. 


In hac defolattone non invenitur, 
nifi tadium , circa omnia bona , & 
anxietas , 

3 *7 debeat facere anima tali pur- 

gatione vexata. 

D Icb i. Aliquando Deus aliquos 3M 
fervos fuos continua purgatione 
exercet , & nullo pabulo confolatio- 
num recreat , fed femper in continuis 
tenebris ex parte intellectus , &c in afli- 
duis ariditatibus , & anguftiis ex parte 
voluntatis vivunt , & quamvis fint in 
gratia, ita manet latens in centro ani- 
mx , ut nec minimx fcintillx pro- 
deant ab ipfa. Hinc in virtutum adi- 
bus anguftia , in orando tenebrx, 
in meditando faftidium circa om- 
nia bona , txdium , & anxietas , Sc 
ita aggravantur , ut pofiint meritd di- 
cere cum Pfalmift. Pofuit me in obfcu - 
ris , jicut mortuos f acuit. Vel cum Iob.3 . 
Circundedit me Dem tenebris. Et Plal. z 1 . 
Clamabo per diem, & non exaudies , con- 3 1 ^ 
c lu fit vias meas lapidibus quadris. Hec 
modo purgavit Deus N. M. S. There- 
fiam pr duo &; vieinti annos , in qui- 
bus graviflimis morbis, & veris tenta- 
tionibus vexata eonftantiflim& meruit 
in caftris Chriftianx pcenitentix, nullo 
refeda pabulo , carum confolationum, 
quibus folet etiam in terris fandibus 
abundare , ut dicitur in ledionibus of- 
ficij illius. 

Dico 1. Anima tali purgatione ve- 317 
xata,prim6 debet fe conformare divinx 
voluntati , nullam humanam confola- 
tionem admittendo , prxter eam , quam 
illi obedientia prxfcripfcrit , & hanc 
maiori parcitate , quam potuerit. Se- 
cundo in mediis his anguftiis debet fe 
erigere contra naturx recentis impe- 
tum , cum contrarix virtutis heroicis 
adibus. Tcrtid debet fandos in auxi- 
lium fuum implorare , ut apud Deum 
intercedant, & inter cos , maximi An- 
gelum fuum cuftodcm, cujus munus eft, 
animam fibi commiflam cuftodire , di- 
rigere , protegere , ac Deum in ipfatn 
iratum placare, &. prxeipue debet mul- 
toties dicere ad Dominum Icfum. Do- 
mine falva nos^perimmi ipfum enim ha- 
bemus advocatum apud patrem , & iple 
eft propitiatio pro peccatis noltris , de- 
bet etiam praecipue invocare Virginem 
Sandilfimam Mariam in auxilium luum» 
ipfa enim eft vera mater mifcricordix. 

SECTIO 


Digitized by Google 


Trad. 1 1 . Difp.V 1 1 . Sedt. III. 67 


SECTIO III. 

Purgatio palfiva partis intellc&i- 
v.c perficitur pluribus aliis 
mediis. 

SVMMAR IVM. 

ji8 ln b*t furgatioHt *hifu*nd'o fer- 
mittit Deus , ut Diabolus excitet 
JP tritum blajhemia. 

319 Aium x tn hoc flatu , quid fucer e de - 
beat , ofiendttur. 

310 Purgat to hac aliquando perficitur 

timore deceptionu tn pratentis fa- 
vor tbut. 

3 1 1 J 2 uid facere debeat qui fic purgatur. 

311 Purgatio aliquando perficitur deje- 

ratione remedtf. 

313 guid hi facere debeant ? 

314 Hac purgatio aliquando perficitur 
participatione Dtvina pajjionis. 

315 £*id fic purgati facere debeant? 

318 TAlco 1. In hac purgatione aliquan- 

J /do permittit Deus , ut Diabolus 

excitet Spiritum blafphcmix , qui lin- 
gulis eorum conceptionibus immixtus, 
ad horribiles contra Deum , Sc San&os 
biafphcmiasquafi compellit interius in 
mente , Sc exterius ad co> voce pro- 
nunciandum , quidquid Sanctum tunc 
vident , quidquid pium audiunt, quid- 
quid devotum legunt , illo biafphcmix 
fpiritu , in deteriorem partem detor- 
quent , Sc fic iliis videntur computa- 
ri , de quibus dicitur : pojuerunt tn ta- 
lum osfuum ; vix concipi potcd, qua- 
les angudix in eorum anima generen- 
tur, horrent fc iplbs i Sc inter reprobos 
reputant, cum fe tam indigni de Deo, 
Sc fandis ejus cogitare advertunt. 

3>9 Dico z. Anima in hoc datu pofita 
patientia, & humilitate indiget ,-fibi- 
que perfuadere debet , quod lervi fide* 
les Domini , in paucis vexati , in multis 
bene difponcntur, quoniam Deus ten- 
tavit cos, Sc invenit illos dignos fc, un- 
quam aurum in fornace probavit illos, 
Sc in tempore erit rcfpedus illorum, 
crcdcrc etiam debent , quod hxc ten- 
tatio noneft in illorum ruinam , fcd in 
meritum ,ciim alias videant fe paratos 
millies , potius mori, quam minimum 
quid comea Deum cogitare, vcldiccrc. 
Ductionum Myfttcum. 


Dico 3. Purgatio hxc aliquando jid 
perficitur timore deceptionis in prxte- 
ritis Dei favoribus , nam ciim qui pur- 
gantur , Videant fe tot miferiis plenos» 
credunt prxccdcntcs Dei favores , fuif- 
fe Dxmonum illufiones, quas Deus per- 
raifit in poenam peccatorum latentium, 

Sc hoc modo fuit vexata N. M S. Thc- 
refia, ut in vita ipfius legitur. Qui u- jit 
men fic purgantur , debent habere ma- 
gnam fiduciam , qu6d nemo perit nifi 
volens , nemo decipitur A Daemone nifi 
confcncicns , Sc quod fi fuerint humi- 
les ac Domino fidentes , ipfx Dxmo- 
num illufiones proderunt occafionali- 
ter ad falutem > omnia quippe coope- 
rantur in bonum , hi qui fecundum 
propofitum vocati lunt Sancti , confu- 
tant Dircdorem , Sc ejus confiiiis ac- 
quiefcanc. 

Dico 4. Perficitur aliquandA bxcjifc 
purgatio dcfperationc remedij , quod 
cftgravillimum animx tormentum, cum 
diuturnum , Sc perpetuum credatur , 

Sc fimile damnatorum miferix. Unde 
qui fic purgantur, credunt nullum fuis 
malis fore remedium , Sc credunt fe in 
hanc ariditatem , & obfcuritatcm tene- 
brofam fuis demeritis deveni fle > his 
autem patientixopused, nam vel tera- 
pedas ceflabic, vel cumtempedate ple- 313 
ni, meritorum divitiis ad portum xtcr- 
nitatis pervenient. 

Dico 3. Perficitur aliquandA hujuf- 314’ 
modi purgatio participatione dominicx 
paffion is, ut accidit N. S. Marix Magda- 
lenx de Pazzis* qux Ixpius in auno pa- 
tiebatur omnes dolores S acfac tfiimx Paf- 
lionis,tam in anima , quini in corpore* 

& idem accidit D- Francifco , cum dig- 
mata in ejus corpore fuerunt imprelia. 

His autem animo opus eft certi , quod 
pod tempota paflionis gloriam fpiritua» 
lis refedionis conlequcncur. Alij pur- 
gantur i Deo favoribus, pod commiflas 
aliquas imperfe&iones , qux purgatio 
folum ed proportionata aniinabus gc- 
nerofis, Sc eas maxime torquet , cum fc 
videant loco fupplicij pro iniperfe&io- 
nibus , favoribus i Deo locupletari. 

His tantum opus cd conteri de imper- 
fectionibus , ac vitam emendare* 




1 i SECTIO 


Dkjitized t 


68 


De via Purgativa 


■V 


SECTIO IV. 

Dc tentationibus occafionc pur- 
gationis paffivx exurgenti- 
bus , & de carum reme- 
diis. 

SV M M A R IV M. 

316 In purgatione pajfiva , frequens 
efi tentatto cejjandi i bonis operi- 
bus. 

3 x 7 J%utd debeant fi e tentatt facere ? 
3 x 8 Datur in hac purgatione etiam 
tentatto retrocedendi a vi per - 
fetiionis. 

3x9 Ponitur remedium contra hanc te n- 
tationem. 

330 Aliqui in hac purgatione lentantur 

acltbus impatientia (fi murmura- 
tionis contra Deum. 

33 » J£*' hac t en tat tone premuntur, quid 
facere debeant , exponitur. 

331 Aliquando lentantur pofiti tn hac 

purgatione , tentatione quod Deus 
non fit tufius. 

333 Ponitur remedium contra hanc ten- 

tationem . 

334 Diabolus aliquando perfundet pofi- 

tos m hac purgatione Deu/n non 
habere providentiam de rebus hu- 
manis. 

33 5 facere debeant hac tentatione 

vexati f 

336 Ponuntur modi , quibus re fi fi cn- 
dum efi his omnibus tentationi- 
bus ? 

3 x 6 pvko 1 . In purgatione pafliva par- 
| J tis intellectivae , valde frequens 
eft tcntatioccflandi a bonis operibus. 
Hxc autem tentatio , non tota timui, 
fcd paulatim illabirur \ nam cfcm inci- 
pientes videant exhauftam affluentiam 
gratix fcnlibiRs , corde deficiunt , lc 
fiunt pufillanimesi cui pufillanimitati (i 
non rcfiftunt , ftatim (equitur languor 
bene operandi , ut accidit in illis qui 
volunt levare laxum magnum, qui chm 
non poffint , affliguntur , & incidunt in 
quandam triftitiam, & diffidentiam : (ic 
illi videntes difficultatem benfc ope- 
randi , quidam horror terret eos, & di- 
cunt inter fe , bona eft viftoria , fed 
dura pugna. £x hac auccm difficultate 


bene operandi , fcquitur in cis , fi fi- 
militer non refiftant,faftidium bonorum , 
operum. Illi autem pufillaniraes , de- 
bent dicere cum Apoftolo ad Philip.4. 
Omnia pojfum tn eo , qui me confortat. 3*7 
Deus nartique prxeipit Ifai. Dicite pu- 
fi ll animis , confortamini , (fi nolite timere, 

Deus tpfe veniet , (fi falvabtt vos. De- 
bent etiam orare , 8c cum Propheta 
regio cxpc&arc cum , qui falvum fa- 
cit A palillanimitate Spiritus , Sc tem- 
pcftatc. 

Dico x. Alia datur tentatio in hac 3 »* 
purgatione retrocedendi , fcilicetavia 
perfedionis : hoc autem accidit quan- 
do quis relido internz contemplatio- 
nis exercitio de mentis recellit ad pra- 
dicx vitz tumultus, 8 1 ad occupationes 
reddit inutiles. In hujufmodi tentatio- 
nis tempcftaie , plurimi fluduanc , fic 
pauci navigant j Ixpe enim vir Spiri- 
tualis , eo qu6d ei deliciant confolatio- 
nes gratix fenfibilis , fe occupationibus 
inutilibus involvit , relidit oratione 
mentali , ut accidit N. M. S. Thercftx 
in principio lux vocationis -■ Sxpc au- 
tem id faciunt quadam lalla humilita- 
te , nam ciim in fe videant plurcs itn- 
perfediones , retrahunt fe ab oratione, 
dicentes fe indignos cfle tali orationis 
exercitio , imitantes Petrum , quando 
Chrillodixit : Exi » me Dommt , }«/» 3 *> 
peccator Jam. Remedium autem contra 
hujufmodi tentationem , eft in fuo ma- 
nere recedit , in oratione perfeverare, 
ic recordare illius Apoftoli fcntcntix 
dicentis : Nemo militant Deo, implicat 
fe negotiis f ocularibus. 

Dico 3. Alia tentatio incipientium 330 
eft , quando in hac purgatione excreen- 
tur aliqui non ita Divinx voluntati con- 
formes ut in adus impatientiz prorum- 
pant, & contra eu murmurent. Hxc ten- 
tatio impatientix aliquando tam valida 
eft, quod quali infami homo, & palpitat 
ex vehementi moerore, quia in oratione 
non reperit folatium. Unde dicunt cum ■ 
lob >Clamo ad te non exaudis me -,fio 
<Jr non rejptcts me : mutatui et mihi i» 
crudelem , cr m duritia manui tua adver- 
faria mihi. Et Habac : Ffjnequo Domi- 
ne clamabo , <<r m m exaudies. Hxc au- 
tem tentatio non meliils fuperatur, 
quam patienter tolerando , & humi- 
liter expedando , donec Deus benigni- 
tatem vultus fui offendat. Qui cutem 
premuntur tentatione murmurationis 
contra Deum , debent maxime atten- 
dere , ne fuccumbcntcs murmurent 
contra 


Digifeedbt 


Tra&. 1 1. Difp. VIII. Se&I. 69 


jj 1 contra Deum , filios Ifrael imitantes, 
qui contra Moyfen.Sc Deum mormu- 
rabant , & timeant , ne vel puniantur a 
Domino , vel fakem ab illo reprehen- 
dantur , ut fucceflic Job , cui Dominus 
dixit : efi ifie involvent fententim 

fermombm imp entis. Pofliint tamen qui 
hac purgatione diutius affliguntur, que- 
rimonias filiales dicere ad Deum, fcd 
prius per aliquod tempus fileant cum 
Sanfto Job.ut fic incipientia:, & mur- 
murationis motus evitent , St cautius, 
ac humiliiis cum Deo fe gerant. 

}ji Dico 4. Cum homo in purgatione 
pafliva non advertat in fe peccata , pro- 
pter quae judicet , fe iram Dei prome- 
reri , 8t videat aliunde , fe toc , tantif- 
que tentationibus afflichim , fubrepic 
tentatio , quid Deus non fit iuftus, 
quandoquidem innocentem xque pu- 
niac , ac impium. Hxc tentatio San- 
ftos etiam vexavit Prophetas , qui de 
reftiflina Dei iufbitia nullatenus du- 
bitabant. Nam lerem. cap. i ». fuppo- 
nens Dei iufiitiam , fic Deo conque- 
ritur. Iu fi os quidem tu et , fi dijpuiem 
fecum \ veruntamen iufin loqutur de te, 
quare vi» impiorum proficratur , bene efi 
omnibus qui prtv»rtc»niur , efi inique 
agunt. Et Job cap.9. aic : fnum efi quei 
locutus fum , (fi impium , efi innocentem 
ipfe con/umit. Et David Pfal. 71. ait : 
Zelavi fuper iniquos , pueem peccatorum 
videns. Hx autem querimonix horum 
prophetatum , folum procedebant cx 
admiratione , eo quod non poterant in- 
veftigarc divinx ptfvidcntix myfie- 

333 rium. Convenicntirtinnim autem rc- 
mediom, contra hanc tentationem eft 
confidcrare, quid minimum peccatum 
contra Deum , nulla fecundum fc poena 
fufficienti poflic expiari , cum fit ma- 
lum luperioris , St injuria facla Dcoj 
quod maxime verum efi , fi fuerit pec- 
catum mortale : fxpe autem Deus ma- 
los, St iniquos non vult in hac vita 
punire , St eis refervat punitionem pro 
futura vita i iufios vero in hac vita 
affligit , ct propriis purgati defcfiibns, 
in alia vita pro bonis operibus ftatim 
Coronentur. 

334 Dico 3. Diabolus aliquandb eis qui 
purgatione pafliva torquentur , fuadet 
Deum non habere providentiam de re- 
bus humanis ; nam fi de illis talem pro- 
videntiam haberet , non permitteret 
innocentes tam acriter , St tandiu ve- 
xari. Hinc dixit incipiens in corde fuo, 
non efi Dent. Aliqui etiam fxviente 


malorum tempeflate Deum velut dor- 
mientem confidcranc , ut dixit Pfalm. 
Pfal. 43. Exurge , qusre obdormit Do- 
mine exurge , fi ne repellat in finem. 
Procuret ergo qui in flatu purgationis 33 J 
exercetur , patienter hos tenutionrs 
ferre , St fibi perfuadere , quod non in 
deAruftionem , fcd in xdihcationemj 
non in perditionem , fcd in propriam 
pcrfciflionem,hx,St fimiles tentat to- 
nes inducuntur , St fperet poP tenebras 
quietem , St poft purgativa* difpofitio- 
nes divinam illuftrationcm, ac unionem 
fixam , St aliquando indiflolubilem. 

Dico 6. Modus refifiendi tentatio- 33S 
nibus efi duplex, Primus declinando 
jacula tentationis. Secundus retorquen- 
do jacula intentatorem. Primus modus 
refiftcndi exercetur quando te ntatus ad* 
vertens tentationem , illam defpicit , St 
feadaliadivertit. Secundus procedit, 
quando facit aclus contrarios tenta. ioni. 
Uterque modus occurrendi tentatio- 
nibus , efi bonus 1 femper tamen adhi- 
benda efi humilis recognitio i St con- 
formatio omnimoda cum divina volun- 
tate. Vnde Taulerus 11. inftit. aic : Si 
imputienti» te moveri cenfeut , in adver- 
fis refifie , quantum potes , fi fufiine. Et 
Bernard Scrm. 1 5 . in Pfalm. £ui babt- 
tnt, ait, omne gaudium exifiimemus, cum 
in lentat tones vanas inciderimus , fratres 
mei i per multas namque tribulationes, 
oportet nos intrare in regnum Dei , ut 
St Chriftus fecit , nonne oportuit Chri- 
flum patiiSt ita intrare in gloriam fuam. 

s$* fh : nl> fis A\ '■ ($s f$s A 

DISPVTATIO VIII. 

De medio quo debeat Jieri pur- 
gatio aiirva m parte [enfutva, 
quod eji oratio prajerum men- 
talis. 


SECTIO I. 

Quid fit oratio , &C quotuplex. 
SVMMARIVM. 

3 37 Variis modis fumstur oratio. 

338 Pro unoquoque modo ponitur fu* df- 
finitio ? 

I 3 


3 39 Oratio 


70 De via Purgativa 


339 Oratio fecundum omnes fuai fanes, 

an f eruncat ad intellellum ? de- 
claratur. 

340 Oratio efi actus religionis. 

341 Oratio fi cum debuit arcunfl antiis , 

qua ibi explicantur fiat , efi alius 
fupernaturalit. 

341 Oratio efi necejfana pro adultis, ne- 
ceJJuatemedq , tam ex natura Dei, 
quam ex Det ordinatione. 

343 Oratio qua efi altus religionis , ca- 

dit fub prteepto. 

344 Scando obliget hoc praceptumafien- 

duur. 

34; Ponitur divifio orationis in menta- 
lem , (fi vocalem , (fi explicatur. 

346 Vtraque oratio effentialtter confiftit 

in petitione. 

347 Oratio mentis , alia efi naturalis, 

t fi ordinaria , (fi aha fupematu- 
ralis. 

348 Ad orationem mentalem ordina- 
riam, requiritur auxilium divina 
gratia. 

349 Efi ai tus fupernaturalit , fed pofito 
divino auxilio potefi acquiri pro- 
prio fiudto. 

350 Oratio mentalis ordinaria quas par- 

tes habeat , expenitur. 

T^Vco 1. Quacuor modis fumitur 
' 1 - /oratio a D. Thom. tn difi. 1 1 • q. 
art. 1 .in Corpor. Secundum quatuor con- 
ditiones qux habentur in oratione. Pri- 
mo, oratio cd bona cogitatio , qua 
homo excitat luam voluntatem ad opus 
bonum cujufcumquc virtutis intra fe, 
St in hac conlideratione definitur: Eil 
elevatio mentis in Deum. Secundo fu- 
mitur oratio pro operibus intcllecEus 
praefici , quibus fe movet homo ad pe- 
tendum i Deo quidquid licitum , ho- 
nedum , & conveniens c(t ad obfe- 
quium Dei , St in hoc leniti definitur 
a D. Augull. hb. de verbis Domini. Eli 
petitio quxdamdelcemlentium a Deo. 
Ita etiam Damatcen .Ub.de fide cap.iq. 
33S Et D. Bnfil. eam delinit. Oratio , elt 
boni cujufpiam petitio. Tertio fumitur 
pro operibus intclledlus praefici, qui- 
bus excitatur voluntas ad amandum 
Deum , & in hoc fcnlu , oratio cft fan- 
<ffa cogitatio , qua excitamur ad aman- 
dum , Sc in hoc fcnfu oratio perfcStior, 
St elevat ior e!f , qu ; a idem cft quod 
contemplatio. Unde in hoc fcnfu de- 
finitur a Laurentio luftiniano. Oratio 
cll additamentum gratix , St amoris in- 
centivum, 8t ab Auguftino, Oratio efi 


purus aHetlus mentis in Deum dirc&us. 
Quarto fumitur oratio pro quocumque 
bono dcfidcrio , St pro quocumque bo- 
bo opere , St in hoc fcnfu definitur a 
S. Augufl. Eli afTcnfio animat de ter- 
reff ribus ad cxlcflia , inquifitio fuper- 
norum , invifibdium defiderium , St i 
D. Thom. 1. 1. quafi. 33. Efi defiderij 
coram Deo explicatio , ut aliquid im- 
petremus. 

Dico 1. Ad orationem ncccfhriA 33 9 
requiruntur tres aftus-Primus cfl humi- 
lis cognitio indigentis , quam quis ha- 
bet illius rei , quam vult a Deo poflula- 
rc , St potentix ad illam concedendam. 
Secundus cfl defiderium , quo vult, 
quSd Deus rem illam libi , vel aliis 
cuncedac. Tertius efi a cius quo quis 
praefice Deo manifcflat , hoc fuum 
defiderium cum prxdicfa humili re- 
cognitione ,ut inde moveatur Deus ad 
concedendum beneficium. Secundum 
duos actus primos , certum cfl oratio- 
nem pertinere ad incelleiftum > in hoc 
conveniunt DD. cum D. Thom. 1. 1. 
quafi. 83. An autem oratio fumpta pro 
tertio aefu , in quo pro formali ipfa 
confillit , pertineat ad intcllecfum , vel 
ad voluntatem , quxdiocd fpeculativa. 

St variant DD. nam N. Philip, a Trinir. 
tralt. 1. dtjcurf.y art.i. Valgorner. q.i. 
dijp. j . art. 1. num. 6 ■ dicunt pertinere 
ad intcllecfum i alij probabilius dicunt 
pertinere ad voluntatem, ita Soar. Pal. 
Tancredi quos ego ipfe retuli 8t fe- 
cutus fui in nofiro Direilorio confefforum 
p. 3. tralt. ydijp.%. feli. 1 .num. 1 1 . Sed 
quia hoc parum intcreflad rem prxfen- 
tem, St magis pertinet ad Ipeculationcm; 
Videqux ibi dixi , utraque enim fen- 
tentia probabiliflimaefl. 

Dico 3. Oratio efi aflus religionis, 340 
ita D. Thom. 1.1. quafi. tq.an. 3. Sc 
cum Soar. Lcf. Caeta. St aliis commu- 
niter. Tancredi de religione tralt . 3 hb. \ . 
quafi. 1. num. 8. Ratio ed , quia ad re- 
ligionem pertinet reverentiam , St ho- 
norem exhibere j fed per orationem 
exhibetur reverentia , St honor Deo 
in quantum fe homo Deo fubjicit , Jt 
profitetur orando fe illa indigere j fi- 
quidem homo non orat ut Deo mar.i- 
fedetur , quod prius erat incogni- 
tum , nec ut novam habeat volunta- 
tem : ergo oratio efi aclus elicitus are- 
ligionc. 

Dico 4. Si cum debitis circunflan- 34 
tiis fi at , fcilicct fi fundetur In fide fir- 
ma, St fpe certa , St divina providen- 
tia. 


J- - 

’ '* ■ Digitized ffj» 


Tra&.I I. Difp. V I 

lia, eft aftus fupernaturalis, ica cum 
D.Hilario Tancredi fupra j.j. R atio eft, 
quia de fide eft ad talem orationem, 
neceflarium ede auxilium gratix fuper- 
naturalis : ergo. Maior fumitur ex D. 
Paul, ad Romanos 8. rpfe Jpintm pojln- 
lat pro nobis gemitibus inenarrabilibus. 
Adverte tamen ,quAd licet homo non 
fit in gratia habituali, non peccat oran- 
do, ut cum communi fententia docet 
Tancredi fupra »13. 

34 1 Dico 3. Oratio eftneceflaria adul- 
tis neceflitate medij , tam ex natura 
Del, quam ex ordinatione divina, ex 
natura rei attendendo ad noftram ne- 
cefiit.item , & excellentiam bonorum 
Ipiritualium , qux d folo Deo dantur. Et 
ratio eft , quia ex natura rei , necefla- 
rium eft , quod in his , in quibus in- 
digemus , recurramus ad cos qui pof- 
funt dare ; fcd folus Deus poteft dare 
falutem anernam , & bona fpiritualia: 
ergo necefle eft, quod quandiu indi- 
gemus, illis recurramus ad Deum: er- 
go. Quod autem oratio fit neceflaria 
neceflitate medij , ex ordinatione divi- 
na, etiam patet, quia Deus fua pro- 
videntia ordinavit orationem, tanquam 
medium ad obtinenda bona , prxfer- 
tim fpiritualia , ut patet ex illo Luc. 1 8. 
Oportet femper orttre. Et Math,i6. Ora- 
te , ne intretis in ttntattonem. Et laco- 
bi. x . Orate pro invicem , at J. 'nivemi- 
ni , vbi communiter SS. Patres ne- 
ceflitatem orationis ad falutem redu- 
cunt. 

343 Dico 6 . Oratio, qux eft aftus reli- 
gionis, cadit fub prxeepto divino na- 
turali. Ita D. Thum.i.i. ^nejl.fy.art.f. 

& cum Soar. Navar. 8c aliis commu- 
niter , Tancredi. fupra q. i. Ratio eft, 
quia media neceflaria ad falutem, funt 
nobis iurc divino naturali prxeepta , ut 
eft commune axioma ; fed oratio eft ad 
falutem neceflaria , ut fupra diximus: 

344 ergo. Quando autem obliget hoc prx- 
ceptum. Rcfpondeo tum faltern urge- 
re , quando indigens ob neccifitatetn 
propriam, divino auxilio, ut in vincen- 
da aliqua tentatione, vel in neceflitate 
gravi proximi , ut fi aliquos .videam, ad 
duellum ire , & aliter fuccurrcre non 
poflim , quod tamen raro accidit. Ita 
cum Lef. U.Thom.Navar.Sc aliis, Tan- 
credi fnpra y.4. ».13. Adverte tamen, 
quhd in his, & aliis cafibus excufatur 
homo obinad vertendam. Ita cum Soar. 
lancredi fupra n. 18- 

345 Dico 7. Oratio dividitur ex parte 


I L SedU.St 1 1. 71 

adus in mentalem , fic vocalem. Men- 
talis , interno mentis actu perficitur. 
Vocalis externa voce exprimitur. Vtra- 
que confidit eflentialitcr in petitione. 
Oratio mentalis , alia eft naturalis , fic 346 
ordinaria, alia vcr6 fupernaturalis , fit 
extraordinaria. De fupcrnaturali , fic 
extraordinaria fecundum diverfos ejus 
gradus, tanquam propria proficientium, 
fic perferorum agetur, traff. t. & 4. 
hujus operis , chm fit perferi illumina- 347 
tiva , fit unitiva mentis cum Deo Unde 
foliim reltac h!c agere de naturali , fic 
ordinaria. Adverte tamen me hanc 348 
orationem vocare naturalem , non quia 
ad eam nonrequiratur auxilium divinx 
gratix , neque quia ipfa in le non fic 
adus fupernaturalis , fed quia fuppofito 
divino auxilio , poteft defiderari , fi c 
acquiri proprio ftudio , fic communiter 
exerceri } ciim tamen illam quam di- 347 
cimus fupcrnaturalem, debeat fuperna- 
turaliter infundi , fic gratuito infundi- 
tur ei , cui Deus voluit mifericorditer 
communicari s quamvis enim anima 
ad cam recipiendam fe dii ponat , ad 
ejus tamen infufionemadivenon con- 
currit. 

Dico 8. Oratio mentalis ordinaria, 350 
fex habet partes, id eft , fex adus ad il- 
lam, vel praecipue , vel fimultance con- 
currentes, videlicet Prxparatio 5 Ledio; 
Meditatio j gratiarum adio Oblatio; fic 
petitio, ad quam vclut ad eftentiam ora- 
tionis, exteri adus prxmittuntur Lic£t 
autem Deus ftatnn £ principio donum 
orationis , fic contemplationis , imo fic 
divinx unionis , interdum fpeciali pri- 
vilegio concedat aliquibus j tunc ta- 
men cos via ducit extraordinaria , hic 
autem ordinariam , fic tritam demon- 
ftrabimus. 


SECTIO II. 

Dc praeparatione ad orationem 
mentalem. 

SVMM-AR 1VM. 

351 Duplex eft prxparatio aci orationem 
mentalem , alia proxima , aha 
remota. 

351 In quo conj/jlaf frxparatio remota, 
explicatur. 

3 JJ r " 


71 De via Purgativa 


353 In quo confifiat praeparatio proxima 
ad orationem mentalem , expli- 
catur. 

jj, TAIco i. Duplex ed praeparatio ad 
JL-/oraiioncm mentalem > alia remo- 

352 ta, proxima altera. Remota confidit 
rimo in fuga didra&ionum , nam fi 
omo non fugiat didradiones , fine 
dubio tempore orationis animx ipfis 
afluctx facile occurrcnc , &c eam ad ufi- 
tatam fui confiderationem fenfim alli- 
cient. Unde Dlv. Bernard. chorum in- 
trans externis occupationibus prxeipie- 
bac,uc ipfumaate chorum redeuntem 
expedarent. Secundo , confidit in 
cxcrciuo continuato prxfcntix Deij 
nam oratio mentalis , eft mentis ad 
Deum elevatio i fcd non poted anima 
facile elevari ad Deum , nifi repetitis 
frequenter adibus , talem acquirat fa- 
cilitatem, ac confuctudincm : ergo cum 
hxc multiplicatio aduum confidat in 
continuato exercitio prxfcntix Dei, 
necedario cd continuata prxfcncia Dei, 
& ideo fponfa difeebat : Egt dormio , ^ 
cor meum vigilat \ fcjuia etiam tempore 
fotuni, in Deo cogitabat. Tertio con- 
fidit in puritate vitar 4 & munditia cor- 
dis. Ratio cd , tjuia ut ait Scriptura: 
Beati mundo corde , quoniam tpfi Deum 
videbunt ■, loliim enim qui mundo funt 
corde , Deum videre poflunt , tum quia 
Deus qui ed fumma puritas , totum il- 
lis fe communicat , qui puritate viti 
funt difpofiti. Et ideo Jolcph. Corpus 
Chridi in Syndonc munda involvit, 
quia Deus folum mundis corde in hac 
vita communicatur. Unde Paulus ad 
Hxbreos ait : Accedam ut cum vero corde 
m fidei plenitudine t cd cum veroiu- 
telledu fine errore , & culpa. 

3$ 3 Dico i. Prxparatio proxima con- 
fidit in conddcratione divinae Majcda- 
tis , & in propria vilitate. Unde debet 
homo fc difponcre cum adedibus reve- 
rentis , & amoris , circa divinam ma- 
jedatem , & cum adedibus humilita- 
tis apud fe ipfum, & hoc adedu debet 
incipere fuam orationem , ut fecit Pu- 
blicanus , cujus oratio tantum Deo pla- 
cuit. Debet igitur homo accedens ad 
orationem , confiderarc quid fit Deus? 
&quid dt iple? dicere cum Apodo- 
lo : Gratia Dei fum , quid furti i &c fiepe 
repetere , Domine quis fum ego > & 
quis tu ? Tu vere bonus , ego malus* 
ego impius } tu Sandus 1 tu judus , 6 c 
ego injudus , cu lux , fit ego cascus * tu 


vita , U ego mortuus j tu fumma veri- 
tas , 8c ego univerfa vanitas. Heu , 
quid igitur creator dicam? audi, 6 crea- 
tor, creatura fum , opus manuum tua- 
rum Domine ne dcfpicias. En ad tc 
clamo , en ad te fufpiro , parce mihi 
Domine , nihil enim funt dies mei, par- 
ce mihi , colloqucnti tibi. Fada hac fui 
ipfius humili confeffionc,doleatde cul- 
pis , quas forte commilit , & fupplici- 
ter Dei veniam podulet,& confidenter 
accedat , podulans divinum auxilium, 
ut in hac devota adione poflit incul- 
pabiliter perfeverare ad Dei gloriam, 
&c fui utilitatem , ut in ea mentem , U 
adedum dirigat* mentem ad cognofcen- 
dum Deum jaffedum autem ad aman- 
dum ipfum fuper omnia, £t non ut ali- 
quam dclcdacioncm praecipiat. 


SECTIO tll. 

De leftione in ordine ad oratio- 
nem mentalem. 

SVMMAR1VM. 

3J4 Secunda pars orationis mentalis ejl 
letlio. 

3jj Liber legendus , talis debet ejfe , ut 
prabcAt materiam meditationis ex 
parte mt e It e Itus , cr q»od moveat 
voluntatem. 

35 6 Lettto debet ejfe attenta , (jr lenta, 

C r debet l e Itor eligere punlla effica- 
cia ad meditationem, cr ad moven- 
dam voluntatem. 

357 Dum quis orationem mentalem pri- 
vate facit , debet l e H tonem itera- 
re , fi patiatur difficultate r» in me- 
ditando. 

Ico 1. Secunda pars orationis men- 354 
talis ponitur ledio. Primum igi- 
tur quod circa hanc orationis partem 
occurrit , obferuandus ed delectus ali- 
cujus libri pij , qui materiam medita- 
tionis ex parte intcllcdus , & motum 
devotionis ex parte voluntatis pnxbeat. 
Multi autem funt hujufmodi libri , qui 355 
materiam pro fingul is diebus mane, 6 c 
vcfpere afterunt,qualcs funt libri S. Petri 
de Alcantara , V. P. Ludovici Gra- 
natcnfis. Alij funt libri , qui licet non 
aderant materiam meditationis , ita dif- 
pofiam , facile tamen mentem colli- 
gent, 



Digitized by Google 


Trad.I I. Difp.V 1 1 1 Sed IV. & V. 7 $ 


gent , ut lib. N.M .S.Therefix, N. V. P. 
Juannis a Cruce , & fuper omnes Sacra 
Bibliajed enim verbum Dei , Se fermo 
iplius verus , 6 C efficax. 

356 Dico j. Leffio ut mentem colligat, 
debet elle attenta, Si uc imprimaturme- 
morix , debet elle ienta i debet etiam 
lccior feligere punCla cfficaciora ad me. 
ditationem , Si ad movendam volunta- 
tem. Aliquando bonum erit le&ioncm 
iterare , dum quis orationem mentalem 
privatim facit , & difficultatem in me- 
ditando patitur. Eo tamen ipfo quod 
aliquid invenit, in quo mens colligi- 
tur , & affedus excitatur, ibi debet fide- 
rc , Si non plura argumenta mente , Si 
cogitatione prooratione przpararei ani- 
ma enim , qux multum lecum loquitur, 
parum Deo attendit , ut cum V. P. N. 
Joanne a Jefu Maria notavit Fr. Philip, I 
Trinit. de Theologia myjllia p. 1 . truci . 1 . 
difcnrf. j jsrt.y 


SECTIO IV. 

De gratiarum a&ione , &C 
oblatione. 

SVMMAR IVM. 

j 5 8 Gratiarum actio ejl primus altus 
partis affcthva in oratione mentali, 
ex meditatione emanans. 

J57 In quo nnjijlat formahter gratiarum 
ait 10 , exponitur. 

J 60 £uid fi ex meditatione non nafsa- 
tur Jlatim ajfcclus dandi gratias 
Deo t 

} 6 l In cluo conjiciat oblatio, qua eH pars 
orationis mentalis. 

358 pvlco 1. Gratiarum actio ed pri- 
i ./ mus in oratione mentali affectivi 
partis actus ex ipfa meditatione conna- 
turalitcr ante quofeumque alios ema- 
nans. Confidit autem gratiarum aftio, 
primo , in affectibus gratitudinis erga 
Deum benefaflorem lummum propter 
recepta ab eo , tot, tantaque beneficia 
in ipfa meditatione formalitcr , aut vir- 
tualiter perpenfa. Secundo , in illi- 
ciendis actibus amoris , laudis erga 
ipfum Dominum , intuitu beneficio- 
rum ipfius. Et ratio ed, quia ex eo quod 
homo meditatus eft in morte, & paf- 
fionc Chridi , datim confurgit affectus 
, Dtreiiorium Myjhcum. 


ei dandi gratias pro tanto beneficio. Et 
idem accidit quando confiderat fua 
peccata, 8C proprias miferias , Si videt 
quod pro eis paflus fit Chridus. Et 
idem quando confiderat poenas Infer- 
ni , Si rigorem diei judici) , a quo fpe- 
rat liberari ob meritaChridi. Adverte- 
re tamen debet vir contemplativus, quod 
fi ex meditatione non datim nafcatur jdo 
affectus dandi gratias Deo , ut conna- 
turaliter accidit , fed videat animam 
affictam ad alios aitus , puta obla- 
tionis fui ipfius , aut petitionis , de- 
bet ductum Spiritus Sanili libenter fe- 
qui , quia melius cd aliquando in alios 
virtutum actus , motione divina pro- 
rumpere , quam in idos violenter in- 
niti. 

Dico 1. Oblatio, qux ed pars men- jgj 
talis orationis , in his confidit prxei- 
pue 1 primo ut meditans fe totum Om- 
nipotenti Deo confccret t fecundo , uc 
cor fuum ad amandum Deum , & os ad 
ipfum laudandum offerat) Tertio, uc 
decernac propter Deum excellentes 
aedus virtutum exercere , prxfertim ea- 
rum , quas Deus magis placituras , fibi- 
que magis neceflarias judicaverit, tum 
operando ,tum patiendo j Si infuper da- 
tuerc firmiter , ad maiorem cordis pu- 
ritatem , paffiones moderari , tcnca- 
tiones fuperare , Si appetitum morti- 
ficare. Plurimum tamen advertendum 
ed , ne hxc folum ore tenus fiant, fed 
quod ab intimo cordis procedanc , ne 
forte dicatur offerenti ,quod Deum la- 
biis honorat, cor autem ejus longe ed 
a Deo. Signum autem verx oblacionis 
ed , fi quis podmodum oblatis occafio- 
nibus propter Deum , virtutem promif- 
fam exerceat 1 quomodo enim poted 
credi , quod vere mori propter Deum 
defiderat , qui nec minimum verbum 
propter ipfum ferre poted t qui enim v 
parva , aut facilia non agic propter 
Deum , difficile ed , ut magna , Si diffi- 
cilia agat , Si patiatur. 


SECTIO V. 

De petitione. 

SVMMAR IVM. 

361 In quo confisi at petitio ,qaa ejl pars 
orationis mentalis ? 

K J«3 Condi 


74 De via Purgativa 


363 Conditione Sv bona , & legitima ptti- 

uonu proponuntur. 

364 obf eruatis conditionibus bina 

petitionis pojlulat, abfque dubio im- 
petrabit. 

365 Qmx bouA\debennt peti in petitione 

a Deo. 

l TTXlco 1. Petitio quae cfb ultima pars* 
L-^orationit mentalis generaliter 
fumpta , vc dicitur elevatio mentis in 
Deum , Gonfiftic primo in eo, quod 
orans poftulct totum bonum homini 
conveniens. Secundo quod poftulct 
vi ctar iam tent.it ionum, & v iciorum ,qux 
magis incitant. Tertio in poftulanda 
virtute quaepro tunc (ibi magis neccf- 
faria eft. Qunrto in eo , quod poflulet 
proximis, qu® illis magis convenientia, 
8 c ncccflariafuno. Quinto, quod poftu- 
lct hxc cum magna hdc, propter Jcfutn 
Chriftum- Domitium noftrum. Ratio 
harum rerum cft , quia, qui alloquutu- 
rus cft aliquem P ri nc ipem, quanto ma- 
gis divinam maje datem , debet fc fe 
antea prxpararc , & confideturc quae fit» 
perfona , cumquatradarc vult , Sequis 
fit ipfc , qui ei alloqui dofiderat , & ad 
hoc defervit prxparatio. Deinde de- 
bet fecum cogitare , quanam dc re 
actarus fit ,& ad hunc finem adhibetur 
lectio , quze orationis materiam fuppe- 
ditac. Neccflc quoque cft , ut ipfa ma- 
teria, dc qua agendum e fi , ante ferio 
ponderetur, & ad hoc defervit medi- 
tatio , qux hanc materiam excutit. 
Deinde fequicur affectas, applicatio , 
quae cx meditatione oritur , & ad hoc 
defervit gratiarum a dio Deinde necef- 
fc eft , quod anima grata fuo benefa&o- 
ri , reciproco beneficio ftudeat corre- 
fpondere, 8c ad hoc confert oblatio , in 
qua homo fe totum ex hoc gracitudinis 
affe&u offert, & virtutum opera propter 
Dominum Jefum fecere proponit: fcd 
quia fuppoiica Catholica veritate , non. 
poteft homo fine auxilio Dei , debitum 
hoc perfolvere j ratio ipfa poftulat , ut 
ultima orationis pars, fit ea, qua ad 
ipfum per petitionem recurrimus , illius 
opem ad hoc debitum perfolvendum 
poftulamus, ad peccationeradeponen- 
da , ad virtutes comparandas 5 & deni- 
que ad omne id quod vel neceflarium, 
vel conveniens eft , quoad finem viue 
perveniatur , acquirendum. 

3^3 Dico i. Conditiones bonx , & le- 
gitimas petitionis , fune ut cum fide, feu 
fiducia pic , perfeveranter , & de per- 


tinentibus ad falutcra fiat. Primam con- 
ditionem indicat S. Jacobus in fua^pijl. 
enp.1. dicens : Si quis, nutem vejhums»*. 
diget [aptent t a , poShtlet a Deo : pojiulet 
nutem , infide nihiLha/itant , qui erum 
hufitut! tfimUiti eft finii ui nutris , qui sk. 
vento movetur, S 1 cire un fertur. Secunda, 
fe ipfiuefr evidens* , nifi enim petitio iit- 
pia , Deo non placebit * unde luum non. 
confeouctur enc&um, propterea idem 
St Jacob. tnp* 4. fiuuefdfii ait : PetiJHs . , &■ 
non acteptjiu > ea. quisL male petatis IT ct- 
tia docetur aChrifto.Luc.i 1. ubi : ami- 
cus , qui ab alio tretfnnespojlularuiti pro- 
pter importunam perfeverantiam. obti- 
nuit, Quarta etiam cfti certa , ut ait 
Z)i Auguft'. nam quando petitur aliquid, 
alienum £Talut«* non petitur nomine 
felvacoris i qui- petit, igitur his condi- 
tionibus, abfque dubio impetrabit, iuxea 
fidclemChrifii psomiifi©nem,/*/»« , & 
accipietis. 

An autem poflit orans petere bona 3^4 
temporalia. Rcfpondco quod bona fu- 
pernaturalia, quibus beatificamur , 8c 
quibusbeatitudinem meremurs abfolutfc 
petenda funt, tam fibi,quam aliis, iuxta 
illud : Quante , igitur > primum regnum 
Dei. Temporalia vorA folum fub condi- 
tione faltem tacita , fi fint profutura ad 
beatitudinem awecnam , ut cum 
Auguft. docet D. Thom.:i.i.y.83-*W.6. 

& patet cx oratione Dominica , in qua 
inter alia , jubet petere panem quoti- 
dianum.Debet autem quilibet orare pro 365 
fe ipfo , pro aliis viatoribus , tempore 
neceflitatis , imo & pro inimicis. Ge- 
neraliter autem orandum eftpro Eccle- 
fix neceffitatibus , pro dilatatione fidei, 
pro converfione peccatorum , prorege, 

& proanimabus Purgatori j,8c aliiscom- 
munibus neceffitatibus, de quibus vide 
lati Tancredi fifntf, N.P. Philip, i fan- 
ftiffima Trinitate f, i . Theol.pt myftict 
tr*3. iliosi 


SECTIO VL 
De medicatione. 

S VMM A RIVM. 

366 Quid Jit meditatio ? explicatur. 

367 Nece (Jana ejl meditatio homini vor 

lenti contemplari. 

368 Caufa deuotionis ex parte nojlra ejl 

meditatio. 

36 ? finit 


t 


Digitized by Google 


Traa.II.Dir P .VIII.SeaVI.& VII. 75 


363 Fmis medit /itionis »nua eft sntrinfc- 
cus , cr “Une cxtrinfccns. 

370 fi* fi” 11 intrmfetm exponi- 
tur. 

371 Sji'^ f" fi”* inirinfitm dtcUrn- 
mr. 

37 1 Medimno non detel ejfe mtltn. 

P Ro hujus fcftionis explicatione, no- 
tandum eft , quod licet meditatio 
ftatim fubfcquatur lectioni , quia tamen 
lutes involvit difficultates , ideo ad 
unc locum illam refervamus, ut expe- 
ditius refolvantur. 

366 Dico igitur 1 . Meditatio eft mentalis 
difeurfus , quo intellectus circa mate- 
riam aliquam piam , de una confidera- 
tione in aliam tranfit, nam cum huma- 
nus intelleClus non (latim attingat ve- 
riutem,inde eft quid paulatim ex prin- 
cipiis naturalicer,aut facile nocis, mul- 
tas deducit condufioncs , ac plures in- 
venit veritates , quas poftea contem- 
platur j contemplatio fiquidem eft ter- 
3S7 minus meditationis. Hinc fic neccfla- 
rlam efle homini volenti contemplari 
meditationem. Et ratio eft , quia uc ait 
3« 8 D.Thom. 1. s. queft. 81. »n. j.Caufa 
devotionis ex parte noftra , eft medi- 
tatio , feu contemplatio : nam cum de- 
votio fit aclus voluntatis, & omnis aCltis 
voluntatis ex aliqua conlideratione 
procedat , eo quod bonum intclleftum, 
eft ubjcCHim voluntatis , fcquitur quod 
voluntas oritur ex intclligentia, &. ideo 
neccflc eft , quod meditatio fit devo- 
tionis caufa i in quantum fcilicet homo 
per meditationem concipit , quod fc 
cradac divino obfcquio , iuxta illud 
Pfolm. 1 8. Medimno cordis mei in coit- 
Jpetfu fno femper. Et iuxta illud Pl'al.7». 
Mihi xdimrere Deo , tonum ejl , Cr po- 
3 nere w Domino Jpem meum. Et hzc con - 

fideratio excitat dilcCfioncm , quz eft 
proxima devotionis caula. 

370 Dico 1. Finis meditationis unus 
eft intrinfccus , alius extrinfecus : pri. 
mus eft contemplatio , ut ait D. Auguft. 
de fcala Paradili. LeCho inquirit , medi- 
mno invenit , oratio pojlulat , contem- 
platio degnfiat. JVuxnte levendo , inve- 
nietis meditando. Oratio pojlulat, contem- 
platio de cuji at , iuxta illud i Jjuente, (J 1 
invenietis , pulfate , Cr aperietur votis. 
331 Secundus finis eft operatio voluntatis, 
ex meditatione quippe concipitur amor, 
iuxta illud in meditatione mea exar- 
37, defeet ignis, divini fcilicet amoris. De- 
bet autem hic adverti , quod meditatio 
Directorium MjJhcum. 


non debee ede mulca , nam ut ait Au- 
guft. Atfit at oratione multa lojuutio, 
fed non defit multa precatio ; negotium 
namque hoc , plus gemit itus , quam fer- 
monitm agitur : licet autem meditatio 
non debeat efle fuperflua , fic non debet 
efle diminuta, fed debet quis meditatio- 
ne infiftere, donec verius invenu, mo- 
veat aftcclum. 


SECTIO VII. 

Meditatio eft primus gradus ad 
afeendendum ad vitam con- 
templativam , tam fecundum 
dodrinam Apoftolorum , 
quam S an diorum Patrum •, Si 
gravium Do&orum , quam 
fecundum bonam Philofo- 
phiam. 

SVMMARIVM. 

373 Primus gradus vita contemplativa, 

eft meditatio imaginaria. 

374 Probatur authoritate $ an florum Pa- 

trum , gravium do florum. 

375 Probatur multiplici ratione. 

376 Vt quis afeendat ad contemplatio- 
nem , prius debet in meditatione re- 
rum corporalium exerceri. 

377 Contrarium eft omni bona phtlofo - 

phidt , velle afeendere ad divi * 
nam contemplationem fine medita- 
tione. 

3.78 Probatur authoritate SS. Patrum. 

379 Probatur ratione. 

380 Confirmatur d fimtli. 

381 Incipientes non debent fiftere in me- 

ditatione , fed debent aftirare ad 
contemplationem fupematuralem. 

D ico Primo. Primus gradus vitae 
contemplativae ,eft medicatio ima- 
ginaria, ita D. Dionif. cap. i.$. has, ubi 
ait j Nunc autem ficui nobis eft pojfibtle t 
propriis quidem ad divina fignis utimur, 
& ex tpfis tuttus ad fimplicem , dr uni- 
tam inte/ltgibtlium miraculorum verita- 
tem proportionahter extendimur. Et fe- 
tetur Dioniiius hanc do&rinam i San- 
<rtis A portulis accepiflc , prxeipue d 
D Paulo , fit idem affirmant S. Timoth. 
S. TUus,S.Policarp.qui ad S.Dionifium, 
K a 


76 De via 

ut organum Apoftolorum concurre- 
bant. idem etiam multis in locis affir- 
mat N. M. S. Theref. a Deo edo&a, 
prxcipue in fua vita cap. t 1 . & cap. 1 1 . 
vbi loqucns dc meditatione alicujus 
myfierij paflionis Chridi , quod inci- 
pientes debent confiderare fi. volunt, 
ordinate alccndcre ad contemplatio- 
nem , concludit. 1 ejle es el modo de or a- 
aon , en que han de comefar /odos. Idem 
affirmat D. Thom. 1.1. quxjl. 81. art. 3. 
S.Gregor. hb. 11. moralium. S.Augudin. 
tcm. o. Serm. 1 ix. de tempore. Vgo de 
S. Vi dor. de laude orationis. Et ex mo- 
dernis, Valgorncr. de Theologia myjlt- 
ca , dijp. 6 . art. i.n.i. Planes in concor- 
dantia myjlica hb 1. cap. j.num.i. con- 
tra nonnullos falfos magidros fpiritus 
hujus temporis. Ratio fundamentalis 
cd , quia ordo prarferiptus a natura ,cd 
ut ab imperfedioribus , ad perfediora 
afrendairros; fed res pure fpirituales, 
funt res perfediores corporalibus : ergo 
ut rede afccndamus ad cognitio- 
nem rerum fpintualium , prius de- 
bet natura eue affiicfacta in meditatio- 
nibus rerum corporalium , & fenfibi- 
lium. 1 

Confirmatur , quia illa contemplatio 
ed melior incipientibus , qux cd ma- 
gis clara , Sc notoria , & magis mani- 
fcfta i fed meditatio rerum fcntibilium, 
& per fpecies fenfibiles ed incipienti- 
bus magis clara , nota, & manifeda; 
ergo meditatio rerum fenfibilium ed 
melior incipientibus. Confirmatur. 1. 
quia tanto res magis amantur , quant6 
magis cognofcuntur , & reprxientan- 
tur prxfcntes : ergo pro hoc datu , me- 
ditatio rerum corporalium , & per fpc- 
ciesfenfibiles in principio vitx fpiritua- 
lis , ed magis conformis , &c connatu- 
ra! is. Antecedens patet , quia ideb 
magis amamus res temporales , quam 
fpirituales, quia videmus res tempora- 
les , non vero fpirituales. Tum quia 
res fpirituales confiderantur abfentes, 
temporales vero prxfcntes. Confirma- 
tur tandem, quia nemo repente fit fum- 
mus : ergo ut qui afeendat ad contem • 
piationem , prius debet in meditatio- 
ne rerum corporalium exerceri ; ordo 
enim naturalis podulat , ut ab imper- 
fedioribus , ad perfediora afccndamus. 
Hinc fit , quod dicit Propheta : Et in 
meditatione mea exardefeet ignis, quia 
fine meditatione ordinarie non afeendi- 
tur ignis contemplationis , bene tamen 
pofita meditatione. 


Purgativa 

Dico i. Contrarium ed omni bonx 377 
Philofophix , velle afccndere ad divi- 
nam contemplationem , line medicatio- 
ne. Ita Valgornera fuprd art. 3. Planes 
fuprd cap. j. fumiturque ex N. M. S. 

T herefia ex cius vita cap. i . ubi loquens 
S. Mater dc datu impcitedo incipien- 
tium , ait : Ejlalle muy bten al alma , que 3-78 
el Sener no la ha fobido de aqui , no pro- 
curor fubir alla \y notejfe ejlo mucho , que 
no le aprovechara mas que de perder. 
Ratio autem ed , quia omnia agentia 37 9 
naturalia operantur cum maiori vi , 8c 
efficacia cum rebus, quxfibi funt magis 
connaturales , 6 c cum quibus habent 
maiorem fimi litudincm j fed meditatio 
corporalium , 6 c per fpecies corporales, 

& lcnlibiles , maiorem connatura! ita- 
tem , & fimilitudinem habet curo viris 
incipientibus, &c qui funt in via pur- 
gativa , quam cum contemplatione fim- 
plici : ergo incipientes facilius afeen- 
dent ad contemplationem per medita- 
tionem , quam fine illa. Maior patet in 
animalibus , nam ut habetur Ecdefia- 
dici. 1 3. Omne animal diligit fibi fimtle . 

Et quantb magis funt fimilia , magis 
amantur , ignis maiori vi imprimit 
fuam virtutem in dupa , quam in ligno, 
quia dupa edei magis fimilis,& con- 
natu ral is propter maiorem ficcitatem,6c 
raritatem. Minor vero etiam liquet, 
quia objedum nodri intellcCtus pro 
hoc datu , ed ens concretum , ut ait 
D.Thom. multis in locis : ergo medita- 
tio imaginaria, & per fpecies fenfibiles, 
magis con naturalis, 8c fimilised inci- 
pientibus pro hoc datu , quam intelle- 
ctualis contemplatio. 

Confirmatur , quia ficut illuminatio 380 
Angelorum fuperiorum non potcd per- 
cipi ab Angelis inferioribus , nifi tran- 
fcat per mediam Hierarchiam, ita ut in- 
tellectus afeendat ad lucem purx in- 
telligcntix , qux ed puriflima, & uni- 
vcrQiffima , 8t qux Deum intuetur 
abfque alio medio quam lumine fidei; 
neceflc ed , ut tranleac per lucem ima- 
ginationis, & rationis, &C quod fc exer- 
ceat in meditatione , & fpeculatione 
r-erum divinarum per imagines , ante- 
quam (impliciter, &. abdracte , eas con- 
templetur ; a parte enim fenfibili tranf- 
cenditur ad intellc&ualcm. Hanc nc- 
cdlitatcm agnofeens Propheta Regius, 
dixit : Beati qui ferutan/ur tejlimonia 
ejus, in toto corde exquirunt eum, & ali- 
bi : Da mihi infellcttum , & ferutabor 
legem tuam , ut cujludiam illam in toto 
corde 


Digitized by/Google 



Tra&atus II.Dirpur.VlIl.Se6l.VIU. 77 


corie meo ; lex tn» meiitxtto me» efi. 
Unde Vgo de S. Viiflore ait, orationem 
ede non polTe perfectam, nifi medita- 
tio priccdat , aut comitetur : ergo fe- 
cundum bonam Philolophiam , ti ra- 
tionem , meditatio imaginaria in in- 
cipientibus , debet priccderc contem- 
plationem. 

1 Dico j. Incipientes non debent fi- 
dere in meditatione, fed debent alpi- 
rarc ad contemplationem fupernatura- 
lem. Ratioeft .quia omnis homodelvt 
afpirare ad bonum honeftum .utile, & 
delectabile j fed contemplatio fuperna- 
turalis hanc triplicem rationem boni 
habet : ergo omnis homo tenetur ad il- 
lam afpirare. Maior eft certa , minor 
vero probatur s quia contemplatio ex 
parte objccfti , habet Deum proobjefto: 
ex parte principij habet Spiritum San- 
ftum per fua dona induentem : ergo 
eft bonum honeftum. Quid autem 
fic utile , etiam liquet i fiquidem con- 
ducit ut anima plura acquirat merita, 
quibus gloriam confequatur. Qtibd au- 
tem fit delectabile , etiam liquet , quia 
nihil dulcius eft, quam motio Spiritus 
Sanfti , a qua oritur contemplatio j ni- 
hil delectabilius ejus objcfto , quod 
eft Deus fummum bonum i nihil de- 
lectabilius ejus fine , cum in intima 
unione animi cum Deo confiftat : ergo 
omnes debene afpirare ad illam. 


SECTIO VIII. 

Qnomodb debeat exerceri me- 
ditatio figurarum ,ablquc de- 
trimento falutis , &cum uti- 
litate meditantis. 

SV MMARI VM. 

381 Meditatio imaginar 1 a debet exer- 
ceri cum mediocritate , fi 'navitate , 
& moderatione. 

383 Probatur aut hor itate Smtforum Pa- 
trum. 

384 Omnis virtus , qua utitur organis 

corporeis ,fine ctrcunfpeftione , (jr 
modo , tUa infirmat. 

385 Meditatio debet fumi cum dif cre- 
tione. 

386 Si defit ordo tn rebus , deficiet hone- 
fias tn opere. 


387 Ft meditatio imaginaria debiti 

exerceatur , aliqua circunfiantia 
debent in exercitio illius obfer - 
vari. 

388 Referuntur circun fi antu, qua in HU 

debent obfervart , 

Ico primi. Meditatio imaginar 'a 38* 
debet exerceri , cum mediocrita- 
te, fuavitate , & moderatione. In hoc 
conveniunt Doctores , praecipui N. M. 

S. Thcrclia in lib. Maniionura cap. unie, 
in fine , ubi ait. Ta en otra parte os tengo 383 
avtzado , como no ha de ir d forfa de 
brafos el comecarfe a recoger , firto eo n 
fuavtdad , para que podais eftar mas con- 
tmuamcnte. Idem docet S. Bona ven- 
tura de Proce f.relig. proce f.y. cap. \. tn 
fine. Gcrf. de meditat. confid.i. (jr 8. 
Valgorn. quafi, 1. de myfiica Theologia , 
dtfp. 6. art .5. Ptanes de concordia my- 
fitea lib.^.cap.^. Racio eft , quia omnis 384 
virtus qua: utitur organis corporeis, fine 
circunlpeltione , Sc modo infirmat illa, 
fi eft cum operatione continua , ut aic 
D. Thom. de veritate quafi. 14. art. 10. 
ergo licet meditatio figurarum fit utilis 
ad contemplationem. Iit fiat fine difcrc- 
cione , erit faluti nociva : nam ficut vi- 
num licet fit bonum ad falutem , fi im- 
moderati fumacur , noccc i ita liccc 
meditatio fic bona ad contemplationem, 
fi immoderate fumatur caufabit phre- 
nefim, 8t delirium, ut faepe pluribus 
fiuccefiic. 

Dico 1. Meditatio debet fumi cum 383 
difcrttionc. Nam difcrctioqua: ad pru- 
dentiam pertinet, eft genitrix , & cu- 
ftos , fic moderatrix virtutum , ut ait D. 
Thom. in tertio di/l, ,3. quafi. z.art.j. 
Hinc Paulus adCormth. 14. dixit: Om- ^g<j 
tua honefie , & fecundum ordinem fiant 
in vobis \ fi enim defit ordo in rebus, de- 
ficiet honcftas in opere. Hinc fic, quod 387 
ut meditatio imaginaria debite exer- 
ceatur, aliqux circunftantix debeant in 
exercitio illius obfervari. Prima, quod 
altus non fine nimis frequentes , nec 
prolongati , quia afiiduus labor debi- 
litat naturam} & hoc intclligcndumeft, 
non folura de actibus apprehcnlionis, 
fed etiam de affccfciuis cum violentia, 383 
pradcrcim appetitus fcnlitivi. Unde 
medicatio imaginaria , folum debet fu- 
mi ut gradus ad afeendendum ad con- 
templationem fimplicem boni ultimi 
univerfulis , quod eft Deus , ut infri 
dicemus. Secunda circunftaruia eft 
quod ifti altus exerceantur cum defide- 
K 3 rio. 



78 De via Purgativa 


rio , urna illud Propheta:. Defiderium 
cordis mei audiet auris tua. Tertia cir- 
cunftantia eft, quod fiant cum devo- 
tione i devotio namouc non exercita- 
tur viribus corporalibus , fcd humili- 
ate , & fuavitate , & hoc debet homo 
oblervarc in altibus activis , ne noceant 
faluti. 


SECTIO IX. 

Ex difcurfu imaginario nos debe- 
mus transferre ad ponderatio- 
nem rei meditata:. 

SVMMAK IV M. 

389 /» rtfrtjtntAUont humnna , c~ in- 
venitur reprafentatio rerum per 
imagines , & ponderatio rei repra - 
fentata. 

35>0 Ponderatio rei reprafentata ejl prin- 
cipale , (jr perfefiivum cognitio- 
nis. 

391 Ponitur di/crimen , quod datur in- 
ter rationem Jpeculattvam, (jr pra- 
eficam. 

391 Duplex datur ponderatio. 

393 Vna pertinet ad contempUtionem , 
qua ibi explicatur. 

394 Secunda ponderatio fit circa medi- 

tationem , qua etiam explicatur. 

395 Licet ponderatio circa meditatio- 
nem fit perfefltva cognitionis , non 
debet anima fi fi ere tn illa. 

396 Debet anima ordinare fuum affetfum , 

(jr defidenum ad Deum. 

389 T^Vco Prim6. In rcprxfencatione 
JL-^humana, duo inveniuntur, &. re- 
prxfcmatio rerum per imagines , & ju- 
dicium , & ponderatio rei reprxfenta- 
tx , & hoc eft principale , & perfelti- 

390 vum cognitionis. Hoc tamen eftdifcri- 
men inter rationem fpeculativam , &c 

, practicam * quod ratio fpeculati va, e(t 
folum apprehenfiva rerum > ratio vero 
praltica , non foliun e(t apprehenfiva, 
35 1 fcd etiam caufativa. Unde ad ratio- 
nem fpeculativam , folum pertinet in- 
quirere rationes qux debent defervirc 
meditationi : ad practicam verl> perfice- 
re cognitionem cum judicio, &c ponde- 
re ad movendam voluntatem. Ut igi- 
tur meditatio moveat voluntatem j 


quando elt finis ad quem oratio ordi- 
natur , cft ncccflarium , quod difeur- 
fus inquifitionis ce flet , & quietem 
quandam habeat , tc cefiando ratio fpc- 
culativa communicet animx fubftan- 
tiam fpeculationis , & hoc fit quando 
cedat difeurfus , &c intellcllus cft in 
quiete, & in uniformitate notitix acqui- 
fitx per difeurfum, ut fiat pralticum ju- 
dicium , & ponderatio. 

Dico t. Duplex datur ponderatio: 39» 
una qux pertinet ad contemplationem, 

& hxc exercetur circa ea qux propo- 
nuntur per fidem , & ad iftam ponde- 
rationem fe habet intcllcltus veluti paf- 
five, quia ad illam recipit donum fa- 
pientix > quo dono illuftratus intelle - 393 
Itus , penetrat veritates per fidem pro- 
pofitas in quodam fimpliciflimo altu, & 
fecundo etiam fimplicidimo altu format 
iudicium, & ponderationem illarum, 

8c de hac ponderatione ,/eff. fequenti 
dicemus. Alia cft ponderatio , qux fit 394 
circa meditationem , 8c ifta fit circa res 
reprxfencacas in imaginibus fenfibili- 
bus , Sc virtute luminis naturalis , & in 
ifta ponderatione fe habet intelleltus 
altive , & hxc cft vcluti quxdam ru- 
minatio , nam ut ait Aultor impcrfclti, 
homil.^i. in Matth. Cum audimus ver- 
bum , ncceflc eft ipfum mediari in ore 
fenfus , & quafi quibufdam dentibus, 
id eft , quafi tractatibus mollcre , & vi- 
dere quid eft hoc quod dicit ,aut unde 
dicit , aut propter quam rem dicit, nam 
quemadmodum qualcracumque cibum 
ni fi mafticaverimus dentibus , non fen- 
titnus faporem ejus 5 ia & verbum quod 
audimus , nifi mafticaverimus ipfum 
traltantes , in nobis non pofiumus in- 
tclligere virtutem verbi illius i hoc fit 
mediante praedicta ponderatione. 

Dico 3. Quamvis ifta ponderatio 39 3 
circa mediationem fit perfeltiva cog- * 
nitionis , non debet anima fiftcrc in il- 
la, nam fi fiftcret in illa, fequeretur 
quod folum fecum loqueretur , & non 
cum Deo , ut notavit D. Thom. i.part. 
quafi. 107- art. 1 .in corpore. Soar. tom. 1. 
de religione lib. 1 . cap . 4. num. 6 . Sed de- 
bet anima ordinare fuum defide- 
rium , & conceptum ad Deum , Sc 
in quadam quiete offerre illi fuumaf- 
felturo , & defiderium , & in hoc fcnfu 
dixit S. Bernard. de fcal. claufirali cap.-j. 396 
Quod ut mediatio fit frultuofa , debet 
eam comiari devotio orationis. Unde 
fanlti ifti non vocant mediutionem,ora- 
tionem, fi fumatur mediatio fecundum 


Digitized by Google 


Tra&.II. Difp.V I 

fe , 8c provt ponderatio rei meditata^ 
fed quando pollihujulmodi ponderatio- 
ncin, anima defit fecum loqui , & lo- 
quitur cum Deo , St operatur a&us in- 
ccllccfus , St voluntatis, St ideoN.M.S. 
Thcrciiain.vita fua cap. i unum, i.aiti 
No fifea ofr enandar a bufear fiempre e fio, 
fimo efiefic alit con Cbrtfio nuefiro SeAor, 
quino o i entendimunto , ouupele fe puder 
en, que mire , que Ile nura^y Ile a com- 
ffidu fi*», humtUeffe , , regalejfe, 
eo», el, 


SECTIO X. 

Aliquando- debee homo tranfire 
3 ponderatione quieta rei me- 
dicata: ad puritatem incclledi- 
vam.couccmplationis, 

SVMMARIVM. 


II Sed. X.& XI. 79 

quantulum vacare mente Deo, St quief- 
cere in flmplici contemplatione divini- 
tatis j nam ut afkus operationis adii vae, 
illuftrctur , debet denudari a rcprxfcn- 
tationibus rerum fcnfibilium , St mate- 
rialium , St ccfljre ab aflivis operatio-, 
nibus , prxfenundo fe Deo inlola fim- 
plici cognitione , St univerfali iplius. 
St tunc forfan illuminabitur luce extra- 
ordinaria fupernaturali , iuxta illud : Et 
m lumine tuo viele timui lumen. Qui lo- 
cus non folum intelligjtur de lumine, 
creato , fcilicet de Chrifii humanita- 
te. fed. etiam de lumine divino , qua 
Deus lucet; St de lumine grati® , quo 
illuminat intellectum, St ejus operatior 
nes; St de donis fuperAaturalibus , qui- 
bus. illuminantur operationes creaturas, 
rationalis , tam imclleftus , quam vo- 
luntatis. 


SECTIO XI. 


397 Proficiente! debent tranfire a,ponde- 
ratione quieta ai Puritatem Intel* 
llcHvam. 

39S' Nd. hoc requirAur , ut cejftt nofira 
operario alhva. 

399 Duplex iatur quies , qua iti expli- 

catur. 

400 Pofiquam homo quievit in pondera- 
tione- rei meditata, delet aliquan- 
tulum vacare mente Deo, (jr quirfi- 
cere m Jhnphct contemplatione di- 
vinitatis, 

397 Pfc 1 - '• Poenam anima fecit iu- 
) t^Aiicium, St ponderationem de re- 
bus meditatis , 8t aftus intellectus , St 
voluntatis direxit ad Deum modo fe- 
fiionc antecedenti dicto , debet difpo- 
ni , ut lux divina imprimat melius ju- 
dicium ; St ficuc incipientes tranfeunt a 
difcurfu ad ponderationem quietam, 
ita proficientes debent tranfire a pon- 
deratione quieta ad 1 puritatem iniellc- 
ftivam : ad hoc autem requiritur , ut 
eeflet nofira operatio activa, Scquief- 

39J eat. Elt autem duplex quies, una in 
ponderatione rei medicat® , altera in 
contcmplacionefimplici divinitatis. Pri- 
ma cfl incipientium. St fit ce flando ab 

3 99 exterioribus , 8t paflionibus. Secunda 
cfl proficientium, St fit cc flando a pon- 
deratione rei medicatz. 

400 Dico 1. Poftquam homo quievit in 
ponderatione rei medicat® , debet ali- 


Myfteria, humanitatis Chrifti , 
funt principalis materia circa 
quam debet verfari medita- 
tio. 

S VMM A R I V M. 

40 1 Materia circa quam exercitanda cfl 
nofira meditatio , funt myfieria ha- 
mam tat is Chrifii. 

401 Probatur multiplici Sanftorum Pa- 
trum authontate . 

403 Probatur ratione . 

404 Gonfirmatur primo , & fecunda. 

405 Confirmatur tertio. 
qo(r Confirmatur quarte. 

Ico 1. Maceria circa quam convc- 4PI 
nientius cxcrcicanda cft noftra 
meditatio , funt myftcria humanitatis 
Chrifii. Ita D. Thom. 1. 1. qua fi. $3. 
art. 3. D. Bonaventura de myfitea Theo- 
logia cap. 3. D. Dionif.de divinis nomi- 
nibus cap4.$ omnibus. Laurentius Iufli- 
nianu $dt perfitet. monafiic. cap. 8. N. M 
S.Thercfia in libro manfionum cap. . 40* 
vbi ait : La humani dasbde Cbrifio nuefiro 
Sebor nos ha de hafer en la medi tactote 
fiempre compama t per que el mtfme Se non 
dtne que es camino, y lux, ,y que no pueda 
naehe in al Padre , fino por el. Ratio 
autem fumitur ex verbis N. M. S. The- 40 3 
rofix } nam noder intelicclus indiget 
manudu&ione, 



8o De via Purgativa 


manudu&ione , & adjutorio fcnfibili, 
quo ducatur ad Dei cognitionem , ut 
voluntas Deum amcc fupcr omnia, fed 
hxc manuductio nulla pote ft dari me- 
lior , quam humanitas Chrifti Domi- 
ni, tam ad cognitionem , quam ad amo- 
rem : ergo myfteria humanitatis Chrifti, 
debent efle materia circa quam exer- 
ceatur noftra meditatio. 

404 Confirmatur primA , quia licet ea 
qux fune divinitatis , fint fecundum fe 
maxime excitantia dile&ioncm , & de- 
votionem , quia Deus cft fupcr omnia 
diligendus , tamen ex debilitate mentis 
humanx cft:, quod ficut ad cognitionem 
divinorum , indiget homo manudu&io- 
ne , ita ad dilectionem per aliqua fen- 
fibilia nobis nota debemus adduci > fed 
ad hoc prxcipuumeft humanitas Chri- 
fti , fecundum illud , quod canit Ec- 
clcfia , ut dum vifibiliter Deum cog- 
nofeimus , per hunc in invifibilium 
amorem rapiamur : ergo ea qux perti- 
nent ad Chrifti humanitatem , a nobis 
adhibenda fune , per modum cujufdam 
manududionis , ad excitandam devo- 
tionem , & divinitatis amorem. Confir- 
matur fecundo y quia quant6 magis 
aliquid appropinquat principio, in quo- 
libet genere , tanto magis participat ef- 
fectum illius principi j , ut notavit D. 
Dionif. cap. 4. de Calefii Hier Archia } 
fed Chrillus eft principium gratix , fe- 
cundum divinitatem auchoritativfc , & 
fecundum humanitatem inftrumcntali- 
ter , ut patet ex illo Joan. 1. Grati a, 
& veritas per Tefum Christum fata ejl: 
ergo qui magisacccdit ad primum prin- 
cipium noftrx falutis, qux cft pallio 
Chrifti per meditationem , recipit ma- 
jorem frudum , majorem perfedionem, 
& majorem abundantiam bonorum fpi- 
ritualium. 

405 Confirmatur 1. Quia Chriftus in Cru- 
ce fuit exemplum omnis virtutis : ergo 
nullius rci.mcditatio poteft efle magis 
proficua hominibus , quam meditatio 
myfteriorum paflionis Chrifti. Confe- 
quentia eft D Gregorij qui ait. Si paf- 
jio Chrifti ad memoriam revocetur , nihil 
d Deo durum ejl , quod aquantmiter non 
tolleretur, ifaias enim dicit cap. 40. Er- 
rent , (jr non laborabunt ■, ambulabunt, & 
non deficient. Et Paulus ad Hxbreos ait. 
Recogitate lejum , qui talem fuftinuit d 
peccatoribus , adverfus femetipfum con~ 
traditionem , ut ne fatigemini amicis 
ve siris deficientes. Antecedens vero pro- 
batur. Quia in Cruce cft obcdicncia ad 


Dcum.Philippcnf. 1. Humiliavit femet- 
ipfum fatas obediens. Eft pictas erga 
parentes. Ioan. 1 9. Mulier , ecce filius 
tuus. Eft charitas erga proximos. 
Luc. x 3 . Pater dimitte illis. Eft patien- 
tia, 8c humilitas inadverfis, Pfalm.38. 
Obmutui , dr humiliatus fum. Eft fina- 
lis perfeverantia , fiquidem ufquc ad 
mortem pcrfevcravitJiuc. 13. Pateri» 
manus tuas commendo Spiritum meum. 
Ergo nulla meditatio falubrior poteft 
dari hominibus , quam recogitatio my- 
fteriorum paflionis Chrifti. 

Confirmatur 3. Quia Chriftus ideo 406 
pro nobis pafliis cft , ut nos redimeret, 

& excitaret ad fuum amorem : creo 
magna erit nota ingratitudinis oblivilt t 
illorum , qux pro nobis pafliis eft. An- 
tecedens patet ex illo Apoftoli ad 
Ephcf. Tradidit femetipfum pro nobis 
oblationem , & hofiiam Deo in odorem 
fuavitatis , 8c ex illo Ioan. 1. Ipfe ejl pro- 
pinatio pro peccatis noftris. Confcquen- 
tia vero liquet , quia non poteft dari 
maior ingratitudo , quam oblivifci illo- 
rum , qux Chriftus pro nobis pafliis cft. 
Unde Chriftus pofitus in Cruce per 
lfaiam dixit : 0 vos omnes qui tranfitis 
perviam, attendite , & videte ,fi e fi do- 
lor meus. Vbi nota , quod foliim provo- 
cat ad confidcrationcm fuorum dolo- 
rum , tranfeuntes per viam. Et quia 
magis hos vocat, quam alios \ quia ifti 
folum tranfeunter videbant , non vcr& x 
confidcrabant , & meditabantur fuos 
dolores ; fi enim confiderarent , dice- 
rent cum Centurione , qui ex adverfo 
ftabat videns , quia fi clamans expi- 
raflet : Vere filius Dei erat i fle , & glori- 
ficarent Deum , ut fecit omnis turba eo- 
rum , qui aderant ad jf et oculum istud, 
percutient es pe tora fua, ut ait Luc. 23. 


SECTIO XII. 

Meditatio debet ordinati ad mor- 
tificationem pafiionum & ad 
imitationem virtutum Chrifti 
Domini. 

SVMMAR1VM. 

407 Cum quis incipit tracture de oratio, 
ne , debet Jimul trattare de morti- 
ficatione pajfionum. 

408 Probatur primo ratione. 

409 Probatur 


Tradt.I I. Difp.V 1 1 1. Sedi. XI. 8 1 


409 Probatur authoritate noftra Matris 
Sanci a Therefia. 

310 Probatur alta ratione. 

41 1 guamdtu homo non pervenit ad per- 
feci tonem in vita a cliva , patitur 
x difficultatem in atltbus virtutum 
moralium. 

41 1 Ille qui t raPl at de reformatione fua- 
rum pajfionum , debet attendere ad 
vttam , cr exempla Chrifii. 

4 1 3 Debet fe habere ut pttlor, qui volens 
ptPluram imitari , attendit ad pro - 
totypum. 

- TAIco 1. Eoipfoquod quis incipit 
* 1 V traltare dc oracione , debet fimul 

traltare de mortificatione partionum, 
ut aedificium fpi rituale habeat fixum 
fundamentum , 8t ad menfuram pro- 
fectus , quem habuerit in mortificatione 
partionum , ita erit profeltus in oratio- 
« ne , fic vita fpirituali. Et ratio cll , quia 
oratio mentalis cft: quaedam vifio fpiri- 
tualis perfcltiflimorum , fic divinorum 
myftcriorum : ergo ficut ad bene vi- 
dendum res corporales requiritur quod 
oculi corporales fint puri , fic lucidij 
fic ad videndum oculis animae res divi- 
nas , nccerte elt habere animam purif- 
409 fimam.Unde N M.S.Thcrcfia, loquens 
dc bono exitus noftrx meditationis , in 
libro fuarum manfionum cap. 13. ait; 
Aun que en el interior f e aguarde ttempo, 
para dei todo ,y mortificarfe en lo exte- 
4j 0 nor , ha de fer con brevedad. Et ratio cft, 
quia virtus , qua mortificatione dicimus, 
applicans exteras virtutes fu is altibus, 
impedit altus contrariorum vitiorum, & 
radicans in anima habitus continuatio- 
ne altuum, virtutum , purificat animam 
avitiis, fic idc6 D.Thom. z.z. q. 180. 
art.i.m corpore, dixit, quod quamuis vir- 
tutes morales non pertineant ad eilcn- 
tiam vitx contemplativa^ cohibere taroe 
debent partiones , fic illarum vehemen- 
tiam , ut non afferant animam ad res 
fcnftbilcs, fic eam retrahant a rebus in- 
tellectualibus , fic cum hoc impediant 
altum contemplationis, in quo conliftit 
vita contemplativa. 

41 1 Quorum omnium ratio cft , quia 
quandiu homo non pervenit ad perfe- 
ctionem in vita altiva , patitur difficul- 
tatem in altibus virtutum moralium , ac 
per confequcns retrahitur ab ftudio 
contemplationis : e contra vero quando 
iam vita altiva perfecta eft , operationes 
virtutum moralium in promptu habet, 
fic cis non impeditus libere contcmpla- 
Dircttonum Myfticum. 


tioni vacat : ergo ne retrahatur ab ftu- 
dio contemplationis oportet quod tota 
folicitudinc ad virtutes morales inten- 
dat > iuxta enim menfuram , quo magis, 
vel minus perfectus fuerit in vita activa 
circa plura, vel pauciora occupatus, po- 
terit magis , vel minus attendere vita: 
contemplativi. 

Dico z. Regula quam debet habere 414 
ille qui tralbt de reformatione fuarum 
partionum eft attendere ad vitam fic 
exempla , qua: Dei filius nobis exhibuit 
in fua (aerata humanitate , qui enim 
meditatur illud , quod dicit Chriftus 
loan. f t . Exemplum dedi vobis , ut quem- 
admodum ego feci , ita dr vos faciatis. 

Et illud i. Petri, z. Chrtflus paffus eft pro 
nobis vobis relinquens exemplum ut fequa - 
mtntviftigta eius j non poteft non cur- 
rere ad perfectionem virtutum , iuxt? 
illud Pauli : Per patientiam curramus ad 
propofitiim nobis certamen afficientes tn 
authorem fidei , dr ccnfummatorem lefum , 
qui propofito fibt gaudio fufttnutt crucem, 
confufione contempta , Nam ficut ille, 
quod incepit, perfecit , fic ficut ille pro- 
pter propofitum (ibi gaudium fuftmuic 
crucem , monemque contempfit i ita 8c 
nos propter gaudium xternum , quod 
fperamus , immo fic propter gaudium 
placendi Deo, quem unice amamus ad 
bona opera prxftanda, fic ad labores fic 
prefturas fu ft i nenda feftinabimus. 

Debet igitur ille qui vult afccnderc 4*3 
ad perfectionem piltorcm imitari . qui 
quando vult aliquam picturam imitari, 
primum quod efficit , cft illius prototy- 
pum attente afpiccrc, facturam, colores, 
fic modum illius contemplari , ut poltea 
illius figuram pcrfelte depingat Sic ille 
qui ad perfeltioncm afpirac, debet Chri- 
(tum afpiccrc, fic illius virtutes in anima 
fua imprimere , ita ut in interiori, fic ex- 
teriori , eundem prototypum Chrifti re- 
prxfcntet,cum eadem pulchrittudine, 8c 
odore i ita ut portit dicere cum Apofto- 
lo Chrifti : Bonus odor fumus. Et quam- 
vis hxc perfcltio pertineat ad profi- 
cientes, vel perfectos , cum minori per- 
feltionc , pertinet etiam ad incipientes, 
nam ut ait D. Dionif. de Ecclefiaftica 
hicrarchia cap. 3. incipientes debent in- 
fiaurart a Juis wperfefiionibus , ut 
fiant participantes virtutum Chrifti , 
quas tn eius humanitate contemplati fint , 
cum quo participabunt fcientiam perfetfi • 
vam tllorum , qui funt tllufirati , <jr per- 
fecit. 

L SECTIO 


Diail 


8 o 


De via Purgativa 


SECTIO. XIII. 

Lux quae defervit meditationi na- 
turali , ut perte&a fit , debet 
illuftrari fiipernacuralibus. 

SVMM A R 1VM. 

414 Vt meditatio fit perfera, debet illu- 
firartd luce fnpernaturalt. 

41 J Licet tn meditatione, potenti* exer- 
ceant fuM operationes , aliquando 
tamen debent cejfare ab illis , & 
dare locum Deo. 

41 6 Probatur ratione. 

417 Ponitur quadam confirmatio. 

418 Confirmatur fecundo ratione , & 
fanclorum Patrum authoritate. 

4*4 T^\Tco 1. Ut medicatio fit perferta, 

I J debet habere caufam fupernatu- 
ralem, St illuftrari ab ipfa quod infinua- 
vit Paul. z. Corint. 3. Non fumus fuffi- 
cientes cogitare aliquid d nobi< , quafi ex 
nobis, fed fufficientia noHra d Deo e fi. 
Quod explicans D. Thom. ait :ln quo- 
libet proccflu operis , primo eft afeen- 
fus , qui fit cogitando , deinde collatio 
per verbum , & poftmodum implctio 
per opus > Unde fit , ut fic nec cogitare 
quis afe habeat fed a Deo. Et ratio eft, 
quia effertus proprius , St immediatus 
noftrx medicationis, oportet quod pro- 
portionctur fux caufxicrgofi meditatio 
exerceatur folo lumine naturali , folum 
efficiet effertus naturales ,quia effertus 
proportionatur fux caufx , ut ait D. 
Thom. i.i.f. 6 }.art.$. ergo ut medi- 
tatio fit perferta , debet habere caufam 
fupernaturalem , St illuftrari ab ipfa. 

415 Dico x. Licet neccflarium fit quod ' 
in meditatione ,prxfcrtim incipientium 
potentia: exerceant fuas operationes 
artivas , debent tamen ceflare ab illis, 

St dare locum Deo , ut ipfe operetur. 
Loquturus cft homo Deo, fed auditurus 
etiam cft> quid loquatur illi Deus. Ratio 

416 autem cft. Quia licet verum fit, quod 
quando ratio naturalis iliuftratur lumine 
fidei, poflit fe extendere in fuis medita- 
tionibus advericates fupernaturalcs, im- 
pedit tamen aliam illuftrationem ejuf- 
dem fidei in fua puritate, & donorum in- 
fuforum,qux ipfam comitantur. Nam 
ratio naturalis ( etiam quando exercita- 


tur in myftcriis fidei ) enutrit fuper natu- 
ralia per objerta fenfibilia , mediante 
lucc naturali ; fed intcllcdus harum re- 
rum fimilitudinibus occupatur, St veluti 
obnubilatur St pro tunc impedit nc re- 
cipiat formam fupernaturalem puram, 

St fimpliccm illuminationis di vinxrergo 
ut illuminationem divinam recipiat, 
quod fit mediante dono intellertus , nc- 
ceflceft ut ceflct ab operationibus, arti- 
vis , St audiat quid loquatur ei Deus. 
Confirmatur,quia nihil prodeft homini 417 
videre per meditationem qux agenda 
funt , ni fi auxilio divino , St Dei gratia 
ad ca obtinenda convalcfcat, fed dnm 
occupatur operatione artiva, non poteft 
recipere t)ci illuminationem , fiquidera 
illa operatib cft obftaculum divina: illu- 
minationi , ut ait D. Gregor, homil. 1 7 . 
tn Ezcchielem. Et eft veluti quxdam ob- 
nubliatio intellertus, ut ait D. Thom. de 
veritate q.\x.art.\ x. in corpore : ergo ut 
homo hanc divinam illuminationem 
recipi at , neccfle cft ut intellertus ccf- 
fec a fua operatione, St aufeuitetur quid 
loquatur ei Deus. Confirmatur x. quia 4/^ 
ut ait Iacob. 1. Omne datum optimum 
St omne donum perfertum defurfum 
eft , defeendens a Patre luminum, fine 
quo nihil pofliimus facere, fed ipfe in 
nobis facit opera, non tamen omnino 
fine nobis *, cooperatores enim Dei fu- 
mus, ficut dicit Apoftol. ad Cortnth. j. 
Ergo ut homo hoc lumen recipiat , de- 
bet difponi > fed hoc fit ceflando ab ope- 
ratione artiva , fpertando ut ei loqua- 
tur Deus: ergo ut homo recipiat hanc 
Dei illuminationem , debet ceflare a fua 
operatione , St expertare radium divina: 
lucis, St pluris xftimarc id quod Deus 
ei loquitur, quando anima quiefeit a lua 
operatione artiva , quam omne illud, 
quod fuaopcrationcacquifivit jnam al- 
locutio divina , meditationem huma- 
nam perficit , & confummat , ut docet 
N.M S.Thcrefia fuper cantica in prin- 
cipio , ubi ait : La oracion donde andan 
iuntos Marta ,y Maria es admirable,hoc 
eft, quando homo in oratione opera- 
tur medicando ut Martha,8c fpertat illu- 
minationem divinam ceflando ab ope- 
tione, ut faciebat Maria, fedens fccus 
pedes Domini , tunc oratio eft optima, 

& perferta , quod etiam ante docuerat 
D.Dionifius cap. 1. de Ecclefiafticahic- 
rarchia, ubi ait : bona naturalia perficiun- 
tur per fupematuralta. 

SECTIO 


I 


1 

I 


Digitized by Google 


Trad.II.Difp.VIlI.Sea.VI.&VII. 85 


• SECTIO XIV. 

In meditatione multoties aperien- 
dum eft oftium intellc&us luci 
divina: ad veram ponderatio- 
nem rei meditata:. 

SVMMAR1VM. 

419 Illu qui m meditatione naturali fr 
exercent, non ej 1 fac! a ulla promif- 
fio , quod a Deo illuminentur. 

416 Si altquit fecerit quod i» fe efi , ex 
mifericordia Dei auxihaiitur , efi 
illuminabitur. 

421 Intcttclfus in meditatione natura- 
li , habet duo impedimenta , qua 
impediunt divinam ittaHrationem , 
411 Explicantur pradiffa impedimenta. 

413 Ab his impedimentis , debebat intel- 

l e Cius denudari , ut iHuSretur lu- 
mine divine. 

414 Secundum Dionifium , qui ad fi alum 
contemplationi s fupematuralit per- 
venire defiderat , debet cejfare ab 
operatione aihva , efi recolligere 
mentem ab exterioribus. 

419 T Alco 1. Licet illis qui in medita- 

J /cione naturali fe exercent , nulla 

a Deo farta fit promiffio , quod a Deo 
illuminentur ,uc poflint aperire oftium 
luci divinx ,cx mifericordia tamen Dei 
prxfumcndum eft quod fi aliquis faciet 
quod in fe eft ex viribus naturx auxi- 
liabitur, & i Deo illuminabitur ad ape- 
riendum oftium luci divinx, nam ut ait 
D Thom. loquens de puero pervenien- 
te ad ufum rationis , fi convertatur ad 
bonum honeftum , mifericorditcr illu- 
minabitur , id enim maxime decet bo- 
nitati divinx, ut aitD. Anfclm. in Mo- 
nolcgio : fi igitur homo fe difponat au- 
ferendo impedimenta , qux impediunt 
divinam illuminationem, abfquc dubio 
a Deo illuftrabitur. 

4 11 Dico 1. Intcllertus in meditatione 
naturali habet duo impedimenta , qux 
impediunc illuftrationem divinam. Pri- 
mum eft fomia, & reprxfentatio re- 
rum naturalium , & fcnfibilium. Sc- 
421 eundum eft operatio artiva intcllertus: 
ab his ergo duobus debet intcllertus 
denudari , ut illuftrctur lumine divino, 
quia iftafolum funt difpofitionesremo- 
413 tx ad illuftrationem. Unde D.Gregor. 
hb.iy moralium cap. ij. loquendo de 
anima contemplativa, dicit : anima per- 
Diruionum MjJhcum. 


ferta compunrta omnes imaginationes 
corporeas infolcnter fibi obviantesdifcu- 
tiat . & cordis oculum figere in ipfo ra- 
dio incircunfcriptx lucis intendat : has 
quippe figurarum corporalium fpccies 
ad (e intus ex infirmitate corporis traxit, 
fcd perferte compuncta, hoc fummopere 
invigilet, ne cum veritatem quxrit, eam 
imaginatio circunfcriptx vifionis illu- 
dat , cunrtafqoe fibi obviantes imagi- 
nes rcfpuat , ut perfertb illuftrctur. 

Et DionifiusCarcufianus de fonte lu- 414 
minis M^-9.dicit : ille qui ad ftatum con- 
templationis fupcrnaturalis pervenire 
defiderat , abftineat mentem fuam ab 
exterioribus, 8 t fenfibilibns eam recol- 
ligat, ejus difperfiones , & evagationes 
abijeiendo , & ceflctab operatione arti- 
va , qux funt impedimentacontempla- 
tionis, 8 ctunc Deus fublimis,qui fapien- 
tixdux eft, & princeps totius illumina- 
tionis, videns diligentiam hominis fide- 
lem, ac pium ejus conatum , manum ap- 
plicabit, ac porriget adjutricem mentem 
per donum fapientix illuftrando , provt 
lfai. ait : Requiem dabit ei Dominus , efi 
replebit (plendortbus animam tuam. Et 
idem ait N.M S T herefia in libro Men- 
tionum cap. 1 .in medio, ubi ait : Noefia U 
co\a en pendar muchofino en amar mucho. 


SECTIO XV. 
Quomodo debeat conformari in • 
telle&us rationi per fidem ut 
lux divina poftit illuftrarc me- 
ditationem. 

SVM MAR1VM. 

4x5 Pojl meditationem fenfibilem figuro» 
tum, debemus nos ton jungere Deo pet 
fidem. 

416 Quando coniungxtur homo Deo per 
fidem , de cl uratur. 

437 Ofienditur huc virtus ratione , 

4x8 Confirmatur prtmo. 

419 Confirmatur f e eundo i 

Icoprimo.Poft meditationem fcnfi- 4x5 
bilem figurarutrt debemus noscon- 
iungi Deo per fidemitunc autem con jun- 
gimur Deo per fidcm.quando intcllechis 
per lumen fidei cognofcit ineffabilem 
Deitatem , & ceflat ab omnibus opera- 4 1 * 
tionibus adi vis naturalibus , nam tunc 
veri difponitur ad divinam illuminatio-, 
nem , quia non habet formas naturales, 

L a U 



84 De via Purgativa 


& cc flat ab operatione a&iva naturali. 
Ita S. Djonif. de divinis nommitm cetf. i ■ 
417 D.Thom. & alij. Ratio autem eft. Quia 
mens noflra duo habet ad mtelligibTlia 
cognofcenda. Primo habet virtutem 
naturalem perquam intelligere poteft 
intclligibilia fibi proportfunata. Secundo 
habet quandam unitionem ad res divi- 
nas per gratiam, qu® excedit naturam 
mentis noftra , per quam unitionem 
conjunguntur homines per fidem ad ea 
qua: fune fuper virtutem naturalem 
mentis noftra : ergo ut intclligamus 
divina fecundum hanc unitionem. 



SECTIO XVI, 


Authores rayftici cum proprie- 
tate vocant operationem paC 
fivam , quae movetur ab illu- 
minatione a&iva , & ab in- 
fluentia Divina. 

SVMMAR IVM. 


non debemus trahere divina ad. ea qua: 

fune fecundum nos , fcd accommodare 430 Cum proprietate Liquuntur autho- 
nos fupra nos in Deum , abfttahcndo res myfiici , quando dicunt ope- 

nos ab omni activa operatione naturali, rationes anima metas d Deo , ejfe 

expe&ando in illa quiete , divinam illu- operationes pajfvas. 

minationem. 431 Probatur ratione. 

418 Confirmatur. Quia in homine eft du- 4$ i Confirmatur. 

plex principium movens unum inte- 433 Intellegas illustratu* luce divina , 
rius, quod cft ratio, & aliud exteriu*, concurrit ad inteUeft tonem illufira- 

quod cft Deus > fcd omne quod move- tam , ut canfa principalis. 

tur , debet proportionari motori , ut ab 434 lnteUettm licet rejpeciu lucis dica- 
to moveatur : ergo ut imelle&us movea- tur pati , quando illustratur * non 

tur a D.co , debet ci proportionari , fcd concurrit tamen ad fuos alius , ut 

ci non proportionatur nifi per fidem fu- pure motus. 

^ernaturalcm : ergo ut homo moveatur 435 Lux illa tantum fe habet ut condi - 
a Deo illa motione divina, debet difpo- tiq ad operationem int e Ile cius , & 

ni , & ei proportionari per fidem ccf- non ut tota ratio operandi. 

fando ab omni alia altiva operatione 

naturali. Confirmatur fecundo, quia fi- T^XIco 1. Cum proprietate loqnun- 43 ° 
cuc homo per naturalem inclinationem 1 J n ir Dodorcs rayftici, quando di- 
ordinacur ad finem naturalem , ita per eunt operationes anima: motas d Deo, 
virtutes fupernaturales ordinatur ad fi- cfle operationes paflivas. Et ratio cft, 43 1 
nem fupernaturalem 5 fed fides qua: or- quia ut aliquis dicatur pati , fufficit quod 
dinat intellectum , eft fundamentum recipiat illud ad quod erat in potentia» 
totius vita: fpiricualis , per quam homo fcd nofter inrclle&uscft in potentia ad 
cognofcit Dc.um efie fummum bonum, recipiendum illuminationem divinam: 
fapicnciflimum , Omnipotentem , a:tcr- ergoquandocam recipit, dicitur pati, 
uum, incomprehcnfibilemicrgo qtian- & illius receptio , dicitur paffio. Con- 
do ita cognofcit Deum per fidem, & firmatur, quia nomen paffionis, pro qua- 
unicur ipfi, & cdl.it ab operationibus Ubet receptione accipitur , ut ait Phi- 
adlivis naturalibus, tunc veredifponimr tefophus 3. de anima. Unde intellige- 43 1 

ad divinas illuminationes. re , cft quoddam pati, U in cognitio- 

Si tamen auarras , quomodo Deus il- ne naturali , intclle&us paflibilis pati- 
luminet intclledum. Rclpondco illum tur ex lumine intcllc&us agentis , & 
illuminare , vel illum confortando , ut intclle&us refpcdu luminis gloriz, di- 
poflic melius penetrare , & ponderare citur pati , quia movetur : ergo quando 
veritates dedu&as ex medicatione natu- nofter i ntclleflus lucc divina illuftra- 


rali» vel illuflrandofpecics intelligibiles tur, cum proprietate dicitur pati, quia a 
harum vericatum,quas deduxit ex repr*- Deo movetur. Ita D.Thom. x.x. j.171, 
1 'cntacionibus phantafia^ut clarius ei re- art. 1 . ad 1 . & cum eo Do&orcs myftici 
prxfcntcntur , fic hoc modo ficuc antea communiter. 

an mia Crat mota a fua propria cognitio- Dico 1. Intellcdus illuftratusa luce 43 ^ 
ne , poftea fit mota ab operatione Dei. divina , quando adu concurrit ad intel- 

]ta N.P. Joiephus ajcfu Maria //£. i.de ledionem illam illuftraum, non con- 

njc en fu anima ad Deum cap.) K currit inftrumCDtaliter , fcd concurrit 


ut 


Digiti 


Tratftatus II.Difput.VlII.Sea.X VII. 8 j 


• ut caufa piincipalis. Ratio eft , quia 
ad rationem inftrucnenti , non fufficic 
quod aliquid per elevationem , & vir- 
tutem iuperadditam operetur, fed ultra 
icquirk|ir. , ut inftrumentum operetur, 
ut pure motum ab alio , ita ut tota ratio 
operandi fit motio , non vero motio fe 
habeat ut conditio requiiita. Secundo 

434 requiritur, quod a&us, feu efle&us pro- 
cedens ab inftrumcntd , non affimilc- 
tur ipfi , fed agenti principali , cui de- 
fervit , ficut ferra non producit ferram, 
fcdfcamnum Hmile idex artificis , fed 
incellcftus quamvit in oratione illumi- 
netur a Deo , & refpc&u lucis dicatur 

435 pati i non concurrit tamen ad fuos adus 
ut pure motus ab alio 5 & lux illa uncum 
ad illicas operationem ,fe habet ut con- 
ditio , 5 c non ut tota ratio operandi , & 
a&us, feu eifcdus produdus affimila- 
tur ipfi, fiqu idem eft vera imelledio: 
ergo licet homo recipiendo divina, pu- 
ta , gratiam , & claritatem , & do- 
na fupernaturalia fe habeat paffiv^ in 
ordine ad illa ,& veri dicatur f>ati i ta- 
men potentix refpedu fuorum aduum, 
non le habent ut inftrumentum , fed 
uc caufx principales , ficut intcllcdus 
rcfpccludiHninis glorix in vifione bea- 
tifica. 


SECTIO XVII. 

Dc exercitio practico trium gra- 
duum , quibus fruduoia me- 
ditatio debet ad Deum aicen- 
dere. 

SFMMAR1VM. 


Deo. Primus, per difeurfum imagina- 437 
rium figurarum. Secundus , per ponde- 
rationem rei figuratae. Tertius, quaodo 
in quiere fine opcracione activa atcendic 
Deo, Se pailive le habet ad illuminatio- 438 
nem , Se influentiam divinam, Se cof- 
dem gradus ponit D.Thom ;n j -dijl 5 3 . 
q.i. *rf.a. q.].& 11.}. 180. art. 4. D.Bo- 
naventura itinire ydsfi.i.St D.Bernard. 
hi.i.tap.t. 

Formemus modo difeurfum pra&i-^y 
cum. Primus gradus eft meditatio per 
Gmilitodines. fcft igitur hsec meditatio, 
cum unum aliquod invenimus , ex quo 
aliud , vel convenientiam , vel propor- 
tionem cum co habens , cognofcimus, 
uc cum ex limilitudinc regis terreni 
regnum Cbrilti aeternum , Se quomodo 
cum fcqui debemus , perferutamur poft 
dicurfum figurarum. Sequitur fecun- 
das gradus , qui eft ponderatio rei me- 
ditatae , quando fcilicet, rem quam ad 
medicationem adducimus , pondera- 
mus; Se trutina confiderationis expan- 
dimus, ut fi materia meditationis, fuit 
pallio Chrifti , quando relinquendo (i- 
milicudincs imaginarias , convertimur 
ad fimilitudines incclle&uales abftra&as 
a materia fcnfibili , St ponderamus ma- 
jt flatem Chrifti Domini , ejus naturam, 
bonitatem , Se amorem , quem oftendit 
in noftra redemptione. 

Tertius gradus eft , quando iam vo- 
luntatem fentimus excitatam , 8i relin- 
quimus hos duos modos, quibus nobis 
ipfis loquebamur , Se convertimur ad 
Deum , ut ipfe loquatur nobis , iuxea 
illud Propheta . Audiam quod loquatur 
Dominus meus mediis fantftis inlpira- 
tionibus , quibus illuminatur anima i 
Deo, convertens meditationem in con- 
templationem , qui eft finis ad quem 
omnis meditatio intendit. 


436 At oratione dantur trtt gradus per - - 

quot afeeniimut ai Deum. 

437 In unoquoque gradu perficitur ani- SECTIO XVIII. 
ma operatio , (fi magis appropin- 

quat Deo. Meditatio uc fit reda , &C confor- 

J5 'SSZTgg&Z.*. n,u M „™,et v.ca,io„,p ei , 

pradi&os gradus . debenuts obedire Patri Ipiri- 

tuali, dodlo , 6 C experto. 

43 6 1 Alco 1. D. Dionifius cap i. (fi y 
X-Jde ttleHi hierarchia , ponit pro 
fundamento noftra: orationis , qua me- 
diante afeendimus ad‘ Deum, tres gra- 
dus , Se in unoquoque perfcflionatur 440 Gratia Dei non excludit ei no - 
animx operatio. Se magis appropinquat . ftram imbtctUttatem •utrorum fii- 

L 3 ritualium 


SVMM A R IV M. 


Digitized by Google 



86 De via Purgativa 


ritualium regulas, & ad tonum or- 
dinem. 

441 Primus mugili er , quem habere de- 
bemus , ejl chriHus dominus. 

441 In fecundo loco funt D ociores. 

44 j Puter Jpirttualis non folum debet 
habere fct entium y fed etiam expe- 
rientium divinorum. 

444 Debent Magilirt jpirituales invi- 

gilare ad cognofcendam complexio- 
men filiorum jpiritualfum. 

445 Viri jpirituales non folum in fuga 

malt , fed etiam in exercitatione 
debent obedtre magijlris. 

440 TAIco 1 . Licet gratia Dei , qua: ar 
JL-Aifcx cft fanclitatis, ab humanis 
regulis > ab intentione ordinis non 
dependeat , eo tamen ipfo , quod homi- 
nis imbecillitati fe accommodat , viro- 
rum fpiritualium regulas , fic a&ionum 

^ , ordinem non excludit. Primus igitur 
Magifterfpiritualis,qucm habere de- 
bemus , cft Chriftus > iuxca illud Pfalm. 
84. Audiam quid loquatur in me Do- 
minus Deus. Et Matcn. 2. Magiftcr ve- 
fter unus cft Chriftus. In fecundo loco 
funt Dodores , iuxta illud. Invenerunt 
me vigiles , qui cuftodiunt civitatem, 
vigiles autem funt Do&orcs > qui civi- 
tatem , id cft , fan&am Ecclefiam , fic 
animam fanchim cuftodiunt , & ab infi- 
diis fpiritualium hoftium defendunt. 

44 1 Eandem doctrinam tenent omnes fancti 
Patres , ut funt B. Vincendus Fcrreira, 
tiatt. de vita jpirituali. D. Thom. in 
cantic.y Bernard. Sermon. 77. in cantu a. 
N. M. S. Thcrcfia in vita fua cap. 1 j. 
ubi ait : Hami fler ariz.o el que comiefa, 
para mirar en loque aprovecha mas, para 
ejloes necejfario maefiro. 

443 Dico z. Pater fpiritoalis non folum 
debet habere fcientiam , fed experien- 
tiam divinorum , nam (i non habuerit 
experientiam , ei fucccdet illud quod 
ait Chriftus Matth. 1 5. St Cacus cxcum 
ducat , ambo in foveam cudent. Unde D.' 
Laurcnt. luftinian. ait. Eligatur ille, qui 
diferetione fit providus experientia pro- 
batus 8c D. Paul, ad Galat.tS ait : Sipra- 
occupatus fuerit homo in aliquo delifto, 
vos qui Jpirituales eHis , hujufmodi in- 
jlrutte injpiritu lenit at is. Et N.M.SThe- 
refia in vita fua cap. 34. Loquens de ne- 
cdTuate magiftri fpiritualis ait : Si no' 
tiene experienda , 0 mucha humildad en 
entender que no lo entiende , ganara poco, 
y dura a gunar menos a qui en trata. Et 
cap. 1 3. Cjufdcra viuc fua: ait Si el maefiro 


no fuere experimentado , mucho puede er- * 
rar , y traer una alma fin entenderla, ni 
dcxarla a fi mifma entender. Et ibi : So 
he tepado almas acurraladas , y affligi - 
das por no tener experienda quien las 
enfenhava, que hazian me laHtmx; Idem 
ait D-lhom fuper cap. (.ad Galat . & alij 
communiter Do&orcs. 

Dico 3. Debent magiftri fpirituales 443 
invigilare ad cognofcendam complexio- 
nem liliorum Spiritualium. Iu Gerfon. 

1» Theolog. myiitea indu Uria i. NM.S. 
Thcrcf. in viu fua. cap. 13. ubi ait : Ha 
meneHer arviz.o el que comte f a para mirar 
en lo que aprovecha mas .Ratio autem cft, 
quia anima: fcquuncur corpus fecundum 
inclinationi, fed ad has operationes vel 
illas , maxime juvat inclinatio naturalis, 
licut e contra, inclinatio diflonans tan- 
tum obeft , ut vix libertas animi , vix 
difciplinatio , vix conatus aftuefa&ionis 
fufficiat minuere : ergo primum , quod 
magiftri fpirituales debent attendere in 
animabus quas dirigunt , & illarum na- 
turales inclinationes attendero i aliqui 
enim funt nacurx adeo inquietae , & 
varix , ut oftium contemplationis velle 
non poflint, fed moleftiflime ferunt, alii 
vero naturx adeo tranquillioris , ut ad 
contemplationem fintaptiffimi, & primi 
ad a&ionem , fecundi ad contemplatio- 
nem mittendi funt. 

Dico 4. Viri fpirituales, non folum 
in fuga mali , fed etiam in exercitatio- 
ne debent obedire magiftris. Unde 444 
fine confilio magiftri non debent afeen- 
dere a meditatione ad contemplatio- 
nem i fed omnia hxc debent duftu fpi- 
rituali heri > magifter vero fpiritualia, 
non debet velle dirigere animas/ecun- 
dum fuam inclinationem i Equidem ipfi 
non funt artifices principales nujus ope- 
ris , fed Deus qui ftbi hoc officium re- 
fervat , fed debet fe accommodare ope- 
ri, quod Deus in his animabus opera- 
tur , ducendo eas per viam , per quam 
A Deo vocantur per infpirationes divi- 
nas, debet etiam fuisdilcipulis fpatium 
orationis metiri, ieiunia, & vigilias mo- 
derari , & flagella temperari , nihil eo 
nefeieute, & multo minus contradicen- 
te , aut prohibente exerceant , ne Dia- 
bolus illis, aut minus fapientibus , auc 
proprio amore obcxcatis illudat. 


TRACTATUS 


8 7 



TRACTATUS III 

DE VIA ILLUMINATIVA 

ANIMAE CONTEMPLATIVA}, 

PROPRIA PROFICIENTIUM. 


DISPUTATIO I. 

De illuminatione aclha partis 
cognofcitrvte per contem- 
plationem. 


SECTIO I. 

De proficientibus in via 
fpirituali. 

SVMMAR IV M. 

i Lux naturalis aliquando participat 
divina lucu fi tendores, 
x £ui ad vitam illuminat ivam volunt 
afcendere , debent abstrahere in- 
tellcttum a figuris , & fimilitudi- 
nibus fenfibilibus. 

3 Figura , fimilitudines fenfibilcs, 
fune qua impediunt divinam illu- 
minationem ? 

i p\Ico i. Vfquc nunc de rebus 
1 J pertinentibus ad viam purgati- 

vam , 6 c ad incipientes in vita contem- 

plativa , 8c in ftatu meditationis locuti 

liimus : nunc agendum nobis eft, de re- 
bus pertinentibus ad viam illuminati- 
vam dc ftatu , fcilicec eorum , qui pro- 
ficiunt in ftatu contemplationis > nam 
licet in primo tra&atu aliqua attigeri- 
mus dc contemplatione , id tranfeun- 
tcr fuit, 6 c quatenus neceflarium fuit, 
ut meditatio mi flet proficua, & ut lux 
naturalis , in qua incipientes exercitan- 
tur , participairent lucis divinas fplen- 
dores , qua: illam illullraflcnt j ita etiam 


de incipientibus docet D. Dionif. de 
cadefti Hicrarchia cap. 3. circa finem, 
ubi ait : Oportet itaque ( utacftimo ) pur- 
gandus quidem purus perfici omnino , & 
omni liberari dijfimilttudinu confufio - 
ne. 

Dico i. Qui ad vitam illuminati vam i * * 4 
volunt afccr.derc , debent fc reducere 
ad Deum , abftrahendo inccllc&um a 
figuris , & fimilitudinibus fenfibilibus. 

Ita docet D. Dionif. loco cit. ubi ait: 
Oportet illuminandos, repleri divino lumi- 
ne ad contemplativam habitudinem , & 
virtutem caltijjimis oculis reducendos, hoc 3 
eft , oculis puris i figuris , & fimilitu- 
dinibus fenfibilibus. Hxc enim fune 
qux impediunt divinam illuminatio- * 
nem , ut explicat D. Thom. in Dioni- 
fium de divtms nominibus cap. 1 .'le&. 1 . 
rn finem. 


SECTIO II. 

Quid fit contemplatio in 
communi. 

SVMMAR IVM. 

4 Contemplatio e fi fimplex intuitus ve- 

ritatis. 

5 Declaratur hac definitio. 

6 Hac definitio convenit contemplationi 

generaliter fumpta. 

7 Quamvis unico actu vita contempla- 

tiva perficiatur , variis tamen ani - 
mi operibus homines ad eam afeen- 
dunt. 

D ico 1. Contemplatio eft fimplex 4 
intuitus veritatis. Ita D-Thom.x.z. 
quafi. ijq. art.$. Dicitur intuitus , U. 

non 


Digitized by Google 


r 


88 De via 

non additur intclle&ualis,quia fatis ex 
fe conflat contemplationem veritatis 
non efle materialem oculorum intui- 
tum i veritas namque objectum cd in- 
tclle&us , & non oculorum. Dicitur 
quod ille intuitus fit fimplex ad diffe- 
rentiam aliorum a&uum intcllcdus, qui 
fi funt intuitus fimplices , non funt in- 
tuitus veritatis in fe ipfa perfc&c , ut 
contingit in prima mentis operatione, 
in qua non cd perfc&a veritas , quafi 
in cognofcentc : fi vero funt intuitus 
veritatis , non funt fimplices intuitus, 
ut contingit tam infecunda, quam in 
tertia mentis operatione , fcilicet , in 
compoficione, divifione , Se intelledio- 
nc , in quibus cfi meditatio > prxdictie 
namque operationes non funt fimplices 
actus veritatis pcrfe&z , & cognitae , & 
fic per hanc definitionem adxquate 
fiunpum , perfcctiflime declaratur , & 
ab omnibus aliis actibus intcllcdus di- 

6 dinguicur. Convenit autem hxc defi- 
nitio contemplationi generaliter^ fum- 
ptx , fcilicet tam Chridianorum , quam 
Philofophorum.tam aequi fica: quamin- 
fiifx j tam naturali , quarti fupernaturali, 
de quibus omnibus infra figillatim dice- 
mus. 

7 Oico i. Quamvis unico adu vita 
contemplativa perficiatur , variis tamen 
animi operibus, ad eam homines afccn- 
dunc , ut auditione , lectione , oratio- 
ne, meditatione, confidcratione , agi- 
tatione fuppofita differentia, qux inter 
hominem, 8c Angelum invenitur, quod 
Angelus fimplici apprehenfione veri- 
tatem intuetur 5 homo autem quodam 
proccflu cx multis pertingit ad intui- 
tum fimplicis veritatis, ex quo princi- 
pio concluditur, quod vita contempla- 
tiva , unum quidem adum habet , in 
quo formaliter perficitur , fcilicet con- 
templationem veritatis , A quo habet 
unitatem , habet tamen multos adus, 
quibus pervenit ad hunc adAm fina- 
lem , quorum quidam pertinent ad ac- 
ceptationem principiorum, ex quibus 
procedit ad contemplationem veritatis. 
Alij autem pertinent ad dedudionem 
principiorum in veritatem eius , cujus 
cognitio inquiritur. Ultimus autem 
contemplativus adus cd ipfa contem- 
platio veritatis, & quamvis vita contem- 
plativa proprie confidat in contempla- 
tione Dei, ad cam tamen movet chari- 
tas , in quantum aliquis ex charicacc ad 
Dei contemplationem excitatur. 


Purgativa 


sectio III. 

Qu*nam difpofitiones in fubje- 
£to requirantur ad vicam 
contemplanvam, 

SVMMAR 1VM. 

8 Aliqua difpofitiones requiruntur in 

fubjctto ad vitam contemplati- 
vam. 

9 Prima dijpofitio e (i cognitio faltem 

confufa , & generalis ipfius: Jecunda 
ejl animus fortis. 

I o Tertia dtjpofitto ejl , quod qui ad vi- 

tam contemplativam aggreditur , 
iam appetitum mortifi caverit , & 
tam partem cognofcitivam omni no- 
titia inutili , quam partem affe- 
fttvam , omni deordinato purgaverit 
ajfeftu. 

I I Quarta dijpofitio ejl quod vir con- 

templativus , virtutes morales ac - 
quifierit , & fe earum exercitio 
femper occupet. 

11 Quinta dijpofitio , ejl continuamor - 
tificatio , & auitentas vita. 

1$ Stxta difjofitio ejl Jilentium. 

1 4 Ad facile contemplat tonem acquiren- 
dam, requiritur ut qui ad eam ajpt- 
rat , f ludio comparanda prafentia 
Det fedulo vacet. 

Ico 1 . Aliqux difpofitiones requi- 8 
runtur in fubjedo ad vitam con- 
templativam. Prima cd cognitio fal- 
tem confufa , & gencTalis ipfius. Ita 
D.Thom. x.i.q.iS.art. 3. Et ratio ed, 
quia nihil volitum, quin prxeognitum: 
ergo ut quis libenter aggrediatur con- 
templationem , debet agnofccrc con- 
templationis naturam , ejus propictates, 

& effedus mirabiles , ut media ad ejus 
proporcionata poflit a (Tumere. Tum 
quia cognita ejus excellentia, utilitate, 

& necefiicate , difficultates in ejus afle- 
cutione paflim occurrentes , fortiter fu- 
perabit i natura namque nodra cor- 
rupta , & ad bonum fenfibile fuo pon- 
dere declinans , virtutis auderitate de- 
terretur, & vitx contemplacivz difficul- 
tates horret , ni fimulti plicatis rationi- 
bus convincatur. 

Dico x. Secunda difpofitio ed ani- 
mus fortis. Iu D.Thom. i.x. quxfi. 1 80. 

art.-j. 



Digitized by Google 



Tra&atus III. Difput.I. Se£U II. 80 


artq. aJ i. Et ratio eft , quia cum haec 
vita fit admodum fecura , & per cam 
breviter ad perfectionem accedatur, in 
ea multa: Dxmonum ccnt.uiones oc- 
currunt , multa pericula formidantur* 
multi labores tolerantur , fi quidem 
Dxmoncs incipientes ad ea de terrore 
non dcfiftunc, fit ideo (ob dixit. 
militi* ejl vit * hominis fitpcr terrnm. 
Hanc dilpofitioncm experta eft N.M.S. 
1 herefia j fxpe namque in fnts hbns re- 
petit neccfiarium cllc animum fortem* 
ei qui vitam contemplativam exercet} 
plus enim laborat Diabolus , ut fimilcm 
ab incepta vita deterreat, aut decipiat, 
& plus gaudet de ejus ruina , quam fi 
mille alias decipiendo perdat, fiqu dcm 
quando unus talis rmfere cadit , alij ti- 
more correpti viam virtutis, & contem- 
plationis derelinquunt , quali periculo- 
lam , fit noxiam. 

>o Dico j. Tcnia difpofitio eft , quod 
qui ad vitam contemplativam aggredi- 
tur , iam appetitum mortificaverit , 8t 
tam partem cognofcitivam omni no- 
titia inutili , quam partem afflrtivam 
omni deordinato purgaverit affcrtu. Ita 
D.Thom. x. x. qutjl. 1 8o. nrtieul. x. Et 
ratio eft, quia ut homo per contempla- 
tionem Deo fuaviter adhxreat , opor- 
tet quod prius in vita purgativa prxcef- 
ferit totalis exclufio cujufcumque noti- 
tia: , qua: non eft Dei , vel ad Deum 
ordinata , fit infuper requiritur quod 
farta fuerit omnimoda peccatorum eva- 
cuatio , completa vitiorum eradicatio, 
& perferta pafiionum moderatio per ri- 
gorofam app. titus moi tificationcni, qux 
lemper debet perdurare , ut ftacim di- 
cemus. 

M Dico 4. Quarta difpofitio e fi, quod 
vir contemplativus, virtutes morales 
aequi fierit ,fit fc earum exercitio fem- 
per occupet. Ita D. Thom. x.i. 9.180. 
*rt. £t ratio eft , quia virtutes mo- 
rales , licet cflcntialitcr non pertineant 
ad vitam contemplativam , cum finis 
vita: contemplativa: , tantum fit confi- 
deratio veritatis, ad quam confideratio 
nem virtutes morales parvam potefta- 
tem habent , pertinent tamen diipofi- 
tive ad vitam contemplativam , quate- 
nus virtutes morales impediunt vehe- 
mentiam pafiionum , fit fedant exterio- 
rum ^ccupationum tumultus , qui per- 
turbant , fit impediunt artus contem- 
plationis , in quo efientialiter conii ll it 
vita contemplativa. Adverte autem 
quod ad hanc difpofitioncm , non fuf- 
JJirctforiHM 


ficiunt virtutes per fc infufx , quia licet 
in fc perfertiores fint aequi fi ti s , non 
tamen habent xqualcm ad moderandas 
pafliones efficaciam , nam acquifitx per 
proprios artus , quibus fuerunt per con- 
tinuationem acquifitx , appetitum cir- 
ca pafliones melius refrenant. 

Dico 5. Quinta difpofitio eft conti- ** 
nua mortificatio , St aufteritas vitx, tam 
in virtu ,quam in veftitu. Unde con- 
templatio , fit mortificatio , quafi dux 
funt fororcsdilcrtiflimx , fc miituo co- 
mitantes j experientia enim conftat, 
quod nullus vere eft contemplativus, 
qui rigidam non colat mortificationem* 
nec ullus rigidam colit mortificatio- 
nem , qui fc contemplationi cxerccn- 
dx difpofitumnon ccnfcat. Cujus ra- 
tio eft , quia pars fuperior , non eft fui 
perferte compos , ac divinis myftcnis 
contemplandis libera, nifi partem infe- 
riorem libi perferte fubjertam habeat* 
fed hoc non fit nifi media mortificatio- 
ne appetituum, fit pafiionum : ergo hxc 
mortificatio optima difpofitio eft ad 
contemplationem. 

Dico 6. Sexta difpofitio eft filcn- i j 
tium , & rcccflus. Et ratio eft , quia 
difficile pote ft anima fc ipfam interius 
colligere , fi fc turbis hominum mifccns 
negotiis f.ccularibus implicet * fed ad 
contemplationem internam collcrtio 
mentis nccefiario requiritur , ut fic ab 
omnibus aliis libera toli Deo contem- 
plando vacet: ergo filcntium , fit rccef- 
ius ab hominibus eft optinu difpofitio 
ad contemplationem. Hinc Chriflus 
ad noftrum exemplum , quoties vole- 
bat contemplationi vacare , recedebat 
in cacumina montium, fit turbas dimit- 
tebat , 8t fxpe a difcipulis recedebat, uc 
fecit in horto G ctfcmani , quod non ex 
ncceflicate , fed ad exemplum noftrum 
faciebac. 

Dico 7. Suppofitis his difpofitioni- 14 
bus, ad facile , ac breviter acquiren- 
dam contemplationem, opus eft , uc 
qui ad cam afpirac , ftudio compa- 
rundx prxfcnt.x Dei , fedulo va- 
cet quibufdam adhibitis exterioribus 
fignis , qux ad hujufmodi confidcra- 
tionem in die fxpius habendam ex- 
citent , aliquando etiam jaculato- 
riis orationibus Dominum prxfcn- 
icm menta Ii ter falutee , fit amplecta- 
tur. Hxc enim prxfentia Dei, tcftc 
experientia , taliter hominem colligit, 
uc noverim multos rcligiofos in nonr> 
religione , qui mediante illa facillime ad 
M iminuiri 


9o De via llluminativa 


intimam contcmphtidncra . Sc Dei 
unionem afeenderint. 


SECTIO IV. 

De propietatibus , 5C cfie&ibus 
contemplationis. 

SV M M ARIV M. 

tf VrimA proprietas contemplationi* efi 
q uod/tt diuturna , tum ex parte ob- 
jetii,quam /abjecit /impliciter lo • 
quendo, 

1 6 Secunda proprietas efi quod caafet ho * 
mini maxtmam deleti at ionem . 

>7 Primus effetius contemplat tonis e fi 
pax , tranquillitas anima. 

i 8 Secundus effetius e fi contemptus tem- 

poralium. 

1 9 Tertius effetius efi defiderium sterno- 
rum. 

io Quartus effetius efi tolerantia labo* 
rum. 

x i Quintus efi libertas SpirituL 

ii Sextus efi mira /navitas , qua viri 

contemplativi f ruuntur . 

1 3 Septimus effetius efi amor Dei. 

24 oti avus efi beat it udo inchoata. 

jj T^XIco 1. Prima proprietis contem- 
J_^/plationis , eft quod fit diuturna, 
tam ex parte objerti, quam ex parte fub- 
jcdi (impliciter loquendo. Ex parte ob- 
jerti , quia verfacur circa incommutabl- 
lia } objertum enim contemplationis, 
funt Virtutes divinae i ex parte vero 
fubjerti , quia convenit homini fecun- 
dum aclionem incorruptibilem, partis 
inimx fecundum intelle&um. Unde 
poft hanc mortalem vitam pcrfcveratj 
perficitur, ut ait Gregorius homil. 
J4. Verum quidem efi , quod contempla- 
tio in /uo /ummo non potefi diu durare 
pro hoc fiatn mortalis vita , quia pra - 
/entis vita necefftates , mentem inquie- 
tant y dr ab intimo /ui reeeffu ad exter 10-^ 
ra recu/ant. Unde ad fummtim poteft 
durare per horam in fuo perferto artu, 
ut notavit D.Dionif.rap. \M calefis hie - 
r archia, bene tamen quoad alios artus. 

1 & Dico 2. Secunda proprietas contem- 
plationis cft, qu6d caufct homini maxi- 
mam delectationem Ita D.Thom. i r 1, 
q. ibo- art. 7, Ratio efi, quia deiertatio 
fpiritualis , fumme excedit omnem dc* 


lertacionem carnalem; fcd contemplatio 
Dei, maximam affert homini deiertatio- 
nem fpiritualem,tum cx parte fui , tum 
expartfc objerti , cum ratione artus di- 
lcrtionis Dei, eam comitantistergo con- 
templatio maXimam affert homini dclc- 
dationem. Maior cft certa , minor pro- 
batur, quia contemplatio ratione fui cft 
operatio conveniens homini fectmdum 
propriam ipfius naturam rationalem* fed 
operatio naturalis valde e(l dclcrtabilis: 
ergo. Ex parte vero objerti , etiam con* 
ftac , quiaobjertum contemplationis cft 
Deus. Ex parte verd artus dilertionis 
contemplationem comitantis , etiam li- 
quet , quia dilertio magnam diligenti 
niaviutem affert , prxeipui , fi cft di- 
lertio Dei , iuxta illud : 0 q*)m /uavis 
es Domine diligentibus te : ergo dclcrta- 
tio maxima efi proprietas contempla- 
tionis. 

Dico 3. Plurcs habet contemplatio 17 
effertus. Primus cft pax , & tranquilli- 
tas anima:. Ita D.Thom. t.i.quafi.180. 
art. 1. ad 1. iuxta illud Pfalm. 149. Q** 
po/uit fines tuos pacem. Secundus effe- j$ 
rtus contemplationis cft contemptui 
temporalium, qui enim contemplationis 
fuavicate fruitur , mentem ab omnibus 
temporalibus bonis, tanquam inferiori- 
bus, &; indignis avcrtit.Tcrtius contem- 19 
piationis cfn: rtus cft defiderium aeterno- 
rum, ut habetur Ecclefiaft. 24 Qu* edunt 
me , adhuc fitietit. Quartus effertus eft 10 
mira laborum , & omnium afflirtionum 
hujus vitxtolerantiajqui enim per con- 
templationem novit ha:c omnia brevi 
fore tfanfitura , &L generofi , ac fortis efle 
animi haec patienter tolerare, vix eorum 
curfu movetur, fcd hunc effertum prin- 
cipaliter habet contemplatio Chriftiana, 
qux non folum praecipit hxc brevitef 
cranfitura , fcd etiam novit effe media 
ad xternam beatitudinem confcqueii- 
dam : ergo. Quintus effertus cft libertas a j 
fpiricus,cum enim per contemplationem 
homo fuper omnia temporalia fublimc- 
tur, ab earqm captivitate libcratur.Sex- 
tus effertus cft mira fuavitas , qua viri 
contemplativi perfruuntur. Septimus 
effertus cft amor Dei iuxta coDditio- 23 
nem contemplationis ipfius. Ortavus cft ^4 
bearitudo qux inchoatur in hac vita , & 
complebitur in patria. 


SECTIQ 


Digitized by Google 



Tra<ft. III. Difp. I. Sed. V. g i 


SECTIO. V. 

Contemplatio dividitur in eam 
qua: cfl Catholicorum &C in 
eam qux eft Philofophorum 
gentilium. 

SVMMAK 1 V M. 

i 5 In quo differat contemplatio fidelium 
a contemplatione gentilium expli- 
catur. 

xG In quo convenianc ha dux contempla- 
tiones , exponitur. 

27 Ha dux contemplationes conveniunt 
et tam m medio contemplationis. 

1 8 Differunt ha contemplationes tum in 

fine , tum in alii* annexis in princi- 
pio phyfice movente. 

19 Differunt etiam in pluribus aliis , qua 

ibi explicantur. 

2 5 f Alco 1. Contemplatio fidelium in 
i V hoc differt acontemplationc gen- 
tilium , quia contemplatio Philofopho- 
rum eft propter perfectionem contem- 
plantis, & ideo fiftitin intellectu ,8c finis 
eorum eft cognitio intcllcdus. Contem- 
platio vero Catholicorum eft propter 
Dei amorem , idcirco non habet pro ul- 
timo fine cognitionem intellectus , fcd 
tranfit ad affectum per amorem. Unde 
licet vita contemplativa cffcntialiter in 
operatione intcllcdus confiftat qux eft 
Dei contemplatio j principium tamen 
habet in afte&u , quatenus aliquis ex 
charitate Dei ad contemplationem ex- 
citatur, ut ait D.Thom. x.x.q.\%o.artq. 
D Gregor, homil. 1 4 .in Ezequiel. Ord i na- 
tur vero ad dilectionem Dei , nam ideo 
quis Deum conrcmplatur , ut maiorem 
ipfius Dei contemplati concipiat amo- 
rem : habet etiam concomitantem dile- 
ctionem , quia unufquifquc deledatur, 
Cum adeptus fuerit , id quod amat. 

26 Conveniunt igitur hx dux fpecies con- 
templationis ex parte obj^lii, quia tam 
Philofophus, quam fidelis in fua con- 
templatione Deum fpcculatur, non ta- 
men xqualitcr ; nam fideles Deum prx- 
cipue, utobjcchim principale contem- 
plantur , ac deinde ad ejus opera , ef- 
fectus^ ac protnifla contcmpladiadefcen- 

- • dunt , gentiles autem ad omnia genera- 
liter tomen planda,(c totos occupabant. 
Directorium Myjiicum. 


& folum aliqui fapientiores in Dei con- 
templatione verfabantur, ut fuit Socra- 
tes , Plato, Ariftotelcs , & Pitagoras, 
teri ver6 foliim veritates creatas con- 
templabantur , fic Deum ipfum ignora- 
bant, iuxta illud Sapient. 1 $. Vam autem 
fiunt omnes homines , tn quibus non fiubefi 
ficientta Det , cr de his qua videntur bona 
non potuerunt inte/ligere eum , qui efi , ne- 
que operibus attendentes agnoverunt , qui 
effiet artifex. 

Conveniunt etiam aliqualiter in me- 
dio contemplationis , quia tam fideles, 
quam Philolophi ex confidcrationc crea* 
turarum ad Dei contemplationem per- 
venerunt, iuxta illud : Calt enarrant glo- 
riam Dei, dr opera manuum ejus annun- 
tiant firmamentum jfed in hoc differunt 
quod Philofophi ex folis creaturis cog- 
nitionem Dei colligebant , & cum fo?o 
lumine rationis dudi , procederent cum 
errore, aliquas veritates inveniebant* 
Fideles autem non tantum cx creaturis, 
fcd etiam ex facris literis per Dei reve- 
hu ioncmipfas, & alias multas colligunt 
veritates fimplicitcr fupernaturales.qua- 
les funtmyfterium Sandiflimx Trinita- 
tis .Incarnationis , & alias veritates Ca- 
tholici fidei. 

Differunt etiam tum in principio, tum 
in fine, tum in aliis annexis. In principio 
phyfice movente, quia contemplatio fi- 
delium, incipit a vero, puroquebonitatis 
divinr amore, ad quem augendum , 
confcrvaudum etiam terminatur. Con- 
templatio vero Philolophorum incipie- 
bat a fuperbia , ncc cis revelavit Deus 
myftcria gratia:. In fine verh differunt, 
quia contemplatio Philofophorum ha- 
bebat pro fine vanam curiolitaccm, un- 
de tantum fuit Speculativa. Concempla-t 
tio vero fidelium non appetitur propter 
fc ipfam tantum ,fed propter char icatis, 

& exterarum virtutum exercitium , & 
augmentum. Unde fimul eft fpeculati- 
va, & pradica > cflcntialiicr quidem , & 
formaliterfpeculativa i virtualiter vero 
pradica, quafi dirigens ad opera virtutu. 

Differunt etiam in pluribus aliis, 29 
nam contemplatio fidelium habet mira- 
biles effectus fupra explicatos , quos 
non habet contemplatio gentilium. 
Deinde contemplatio fidelium fuppo- 
nft altiifimam fidei divinx cognitio- 
nem , & in ea fundatur > fupponic 
etiam fpem xternx bcatitudinis. Un- 
, de hxc contemplatio manet in xter- 
num , eft enim vifionis Dei participa- 
tio , ficuc fides eft participatio luminis 
M x glori*) 


De via Illumi nativa 


92 - 

glorix , propterea eft bcatitudo hic in- 
choata, in caelis perficienda. Deinde 
Philofophi in lola contemplatione au- 
thoris naturae verfabantur, contemplan- 
tes folum in co perfectiones , quae irt 
creaturis relucebant * Catholici vero, 
non folum eas perfectiones creatas in 
Deo contemplantur, fed etiam alias di vi- 
nas perfectiones > ut Deum elle aucto- 
rem gratix , ejus fapientiam, mifericor- 
diam , iuftitiam , omnipotentiam , ex- 
ter «i fque ejus perfe&ioncs. Di milia 
igitur vana Philofophorum contempla- 
tione, accedamus ad amplius explican- 
dam veram , St piam fidelium con- 
templationem, qux et am multiplex eft, 
& multis modis lolcc exerceri. 


SECTIO VI. 

Dividitur contemplatio fidelium, 
in acquifitam & infulam. 

SVMMARiVM. 

30 Contemplatio fidelium dividitur in 

acquifitam , (jr infujam. 

3 1 Acquifita eft naturalis , infufa ejl fu - 

pernaturalis. 

3 1 Acqutfita ejl qux indu Hr in , (jr exer- 
citatione propria cum operatione 
gratix acquiritur. • 

3 3 Infufa ejl qux fola gratia ,fve injpi- 
r at tone divina piomanat. 

3 4. Ponitur ratio hujus divtftonis , & ex- 
plicatur. 

33 In contemplatione infufa , mens hu- 
• mana angelico modo fe habet. 

3 ° T""\Ico «• Contempl.Vo fidelium.qux 
I V fidcm prxfupponic , dividitur in 
duas fpecics , fcilicet in acquifitam , & 
31 infufam * illa eft naturalis , ifta fuperna- 
turalis : fient enim virtus eft genus ad 
virtutem acquifitam, & infufam , ita St 
contemplat o ^hriftiana, non immeri- 
ti in acquifitam , & infufam diftribui- 
31 tur. Acquifitam eam nuncupamus, quam 
induftria , Sc exercitatione propria , non 
tamen fine divina operatione , St gra- 
^ tia acquirimus. Infufam vero , qux ex 
fola gr.ua , five infpiratione divina pro- 
manat , 8e quam Deus in nobis , fine 
nobis operatur , ut ex Auguftino docet 
L). 1 hom. 1 1- q. i+.art.+.cr 6. 

34 R.atio autem hujus divilionis eft , 


quia licet cootemplatio acquifita fup- 
ponat fidem , ut illius fundamentum, & 
alias virtutes fupernaturales , quia ta- 
men ratio humana, etiam virtutibus 
Theologicis informata , humano modo 
movetur, nempe per difeurfum, ac pro- 
pria induftria innixa, quamvis omnino 
fupernaturaliter , fit in ordine ad finem 
fupernaturalcm moveatur* tamen quan- 
tum ad noftrum attinet propolitum, 
non dicitur contemplatio lupernatura- 
lis , 8t infufa , quia non fuflicis ea motio 
rationis virtutibus infidis adhuc ad- 
juncta , ad hoc vt fisprk modum huma- 
num , fit divino modo quis dicatur ope- 
rari , nifi defuper adfit inftimftus , & 
motio Spiritus Sancti, ut accidit in con- 
templatione infufa, quam Spiritus San- 
<ftus divino , St fupcmaturali modo in 
nobis operatur ab aliquo ex feptem do- 
nis Spiritus Sancti, vel ab aliqua gra- 
tia gratis data profluentem. Operatio 
enim Spiritus San&i qux mediis donis 
contingit , ita eft divina, & fuperna- 
turalis , ut humana ratio etiam gratia, 

6c charitate praedita , ad eam pertinge- 
re non valeat* modus enim operandi 
donorum diverfus eft A modo operan- 
di , etiam virtutum fupcrnaturalium, 
virtutes enim infufx modo humano, 
operantur , dona vcr6 fupra modiim 
humanum , ut ait D.Thona. fentent. 
dtft. 34. quxjl. 1. art. 1. Unde in hac 33 
contemplatione infiifa , mens humana 
angelico modo fc habet, veritatem con- 
fpiciens fimplici apprehenfionc, & in- 
tuitu fine rationis difcurfu » ciim enim 
ipfa creatrix fipicntia , cujus poteftas 
eft infinita, veritatem docet, nulla eft in 
addifeendo mora, nec opus eft rationis 
difcurfu. 


SECTIO VII. 

Quid fic contemplatio 
acquifita. 

SVMMjiKlVM. 

36 Ponitur definitio contemplationis ns- 
quifitx. 

3 7 Explicatur prxjifia definitio. 

38 Alius contemplationis acquifita , (jr 
Chrifitana ,ut plurimum ejl alius 
elicitus a virtute fidei , vel dedu- 
tfut ex principiis. 

}9 Sd P e 


Digitized by Gc 


Ttaa.HI. Difp.I5ea.VII.& VIII. 9J 


39 Sxfe contemplatio non ver fatur circa 

fidn veritatem in fe revelatam, 
jed potius ex revelatione dedu - 
8 n. 

40 Contemplatio aequi fit a , quandoque 

tranjtt tn contemplationem tnfu- 
fam. 

T~\Ico *• Contemplatio aequi fica eft 
jL_yfinccra, fle affeduofa cognitio fura- 
mx Deitatis, atque effectuum ejus no- 

37 ftra i nduftr ia comparata. Dicitur cogni- 
tio fummx veritatis ,quia in hoc con- 
venit cum contemplatione gentilium* 
dicitur , flccffeduumejus ,quia fccun- 
dario circa omnia verfacur prout i Deo 
umnium rerum fonte profluunt, vel qua- 
tenus ex cis furgimus ad contemplan- 
das unquam in enigmate perfectiones 
increatas. Dicitur affeduofa ,quia con- 
templatio Chriftiana habet fuam cau- 
faro ul Voluntate , fcilicct amorem Dei, 
quo ad contemplandam Dei ellcntiam,' 
fle bonitatem, cxceraquc attributa af- 
cendimur, fle quamvis edentia contem- 
plationis ab intellcchi , unquam a pro- 
prio fbncc dimanet , tamen effectum in 
voluntate reponit amorem Deiutis: 
nam qub Deum perfc&ius cognofcimus, 
perfectius amamus. Dicitur noftrain- 
duflr ia comparata, quia continuis me- 
ditationibus acquiritur ,ac iifdemcon- 
fervatur. Ita S. Bafiliushomil.3. in ver- 
ba illa Moifis , attende tibi. Vbi exa- 
dam fui ipfius mediationem exi- 
miam Dei contemplatiotacm generare 
ait. 

38 Dico 1. Actus contemplationis ac- 
quificx, 8c Chriftianx ut plurimum, eft 
actus clicitusa virtute fidei , vel dedu- 
dusflx principiis fidei. Ita D.Auguftin. 
in libro medicationum cap.17. ubi ait: 
TranfeM > (? trnnjeendat omne quod crea- 
tum cft , currat , & afeendat velociter cr 
pertranfeat, & tn eutn qui ereavrt omnia, 

35> quantum pote fi oculos fidet dirigat. Sxpe 
tamen contemplatio non verfatur circa 
fidei veritatem in fe revelatam , fed po- 
tius ex revelatione dedudam,flctuncdi 
citur afcenfus Theologicus, qui Quamvis 
non fit de fide, habet tamen in fe certi • 

4°tudincmnon parvam. Advcrtetamcn, 
quod ftcut meditatio cranfit in contem- 
plationem acquifttam , ita contemplatio 
aequi (ita, quandoqtte truo fit in contem- 
plationem infulam. 

* 


SECTIO VIII. 

Quomodo contemplatio acqui- 
lita , 8 C infula , ab invicem 
differant. 

SVMMARIVM. 


41 Contemplatio atqui fit a . & infaf» 



43 Conveniunt etiam pajfim in me- 
dio. 


44 Differunt etiam plurimum tn objeHo, 

& medio. 

45 Differunt ex parte printipq, & quo- 

modo ? 

46 Dtfferunt ex parte luminis , & quo- 

modo ? 

47 ^fftmni in medio tendendi in 

Deum. 

48 Dtfferunt ex parte ffeeierum intelli- 

gibiltnm. 

49 Differunt in fabietlo , quia fubiettum 

acquifiu dicitur ngens , & infufa 
dicitur divina patiens. 
j o Differunt , quia acqttifita non e fi tam 
fimplex intuitus divina ventatis, 
quam mfufx. 

3 1 Differunt , quin contemplatio infufa 
tam w modo cognofcendt, penetran- 
di , quam m effechbus lucis , amo- 
rit>& fuavttatts,efi plenior, & emt - 
nentior. 

31 Differunt, qutn in contemplatione 'tn - 
fu fapofl raptum ,non dubitat ani- 
ma , quod rapta fuerit k Deo. \ 

Ico 1. Contemplatio acquifica , 4 1 
6c infufa conveniunt primo in ob- 
jedo.utriufquc cnimobjedum cft Deus 
ipfc, 8t omnia qua: ad ejus perfediorem 
cognitionem ordinantur. Conveniunt 41 
etiam in caufa, fle in efFedibus , utraque 
enim a Dei amore pronaanans , tanquam 
caufa ad ipfum perfidius amandum, 
quafi aureo circulo fado revertitur. 
Conveniunt etiam partim in medio, 43 
quia tam contemplatio acquifiu , quam 
infufa , tum in creaturis , tum in fa- 
cris literis , prxdictas veritates intue- 
tur. Sed in objedo , 8t in me- 44 
dio etiam plurimum differunt , quia 
contemplatio infufa , prxter has vir- 
M 3 tutes 



De via Uluminativa 


94 

cuces in creaturis relucences plure* alias 
attingit. 

45 Dico i. Ha: dux contemplationes 
differunt primo ex parte principi j , nam 
contemplatio acquifita , naturam ipfam 
pro principio immediato , &c Deum , ut 
audorem naturx , pro principio proxi- 
mo cognofcit. Contemplatio autem 
infufa, Deum , & audorem gratix pro 
fuo immediato principio cognofcitjcon- 
tinctur enim in ordine gratix , prima 
vero in entitate fua eft naturalis, quam- 
vis ad ejus exercitium , auxilia divinx 
gratix aci iulis requirantur, nam ad bona 
quxeumque ardua , etiam ordinis natu- 
ralis , propter noftrx naturx corruptx 
debilitatem, auxilium divinx gratix re- 
quiritur; fecunda vero eft in fua entitate 
lupernaturalis, propterca dicitur infufa, 
nec ad illam caufa fecunda concurrit, nifi 
prius elevata lumine fupernaturali > ut 
ftatim dicemus. 

Dico 3. Differunt ex parte luminis, 
nam acquifita dimanat ex naturali lumi- 
ne rationis , licet ad ejus perfectionem 
lumen fidei coopcretur. Infufa vero 
procedit a lumine fupernaturali , puta 
intelledus , vel fapientix , qux funt do- 
na Spiritus Sandi, vel exafio excellen- 

47 tiori. Differunt tertio ex parte fpecie- 
rum intelligibilium ; fiam acquifita fpe- 
cies , in quibus objedum fuum contem- 
platur, habet omnino naturales, tam in 
entitate , quam in modo, propria fcilicct 
indu (tria a pbantafmatibus abftradas, & 
connatura Ii ufu ad contemplandum ap- 
plicatas. Contemplatio vero infufa, ha- 
bet fpecies faltem in modo, & quantum 

48 ad uiumfupcrnaturales. Differunt quar- 
to in modo tendendi in Deum , quia 
infufa , fapientix , vel intelledus dono 

/ magis expedit , promptius , & fuavius 
procedit, quam acquifita , qux ab habitu 
fidei, vel abalia virtute morali, fcu Theo- 
logica dimanat , quapropter contempla- 
tio naturalis , potius fpcculatio , quam 
contemplatio nominatur. 

49 Dico 4. Differunt quinto , quia fub- 
jedum acquifitx , vere dicitur agens, 
quatenus per proprios adus, & cum om- 
nimoda clcdione, ac perfedo dominio 
veritates inventas confidcrat. Subjc- 
dum vero infufx , potius dicitur divina 
patiens , non quia non agat, nam con- 
templari , eft vitaliter agere, fcd quia 
tam fuaviccr , & pacifice agit , ut potius 
aclus recipere, quam elicere videatur. 

jo Differunt fexto , quia acquifita non cft 
tam fimplex intuitus divinx veritatis. 


quam infufx, nam in acquifita imagina- 
tio per converfionem ad phantafma fi- 
mul operans operationem intelledus 
contemplantis , nonfxpe diffrahit , & 
inquietat; in contemplatione vero in- 
fufa manet anima fic elevata , & a fen- 
fibilibus abftrada, quod quieta, ficquo- 
dammodb abforpta parte inferiori foli 
Deo intime unita , immobiliter adhx- 
reat , ut optime explicat D. Dionifias 
de cule fi i h ter archia cap. 1 . 

Dico 5 . Differunt fcptimfi , quod 5 
ctfi dux fpecies eofdem affedus pro- 
ducant, & eafdcm veritates divinas cog- 
nofcant 5 contemplatio tamen infufa, tam 
in modo cognolccndi , & penetrandi 
divina , quam in effedibus lucis , amo- 
ris , & fua vi tat is , eft plenior , & cmi- 
nentior , quam fit acquifita. Cujus ratio 
cft , quia contemplatio infufa procedit 
a dono Sapientix, vel intelledus : ergo 
procedit fortius , & fuavius, 6c cum 
maiori luce , amore , & fuavitate , quam 
acquifita . qux tantum procedit £ lumi- 
ne naturali ,adiuto lumine fidei. Diffc- 5 
runtodavfi, quia quando Deus per con- 
templationem infufam illabitur animx 
extra fc raptx , quando redit ad fe 
ipfam , nullatenus dubitare poteft, quod 
fuerit a Dco.lta N.M.S.Therefiar/*/.i 8. 
viu fu a. 


S E C T I O IX. 

Dc contemplatione acquifita , 
mediante lumine fidei. 

SVMMAR IV M. 

t 

j 3 Ad contemplationem debemus afeen- 
dere fine difcurfu , mediante tami- 
ne fidei. 

3 4 Primus effeflus fidei in nobis efi puri- 
ficare corda. 

33 Vt mtelletius per fidem pe rf 't ti e re- 
prafentet Deum , debet habere qua- 
litates fpeculi. 

56 f lnt qualitates Jpeculi, explican- 
tur. 

57 Intclletlus Ulufiratus lumine fidei , 

debet fimplici tntuitu Deum con- 
templari , noti extra, fed in anima 
fua. 

58 Debemus Deum contemplari in con- 

ceptu unsverfali , & non per par- 
tes. 


52 Nofier 


Trad.1 1 1. Difp. I Se<3. 1 X & X. 


5J Notter inteUeSus habet capacitatem 
dr potentium pajjivam.refieftu om- 
nis entis intelligibilis , fit quo cum- 
quomodo finito. 

60 Idem luendum efl de volunt ate re- 
fltecfu boni nntvcrfalis. 

j j V Alco i. Ad contemplationem de- 
L/bemusafcendere fine difcurfu, &c 
fine aliqua ratione naturali , fedlumine 
fidei. Ita DDionif.»» Epifiol. ad Ttmoth. 

Ratio veri efl , quia contemplatio efl 
fimplcx intuitus veritatis, utfupra dixi- 
mus i fed non poflumus habere fsmpli- 
cem intuitum veritatis , iiifi denudemur 
ab omnibus operibus fenfuum externo- 
rum, Sc ab omnibusfimilitudinibus iri- 
telle£lualibus, 8c ab omni re creata : er- 
go ut poflimuS afcendere ad contempla- 
tionem, ab omnibus hisdebemus denu- 
dari , & foltim inniti In lumine divina- 
rum tenebrarum , quod efl lumen fidei, 

& ideo D.Thom. t.t. jj.i£.*rf.i. ad i. 
dicit fidem efTe neceffariam unquam 
principium fpiritualis vitat , St funda- 
mentum illius , Se habitus, quo inchoa- 
tur vita aeterna. 

*4 Dico fecundi. Primus effe&us fidei 
in nobis eft purificare corda, ut patet ex 
illo Ad©r. 15. Fides purificans corda eo- 
rum. Impuritas autem hominum confi- 
dit in eo ,quod rebus vilioribus iramif- 
ccncur. Nam curri homo dignior fie 
febus omnibus temporalibus , ideo im- 
urus redditur , ex eo quod temporali- 
us fe fubijciat per amorem* ab’ hac au- 
tem impuritate purificatur per Contra- 
rium motutn , dumfcilicct tendit in id 
quod cft fupra fe , fcilicet Deum , in 
quo quidem motu , primum principium 
cft fides , ut ait Paulus ad Hcbr. 1 1 . 
Accedentem enim Deum oportet credere , 
nate autem fides fi perficiatur per chari- 
taccm formatam , perfectam purificatio- 
nem caufat . 

j 5 Dico 3. Vt ifttelle&Us per fidem per- 
fefte reprsefcntct Deum, debet habere 
qualitates fpcculi * qualitates autem fpe- 

f6 culi funttres. Prima quod fit termina- 
tum. Secunda qurid fit (labile , fic quie- 
tum. Tertia qu6d fit terfum. Primam 
qualitatem obfcrv at intellectus per at- 61 
tentionem ad Deum , per quam deter- 
minatur, ficut per plumbum, fpeculum, 

& non finit vagare intellectum qifo 
vult i fed per attentionem in lurome fi- 6 i 
dei ea mediante proportionatur cum 
Deo , & fit ordinis divini, ut probat D. 63 
Thom. » .p.q. 1 1 Art. 5. Secundani qua- 


litatem habet , reprimendo operatioriei 
adivas,& motivum Dei expedando. 
Tertiam qualitatem habet quando nul- 
lam habet maculam , nam fi intellectui 
habet maculam, non poteft Deum re- 
pratfentare, ut dixit Chrifius : Beati 
mundo corde , quoniam ipfi Deum vide- 
bunt. 

Dico 4. Fafta hac purgatione, & di fi 5 j 
politione , intelledus illuftratus lumi- 
ne fidei (implici intuitu debet Deunl 
contemplari , non extra fe, fed in ani- 
ma fua. Nam, ut ait Apoftol. Nosfumui 
templum Dei , & Deus t unquam tn /ede 
efi tn anima iufit. Debemus autem 
Deum contemplari , non per partes , & j 8 
particulares rationes attributorum , fed 
iri communi , & in conceptu univerfa- 
li ,* nori enim noder intellectus fariatur 
in cognitione unius attributi , fed de- 
fiderat Deum videre fecundum fe to- 
tum ) habet enim nofter intellc&us ca- 
pacitatem & poteritiam paffivam , ref- 
pcclu omnis entis intelligibilis fub 5^ 
quocumque mbdo finito. Und& licet 
Cogry>fcat Deum finito modo , defidc- 
rac cognofcereeumfecundiim fe totum, 
iderii dicendum eft de voluntate, 
orne extenditur ad bonum univerfale, 
ncuc irttellc&us aderis univerfalerquod- 
libet autem bonum creatum eft quod- 
dam particula re bonum , folus autem 
Deus eft bonum univerfale , ficut eft 60 
eris univerfale , unde ipfe folus implet 
Intelle&um , 8 t voluntatem , 8 c fuffi- 
tienter movet ut obje&um ucriufque 
potentia:. 


SECTIO X. 

Contemplatio acquifita dividitur 
iri eam , qux cft per affirma- 
tionem , & in eam quas cft per 
negationem. 

S VMM ARI VM. 

Contemplatio acquifita dividitur itf 
eam qua efi per affirmationem , 
(jr in eam qua efi per negatio- 
nem. 

/2uid fit contemplatio per affirmatio- 
nem explicatur. 

Qutd fit contemplatu per negationeffi 
exponitur. 

64 Aliqui 


\ 


Digitized by Google 



96 De via Illuminativa 

64 Aliqui Sancti contemplantur Deum imaginabile i nec intclligibile , fed 

conjungendo aflirmatronem nega- fu per intelligibile j nec exiftens hoc, 

tiont. vel hoc , fcd fuper omne ens , &. tunc 

6 j Altf contemplantur Deum per excellen- veritatis afpeclus fertur in mentis cali- 

/ tam, per excejfum , per cminen- ginem , altius elevatur > & profon- 
tiam. dius aggreditur , pro eo quod excedit 

66 Hic modus ejt quafi medius inter fc , & omne creatum. Ita Bonaven- 

utrumque tam ditium. tura lib. de parvo bono /.3. N. Philip. £ 

67 Ratio horum omnium proponitur. Trinitate/, i Jc via illuminativa tratl.i. 

68 Perfethones alia funt [impliciter fim~ art.y 

plices , alia fecundum quid. Ratio autem horum omnium eft, quia ^7 

69 Perfethones [impliciter fimplices for- quidquid perfe&ioniseft in efte&u, de- 

maltter attribuuntur Deo. bet praexiftere in fua caufa efficienti, 

70 Perfethones fecundum quid attribuun- * vel eodem modo , ii fit caufa univoca, 

tur Deo tantum eminenter. vel fuperiori modo fi fit caufa xquivo- 

ca,fed Dcuseft prima caufa effe&iva 
° ! T~\Ico r. Contemplatio acquifita, rerum omnium : ergo perfeftiones om- 

i ^ /dividitur in eam , qua: eft per nium rerum in eo eminenter continen- 

affirmationem , & in eam qua: eft per tur. Confirmatur, quia Dcus eft per fc 

negationem. C ontcmplatio per affir- fubfiftens i fed cfle per fe fubfiftens ha- 

mationem eft , quando ex cfie creatu- bet omnem rationem edendi : ergo 

^ 1 rx afeendimus ad ede Dei , tanquam Deus continet pcrfc&iones omnium, 

ab effectu ad caufam , 8c quando ex Adverte tamen perfe&iones , alias efic 

vita creatura affirmamus Deum vive- fimpliciter fimplices , & alias fecun- 

re , ex intelligcre creatura affirmamus dum quid. Perfc&iones fimpliciter fim- 

Deum eile intelligentem, unde ex per- plices , qux fcilicet nullam includant 

fedionibus creaturarum afiendimus ad in fuo conceptu formali imperfecftio- 

63 perfeci ionem Dei. Contemplatio per nem, ut funt juftitia , mifcricordia, &c. 

negationem , eft quando negamus Deo formalitcr attribuuntur Deo. Perfectio- 

ca qux videmus , & intclligimus , fci- nes vero fecundum quid , ut funt 

licet eo modo quo in creaturis intclli- omnes fpccificas rationes creatura- 

gimus , & hoc modo negamus de Deo rum , attribuuntur Deo tantum emi- 69 

jubftantiam , Sapientiam , cartcraque nenter. 

omnia > eo inquam modo quo in crea- Unde Deus fimpliciter, & in fenfu 7 ° 

turis ca efie intclligimus , & pro hoc formali , dicitur fapiens , iuftus, miferi- 

ftatu concipimus. ItaD. Dionif.c«/.i. cors > non tamen dicitur in fenfu for- 

Theologia myfitea. D. Thom. 1. 1. quafi. S. mali , leo , petra, & fimiSia, fcd tantum 

art. 7. & in 3. dijlinttione 35. quafi. 1. virtual iter , & per quandam proprieta- 
art.x. quafituncula z. Boetius lib. de tem , & potius de eo fimpliciter , & in 

Trini t. & alij San&i Patres , & Docfo- fenfu formali , tales debent negari pro- 
res myftiti. politiones. Im6 loquendo etiam de 

64 Dico 1. Alio modo contemplantur pcrfe&ionibus fimpliciter fimplicibus, 
aliqui Sandi Deum , coniungendo af- cum non poffint concipi in fuapurita- 
firmationem negationi. Ita de Deo lo- tc , fed prout funt creaturis plurimis 
quitur S. Auguft.lib.j. de Trinit. cap.i. imperfc<flionibus involura 5 quapropter 
ubi ait : Intelligamus Deum fi pojfumus , non univoci , fcd analogice dc Deo 
quantum pojfumus , fine quantitate mag- pradicantur-.inde eft qu6d melius tales 
num , fine intelligentia creatorem , Jine propofitiones dc Deo negamus, & fo- 
fitu prafentem ,fine loco ubique ■> totum lum illas cum excellentia dc Deo affir- 
fine tempore , fempiternum fine ulla mu- mamus , ut fi dicamus fuperfapiens ,fu- 
tat tone fui , mutabilia omnia facientem, perfubftantialis, fuperintelligibilis, &C. 

65 Alij ver 6 affignant tertium modum con- ne putemus cllc in Deo , ut in crca- 
templandi Deum per excellentiam, turis. 

per exceflum , per eminentiam , aut 
quid fimile, & hic modus eft quali me- 
dium inter utrumque iam diftum , 8c 
de utroque participans , ut cum dicitur 
L)cus non eft quid fenfibile , fed fuper 

feulibilc i ncc imaginabile, fcd fuper SECTIO 


Digitized by Google 


Tra&.II I. Di(p. I. Sed. 1 1. 9 7 


SECTIO II. 

Dividitur contemplatio acquifi- 
ta , in eam ,qu® eft per af- 
ccnlum , Sc in eam quae eft 
per dcfcenfom. 

SVMMAR IV M. 

7 1 SI») A fit contemplatio per nfcenfum 
explicatur- 
is. S>uiA fit contemplatio per Aefcenfum 
exponitur. 

73 Contemplatio per afcenfum , eft per 

fo . & principaliter per modum ul- 
timi finit tntenta. 

74 Contemplatio per Aefcenfum- eft mmut 

principali/. 

75 Per creaturas afcenAimus a A Deum 

per fex gradus , qui Uti expli- 
cantur. 

76 SI»' A facere debet contemplator, 

poftquam ex creata ratione ad 
Dei contemplationem afeen- 
dit. 

7 « py co i.‘ Contemplatio per afeen- 

A J fum fit quando quibuldam quafi 

gradibus d cognitione creaturarum , 
ad creatoris cognitionem afccndimus, 
iuxta Illud Paul ad Roman. Imnfi- 
kiha Dei per ea qua facta funi , intel- 
lecta confindantur. Contemplatio per 
dcfccnfum , ex creatoris Dei contem- 
platione, per quandam redundantiam 
ad contemplandas creaturas , tan- 
quam ad objetftum fecundarium con- 
71 templationis dcfcendimuSi Utriufque 
contemplationis fundamentum cil , 
quia ficut caufa relucet in propriis 
effcclibus , tanquam in vefligio fuo, 
fic cffeflus relucet in propria caufa 
tanquam in exemplari , & princi- 
pio 1 unde fc cognitio effectuum ad 
contemplationem caufx , & vice ver- 
fa cognitio caufa: ad contemplationem 
7 5 cffcituum manuducit. Eft autem con- 
templatio per afcenfum principali- 
ter , Si per fc intenta per modum ul- 
timi finis , ut aic Auguftin. lib. i.de 
74 Trinit.cap 8. ubi ait : Contemplatio Del 
promittitur nokii , ut ait tonum omnium fi- 
nis. Contemplatio vero per dcfccnlum, 
eft miutis principalis. 

Directorium Mjfiicum . 


Dico i. Per creaturas afcendimus'7} 
ad Dei contemplationem per fex gra- 
dus. In i. gradu ponitur perceptid 
fenfibilium. In fecundo gradu poni- 
tur progreftus a fenfibilibus ad intel- 
ligibilia. In tenio ponitur dijudicatio 
fenfibilium fecundum intelligibilia. In 
quarto ponitur abfoluta contemplatio 
intelligibilium , in qua: per fcnlibilia 
pervenitur. In quinto ponitur con- 
templatio intelligibilium , qua: per fen- 
fibilia inveniri non poliunt , fcd pet 
rationem capi portum, in fexto poni- 
tur confideratio intelligibilium , qtue 
ratio , nec invenire , nec capere po- 
tcft , qua: fcilicet pertinent ad fubli- 
mem contemplationem divinx verita- 
tis , in qua finalitcr contemplatio fini- 
tur. Ita ex Ricatd. de S. Vidor. D. 
Tbom. i.i. quaft . 1 8c. ari . 4. in tertio 
argumento. 

Dico 3. Poftquam quisex creatura- q6 
rum cognitione ad Dei contemplatio- 
nem afeendit, debet in caliginem igno- 
rantia- intrare , tc credere quod Deus 
non eft id quod in afcenfu novit , fed 
eft fuper illud «mne , eique fic cognito 
per affedura intime, ac fuaviter adhx- 
rcre. ita D. lionaventura in itin. 3. 
Atft. 4. art. 4. Non tamen per hoc in- 
telligitur , quod in hoc fublimis con- 
templationis ftatu , nulla penitits de 
Deo habeatur hoticia , ut ipfa viden- 
tur indicare verba , fcd tantum fequi- 
tur quod non habeatur diftinda Dei 
notitia quantum ad quid eft j nam 
quantum ad quia eft ,five ad ejus exi- 
Itentiam , halietur perfcdiflinia. Nam 
qui fic ad Deum per creaturas afccn- 
dit , debet omnes cognitas in creatu- 
ris rationes, ae perfectiones a Dei con- 
ceptu removere, provt fcilicet in crea- 
turis limitata- , ac imperfedionibus ad- 
mixtx videntur, & judicare, quod Deus 
eft quid perfcdilfimum fuper omniain- 
tcllcela aliquo modo illis fimile , fcd 
tamen per infinitum j per excellens, & 
in hoc confufo conceptu Deum con- 
tcmplaridcbct, ut optime declarat Dio- ’ 
nifius Cartufianus in paraphrafi cap. 1; 
de myftica Theologia. 




SECTIO 1 


I 




9 8 


De via Illuminativa 


SECTIO XII. 


Contemplatio acquilita , divi- 
ditur per tres motus , circu- 
larem , re&um , 6 C obli- 
quum. 

SVMM AK1VM. 

77 Motui in prsfenti , fumitur illo mo- 

do , quo omms operatio motus dici- 
tur. 

78 Inte/ligere , ejl quidam motus. 

79 Tribus modis movetur anima in 

Deum. 

80 Explicatur primus motus , quo mo- 

letur anima in Deum , cjr vocatur 
rectus. 

1 1 Explicatur fecundus motus qui dici- 
tur obliquus. 

8 z Explicatur tertius motus, qui dicitur 
circularis. 

83 Cur primus motus dicatur rectus , ex- 

plicatur. 

84 Cur fecundus motus dicatur obliquus, 

explicatur , ubi etiam dicitur, 
cur tertius motus dicatur circu- 
laris ? 

T^Ro hujus fecfionis intelligentia, 
1 notandum cft , quod motus in prx- 
fen ti non fumitur pro tranfitu dc uno 
*ti aliud , fcd illo modo , quo omnis 
operatio motus dicitur. Unde intel- 
ligere , eft quidam motus , nam cum 
per fenfibilia ad cognitionem inteiligi- 
bilium deveniamus, Sc operationes fen- 
fibiles fine motu non fiant, inde cft, 
_g quod etiam operationes intelligibilcs , 
etiam motus vocamus , 8c fecundum fi- 
militudinemdiverrorum motuum , ea- 
rum differentiam aflignamus. His fup- 
pofitis. 

. [3 ico 1. Tribus modis movetur ani- 

jj 0 m ain Deum i primo afeendendo ab im- 
perfefto ad perfectum , Sc hic motus 
vocatur reftus, nam per eum reifteaf- 
cendit anima fuo modo i creaturis ad 
g | creatorem. Secundus cft quando ani- 
ma ex Dei contemplatione , ad con- 
templandos effeflus , aut ad alia ejus 
opera , in ordine ad creaturas diverti- 
tur, Se iterum ad ipfum Deum contem- 
plandum reddit , Sc hic dicitur obli- 


quus. Tertius eft quando anima dimifla 81 
lua ratione cum fola. fide tendit ad 
Deum non limitate, ut in creaturis, fcd 
illimitatc , Sc in fua incomprchenfibi- 
licate, & quando relinquendo fpecies 
creatas quiefeit in illa infinita bonita- 
te , tanquam in centro , 8 e ibi prx ad- 
miratione , Se amore deficit , £c defluit 
a fe ipfa , Se dulciter abforbetur , ob- 
dormit , Sc quiefeit in fuper diledlifliroo 
Deo , 8c creatore fuo , Se hic motus 
dicitur circularis. 

Dico z. Primus motus dicitur re- 83 
Cius, quia efr proprium animat rationa- 
lis , dum cft in corpore tendere ad 
Deum mediante cognicione fenfibi- 
lium , 8e creaturarum , Se difcurfu ratio- 
nis , Se hic motus reperitur in contem- 
platione perafcenfum fuperiusdeferipta. 
fit hic motus eft proprius incipien- 
tium , 8 e eorum qui funt in via pur- 
gativa , ut ait D Dionif. cnp.j. $. opor- 
tet de ctlcfti hierarchia. Secundus mo- 84 
tus dicitur obliquus , quia cum intel- 
leflus attenderet ad fuum propriumob- 
jeftum quod eft edentia univerfalis 
Dei , in qua habebat cotum fui comple- 
mentum , rcflcSfirur ad confiderand» 
alia objefta particularia , Se limita- 
ta , five fini divina attributa , five res 
creatx , Se poftea iterum redit ad 
fimplicem aftum contemplacionisdivi- 
nz bonitatis , Se hic motus cft pro- 
prius illorum qui funt in via illumina- 
tiva , 8 e contemplationis , quibus pro- 
prium eft attendere ad Deum ut ab- 
ftraftum d rebus particularibus in illo 
conceptu univerfali fummx Deita- 
tis. Tertius motus dicitur circularis, 
qui cft figura perfeffa fine fine , nec 
principio , quia per eum intelleflus re- 
motus a creaturis , in fola fide eflentiam 
Dei contemplatur. Et hic motus inve- 
nitur prxfertim in contemplatione fu- 
pcrnaturali , qux in ftacu unionis inti- 
mx conceditur. Ita Dionifius de divinis 
nominibus cap. 7. $. Hanc , ut fuprd , 8C 
ibi D. Thom. Le Ilione j . 


+3* 


TRACTATUS 


Digitized by Google 


Tra&.I 1 1. Difp. 1 1. Sed. I. & 1 1. 99 

OrthOi ’■ 4S 4S A : A* 0> ifc 0* 

DISPUTATIO II. 


De illuminatione attiva partii 
affettiva , per 'virtutum 
acquifit tonem. 


SECTIO I. 

Virtutes funt neceflaria: ad / 
acquirendam contem- 
plationem. 

SVMMAR IV M. 

8j Virtutes morulci funt necejfarix ho- 
minibus ad acquirendam contem- 
plationem. 

86 Probatur multiplici ratione. 

87 Contemplatio impeditur per vehe- 

mentiam pajfiomm , & exteriores 
tumultus. 

8 8 Virtutes impediunt vehementiam paf- 
fionum , cr exteriores tumultus. 

85 f-NIco 1. Virtutes morales funt ne- 
1 V ccflarix hominibus ad acquiren- 
dam contemplationem. ItaD-Thom. 

86 x.x.quaJl.\%.art.\.KvSo eft , quia, Ut 
diximus dijput. 1. hujus tratt feft.y vir- 
tutes morales , 8c earum exercitium 
funt difpofitio ad acquirendam contem- 
plationem : ergo funt omnino necefla- 
ria: ad acquirendam contemplationem} 
patet confcqucntia , quia nulla res ac- 
quiri poteft deficiente fua neceflaria 

87 difpofitione in fubjedo. Confirmatur 1 . 
Quia adus contemplationis impeditur 
per vehementiam pafljonum , fic exte- 
riores tumultus , abflrahendo animam 
ab intclligibilibus ad fenfibilia } fed 
virtutes hxc omnia impediunt , 8t co- 
hibent : ergo virtutes fune necciTarix 
ad difponendum homines ad contem- 
plationem. 

Confirmatur fecundo , quia virtus 
eft habitus operati vusdifponens poten- 
tiam ad adus excedentes virtutem ipfius 
potentix , vel per fc difficiles j fed po- 
te ncix hominis funt improportionatx, 
tum ad adusfuper naturales , qualis eft 
contemplatio iupernaturalis > tum ad 
adus difficiles, qualis eft contemplatio 
Directorium Myfticum. 


naturalis : ergo virtutes morales funt 
ncccflariz difpofitiones ad contempla- 
tionem. j 

1 F 

SECTIO I L 
Quid fit virtus. 

SVMMAR 1VM. 

i •. • j ■ . 

89 Ponitur definitio virtutis , & decla- 

ratur. 

90 Virtute nullus male utitur formali- 

ter. 

91 Bene potefi quis male uti virtutibus 

inteRettualibus materialiter ex- 
cepta prudentia. 

9 1 Non potefi quis male uti j (pe , (jr cha- 
ritate ,^r aliis virtutibus moralibus , 
etiam materialiter , <jr cur ? 

93 Virtus alia efi infufa , 'aha acquifita, 

(jr quid utraque importet ? 

Ico 1. Omiflis aliquibus definitio- 89 
nibus virtutis , qux ab aliquibus 
circunfcrurttur , virtus fic communiter 
A Theologis definitur : eft bona quali- 
tas , feu habitus mentis, qua rede vivi- 
tur, qua nullus mal£ utitur quam Deus 
in nobis fine nobis operatur. Ita Ma- 
gifter in 1. difiinttione 17. fic cum D- 
Thom. 1. l.quxft.^y art. 4. alij com- 
muniter : Qualitas, feu habitus ponitur 
loco generis , extera loco differentix, 
quia virtus per illa fimul fumpta di- 
ftinguitur ab omnibus aliisqualicatibus, 
fic habitibus. N.un per hoc quod dici- 
tur boua,diftinguitur a pravis qualitati- 
bus j per hoc quod dicitur mentis , di- 
ftinguitur a qualitatibus corporeis } per 
hoc quod dicitur , qua rede vivitur, 
diftinguitur ab habitibus vitiofis , qui 
ad male vivendum inclinant j per hoc 
quod dicitur , qua nullus male uti- 
tur , diftinguitur ab habitibus , qui 
quandoque fe habent ad malum j 
quandoque ad bonum, qualis eft Opi- 
nio , qux fc habet ad verum , fic fal- 
fum. 

Adverte tamen , quod lic&t nullus 90 
poflit male uti virtute formaliter , po 
tcft tamen uti male materialiter virtu- 
tibus incclledtialibus , excepta pru- 
dentia. Et ratio eft , qua hx virtutes in- 91 
tcllcduales perficiunt tantum intcllc- 
dum in ordiuc ad verum, & non in ordine 
N 2 ad 



ioo De via llluminativa 


ad bonum fub ratione boni : ergo po- 
teft quis male uti virtutibus intcllc&ua- 
' iibus .excepta prudentia , utendo imel- 
ligentia , fapicntia , fciemia , & arte, 
immo Si fide propter vanam gloris^. 
Unde in hoc cafuailus virtutum intcl- 
lcftualium , funt phyfice boni , per hoc 
quod verum attingant , 6c moraliter 
j ! mali propter pravam incentionem. Dixi 
excepta prudentia i quia prudcncia de- 
terminat bonum ufum a&us. Et idem 
dicendum eft de virtutibus moralibus) 
gc de charitate , & fpe ) nam ha: virtu- 
te* habent pro objcclo bonum fub ra- 
tione boni honefti , & non folurn refpi- 
ciunt a&um ex fe bonum , fed bonum 
ufum. Unde non pofluntclicereaftum 
ex aliquo capite moraliter malum, cum 
idem aftus non poffit efle fimul bonus, 
& malus moraliter. 

9) Dico t. Virtus alia eft infufa , alia 
acquifita ) virtutem infulam Deus ope- 
ratur in nobis fi ne nobis operantibus, 
non autem fine nobis cooperantibus) 
virtutem autem acquifitam , propriis 
adlibus , ac induftria noftra nobis ac- 
quirimus , quod fic declaratur. Nam 
licet Deus , tam prxvie , quam fimul- 
tanee concurrat ad acquifitionem vir- 
tutis , nobifeum tamen concurrit , 8c 
ita Deus non operatur in nobis fine 
nobis virtutem acquifitam , fed eam 
operatur , ut prima , Sc univerfalis caufaj 
nos autem operamur ut caufa proxima. 
At virtutem infufam Deus in nobis 
fine nobis operatur. Nam licet auxilio 
divino nos ad ejus infufionem difpo- 
namus , propter quod dicimur coope- 
riri ad hujulmodi infufionem, non ta- 
men ad illam efficienter concurrimus, 
nam fimul cum gratia fandi ificante, 
cuncftx virtutes infufa:, tanquam ejus 
proprietates immediati a foloDco pro- 
ducuntur. 

SECTIO III. 

De virtutum proprietatibus 

SVMMAR IVM. 

94 Virtus habet quaruor proprietates, 
fciticet ejl honefta , utilis, deleCla- 
htlis , {fi pulchra. 

9j Declaratur prima proprietas virtutis, 
quod Jit honeHa. 


96 Declaratur fecunda proprietas , quod 

fit utilis- 

97 Declaratur tertia proprietas , quod fit 

deleUahtis. 

98 Declaratur quarta propriet as, quod fit 

pulchra. 

Ico 1. Virtus aliqua habet pro- 94 
prietatfis , fcilicet honeftam utili- 
tatem , delegationem , 8c pulchritudi- 
nem. Ratio eft , quia virtus eft maxi- 
mum bonum , ut, ait S. Auguftinas /*£.a. 
de libero arbitrio tup. 19. ubi ait ) vir- 
tutes quibus re cie vivitur , magna bo- 
na fum ) fed bonum dividitur in ho- 
neftum , utile , U deleftabile , & pul- 
chrum:ergo has omnes proprietates vir- 
tus habet. Patet confequentia difeur- 
rendo per omnes , & in primi» , quod 
fit honefta i patet, quia virtus eft cOn- 
fentanea legi divinx, eft conformisna- 
tur* rationali in fe ipfi» appetibilis , fic 
Deo grata 1 fed illud quod eft confen- 
taneum legi divina: conforme natui* 
rationali in fe appctihile.St Deo gratum, 95 
non poceft non efle honeftum : ergo 
virtus eft bonum hoocftmn. 

Quod autem fit utilis probatur , quia 
bonum utile eft illud quod conducit 
ad confecutionem finis interni j finis 
autem quemhomo intendit principali- 
ter, eft placere Deo , & minus princi- 
paliter xterna gloria j fed hic finis fine 
virtutibus adipifei non poteft , nam.uc 
ait Apoftolus: fine fide , qux una vir- 
tutum eft , impoffibile eft placere Deo, 

& fine virtutibus gloria non poteft adi- 
pifei , ut ait Pfalmifta Pfal. 13. guis af- 
cendet in mentem Domini , innocens ma- 
nibus , (fi mundo Corde ; qui nens acce- 
pit in vano animam fuam , nec paravit 
w dolo proximo fuo : ergo virtus eft uti- 
lis. 

Quod autem fit deledabilis probatur) 97 
tum quia inftinftus naturx rationalis in 
operibus moraliter bonis , fibique pro- 
portionalis , maxime deleClatur j tura 
quia credere quid in exercitio virtu- 
tum Deo placemus, eft maximi dcle&a- 
bile , fed hoc eft de fide : ergo. Tum 
quia id teftificatur teftimoniu conficien- 
ti* refti fadi , quod Apoftolus dicit 
iuge convivium. Qno d autem virtus 98 
fit pulchra, etiam liquet, quia vinus, 
ut diximus, eft bona , honefta , uti- 
lis , 8c delectabilis : etgo eft pulcherri- 
ma. Unde in Canticis Canticorum ait 
fponfus fponfx virtutibus ornatx : Pul- 
chra es amita mea , fuavts , (fi decora, 
pulchra 



Digltized by Googh 



99 


Tradi. 1 1 1.Difp.I I. Sed. I V. 101 


f»lchr*ut IrruftUm: ergo vinus maxi- 
me pulchri ell. 


SECTIO IV. 

De diftindiione virtutum* 

SVMMAR1VM. 

55 Virtus generaliter fampta dividitur 
i» Theologicam , tntellettualem , & 
moralem. 

1 00 Theologica fubdividitur in fidem , 
fi em i fr charti at cm. 

io! Intel! e&ualis fubdividitur in eam 
qua ver fatur circa univer fulta , & 
in eath qua ver fatur circa parti- 
cularia. 

Io* Virtus quaverfatur circa univer fu- 
lta , fubdividitur in inteHeftum , 
fapientiam , & f dentiam. 

!©3 Sapientia aha efi infufk , ali A ac- 
qui fit a. 

1 04 Scientia alia abfitahit ab omni rha- 
ieria fenfibili , non tamen inteBi- 
gibtli , ut Geometrica , & Arithme- 
tica , alia abfirahit ab omni ma- 
teria et tam inteHigibili ,ut Meta- 
phyfita, & fiialeffica. 

105 Virtus intcUeftualis qua verfatur 
circa particularia , fubdtvtdttur in 
fradentiam , (Sr artem . 

1 06 Numerantur partes fubte&iva pru- 
dentia. 

107 Numerantur partes potenti ales pru- 

dentia. 

108 Virtus moralis dtvidifur in iufti- 

tiam , fortitudinem , & tempera» - 
itam. 

105 Iufittta fubdtvtdttur in generalem > 
& particularem. 

ird Generalis fubdividitur in legalem 
& epicheant. 

I I 1 Particularis in diftributiVam & 

continui ativam. 

I I I Numerantur partes potendnles iit - 
Jhtta. 

113 Numerantur partes potenti ales fbr~ 

titudtnis t 

114 Numerantur partes fubie&iva , (jr 
potentiales temperantia. 

1 1 5 Virtus moralis dividitur in acquifi- 
tam , & infufam. 


lcdtualem , & moralem. Theologica 106 
lic didla , quia Deum immediate atten- 
dit, fubdividitur in Edcm, fpem, & 
charitatcm. Intclle&ualis lic di&a , 1 01 
quia relidet in intellecto > dividitur in 
eam quae verfatur circa univerfalia , & 
in eam qux vdrfatur circa particularia. 
Virtus qux verfatur circa univerfaiia, 10 1 
fubdividitur in intellectam, fapientiam, 

Sc fcientiam 5 fub intellecta continetur 
intclligentia , qux ell de primis princi- 
piis fpeculativis , & fynderifis ,qux ell 
de primis principiis pradicis. Sapientia icj 
qux crt habitus inclinans ad cognitio- 
nem rci-per altiflimas caufas , alia cll 
infula , alia acquiiita. Scientia , qux 104 
cll habitus inclinans ad cognitionem 
rei per fuas caufas , alia abfirahit ab 
omni materia fenfibili , non tamen in- 
tclligibili , qualis eft tam Arithmetica, 
quam Geometria. Alia abfirahit ab om- 
ni materia etiam intclligibili, qualis ell 
Metaphyfica , & Dialeclica. 

Dico z. Virtus intelle&ualis , qux l; j 
verfatur cifrca palticularia , fubdividi- 
tur in prudentiam , &. artem. Pruden- 
tia quX dicitur re&a ratio agjbilium, 
habet partes fubjcdlivas, & potentiales. 
Partes fu bjetflivx funt Monallica, Po- 
litica, Regnat ivi, iCconomica , Mili- 106 
taris : Regnati va triplex elLMonarchi- 
ca, Arillocratica, Democratiea. Partes 
potentiales prudentix funt Ebulia , Sy- 
nozis, Gnome ars , qux dicitur redla Ic j 
ratio faclibilium. Qux iterum dividi- 
tur in liberalem, & fervilem j libera- 
les habet fpecies continentes in hoc 
verfu exametro. Lingua , Tropus, 
Ratio, Numerus , Tonus , Angulus, 

A lira. Arcis vero fervilis fpecies con- 
tinentur in hoc verfu pentametro. Rus, 
Nemus, Arma, Rates, vulnera, Lana, 
Faber. Et dc his fatis, quia vixadno- 
ftrum attinent inditurum. Hic enim 
tantum agimus de virtutibus qux fa- 
ciunt hominem habentem illas, limpli- 
citer bonum * Sc opus ejus abfolute per- 
fectum , qualis ell tam virtus Theolo- 
gica, quam moralis. 

Dico 3. Virtus moralis ficdi<fla,quid r 69 
verfatur circa mores, dividitur in ju- 
ditiara, fortitudinem, & temperantiam. 
Iuflitia fubdividitur in generalem, & IO p 
particularem unquam in partes fubje- 
dtivas. Generatis fubdividitur in lega- 
lem , &cpvcheam Particularis in di- ll<3 
dnbutivam , & commutati vam. Parces 


D ico 1. Virtus generaliter fumpta potentiales iuditix funt Religio, Poeni- , 
dividitur in Theologicam , intcl- terni a , Pietas , Humilitas ad alterum, 

N 3 obfervan 


Digitized by Google 



De viallluminativa 


1 01 

obfcrvamia , gratitudo , Vindicatio, 
Veritas, Amicitia, Liberalius, Magni- 
ficentia ad alterum. Sub obfervantia 
generali continentur obfervantia fpe- 
cialis , Dulia , Hypcrdulia , obedientia. 
1 11 Fortitudo non habet partes fubje&ivas, 
fcd tantum potentiales , qua: funt Mag- 
ii 3 nanimitas , Magnificentia , Patientia, 
Perfeverantia. T emperantia habet tam 
partes fubjc&ivas , quam potentiales. 
1 Subjectiva: funt Abftinentia , fobrictas, 
Caftitas , Pudicitia. Caftitas alia eft 
communis, fcilicec coniugalis , vi- 
dualis , aliacft fpccialis , fcilicet Vir- 
ginitas. Partes potentiales , funt conti- 
nentia , Manfuctudo , Clementia , Hu- 
militas. 

Dico 4. Virtus moralis dividitur in 
1 aequi fitam ,8c infufam. Eft autem dif- 
ferentia inter virtutes morales acquifi- 
ficas , & infufas. Nam virtutes acqui- 
fit.T non ftatim a principio , fed fucccf- 
five acquiruntur ■, cum enim non requi- 
rantur ad fimplicicer, fed ad facile ope- 
randum, poliunt ex vi principiorum na- 
turalium, mediis adibus acquiri. Infofac 
tamen cum fint tota virtus agendi pro- 
xima, debent ftatim a principio iufti- 
ficationis infundi. Unde virtutes mora- 
les infufx a folo Deo poliunt produci 
tanquam a caufa principali , & ita non 
poliunt a&ibus noftris acquiri , ut virtu- 
tes acquifitx , ut diximus feft. 1 . 


SECTIO. V. 

De virtutibus Theologicis. 

J 'VMM A R IV M. 

1 1 0 Virtus Theologica dividitur in fidem, 

fiem , & Charttatcm. 

1 1 7 Ponitur fidei definitio , cr ejus ex- 

plicatio. 

1 1 8 Fides efi necejfaria ad falutem. 

I * 9 SI** dona correfiondeant virtuti 

fidei. 

120 Dono intellc ft us , qua beat it udo cor - 

refiondeat. 

1 1 1 Ponttur fici definitio , (jr explea- 

tur. 

121 Quid fit objetlum fiet exponitur. 

I I 3 filapd donum correfiondeat fici de- 

monfiratur. 

1 2 4 £Ll! c beat it udo dono correfiondeat i 
fi e i pertineat , exponitur. 


1 25 Ponitur charitatie definitio , & ex- 
ponitur. 

1x6 Virtus charitatie efi cmnium per- 
frtfijfima. 

1 17 Quod fit objettum charitatie. 

1 18 Quod fit fubjetfum charitatie. 

I ij Quod donum correfiondeat chari - 
tati. 

1 30 Qua beat it udo illi correfiondeat. 

D ico 1. Virtus Theologica fic di- 
da , quia Deum immediate at- 
tingit, dividitur in fidem , fpem , & 
charitatcm. Ratio eft , quia Deus fo- 
lum poteft attingi immediati fub ra- 
tione primi veri,& fummi boni. Sub 
ratione primi veri attingitur per fidem, 
qua credimus qua:cumque ab iplo re- 
velata funt , primarfo quidem de ipfo, 
fecundario de aliis fub ratione primi 
boni dupliciter attingitur , vel fummi 
boni nbftri , fcilicet a nobis confequi- 
bilis , per auxilia divinae gratiae , & fic 
auineitur per fpem, vel fummi boni in 
fc iplo , quod eft fummi diligibile , St 
fic attingitur per charitatem,qux ipfum 
ptimario refpicit j proximuip autem fe- 
cundario , quatenus in ipfo bonitas di- 
vina relucet. 

Dico 1. Fides definitur ab Apoftolo 1 *7 
ad Hebraos 1 1 . Quod fit fperandarum 
fubftantia rerum argumentum non 
apparentium. Seu eft habitus fuper- 
naturalis , quo illuftracus intellectus 
creatus allcntitur iis quae divinitus re- 
velata funt , ita ut ratio talibus a den- 
tiendi , fit fola divina revelatio obfcura 
nqbis authentice per Ecclelix propo- 
fitionem ineffabilem intimata. Et quia 
hujufmodi revelatio obfcura non cau- 
fat evidentiam rei revelatae in fe ipfa, 
inde eft quod intcllcfhis per eam non 
convincitur. Unde necellaria fimpli- 
citer eft ad credendum piaaffc&io erga 
Deum revelantem, & res rcvelatas,quae 
cx habitu charitatis vel ex auxilio divi- 
uz gratia: procedit. 

Dico 3. Fides eft necellaria ad fa- 1 1 8 
lucem } fine fide enim, ut ait Appftolus 
ad Hebrax» 1 o. Impojfibile efi placere 
Deo. Quando eft coniun&a gratiae , & 
charitati , dicitur fides viva^ & forma- 
ta , quando eft d przdiclis feparata , di- 
citur fides mortua, & informis, chari- 
cas namque eft forma illius. Dicitur 
autem fides fundamentum fpiritualis 
zdificij , quia oportet crcdcrc , ante- 
quam quis moveatur ad fperandum . & 
diligendum. Obje&um fidei eft veritas 
obfcuri 


Digitized by Google 


T ra&atus 1 1 1. Di fput.II.Se&.V > 105 


obfcurS a Deo rcy elata j prima quidem 
veritas , objectum principale > alia vero 
quaccumque objectum minus principa- 
le. Subjectum quod , illius , eft intel- 
lectualis creatura, Subjectum quo eft 
intellcCtus j duplex eft aftus illius j in- 
terior, qui cltafcenfus intellectus Deo 
revelanti , tanquam primae veritati in 
dicendo prift itus , Sc exterior qui dici- 
tur confeflio fidei. 

1 j Dico 4. Virtuti fidei corrcfpondent 
duo dona Spiritus Sancti , donum fcili- 
cct intellectus , & donum (cientia:. Pri- 
mum reddit intcllcCtum fiicilc mobilem 
k Spiritu Sancto ad aflentiendum firmi- 
ter fecundum regulas fuperiores , pri- 
mis veritatibus Divinitatis , qui funt 
quafi prima principia credendorum. 
Donum fcientii reddit intelleCtum fa- 
cile mobilem a Spiritu SanClo , ad aflen- 
tiendum aliis credendis per caulas infe- 
riores . quafi eonclufionibns. Secun- 
dum , quod invifibilia Dei, perca qui 
faCta funt , intellcCta confpiciuntur , 8c 
creditu digna iudicantur. Donointel- 
leCtus corrcfpondet fexta bcatitudo : 
10 Beati mundo Carie , attoniam ipfi Pettm 
•videinnt. Dono fcientii corrcfpon- 
det tertia bcatitudo : Beati am lu- 
gent , qiier.iein ipji canfolabitntur. Ex fru- 
Ctibus autem Spiritus SanCti corrcfpon- 
det dono intclleClus , iHc quem Apo- 
flolus vocat fidem , confiftcns in fpe- 
ciali quadam certitudine de revelatis k 
Deo per hoc donum acquifita, qui per. 
ficit afcenfum virtutis Fidei. 

,t Dico 5. Spes fecunda virtus Theo- 
logica, eft habitus fupernatUralis , quo 
voluntas firmata tendit in Deum , ut in 
fummum bonum fuum , fcu objeftum 
fui bcatitudinis , arduum quidem , fed 
tamen poflibile eonfequi per auxilia di- 
vini gratii. Firmitas fpei , fumlatur 
tam in divina promiflione ,quam in ef- 
ficacibus auxiliis Divini gratii. Spes 
gratii fanflificami , & charitati con- 
i uncta , dicitur viva , Sc per fecla jfepa- 
rata vero abeis . dicitur moruia , Sc in- 
formis , Sc imperfecta j qtiia ut dictum 
>ti eft , charitas eft forma , Sc perfectio 
cunctarum virtutum. Objeftum fpei, 
eft bonum divinum ,ut objectum bca- 
titudinis, quatenus arduum , Sc futu- 
rum. S:i bjcclum quod fpei eft creatura 
rationalis : fubjeftum quo eft voluntas, 
qui tale bonum refpicit , quafi centrum 
fui quietis, qui folo adepto fatiari po- 
teft. Aftus fpei eft divinum bonum ex 
pridifiis auxiliis Ipcrarc. 


Dico 6. Virtuti fpei corrcfpondet 1 1 j 
donum timoris , quod fimul cum fpe 
fubjeclatur in voluntate , Sc fic volun- 
tatem difponit , & modificat , quod non 
tranfeat ad prifumptioncm , dum ad 
effectum fpei conatur. Timor qui eft 
donum Spiritus Sanfli eft timor filialis, 
five caftus , Sc reverentialis , Sc nullo 
modo fervilis. Dicitur in principio ini- 
tialis , deiude perfectus. Huic dono 
corrcfpondcc prima bcatitudo : Beati 1 14 
pauperes Spiritu , quoniam ipforum eft 
regnum Cilorum. Et ex fructibus Spi- 
ritus Sanfli corrcfpondet modeftia, con- 
tinentia, Sc caftitas. 

Dico 7. Charitas tertia virtus Theo- 1 ‘5 
logica , eft habitus fupcrnaturalis incli- 
nans ad amandum amore amicitii 
Deum fuper omnia , propter fe ipfum, 

Sc proximum propter ipfum Deum-Dixi 
amore amicitii , nam aliquid dupliciter 
poteft amari , vel amore amicitii , vel 
concupifcentii i tunc amatur amore 
amicitii , quando amatur propter fc 
ipfum , Sc eft mutuus amor , ficut eft 
inter creaturam rationalem, Sc Deum 
iuxta illud Proverb. 8. Ego diligentes 
me , Uligo. Tunc autem amatur amo- 
re concupifcentii , quando amatur non 
propter le ipfum , fed propter aman- 
tem, ita ut amans potius illo amore qui- 
rat potius bonum fuum , quam bonum 
amati. 

Dico 8. Hic virtus inter omnes uS 
alias , tam theologicas , quam morales, 
eft perfeftiflima.ut aic Apoftolus : Trium 
autem horum major ejl charitas . ' Qb- 1 1? 
jcftum duritatis eft bonum divinum, 
vel in fe ipfoconfideratum , vel ut ab 
aliis participatum , ut in fe ipfo confi- 
deratum, eft objcflum primarium i ut 
autem a creatura capaci fruitionis Dei, 
participatum , eft objeftum fccqnda- 
rium. Unde idem eft objeftum , 8c 
ultimus finis in charitatc, qui proinde 
ex fua ratione habet omnes virtutes di - 
rigere , quia dum easdirigit in ultimum 
earum finem , dirigit in fuum ipfius ob- 
jeftum. Sub objecto primario charita- 
tis comprehenditur totum quod eft 
formaliterDeus, five fit abfolutum, five 
relativum. Sub objecto materiali com- 
prehenduntur omnia qui fune aliquid 
Dei , Sc funt bcatitudinis aserar, ut eft 
proximus, qui vel iam fruiturtali bcati- 
tudine, vel poteft illa frui.SC etiam ipfe- 
mct,qui charitatc fruitur, quamvis pro- 
pria dileflio deficiat a ratione amicitii 
tendentis in alterum. 


Dico 


104 De via Illuminativa 


»8 Dico 9. Subjcflum Charitatis e(l 
voluntas , ctfi lit una ub indivifibilita- 
tetn objefli fornialis; dividitur fecun- 
dum ejus Datum in incipientem , pro- 
ficientem, & pcrfeftam. incipiens ha- 
betur in via purgativa ; proficiens 'in 
via illuminativa; & perfecta in unitiva. 
x 9 Virtuti Charitatis corrcfpondct donum 
Sapienti* , cujus eft iudicare de rebus 
divinis per altiflimas 'caulas , per quod 
differt a dono fcicntiz , quod judicat 
dc rebus per caufas inferiores. Hoc au- 
tem judicium Sapienti* eft fine difeur. 
fu ex quadam unione , St connaturali- 
tate ad Deum per Charitatcm , ac ex 
guftu , & faporc inde profctlo ; nam ju - 
dicium quod fit cum difcurfu dc rebus 
divinis , pertinet ad Theologiam Scho- 
lafticam , qu* eft virtus intellectualis. 
3 ° Hujus doni aftus , eft contemplari , & 
attendere rebus divinis , St confpicien- 
dis , St confulcndis , ipfi corrcfpondct 
feptima bcatitudo : Beati pacifici .quo- 
niam filij Dei vocabuntur. Ex fructibus 
Spiritus Sancti quinque virtuti Chari- 
tatis affignantur :fcilicct Charitas pro 
aftu dilectionis .gaudium , pax, bonitas, 
benignitas, 

SECTIO VI. 

Dc prudentia , & ejus partibus. 

SVMMAR1V M. 

13 1 Pr udent i» litti fubjelletur in in- 
telletlu, pertinet etiam ni virtutes 
morales. 

131 Ponitur e jus definitio. & e xp Iten- 
tur. 

133 Ponitur ejut dtvlfto , & expilen- 
tur. 

•34 partes fubjeiliva prudtn- 

ttn , exponuntur. 

135 Explitantur partes potent inlet pru- 

dentu f , 

1 36 fituod donum eorrejponieat virtuti 
prudentia ? 

j, T~\Ico,-i. Licet prudentia fubjcCte- 

J /cur in intellcCtu , 8c hac ratione 

lit virtus intellectualis , pertinet tamen 
etiam ad virtutes morales , & annume- 
ratur inter iplas , ut ait D- Thom. 1. 1. 
qua-ft. 47. art 4. Efi enim itrelbnx , & 
moderatrix altarum viriatum moralium. 


Definitur autem prudentia : Eft reda 13» 
ratio agibilium; fiunitur autem hicagi- 
bile pro intclligibili ; prudentia enim 
vcrfaturcirca operationes , qux depen- 
dent ab eleCtionc , feu libero arbitrio. 

Unde objeCtum ejus funt operationes 
hurnan*, per quod diftinguitur ab arte, * 
qux eft reCta ratio faCtibilium. KcCta 
autem ratio in hac definitione importa- 
ta , non fe tenet ex parte objeCti , quali 
recta ratio. Objectum agibilium lit pru- 
dentia, fed fe tenet ex parte potenti*, 

& dicit habitum operativum inclinan- 
tem ipfam potentiam , ad rectam elc- 
Ctjoncm agibilium , fecundum regulas 
morum , qu* funt leges creatur* ratio- 
nali impofitx,vcl per diCtamen ratio- 
nis, vel perpolitionem aliquam St hz 
leges funt veluc idza, ad quam imen- 
dit prudentia , ad rcCtam cleCtioncm in 
agibilibus. 

Dico 1. Prudentia dividitur in par- *3 J* 
tes integrales fubjeCtivas , 8c potentia- 
les. ItaD.Thom. x.i.quafi.^S. art. unie. 
Partes integrales funt oCtomempe, Me- 
moria, Intclligcmia, Docilitas, Solertia, 

Ratio , Providentia, CircunfpcClio.dC 
Cautio- Hx enim omnes conducunt 
maxime ad prudentiam i ille namque 
prudcnccr operabitur , qui praeterito- 
rum memoriam retinet , St prxfentium 
cognitione, 8c intellegentia pollet; & 
doCtiorum doChinam , St eruditionem 
fufeipit , 8c veritatem follicite inqui- 
rit ; Circunftantias agendorum , reique 
ftatum , St qu* inde evenire poliunt, 
attendit ; mediaque ad finem confe- 
quendum difponit ; ac tandem prxea- 
vet , St removet , qu* illius confccu- 
tioni obftare poliunt. Ex his folicita tan- 
tum cognitio ftatus rei agend*, & illius 
circunftantiarum eft aci lis a prudentia 
elicitus ; reliqua vero ad adquirendam 
prudentiam , vel aequi fic*'perfeCfum 
ufum pertinent. 

Dico 3. Partes fubjeCiiv* funt Mo- 134 
naftica , & Politica. Prudentia mona- 
ftica, feu particularis, fingulis modum 
agendorum przfcribit, non folum qua- 
tenus privat* perfon* funt , fed qua- 
tenus funt communitatis panes , St 
membra. Politica vero feu gubernati- r 
va , bonum .commune refpicit ; hxcque 
fubdividitur in oeconomicam, hoc eft 
familiz bonum fpeclantcm,& in legif- 
latricem , qua leges in commuuc bo- 
num conduntur ; St in civilem , qua 
rctfta adminiftratio civitatis, St legum 
obfccreatio procuratur ; in militarem, 

qua 


TraAUI. Difp.IlSea.VI.8i: VII. io? 


qua milites difponuntur , ut ftrenue, Sc 
fortiter munus fuum obeant. Porro pru- 
dentia particularis , quxque propriiffi- 
me prudentia nuncupatur , utpotc 
qux bonum habentis fpedat , eft fpc- 
cies intima , propter indiviftbilcm ra- 
tionem formalem fui objecti , quod eft 
agibile in ordine ad finem humanx vi- 
txi fub prudentia vero civili continen- 
tur. Monarchia, id eft, cum unus przeft 
toti communitati. Ariftocratica , cum 
pauci , & optimi rem publicam guber- 
nant. Et Democratica cum inrc publica 
imperium eft populare. 

135 Dico 4. Partes potcntiales pruden- 
, tix , funt Eubulia qux verfatur in con- 
fultatione rerum agendarum. Sync- 
fis ,qux profert rectum judicium dc re- 
bus in confilium adductis fecundum le- 
ges communes, & ordinarias. Gonemc, 
qux importat quandam perlpicacitatem 
iudicij ex naturali ratione in proferen- 
do judicium , prxter verba legis , ob 
circunftantias occurrentes ex benigna 
legifiatoris voluntatis interpretatione, Sc 
eft dircctiva Epikeix. Demum tam pru- 
dentia , quam omnes ejtis partes , tam 

, fubjedivx,quam potcntiales, fubjedan- 
tur in intellectu practico , quia eundi 
earum adus fune adus intellcdus pra- 
dici circa media , nempe Confilium, 
judicium pradicum , Sc imperium : cer- 
tum eft autem, quod virtutes refident 
in eadem potentia in qua eliciuntur 
proptij carum adus. 

1)6 Dico 5. Virtuti pruderttix. corre- 
fpondet donurnxonlilij , quod fc ex . 
tcndic non folum ad adum confilij, 
fedetiam ad actum judicij.Sc imperijs 
denominatur camen a confilio , ubi in 
mente confiliata , potius apparet motio 
Spiritus Sandi, quam in judicio, Sc im- 
perio, quibus mens videtur fcipf r im , Sc 
alios movere, non autem moveri. Huic 
dono correfpondet quinta beatitiido: 
Beutt mifericordes , quonam ipji mifert- 
eordium confequentur. Non afiignat Apo- 
ftolus inter duodecim frudus > aliquem 
pro dona confilij , vel pro virtute, pru- 
dentix ; cujus ratio eft , quia firudus 
importat rationem ultimi j non eft au- 
tem ultimum in intcliedu pradico , fed 
in operatione alterius potentix diredx 
per cognitionem pradicam, qux opera- 
tio dabitur , ut frudus charitati , miferi- 
cordix,vcl alteri virtuti, i qua eliciatur, 
non autem prudentix , vel dono con- 
filij. 

DireSiormm MjJlicum. 


SECTIO VII. 

De juftitia , &C ejus partibus. 

SVMMAR IVM. 

1 37 lufl/ti* fumttur hic pro fecundi vire 

tute inter merulei. 

138 Ponitur ejw definitio , xir decline 

tur. 

1)9 3 ** f tnt pire es tntegnles juHi- 
tsti 

1 40 fint illius putes fnhjelU- 

Vi ? 

141 S* t ftnt Ullus purtes potenti sc- 

ies f 

1 41 Declinntur purtes potentiiles iujli- 
tii. 

143 Ksrtutt iujlilii quod donum correjfon- 

dat I 

144 St* beatu udo illi correjpondeut f 

Ico 1. Relidis variis acceptio- t}j 
nibus iuftitix. luftitia proprie, 

Sc ftride , fumiturpro detetminatavir- 
tute, qux numeratur fecundo loco in- 
ter Cardinales , Sc eft dc numero mo- 
ralium, 8c definitur. Eftcooftans , Sc '3* 
perpetua voluntas ius fuum unicuique 
tribuens. Objedum ejus , eft ius , feu 
iuftum , fubjedum eft voluntas. Hxc 
virtus eft fpecialiter ad alterum, g c ejus 
adus eft ponere xqualitacem , ad quam 
requiritur medium rei , Sc nOn tantum 
medium rationis , ficut in aliis virtu- 
tibus. 

Dico a. Paties integrales iuftitix 
funt foccre bonum debitum alteri , 8c 
declinare i malo contrario , ac ei no- 
civo ; fine his enim non poteft efle 
perfedumopus iuftitix , utrumque au- 
tem dicit adum pofitivum : nam face- 
re bonum eft v.g. reftituere alienumt 
declinare vero a malo , eft nolle fu- 
rari. Partes fubjedivx iuftitix , fune 
comminativa , diftribntiva , Sc legalis. 
Commutativa eft partis ad partem, Sc 
reperitur in venditionibus , Sc inter 
homines particulares. Diftributiva, eft 
totius-ad partes j Sc invenitur in di- 
ftributione bonorum communium , ac 
dignitatum rcipublicx ad ipfos cives. 
Legalis , eft partium ad fuum to- 
tum , maxime in obfervantia legum, 

O fecundum 



io6 De via IilumirMiva 


fecundum literam prxeise , in quo di- 
ftinguiturab Ep kea , qux eft tpccics 
iuftitix legalis , &. rcfpicit obfervan- 
141 tiam legum , fecundum intentionem 
legi flatoris. 

Dico 3. Panes potcncialcs iuftitix, 
fune rciigio , poenitentia , pictas, obfer- 
vantia, gratitudo vindicati va , veritas, 
amicitia , fit liberali eas. Religio cfl vir- 
tus , qux tribuit debitum cultum Deo, 
cujus altas funt devotio , oratio , ado- 
ratio, Sacrificium, oblatio, votum, jura- 
mentum, adjuratio divini nominis, ejuf- 
que per laudem afluinptio.pcenitentia effc 
virtus offerens Deo debitam fatisfa&io- 
nein,fic dolorem pro peccatis, deficiunt 
tamenhx dux virtutes a ratione perfic- 
ite juftitix, quia non reddunt Deo de- 
bitum honorcfm,& fatisfadionem.Pietas 
eft virtus, qua quis cultum exhibet pa- 
rentibus^ patrix,& confanguincis.Ob- 
fervamia,virtusfub pietate contenta, per 
quam perfonis in dignitate conftitutii, 
cultus , & honor exhibetur : dividitur 
autem hxc virtus obfervantix in obe^ 
dientiam erga fuperiores , in urbani- 
tate erga miniftros , & dt^liam erga 
Sanitas. 

141 ^' co 4«Gratitudo eft virtus perquam 
benefadoribus pro beneficiis gratiam 
exhibemus. Vindicativa «ft vinus per 
quam in unoquoque perficitur natura- 
lis inclinatio repellendi nociva. Ami- 
citia prove hic fumitur , eft virtus qux 
procurat, ut convcrfatio noftra cum pro- 
ximis fit grata, qualis debet efle fpcftau 
conditione pcr(onarum,cum quibus agi- 
mus , St noftra. Liberalitas eft virtus, 
qua bene utimur omnibus his exterio- 
ribus bonis , qux nobis ad noftram fii- 
ftcntacioncm conccfla funt. Ad hanc 
virtutem reducitur magnificentia. Ali- 
qux cxprxdiclis vinucibus deficiunt a 
ratione perfelbe iuftitix ex defedta 
xqualitatis, quam ponere nonpoffunt, 
ut pietas qux parentibus , & magiftris 
xquali§ reddere non poteft j & idem eft 
de dulia refpe&u Sanllorum. 

143 Dico 5. Vinuti juftitix , ratione re- 
ligionis an ne xx correfpondet donum 
pietatis , fecundum quod Deo ut patri 
cultum, St debitum officium exhibea- 
mus e^infti netu Spiritus San<fti. Huic 
dono correfpondet fecunda beatitudo: 
Beati mites , quoniam ipfi pojjidebunt ter- 
ram , quamvis iuxta propriam ipfius ra- 
tionem , ei rcfpondeat , tam quarta, 
quam quinta beatitudo , quarta quippe 
dicitur : Beati qui efurtunt , & fittunt 


tufiittam , quoniam ipfi faturabuntur. 
Quinta vero dicitur : Beati mtfencor- 
des , quoniam ipfi mtferuordtam confit - 
quentur : iuftitia autem , quam fitiunt, 
habet connexionem cum dono pietatis, 
& opera tnifericordix pertinent ad pie- 
tatem. 


SECTIO VIII. 

De fortitudine , 6 i partibus ejus. 

SVMMARIVM. 

1 45 Ponitur definitio fortitudinis , provo 

e fi vir t ut. 

14 6 Explicantur attut fortitudinis. 

1 47 £u<t fint partes integrales fortitu- 

dinis ? 

14 8 Sia* f nt ***** pttrtet potent iales ? 

14 9 Sla°d donum eorrejpondeat virtuti 
fortitudinis , declaratur. 

1 5 ° Sia* beatitudo iHt eorrejpondeat ? 

Ico 1. Fortitudo mtm eft virtus x 4« 
moralis, definitur aD.Thom. 1. 1. 
qusfi. 1x3. art. r. Eft virtus exiftens 
in irafeibili , coercetiva timoris ,6t au- 
dacix moderativa in ft antibus pericu- 
lis. Dicitur autem coercetiva timoris 
& audacix moderativa , quia munus 
fortitudinis , provt eft virtus moralis, 
eft coercere timorem , Se non omnino 
tollere , St moderari audaciam ,ne de- 
clinet in temeritatem t unde utraque 
paffionem reducit ad medium , ne in 
fubcundis periculis mortis fit vel nimia 
timiditas, vel temeritas j pericula au- 
tem qux funt materia circa quam hu- 
jus -virtutis , debent efle maxima , ex 
aliqua impugnatione occurrentia. Hinc 146 
fit duplicem efle altaria fortitudinis , 
fcilicct aggredi, St fuftinere j principa- 
lius aurem eft fuftinere , quia qui fu- 
ftinct , fentit iam eminentia pericula, 
qui vero aggreditur , habet ea ut futura: 
maius autem fortitudinis opus eft , non 
moveri 2 prxfcntibus malis , quam a 
futuris , rara enim bonum , quam ma- 
lum prxfens plus movet. 

Dico 1 Partes intcgrales fbrtitudi- 147 
nis, funt magnanimitas ad fccure ag- 
grediendum j 8c magnificentia ad per- 
ficiendum inchoata patientia , ne deci- 
cidat animus ex triftitia mali prxfen- 
tis i perfe verantia , ne fatigetur ex 
diuturnitate 



Tradi. III. Difput. 1 1 . Sedi. IX. 107 


diuturnitate illius. Parces fubjcdivas, 
non illas habet fortitudo , quia obje- 
&um ejus cft indivifum/cilicec pericula 
*» mortis ex honeftofinc, vel aggredien- 
* da, vel fuftinenda. Partes potentialcs 
fortitudinis, fune quatuor, fcilicet mag- 
nanimitas* magnificentia , patientia, fic 
perfeverantiai Magnanimitas inclinat 
ad opera magna , & heroica in omni 
genere virtutumrhic continentur fidu* 
cia , qux dicit fpem confequcndi il- 
lam , 6c fecuritas animi ex ablatione ti- 
moris Magnificentia eft virtus magno- 
rum operum. Patientia cft voluntaria, 
& diuturna pcrfpeeHo rerum arduarum* 
& difficilium : ftib ca continetur longa- 
nimitas ad fuftinendas triftitias , & af- 
flictiones. PerfcveraRiia cft habitus 
firmans volunratem in bono contra paf- 
iiones irafeibilis: iubea concinetur con- 
ftamr* , qux fuperae omnia impedi- 
menta exteriora. 

* 4 9 Dico 5. Virtuti fortitudinis corre- 

fpondet donum Spiritus Sandi cjufdeui 
nominis , per quod donum fortitudinis 
altero modo roboratur, & movetur ani- 
mus contra pericula , fimulquc conce- 
ditur fiducia , & magna fecuritas trium- 
phandi de inimicis Der per tolerantiam 
paffionum. Huic dono corrcfpondct 

150 quarta beatitudo: Beati qui efurmnt er 
fittunt iuihttam , quoniam tpfi fat ara- 
buntur. £x frudibus autem enumera- 
tis ab Apoltolo correfpondec tam vir- 
tuti , quam dono fortitudinis , patien- 
tia , & longanimitas : patientia qui- 
dem , qux eft adualis tolerantia malo- 
rum , qua quis poffklec animam fuamj 
longanimitas autem , qua fuflfurcurcx- 
pcdacio diurua bonorum. 


SECTIO IX. 

De temperantia , &c par- 
tibus ejus. 

SVMMAR JVM. 

1 J i Ponitur definitio temperantia , pro - 
vt e fi virtus moralis . & expo- 
nitur. 

151 Proponuntur partes tntegrales tem- 
perantia. 

* J 5 3 Explicantur partes Jubjecliva tem- 
perantia. 

Directorium Myfticun». 


I54 Declarantur partes potentialcs tem- 
perantia. 

1 5 5 J$uod donum correjPondeat tempe- 
rantia ? 

1 36 Sina beatitudo illi correfpon- 
deat ? 

ai *- 1 

D ico 1. Temperantia fhidc fum- tyi 
pta , quo fcnfu cft virtus mora- 
lis , eft virtus qux occupatur in mo- 
derandis voluptatibus corporis circa 
cibos , potus , & Venerem. Ita Ari- 
ftotel. 3. Ethtcor. cap. io. S. Tbom. 2.:. 15* 
quafi. 141. arti cui. 4. Partes integra- 
les temperant i. e fune verecundia , & 
honeftas. Verecundia facit vitare tur- 
pia ex timore opprobrij , & confufionis. 
Vnde primario timet vituperationem, 
fecundario tantum culpam , propter 
quod deficit a ratione virtutis * adjungi- 
tur ei eruhefcentia , qux prxcis& oritur 
cx timore vituperij , cum verecundia 
in turpibus qux agit , ut vitet confpe- 
dus publicos inhoneftos , lic intrin- 
fcca cft temperantia , ut videatur cum 
altu iplius idcntificari } nAm in fpiri- 
tualibus idem eft honeftura , ac pul- 
chrum : pulchrum autem opponitur 
turpi , quod cum maxime reperiatur 
in adn intemperantix, pulchrum , Sc 
honeftum maxime relucet in contrario 
actu temperantix. 

Dico x. Parces fubjcdivx tempe- I 5 i 
rantixfunt abftinentia , fobrictas, cafti- 
tas , feu pudicitia , quibus opponuntur, 
gula , ebrietas , luxuria , feu impudici- 
tia. Abftinentia confiftic in moderanda 
voluptate ciborum. Sobrietas in potus 
moderatione. Cafticas feu pudicitia iti 
frenanda concupifcentia, ne Venerem 
appecat , nifi ubi , & quando reda ratio 
didat. Appellatur autem pudicitia, 
quia ufus venereorum etiam licitos, & 
quodcunque illorum fignum , ut vi- 
nis, amplexus, &c. pudorem, & ve- 
recundiam gignit , ut recte explicat 
Auguftinus lib. 14. de Civitate Dei 
cap. 17. cr 18. D. Thom. 2.2 .quafi. 
l^i. art. 4. Philofophas lib. 3, Ethtcor < 
cap. m. 

Dico 3. Panes potcncialcs tempr- 
rantix fune continentia , manfuetudi , 
clementia, modeftia» fub modeftia in 
genere continentur humilitas, ftudiofi- 
cas.eutrapclia, modeftia morum,modeftia 
cultus, &c.Continctia licet perfeda vir- 
tus non fit , aliquo tamen modo eft vir- 
tus , qux ratio firmatur contra paffio- 
nes . nc ab cis abducatur. Manfuecudo 
U 1 cft 


• Digitized by Google 



io8 De via Illuminativa 


eft virtus irae moderatrix. Clementia eft 
virtus moderatrix poenae i in vindida 
quantum ratio communis boni permit- 
tit Modcftia genericc fumpta , eft ex- 
teriorum , &. interiorum actionum ho- 
minum moderatrix. Humilitas eft vir- 
tus qua firmatur animus ne inordinate 
extollatur. Studio fitas eft virtus «mo- 
deratrix affedus circa Rudium , impej' 
lendo fcilicet eum ad (ciendum ‘qux 
oportet feire , & ad nefeiendum quae 
non oportet fcirc. Eutrapelia eft vir- 
tus , quae iocis , 8c ludis modum ratio- 
nis ponit. Modeftia eft virtus ponens 
moderationem in motibus externis cor- 
poris. Huic vicina eft parcitas, qua: ex- 
ternarum rerum ufum ad corpus perti- 
nentium, uti funt vcftes, ornatus, fic fi- 
mil ia, moderatur. 

155 Dico 4. Virtuti temperantia: cor- 
refppndec donum timoris quo quis re- 
frenatura delegationibus carnis, iuxta 
illud Pfalm Confige timore tuo carnes 
meas. Ita D.Th. 1. t. quajl. 141. art. 1 . 
ad 3. Donum timoris principaliter rcfpi- 
cic Deum , cujus offenfam vitat , & fe- 
cundum hoc correfpondet virtuti fpei» 
fecundario autem poteft rcfpic$re quas- 
cumque aliquis fugit ad vitandam Dei 
offenfam j maxime autem homo indi- 
get timore divino , ad fugiendum ea, 
quse maxime alliciunt , circa qua: eft 
temperantia, & ideo temperantis etiam 
correfpondet donum timoris. Huic 
autem dono ut con jundo virtuti tempe- 
rantia? rcfpondet hxc bcatitudo : Beati 
mites , quis ipfi pojfidebunt terram & ex 
frudibus correfpondcnt caftitas, & con- 
tinentia. 


SECTIO. X. 

De fubjc&o virtutum. 

SVMMARIVM. 

1 57 fi* fubjeftum , quod , vir- 
tutum , explicatur. 

158 Omnes virtutes tam acq uifita , quam 

infufa inteUettuales Jubje Piantur in 
intcllcttu. 

1 5 9 Prudentia cum fuis partibus fu b) cela- 
tur inintellellu proli ico. 

1 60 Fides fubjeftatur tn inte/lefiu fpccu- 
lativo. 

\Ci-Iustitt* cum fuis partibus re f det in 


voluntate. 

1 61 Fortitudo , dr temperantia cum fuis 
partibus f abjeti an tur iu. appetitu 
fenftivfi , & quomodo ? 

Ico 1. Subjcdum quod virtutum, M 7 
eft fubftamia incelledus , vel per 
connaturalcm idcntificac onem earum 
cum ipfa, vel per communicationem, 
vcluti ingenitam , vel per acquifitio- 
nem ,aut infufionem. Primo modo eft 
Deus , in quo funt virtutes tam intellc- 
duales , quam affedivx , qua: in fuo 
conceptu formali non dicunt , vd fup- 
ponunt imperfedionem , non per mo- 
dum habitus, nec per modum adus, 
diftindx, five k Deo , five ad invicem, 
fed per modum adus puriffimi , ut di- 
cunt communiter Theologi cum D. 
Thom. 1 . /. q. iy Secundo modo eft 
Angelus , in quo ab initio fux creatio- 
nis funt inditae virtutes , tam incelie- 
dualcs , quam affedivx ejus caturse, 
convenientes tanquam perfediones na- 
turales per modum habitua , rcalitcr fu- 
per additx potentiis, & ab illis diftitv- 
dx. Tertio modo eft homo , qui cum 
in peccato fit conceptus ^ oritur virtu- 
tibus fpoliatus , Sc debet illas fuis adi- 
bus acquirere , vel Deus cas illi fimul 
cum gratia in i uftificatione infundit i in 
ejuo maxime differt ab Angelo, cui haec 
in creatione fuerunt inditx , quod qui- 
dem patet ex difficultate , quam honoo 
p.iciturin exercitio bonorum operum in 
diverfis materiis i qux difficultas tollitur 
per exercitium aduum virtutum , & 
per acquifitionem habituum virtutum, 
non tamen per habitus virtutum infufa- 
rum , nam cum cis non opponantur im- 
mediati vitia j fed tantum virtutibus 
acquifitis, non poflunt tolli habitus tri- 
tiorum per habitus infufos. Unde fo- 
luin auferuntur per habitus aequi litos, 
qui acquiruntur exercitio aduum , ut 
bene notat nofter Philip, a Trinic. /. 1. 
tratt. 1 . difcurf 3 . art . 1 . 

Dico i. Omnes virtutes tam aequi- 
fitx , quam infufx, qux dicuntur intel- 
leduales fubjcdantur in intclledu, ubi 
complete fuum eliciunt ad um. Unde 159 
ex quacuor virtutibus cardinalibus, Pru- 
dentia cum fuis partibus fubjedatur in 
intelledu pradico. Fides autem cx 1 60 
Tbcologic s fubjedatur in jntellcdu 
fpeculativo. Ec ratio eft, quia adus pru- 
dentix eft dirigere virtutes morales ad 
finem ;adus vero fidei eft aflentiri ve- 
ritatibus a Deo revelatis» conftat autem 
quod 



Digitizec 



Trad.1 1 1 . Difp.II. Sed. II & III. 109 


quod primum percinec ad intellectum 
praei i cum cognofcentem, quis (it ordo, 
8 C proportio mediorum ad finem. Hc fe- 
cundum pertinet ad intellectum fpe- 
culacivum apprehendentem hujufmodi 
veritates. Aliter dicendum eft de aliis 
virtutibus moralibus , nam iuftitiacum 
fuis partibus relidet in voluntace in qua 
perficitur aftus ejus. Under definitur 
quod fit conflans , 8c perpetua volun- 
tas tribuens unicuique quod fuum eft: 
fortitudo vero , & temperantia cum 
fuis partibus fubjeftatur in appetitu 
fcafitivo. Fortitudo quidem in parte 
irafeibili ; temperantia veri in par- 
te concupifcibili , ut fuis lucis dixi- 
mus. 


S E C T I O U. 

Non potefl una virtus perfe&c 
line alus acquiri. 

« » 

SVMMAR IV M. 


1 6 3 Virtus moralis acquifita , potefl fa- 
mi vel in flata fer felio , vel tm- 
ferfelfo. 

164 g*id fit •virtus in fiata imper- 
fello ? 

1 ^ 5 fit virtus moral is perfccla, ex- 

ponitur. 

1 66 Virtus perfella , vel potefi fami ut 
opponitur virtuti imperfeOa , vel 
provt dicit virtutem in fumme gra- 
du intentionis , vel provt dicit vir- 
tutem in gradu heroico. 

i 67 Virtutes morales qua perficiunt ho- 
minem fecundum communem fla- 
tum , una non potefl effle in flatu 
per fello fine aliis. 

U>8 Virtutes morales qua perficiunt ho- 
minem fecundum communem fla- 
tum , una potefl ejfe in flatu hnper- 
fello , fine aliis. 

1 69 Virtutes morales acquifita , qua per- 

ficiunt hominem fecundum ali- 
quem flatum eminentem , non 
funt femper acln cum aliis in ejfe 
perfello , fed tantum m poten- 
tia. 

170 Maxime neceffarium eft ei qui 

ad perfeHum virtutis flatum de- 
fiderat afeendere , nullam oc- 


caftonem exercendi virtutem pra- 
termtttere. 

P Ro hujus fc&ionis intclligentia, 1 6} 
notandum eft , quod virtus moralis 
acquifita , poccft accipi vel perfcda» 
vel imperfecta. Virtus imperfecta eft 
quadam inclinatio in nobis exiftens ad 
aliquod de genere bonorum facien- 
dum , fivc talis inclinatio fit nobis a na- 
tura , five ex afluciudinc j li talis incli- 
natio lic i natura , non habet clfcntiam, 
nec modum virtutis etiam imperfectae 
fbrm aliter loquendo , quia de ratione 
viruitis eft , quod reguletur diriga- 

tur per prudentiam , 6 c fic folum ma- 
terialiter poteft dici virtus , fi fit ex af- 
fuctudine. Vel illa inclinatio eft habi- 
tus , vel tantum difpofitio : fi fit fcabU 
tus , *ft quidem clTcntialitcr virtus, fed 
imperfe&a quoad modum 8c flatum ■, fi 
autem fit tanthm difpofitio, fic eft vir- 
tus imperfecta , ut folum materialiter, 8c 
apparenter , non autem forraaliter , Sc 
eflentialicer fic virtus. Virtus moralis »dj 
perfe<fta eft habitus inclinans in bonum 
opus bene agendum , id eft ad faciliter, 
prompte, dcle<ftabiliter,fic firmiter agen- 
dum,quantum eft ex inclinatione iplius 
vinutis ,nam poteft fieri ,quod ex verw 
tibilitace liberi arbitri j non fctnpcrfor- 
tiatur effeclum , quia virtus (ubditur 
quantum ad ufum libero arbitrio , fic 
non b contra j liberum verb arbitrium, 
poteft deficere ab inclinatione virtutis, 
donec firmetur irt gratia. 

Secundo fuppono qubd virtus per- 166 
fe&a fumitur tribus modis. 1. ut oppo- 
nitur virtuti imperfectae , quae folum 
materialiter , ac apparenter , fic non 
formaliter , fi C eflcntialitcr eft virtus. 
Secundo provt dicit virtutem in fum- 
mo gradu intentionis , fic fic opponitur * 
Virtuti imperfectae, qux quidem forma- 
liter, ficeflentialiter eft virtus, fed re - 
miflafcu parum in fubje&o radicata. 
Tertio provt dicit virtutem in gradd 
heroico , quae tunc talis dicicilr , quan- 
do folct elicere a&us eminenti (fimos, 
quod non habet viretis intcnfa , licet 
fic eadem fubftantialiccr cum virtute 
in gradu heroico , & in eodem gradu 
intentionis } nam virtus heroica id ha- 
bet ex maioribus auxiliis divinae gra- 
tias , vel ex fpeciali concurfu dono- 
rum Spiritus San<fti 5 quod tamen non 
habet virtus intenfa , fed folum im- 
portat maiorem in fubjcclo radicatio- 
nem , fic poteft minus excellentes a<ftus 
O 3 elicere, 


Digitized by Google 



i io De via 

elicere , vt conflat experientia. His 
fuppofitis. 

167 Dico 1. Virtus morales quae perfi- 
ciunt hominem fecundum communem 
flatum , ita funt ad invicem conncxx, 
ut una non poflit efle in flatu perfcclo 
fine aliis. Ita communiter Theologi 
cum D.Thom. quafi. 1. de virtutibus 
art.i.dr \i.&q»*fi- 6i. art. Ratio 
efl , quia nulla virtus moralis poteft efle 
perfe&a line prudentia perfecla j fcd 
non poteft dari perfecla prudentia abf- 
que omnibus virtutibus moralibus quae 
perficiunt hominem fecundum com- 
munem flatum : ergo non poteft da- 
ri una virtus moralis pcrfe&a Une 
aliis. 

168 Dico 1. Virtutes morales qux perfi- 
ciunt hominem fecundum communem 
flatum , non fune adeo connexx , ut 
una non poflit efle in flatu impcrfetflo 
fine aliis, fed de fa< 5 lo id fxpc accidit. 
Ita D. Thom. 1 2. quafi. 65. art. 1. Ratio 
efl, tum quia, diverfa funt obje&a , 6c 
fubjc&a virtutum, tum quia poteft quis 
exercere a&us unius virtutis , abfque 
eo quod exerceat a&us aliarum, U hoc 
ordinarie contingit * cum enim materix 
virtutum fint di verfx , non femper fi- 
mui conctu runti fcd fxpc feparatim oc- 
currunt. Unde cum virtutes per aclus 
proprios acquirantur, fcquitur quod una 
virtus moralis poflit efle in flatu imper- 
fctfto fine aliis. 

169 Dico 3. Virtutes morales aequi fitx, 
qux perficiunt hominem fecundum ali- 
quem flatum eminentem , & quarum 
materix non occurrunt communiter 
cuilibet exercendx , non funt femper 
aclu cum aliis in efle pcrfc&o confide- 
racis connexx/ed folhm in potentia pro- 
xima, ha D. Thom. ii. quafi. 6 yart.i. 
*d i. Ratio eft, quia exercitium circa 
macerias harum v irtutum , non occurrit 
communiter unicuique : ergo optime 
poteft aliquis habere vjrtutcs morales 
acquifitas , fine hoc , quod habitus ha- 
rum virtutum habeat a<ftu,fcd tantum 
in potentia proxima, ut fi quis per exer- 
citium adeptus fit liberaiitatcm circa 
mediocres donationes, fi fuperveniae 
ei abundantia pecuniarum , modo exer- 
citio acquireret magnificentix habi- 
tum. 

170 Ex his manifefte apparet , quam ne- 
ceflariiun diei , qui ad perfedum vir- 
tutis fbtum i pertingere optat nullam 
occafionem exercendi virtutem prxeer- 
miittic, propter mutuam redundantiam 


Illuminati va ' 

materix unius in ilium , ne dcfe&us, 
quem circa unam committit . redundet 
in csecerit. 


SECTIO XII. 

Simpliciter eft ncccflaria Chari- 
cas ad acquirendas . & confer- 
vandas virtutes. 

S VMM A R IV M. 

1 

1 7 1 Virtutes Thtologicttfriorei foffitnt ejje 
in homine fine pofiericrihns, non In- 
me n e contra. 

17 1 Virtutes morales infufa non pojfunt 
ejfe fine charitate. 

1 7 3 chrifius non potefi ejfe fine virtutibus 
moralibus infufis. 

1 74 Iu fiatu natura lapfa non pojfum 
virtutes morales acquifita denuo 
acquiri , & eonfervari tn ejfe per- 
ferto fine charitate , bene tamen 
quoad ejfentiam. 

1 7 5 Virtutes acquifita in ejfe perferto Jwc 
charitate non merentur nomen vir» 
tutis. 

Ij 6 Homine pro fit enti virtutem ,necejfa- 
num nimium efi confervare gra- 
tiam, & chantatem. 

D ico 1. Virtutes Theologicx prio- 17 r 
res poflunt efle in homine fine 
pofterioribusi non tamen e contrA.Undc 
poteft efle in homine fides fine fpc , & 
charitate , & fides , & fpes fine charita- 
te , non tamen poteft efle fpes fine fide, 

& charitas fine fide & fpe : cafu tamen 
quod fides , & fpes fint fine charitate, 
non habent tunc perfcflam rationem 
virtqtis. ItaD. Th. i.i.q . 6 i*rt^.& alij 
communiter Theologi. 

Dico 2. Virtutes morales i nfiifx non 
poflunt efle fine charitate. Et ratio efl, 
quia virtutes morales infufx , non pof- 
funt efle fine prudentia infufa , fcd pru- 
dentia infufa non poteft efle fine chari- 
tate , ergo nec alix virtutes morales in- 
fufx. Mmor pacet, quia non poteft dari 
perfe&a prudentia infufa fine pcrfe&a 
rcclitudine appetitus circa finem ; fed 
fola charitas rciftificat appetitum circa 
finem ultimum fupcrnaturalem ad quero 
ordinantur omnes vircutes morales in- 
fufx/ ergo vircutes morales infufx non 
poflunt 


Digitized by Googl 


Tra<fl.ll I. Difp. II. Sed. XI T. 111 

pofluntefle fine charitatc. Minor etiam habent ituum , fic pcrfe&iooem illius 
liquet , quia licet fpes aliquo modo re- etiam ordinis naturalis , quia non con- 
dificet appetitum circa finem ultimum junguntur charitati , a qua elevantur, 
fupcrnaturalem , non tamen dium per- ut rcipiciant linein fupcrnaturalem , St 
fcdle reftificat. Tum qu a non recbfi- habentem , laciant limpllciter perfe- 
cat circa ipfum in fc coniklcrarum , fcd dum. Adverte tamen ihatkatcm pofle 
tantum circaipfum, ucconlequendum, cfle fine virtutibus acquilitis , ut vide- ; 
fic ut ell term nus imperfetit amoris, mus in parvulis juftificatis, SC aliquan- 
Tum quia adhuc non rcdiricat illud Jb in adultis , qui llatitn perjultirica- 
hoc imperfedo modo niti ut eft tbr- donem non acquirunt virtutes aequi - 
mata charK-ue , quia fpes tine chari- ficas , fcd eas poded per aclus aequi- 
tate eft mottua. Unde fic non moveo runt. 

ad ultimum finem per aclusmentorios, Ex ditiis celligintr ,quam fit nccef- \-]6 
quibus tantum potell haberi finis uiti- farium homini virtutem profitenti >gra- 
mus. tiam , Se charitatcm confervare , Se 


Dico j. Charitas non pqceftefle-fi- 
ne virtutibus moralibus infufis. Ita U. 
Thom. qnafi. 4- art. a. cr 

quafi.ii. qutfi. 6 ^. art. 3. Ratio cll, 
quia. Deus in unoquoque ordine live 
gratia; ad quxeumque dat inclinatio- 
nem , dat etiam fornus aliquas , qux 
funt principia operationum, Se motuum 
ad qux res inclinatur 1 'fcd Deus per 
charitatcm dtc inclinationem ad opera- 
tiones fupcmaturales virtutum : ergo 
cum charitatc infunduntur habituales 
fbrmx impedit* producentes actus fu- 
pcrnaturales vinutum , ad quos cha- 
ritas inclinat ; fcd hx habituales for- 
mx funt virtutes morales infufx : er- 
go charitas non potell etle fine virtu- 
tibus moralibus attenta rerum na- 
tura. 

j_. Dico 4. In ftatu natura: laplx, non 
poliunt virtutes morales acquilicx de 
novo acquiri, vel confervari in ede per- 
fcAo fiuc charitatc , bene tamen quo- 
ad ellentiam. Primum probatur , quia 
peccatum quo charitas excluditur, cor- 
rumpit perfectionem prudentix ; fcd 
fine perfecta prudentia non poliunt daVi 
perfeflx virtutes: ergo. Quoad fecun- 
dum vero etiam liquet, quia experien- 
tia videmus peccatores faciliter i.vpe 
elicere a&us virtutum i fcd hoc indicat 
in ipfis adhuc ellc habitus virtutum ac- 
quilitarum fecundum eflemiam quam- 
vis in brevi peribunt , nili ad liatum 
grati* cito redeant ,quia unum pecca- 
tum trahit aliud Ergo. 

1 73 ” oico 5. Hx virtutes acquifitx Gnc 
charitaienon merentur nomen virtutis, 
fcd funt virtutes falfx , utpore charita- 
teorbatx Ita D Anguli, exponens il- 
lud Apoftoli ad Romanos 14. Omne 

. au ad no» eft ex fide, peccaram efi. Et ra 

tio eft, qnia liclt tales hjbitus ha- 
. beant cflentiam virtutis , non tamen 


quam nocivum, Sc periculofura fit illis 
manere privjtum 5 Sc quamvis nullum 
aliud eflet damnum , S-: periculum, 
quam virtutum pertcslione fic homi- 
nibus connaturali carere , magnum ad- 
huc foret judicandum 1 quid enim ma- 
gis eft hominibus difeonveniens , quam 
connatmali hac vinutum perfctlione 
privari: 


SECTIO XIII. 

Dc multiplici medio , ac modo 
acquirendi virtutes. 

SVMAIARlV M. 

rnmum medium ad acquirendae» 
virtutem , efi ejus cognitio. 

1 78 Secundum m<rdium eji magna ipfn* 
di /limat to x feu operatio. 

1 7 9 Tertium medium eji poftulatio 'tpfim 
a Domtno. 

1 80 Quartum medium efi diffident tu fui, 

& confidentia in Deo. 

181 Quintum medi um efi velle in oir.ni~ 

btu Chnjlum imitari. 

1 8 1 Sextum medium eji exalta mandato- 
rum Dei cujiodia , & legum obfer - 
v antra. 

185 'Debet etiam dari ingens defide- 
rium acejutrcndt virtutem, & operis 
exeeutto. 

D loo 1 . Primum medium ad ac- *77 
quidam virtutem , eft ejus cogni- 
tio , nunquam enim voluncas fertur in 
incognitum , immo ncc ferri poceft, uc 
docent Phibiophi , & experientia tc- 
ftacur. Lft autem nccdTarialixc cogni- 
tio 


i 


1 11 


De via Illuminativa 


„ tio , quia fxp& vitia , virtutes fc efle, 
mentiuntur i nam fxpe fub parcimoniae 
nomine tenacia fc palliat , & effrenata 
ira Spiritualis zeli virtus xftimatur.Unde 
ncccflecft,ut rcdor animarum virtu- 
tes ,ac vitia vigilanti cura difcernat, ut 
bene notavit D- Gregor, i. p.pafioralie 

178 cap. 9. Secundum medium , eft magna 
ipfius xftimatio,feu appretiatio; certum 
quippe eft , quod etfi aliquid fit in 
fc optimum , illud tamen non liben- 
ter amplectimur , nifi pro meritis xft i- 
memus , ac magno in pretio habea- 
mus. 

1 79 Dico x. Tertium medium ad acqui- 
rendam virtutem eft poftulatio ipfius; 
cum enim propria induftria , ac dili- 
gentia , fine divinis auxiliis virtutem 
acquirere non valeamus , & aliunde 
omne datum optimum, & omne donum 
perfedum defurfum fit , defeendens i 
Patre luminum , debemus A Deo vir- 
tutem poftulare, iuxta con filium Spi- 
ritus Sandi Iacob. t. Si quis vefirum 
indiget J, •pient ia, foflulet a Deo , qui dat 
ommbui affluenter ] pofiulet Autem in fide 

llonibtl hafitans. Quartum medium eft 
diffidentia fui , 8t confidentia in Deo; 
iuxta illud Pfal. 1 17. Sonum efl confidere 
in Domino , quam confidere in homine. 

181 Dico 3. Quintum medium ad ac- 
quirendam vittutem eft velle Chriftum 
in omnibus imitari , in quo virtutes 
omnes mirabiliter elucent , ut docet 

181 Bernard. Serm. 11. in cantica. Sextum 
medium eft exacta mandatorum Dei 
cuftodia , & in viris religiofis obfervan- 
tia rigida. Cujus ratio eft , quiaitam 
regula divina, quam regula religionis, 
eft de adibus virtutum , & illa tundis 
eft Chriftianis debita: operationis men- 
fura ; ifta vero viris eft religiofis con- 
venienter operandi norma. Unde fa- 
cillime in illius exada cuftodia, & in 
iftius rigida obfervantia, virtutes acqui- 
runtur. 

Dico 4. Poftqtiam vir Deo confe- 
cratus ex addudis motivis, ingens ac- 
quirendae virtutis defiderium concipit, 
debet fe ftatim accingere operi, quia, ut 
vulgo dicitur : nihil volenti difficile. 
Debet deindfc defiderium bujufmo- 
di , quoad virtutis acquifitionem im- 
pellitur , fovere , ac augere ex confide- 
ratione frudus percipiendi , feu frui- 
tionis poffidcndx per adeptionem vir- 

* tutum , qux fuperat omnem mentis co- 
gitationem. Infuper debet femper ha- 
bere prx oculis id quod facit, &c agere 


quod agit , id eft , frequenter acquircn- 
dx virtutis intentionem renovare , ut 
fic occurrentibus paffim occafionibus 
cxcrccndx virtutis , tam adus internos 
ipfius , quam externos eliciat , nec ul- 
lam exerciti) tam fandi prxtcrmittat 
occafionem ;fic enim breviter ac facile 
virtus acquiritur. Denique debet quo- 
tidie virtutis alicujus, quam fpeciali- 
tcr tunc exercere decrevit determina- 
tos numero adus cliqere , fingulilque 
diebus fuam examinans confcientiam, 
confiderabit inter alia * an in hac fuerit 
parte fidelis. 


SECTIO. XIV. 

In ftatu vix iilujninaciva: , vir- 
tutes (unc in gradu fu- 
periori. 

SVMMAR1VM. 

1 84 In via purgativa virtm incipit Ap- 
parere. 

j8j In via unitio a cernuntur virtutes in 
gradu heroico. 

18 6 In via iUumtnattvn fiunt vimrtts in 
gradu fiuperiori. 

187 Probatur ratione. 

188 In gradu via tlluminativa. Quomo- 

do debeat virtue potentiae Mu- 
fi rare? 

189 Virtutes morales dividuntur in poli * 

tieaSy purgatoriae , & purgati ani - 
mi , & quid hac dtvifio virtutum 
fignifieet. 

D ico r. Licet virtutis exercitium fit 1 84 
omnino necefiarium , in toto vitx 
fp i ritualis , & pcrfccl ionis decurfu ; di- 
verfimode tamen datur in via purga- 
tiva , illuminati va , & uniti va ; nam in 
via purgativa virtus tunc exurgens de 
novo incipit per peccatorum evacua- 
tionem , per vitiorum eradicationem, 
per paffionum moderationem , ac per 
appetitus mortificationem , aliqualiter 
apparere. In via unici va cernuntur 
virtutes in gradu heroico, & fic poten- 
tias perficiunt , uc iam ab omnibus ex- 
ternis Iibcrx , ac in fc ipfis collcdx, 

Deo fua viter adhxreant, ac in ipfo quo- 
dammodo transfbrmatx , quadam in- 
choata bcatitudinc perfluamur. Reflat 1 $$ . 

nunc . 


Digitized by Google 


Trad.I 1 1 . Difput.II. SedlXI V. 1 1 3 


nunc dcmonflrandum , quod virtus in 
flatu vix illuminativx , fit in gradu fu- 
pcriori , qui iit medius inter infirmum 
vix purgati vx , ac vix unitivx , quod 
quidem fic oftenditur. 

187 Quia in hoc flatu vix illuminativx, 
tres animx potentix intelle&us , fcili- 
cec voluntas, fic memoria fuperiori quo- 
dam modo fc habent, quam fe habue- 
rint in via purgativa , fcd inferiori eo, 
quo fc habebunt in ftatu vix unitivx: 
ergo neccfle cft quod omnes virtutes 
morales inter fe connexx , aliter fe ha- 
beant in hoc flatu vix illuminativx. 
quam in primo ,5c ultimo , fcd in primo 
firmant potentias , ne decidant in pec- 
cata pafliones , fic appetitus , fic in ulti- 

f gg mo ut Deo adhxrcant , fic illo fruantur: 
ergo in hoc gradu vix illuminativx tali- 
ter debent potentias illuflrare , ut cordi 
tranquilitatem, ac menti profundam pa- 
cem contemplationi neceflariam relin- 
quant i fcd hoc non habent nift fine 
in gradu fuperiori , quam funt in via 
purgativa : ergo in ftatu vix illumi- 
nativx virtutes funt in ftatu fupe- 
riori. 

1 85 Unde D. Thora. 1 . 1. quafi. 6 1 jtrt.$. 
explicans hunc triplicem flatum virtu- 
tum correfpondentem triplici vix per- 
fcdionis , eas dividit in politicas, pur- 
gativas , fic purgati animi virtutes poli- 
ticas vocat virtutes, qux funt neceftarix 
ad vitia comprimenda, fic pafliones mo- 
derandas, iuxta exigentiam focietatis 
buraanx , qualiter reperiuntur in via 
purgativa : purgatorias vero vocat vir- 
tutes exemplares i fic divinas, hoc eft in 
divinam (imilitudinem tendentes. Vir- 
tutes vetb purgati animi appellat virtu- 
tes aflequentium divinam fimilitudi- 
nem, quas quidem virtutes dicimus cfle 
beatorum , vel aliquorum in hac vita 
perfe&iflimorum ,qui fciliccc ad ftatum 
vix unitivx pervenerunt. 


SECTIO XV. 

Cenis indiciis virtutes acquifica: 
demonftrantur. 

SVMMAR IVM. 

109 Ponitur primum indicium virtutis 
acquifta , & ex pluatur. 
Directorium m\ (licum. 


19 1 Ponitur fecundum indicium illius , df 
exponitur. 

191 Ponitur tertium indicium , dr demon - 
firutur. 

19 1 Ponitur quartum indictum & decla- 
ratur. 

194 £l*td facere debeat , qui in ftipfo ta- 
lia acquiftta virtutis indicta appre- 
hendit. 

Ico 1. Primum indicium .ac pcc- >£Q 
nitus evidens acquifitx virtutis in 
gradu perfe&o, fecundum quem in hoc 
ftatu vix illuminativx requiritur , cft fi 
quis videar fc facile , prompte , unifor- 
miter , conftantcr, ac delectabiliter cir- 
ca ejus maceriam operari , cum tamen 
prius difficulter , lente , difforraiter, 
inconflancer ac moefte circa eam ope- 
raretur. Et ratio cft , quia vinus cft 
habitus mentis j fed habitus ex propria 
natura habet quod inclinet cum fua- 
vitate , conflantia , fic prompcitudinc, 
fic uniformitate. Subjedum cui inhx- 
rctadobjedum illorum aCluum, quo- 
rum frequentatione genitus fuit : ergo 
cum quis in feipfo talem inclinatio- 
nem , facilitatem , promptieudinem, fic 
uniformitatem , fic deleclationem in 
operibus virtutum, expertus focric, in- 
dicium evidens eft , fe virtutes ex au- 
xiliis divinx gratix aequi fi vifTe , 8c fe 
eas in gradu pcrfc&o poflidere. Ita 
D. Bernard. Epift. 7 2. ad Ranald. ubi 
ait : ab (que dubio virtutem habet , 
qui non fe difficilem , (jr morofum ad 
ejus opera , fed agile , ac expeditum ad- 
vertit. 

Dico i. Secundum indicium aequi- * 9 l 
ficx virtutis eft carere prxcedcntium vi- 
tiorum impugnatione , fic importuni 
paffionum moleftia. Ratio eft, quia ea- 
dem vinus fic reprimit a&us vitij con- 
trarij , fic elicit adus oppofitos, quibus 
paulatim perficitur : ergo qui fe iam 
fencit carere vitiorum impugnatione, 
fic paffionum molefta importunitate, 
quibus antea premebatur , debet con- 
cludere fc divino beneficio , virtutes 
aequi fi vi fle, ac Deo benefactori gratias 
impendere. Permittit tamen aliquando 
Deus , quod in viris fan&iffimis inordi- 
natos materialiter paffionum motus vi- 
deamus, quos in ipfis relinquit : vel ad 
exercitium humilitatis, vel ad augmen- 
mc ntum meriti , fic tunc videntes eos 
ex cufare debemus , aut iufto pietatis 
motivo, aut furreptione, aut paffionis 
c oncitatx violentia. 

P Dico 



Digitized-by Google 



De via Illuminativa 


114 

Dico 1. Tertium iudiciumacquifi- 
tx virtutis eft cxada mandatorum Dei 
cuftodia , Sc in viris religiofis , rigida 
fuarum legum obfervantia , ciim enim 
Dei mandata fintdySirtutum adibus, 
& religiofx leges 'fint de meliorum 
bono , & illorum cuftodia pratfuppo- 
nat prxceflifle multos virtutum adus, 
ncccflario fcquitur quod mediis illis 
actibus adfint in anima virtutis ac- 
quifitatin gradu perfedo,quz fint prin- 
cipium aliorum actuum fimilium obfer- 
1 5 5 vaneix. Quartum tandem indidum ac- 
quifitx virtutis eft maximum in feipfo 
experiri dcfiderium proficiendi in vir- 
tute, nam virtus guftata , Sc poflefla de- 
fiderium fui guftantibus accendit , Sc 
uo magis guftatur , magis accendit 
efidcrium , cui inditio debet adjun- 
gi defiderium imitandi Chriftum , imi- 
tatio quippe Chrifti Domini in per- 
fcdiffimarum virtutum exercitio con- 
fidit. 

■94 Dico 4. Qui talia acquifitx virtu- 
tis indicia apprehenderit , in feipfo 
gratias primo Deo benefactori refe- 
rat , cujus auxiliis virtutem acquifi- 
vit. Deinde coram Domino totis 
vifceribus humilietur , qui negiigen- 
ti , ac inutili fervo tantum contu- 
lit beneficium. Denique nihil de fe 
ipfo ptxfumat , , ne deiidiofus efficia- 
tur , quafi totum fecerit , immo cre- 
dat fe vix incepiOe, 8c multo follicitior 
attendat acquifitam virtutem conferva- 
re,ac augere, Sc in via perfectionis ultra 
procedere , cum in ea non progredi, fit 
regredi. 


SECTIO XVI. 

De devotionis exercitio , quate- 
nus conducit ad contempla- 
tionem. 

SVMMAR1VM. 

195 Ponitur devotionis definitio , <jr de- 

clnrutur. 

196 Atfus devotionis , habet pro objeSo 

cultum Dei. 

157 Devotio ejl primus uti ut religio- 
nis. 

1 1)8 Contemplutio, <jr meditutio ejl taufu 


devotionis. 

159 Cuufu principnlis , cr intrinfeco de- 
votionis , ejl Deus. 

Ico 1. Devotio eft adus volun- 1 95 
tatis promptz , 8c parata: ad fa- 
ciendum quxeumque ad Dei fervi- 
tium ,& famulatum expeclant. Sumi- 
tur autem in hac definitione prompti- 
tudo ex parte fubjedi ad agendum, fed 
ex parte fubjedi in ordine ad aliquod 
objedum cui afficitur, Sc deftinat fe. Sc 
bxc promptitudo confidit in afFcdu, 

Sc amore , quo quis in exercitio affici- 
tur ad cultum , Sc obfcquium divinum, 
ctiamfi non cogitet , neque habeat 
promptitudinemcolendiihoc enim per- 
tinet ad adum reflexum ; non quo quis 
eft devotus , fed quo quis vult cfle de- 
votus , Sc prompeus. Hic aucero af- 
fedusnon dicitur devotio, quatenus eft 
ad aliquem particularem adum cultus, 
verbi gratia orandi, vel facrificandi, fed 
uc eft aifedus ad omnem cultum Dei, 

Sc ut roeliis explicetur , nihil eft 
aliud , quam affedus deliberatus cir- 
ca obfcquium divinum , quia quan- 
diu quis in neutram partem delibe- 
rat , nondum habet promptam vo- 
luntatem ad aliquid prxftandum ; 
poftquam vero decrevit , Sc delxbe- 
ravit , redditur voluntas prompta ad 
faciendum aliquid, Sc ita devotio con- 
fidit in promptitudine , quz fit adus 
delibcratus.Sc vocatur promptitudo de- 
: liberationisxprotnptitudo vero adagen- 
I dum, eft promptitudo habitus , vel dif- 
pofitionis potentia:, ut facili, Sc expe- 
dite agat. 

Dico a. Adus devotionis babet pro 1 9“ 
objedo cultum Dei , fed ficut ad ju- 
ftum cultum offerimus Deo diverfas 
materias , ut per orationem offerimus, 

Sc fubjicimus intclledum Deo i per 
adorationem, corpus; per facrificium 
externa bona , fic per devotionem of- 
ferimus voluntatem , qux quia eft pri- 
mum quod offertur in obfcquium ali- 
cujus , ideo ponitur a D. Thom. 1. a. 
Huujl.ii. urt. 1. Primus cultus religio- 
nis , igitur , adus qui habet pto mate- 
ria oblata in ordine ad cnlcum , Scobfe- 
quium Dei , voluntatem propriam , di- 
citur devotio , quafi applicatio qux- 
dam voluntatis ad obfcquium , in quo 
differt ab amore D.Thom. 1: . quufl.Si. 
urttculo 1. ud 1. qui amor tradit . Sc 
applicat voluntatem alteri per modum 
uuionis , Sc affedus ; devotio autem 
per 



V 


Digitized by GoogI 


Tra&.III.Difp.II.Se&XVir. 115 


per modum oblationis ad obfequium, 
quali redigendo voluntatem ad fervi- 
dum alterius. 

Dico j. Contemplatio , & medita- 
tio eft caufa devotionis. Ita D- Thom. 
a. z. qua fi. 81. art. 3. & probatur ex 
pfal. 38.10 meditatione mea exardefeet 
ignis. Nam meditatio eft caufa ignis 
fpiritualis \ fed ignis fpiritualis caufas 
devotionem : ergo meditatio , &. con- 
templatio eft caufa devotionis. Contir- 
matur, quia caufa extrinfeca principa- 
ipp lis devotionis, eft Deus 5 fed per medi- 
tationem concipit homo quod fe tradat 
obfcauio Dci.&hxcconfidcratio exci- 
tat dilcifionem, qua: clt devotionis cau- 
fa : ergo meditatio , & contemplatio eft 
caufa devotionis. Sed de his vide fufius 
N. P. Fr. loanncm a Cruce fub fi». hb.y 
afcenf tu montis Carmeli. N. Philippum 
a Sandill. Trinit .fart. 2 .truci, i.difcurj .4. 
fer totum. 


SECTIO. XVII. 

Inftru&iones Dircdiorum fpiri- 
rualium , funt utiles ad ducen- 
dam animam ad contempla- 
tionem , fi fint necefiariat , fc- 
cus fi fint luperflu*. 

SVMMARIVM. 

200 Dtreftorquid facere debeat pofiquaw 
fe creta cordis Jut dijapuli cogno- 
vit. 

10 1 Debet Dire lior curare , ut cjtu difei - 
fuit pritu in via activa exercean- 
tur , quam ad contemplationis fafii- 
gium afeendant. 

101 Maxime debet attendere perfonas 
cum quibus converfatur cjtu dtfei - 
fultu. 

203 Tent at tones quae folent habere inci- 

pientes , viam perfctlionis in com- 
muni viventes. 

204 DireHores ab omni flecte lucri , (jr 

avaritia debent carere . 

205 Nimia familiaritas inter directo- 

rem , or cjtu difctpulum , praferttm 
fi fuerit femina , efi vitanda , cr 
cur. 

10 6 Infirucfiones fuper iorum funt uti- 
les quando funt neceffari a , fectu 
fi fint Juperfina , & cur ? 
Directorium Mylticum. 


107 Omnis excejftu vitandus efi in con- 
Jultatione Directoris fpiritualis. 

D ico 1 . Ubi Director ab anima eru- 
dienda fecreta cordis acceperit, 
ad ejus informationem procedere de- 
bet , &. in primis debet infiftere ,ut vi- 
tia curentur , & extirpentur > deinde 
virrutes plantentur in anima fui difei- 
puli : iuxta illud lercmix : Pofitite , ut 
evelles , (jr dijfipes , cr plantes ^propterea 
frater exactam confejjionem peccatorum, 
quam generalem oportet , fi invalida 
alia fuerunt , vei de confilto in ajfumptio- 
ne altcujus fiattu , vel mutationis vita ad 
perfectionem tendendo omnes quoque incli- 
nationes. Debet director fpintu> agtiof- 
ccrc , dirigere quoque debet difeipu- 
lum , ut exerceatur in Schola mortifi- 
cationis , Sc exercitationibus vita: a&i- 
vx , & ubi haec omnia , qux ad vitam 
purgativam intcrccllcrint, ad contem- 
plationem excitet , in ferventibus defi- 
deriis , Sc orationibus , inltruendo , do- 
nec polt illuminationes has perveniat 
ad unitivam , in qua clt fummus con- 
templationis gradus. 

Dico 2. Qui alios in via Dei in- 
ftruuntad profectum fpiritualem no- 
tent cum Cactan. 1. x.quafi. 1 8 x. art. 1 . 

diligenter efficiant , ut prius in via 
acliva exerceri faciant , quos edocent, 
fcu initruunt , quam contemplationis 
faftigium luadeanc > oportet fiquidem 
prius palliones domare habitibus man- 
fuctudinis , patientia: , libcralitatis , & 
humilitatis, &c. fcdarc.quam ad con- 
templativam afccndat , Sc ob defectum 
hujus, multi non ambulantes , fed fal- 
tantes in via Dei , poltquam multum 
temporis, vitx fui contemplationi de- 
derunt , vacui virtutibus inveniuntur im- 
patientes iracundi, fi in hujufmodi tan-» 
gantur , & propterea tales nec a&ivam, 
nec contemplativam , neque ex utro- 
que compofitum habuerunt , led fuper 
arenam fabricarunt $ & utinam non fit 
frequens defedus iltc. Hxc Cactanusj 
a tectis enim , &ynon a fundamentis 
caperunt xdificare , &c propterea non 
potuerunt confummarc. Unde vigi-. 
Icnt confcllarij , nec omni vento afluc- 
tx vifionis , &. hujufmodi movean- 
tur , nili viderint fuum difcipulum 
morcilicatum , paflionibus ledatis 
per viam purgativam incidilTe , & vir- 
tutibus ornatum , & non per faltum ad 
concemplationis mon*»m evcnille. 
Inftrucndoium quoque voluntatem 
P 2 frangere 


ico 


101 


Digitized by Google 



1 1 6 De via Uluminativa 


frangere curet , fic ut fentemix cedant 
propria: , fic nihil fine obedientia agant 
in his qua: tam praecepta, quam con- 
cilia, & pcrfcflionem iuxta regulas tra- 
ditas a fandis fpedat. 

aoz D ,c <> 3. Dircdor maximi attende- 
re debet , cum quibus convivit ejus 
difcipulus , maximi fi fuerit mulier, 
ex convidu namque , fic converfationc 
fodalium, mala:, vel bonx fornix vir- 
tutum vel vitiorum mentibus humanis 
imprimuntur , ut ait Senec. Sc D. Hic- 
ronim. dicebat opufcul. ad Rufttcum mo- 
nachum. Si es in Monafterio clauftra- 
lis , ad hoc tendit oratio, ut doceant te, 
non tuo arbitrio dimittendum , fed vV 
vere debere in monafterio fub una 
difciplina patris , confortidque multo- 
rum, ut ab alio difeas humilitatem, ab 
alio patientiam , non facias quod vis, 
comedas quod iubcrjs , fubiic iaris cui 
non vis, lapfus ad ftratum venias , am- 
bulanfquc dormites , fic nondum ex- 
pleto forano furgere compellaris. Pro- 
pofitum monafterij timeas , ut Domi- 
num diligas ut patrem , credas tibi fa- 
lutarc quidquid ille prxeeperit ,ne de 
maiorum fententia dubites > cujus offi 
cij eft obedire , Sc implere qux iufta 
funt , dicente Moifc : A udi ifrael , er 
tace , tantis negotiis occupatus , nattis 
vacabis cogitationibus , er dum ab uno 
tranjis ad altud , opufque fuccedtt operi , 
illud folum mente tenebis , quod agere 
compelleris. Huc ufque Hicronimus. 

ae-j Dico Subtilis, grandilque ten- 
tatio in communi viventes vexare (o- 
let , ut in ccenobio privatam, vel eremi- 
ticam vitam eligere velint , ut commu- 
nitatem bene ordinatam fugiant. Fa- 
teor optiflimum. efle confilium viris 
iam pcrfe&is , maxime orationi deditis 
aliquando ad hanc eremiticam vitam 
confugere , ut fit in noftra religione j 
illis tamen , qui parum funt in virtuti- 
bus radicati , maxime periculofa eft 
hxc vita eremitica. Et ratio ell; , quia 
ut dixit cum Ariftotel.r./o///.D.Thom. 
%.i.quaft.iS 9 . art. i. ille qui aliis non 
communicat , ell beftia , aut Deus , 
id eft divinus vir. Non vult D.Thom. 
vitam eremiticam reprehendere, cum 
maxime fit laudabilis , fed docere quod 
vita folitaria debite aflumacur j nam 
cum hxc vita prxemineac fociali , fi 
abfquc prxcedenti exercitio afiumatur, 
periculofiflima eft , ut ait Sapiens : Va 
Joli , quia non habet fublevantem fe , nifi 
per divinam gratiam fuppleatur , ficut 
* 


fxftutn fuit cum B. Antonio ,dr Beneiilio. 
Hic Divas Thorius. 

Dico 5 . Directores ab omni fpccie 
mala avaritiae , 8t lucri , cavere debent, 
ut incelligac inftruendus eos imitari 
Apoftolorum, ejui dicebat : Nolo vtflr», 
fed vos. Multb periculofius sil fi dirc- 
<ftor vitx fpiritualis, ita rei familiaris, 

Sc perfonx curam fufeiperet , ut a ma- 
tre, vel patre feiungeret etiam fubfpe- 
cie orationis vel aptioris, Sc quietioris 
vitx ad contemplationem , fice. Etiamfi 
mulier influenda pudicitix , fic om- 
nium virtutum choro vallata fk, fu- 
gienda femper eft , nam, ut ait Ambro- 
fius i. Officiorum feminam , quam bene 
videris converfantem mente dthgc , nen 
corporali accejfu frequentes , nemo mtles 
cum uxore pergit ad bellum > & alibi fe- 
minarum cum clericis nullo patio coniun - 
Cia , permittitur converfatio , ianua Dia- 
boli , vita iniquitatis. Scorpionis percutio, 
novumque genus eft fcemina 5 cum proxi- 
mat ignem , afcendtt : nam quamvis ve- 
rurrt principium videatur ejfe parum fre- 
quens , tamen familiaritas domefticum eft 
periculum , deleti abtle detrimentum , & 
malum occultum bono colore depilium. 
Unde dicebat Augtiftinus. Fcemina quo 
fandiores futlt , eo magis alliciunt & fub 
pretextu blandi fermonis , immifeet fe vi- 
fus impiijfima libidinis , crede mihi , Epi - 
fcopus fum y Epifcopum loquor , non men- 
tior cedros libant , hoc eft , contemplationis 
alrijpma , homines , c jr magnos pr alatos, 
fub hac (fecie corruiffe repert. Hxc Au- 
guftinus. 

Hinc fit , quod licet inftruftiones ic6 
fuperiorum , vel confeflorum , vel di- 
rectarum Ipiritualium fint utiles, quando 
funt necdlarix/xpius tamen funt fuper-. 
flux,8c quamvis maius appareat pericu- 
lum illas contemnere tempore neccfii- 
tatis j eft tamen aliquale periculum illas 
quxrere, dum non urget neccflitas. Sunt 
enim aliqux perfonx pietati confecratx, 
qux prxeextu devotionis , prxfcrtim 
mulieres, plus nimio fuosdire&ores fre- 
quentant , mille proponunt ineptias ,ac 
dubia inutilia , quibus Dirc<ftorcs com- 
placere volentes , fic fibi nocent , fic 
illis , quam melius foret, fi Direftarcs 
illas tantum de rebus ad falutem neccf- 
fariis , iuxta cujufque flatum inftrue- 
rent , fic alia fuperfiua, ac inutilia , di- 
mittentes praxim potius virtutum, quam 
fpeculationem fuaderent. Ex hoc etiam 
maiora folent mala contingere , nam 
ex nimia familiaritate , qux in fi milibus 
conferemus 


T ra &. III. Difp.I 1 1 . Sed. I. 117 


conferendis contrahitur, patitur ex una 
parte conidmpcus , nam vulgi dicitur: 
nimia familiarius , parit contemptum; 
ex alia veri parte lenfualis affectus re- 
vivifeit , Sc utrumque eft maximum 
malum , & perfectionis impedimen- 
tum. 

ao7 Concludamus igitur ,& quafi certam 
proponamus doitrinam , quod ficur ne- 
ccli.irium e{V in dubiis confcicntix Di- 
reftorem fpiritualem confulere , ne fu- 
perveniendbus anima: dubiis in medio 
iiftat itinere , & non progrediendo re- 
grediatur , vel etiam ne decipiatur a 
D. e mone , 8c pereat ejus inficfiis , ubi 
fc tutam arbitrabatur ; fic etiam necef- 
farium eft in tali confultadone , propter 
adductas rationes , fuperfluitatem , & 
exceftum vitare, ne devotio diminua- 
tur , k tranfeat inaffedlum cordis. 

i$t ^ '■ ; rfi i$* fla SS 

DISPUTATIO III. 

De illummatione pafrva , tam 
fartis cognofcttvva, quam af- 
feftiv a tn contemplatione fu- 
pematurali , & tnfufa. 


SECTIO I. 

Quid fit contemplatio fupernatu- 
ralis , &L infufa ? 

SVMMAR IV M. 

108 Cur contemplatio fupernaturalis di- 
catur infufa , exponitur. 

209 Ponttur definitio contemplationis fu- 
pematuralis infufa , & explica- 
tur. 

1 1 o £uid requiratur ut contemplatio di- 
catur fuper nat aratis, exponitur. 

2 1 1 Lux fupernaturalis contemplationis 
?tan ntfi perfetfe purgatis , ac mun- 
dis mentibus communicatur. 

ic8 T}Ro hujus fedionis intelligentia,no- 
1 tandum eft quod contemplatio fu- 
pernaturalis , non dicitur infufa , eo 
quod adus ipfe contemplationis i Deo 
immediate infundatur j hoc enim eft 
impoffibile, nam cum adus contempla- 


tionis fit adus vitalis , debet procedere 
b principio intrinfcco vitali , nempe ab 
intellcdu contemplantis , fcd dicitur 
infufa , quia principium proximum il- 
lius fcilicec donum intclledus , vel fa- 
pientix ^ Deo immediate infunditur, 
vel quia ipfc contemplationis adus , ita 
fuavis & delicatus xft , quod intelledus 
agere fe non prxeipiat. Unde potius 
divina patiens, quam agens dicatur, & 
adum contemplationis per infufionem 
recipere , non autem elicere credatur. 

His fuppofitis. 

Dico 1. Contemplatio fupernatu- xe$ 
ralis , & infufa eft prompta, 8c clara 
cognitio furnmx Deitatis , vel ejus cf- 
feduum ab intclledu , vel fapientix 
dono proveniens. Hxc deferipeio con- 
venit omni contemplationi lupernatu- 
rali, five infimx, fi ve medix, five fu- 
premx , ut infra declarabitur. Dicitur 
■clara cognitio a dono intclledus, vel 
fapientix dimanans , ut contemplatio- 
nem acquifitam excludamus , quxprx- 
terquam ab habitu prxdidorutn dono* 
rum , non dimanat , non ita prompte* 

& clara ad divinorum intuitionem af- 
furgit , nam illa meditatione permifla, 
ad veritatis afpedum , non fine labore 
confcendit 1 hxc ver6 quafi in idu 
oculi omnia creata tranfeendens , fupra 
divinitatis mentem , i Deo ipfo rapi- 
tur. Quomodo autem hxc infufa con- 
templatio procedat a dono intelledus* 
quomodo a dono fapientix , vel ab alio 
altiori principio , vel 4 fcientia infufa) 

& di fierent iamqux datur inter hxc do- 
na, infra fiifius dicemus. 

Dico 1. Uc contemplatio dicatur 2 10 
fupernaturalis , non fufficit ut per viam 
fidei fupernaturalis procedat, ut proce- 
dit contemplatio acquifita , nam fides 
folum concurrit ad talem adum remo- 
te , & extrinfcce ex parte objedi , & 
non ut principium proximum intrinfe- 
cum elicitiuum , ut patet in afccnfil 
Theologico, qui per habitum Theolo- 
gicum immediate procedens , & me- 
d iate per habitum fidei aftentientis prin- 
cipiis fidei , non eft ab ipfis fupernatu- 
ralis, fedeft ab illo naturalis ^ quia d 
principio proximo elicitivo , modifica^ 
tur , & ad ordinem naturalem deprimi- 
tur ) nos autem loquimur de contempla- 
tione intrihfcce , & quoad fubftanciam 
adus fupernaturalis , 8c non tantum ex 
parte objedi , qux ut talis fit , requiri- 
tur quod procedat immediate a princi- 
pio elicitivo fupematurali , hoc autem 
p 3 princi 


V 


Digitized by Google 



1 18 De via Illuminativa 


principium in contemplatione infufa 
eft aliquod donum Spiritus Sancti , vel 
aliqua fcientia infufa, vel aliud lumen 
fuperius, ut infra dicemus. 
m Dico 3. Hxc lux contemplationis 
fupcrnaturalis non nifi perfede purga- 
tis , ac mundis mentibus communica- 
tur. Ita D. Gregor, lib. 14. moralium . 
Dionifius Cartufianus fonte lucis 
eap. H. Nam cum Deus Iit eflentialiter 
fapientia infinita , & lux fplendidillima 
non nifi perfecte purgatis , ac mundatis 
mentibus communicatur * quando ta- 
men videt animam praedicto modo pur- 
gatam humilitate, patientia , czccrfique 
virtutibus informatam , veritatifque 
avidam , & fonti fapientix inhiantem, 
aedefe perilluftrari affectantem, mox 
vultum fumo fuper eam illuminat , fa- 
pientia: radio eam clarificat, fcipfum ei 
prxfolito clarius gloriofiufque often- 
dens , atque incrcatx, & occulta fa- 
pientia, ita ut ea qua: fidei funt , ratio- 
nefque credendorum , & nexum , ac 
ordinem credibilium fubtiliter ipccule- 
tur , ita ut Ixtabunda , ac grata men- 
te decantet cum Pfalmifta 15. Bene- 
dicam Dominum qui tribuit mihi intcl- 
lettum. 


SECTIO II. 

Dc quatuor caufis contempla- 
tionis infufa:. 

SVMMAR 1VM. 

■l 1 1 Quid fit fubjetfum quod , feu caufa 
materialis contemplationis infufa , 
explicatur. 

x 1 3 Quod fit illius fubjeclum quo demon- 
firatur. 

1 14 Quid fit illius caufa formalis , expo 
nttur. 

x 1 j Qua fit ejus caufa efficiens , ofien- 
dttur. 

x 1 6 Qua fit ejus caufa finalis , decla- 
ratur. 

P Ro hujus fedionis intelligentia no- 
tandum eft , quod cum cuilibet 
enti , quatuor caufx aflignentur , fcilicct 
materialis , formalis, efficiens , & fina- 
lis j necefle eft ut hujufmodi caufas con- 
templationi infufxafligncmus. His fup- 
poiitis. 


Dico 1. Caufa materialis, feu fub- u x 
jcdum quod contemplationis infufa:, 
eft natura intcllcdualis , five fit divina 
Angelica , vel humana. Subjectum 
quo eft poccncia qua contemplatur, qux 
eft intellectus , qui dicitur oculus men- 
tis , non fecundum fua naturalia tan- 
tum , fed ut illuftratus donis Spiritus 
Sandi , &. ad ordinem gratia: per hu- 
jufmodi dona fublimacus i quamvis au- 
tem contemplatio procedat ab intel- 
ledu , tc in co repenatur , utpote 
adio immanens , cujus eft idem fub- 
jedum quo elicitivum , & lubjedum 
quo receptivum : attamen fi vere fu- 
pcrnaturalis eft , in ipfam influit volun- 
talem j eft enim virtualiter tranliens in 
aliam potentiam cjufdem luppofiti. Ita 
D. Thom. z. i. quafi. 1 80. art.\ , ht ra- 
tio eft , quia nafeitur cx char itate , & 

Dei amore, & ad idem terminatur* unde 
mirabilis eft in contemplatione circu- 
lus j amor namque Dei ad ejus con- 
templationem excitat , qux contem- 
platio maiorem parit amorem erga 
ipfum Deum , cujus pulchritudi- 
nem , ac bonitatem in contemplatione 
videt. 

Dico z. Caufa formalis contempla- 114 
tioniscft fimplex intuitus divinx veri- 
tatis, ut diximus feli, praced. per hoc 
enim conftituitur contemplatio in luo 
cfle formali, & confticutivo y adeam ta- 
men requiritur lux fupecnaturalis cx 
parte potentixcontemplativx , & ma- 
nifcftatio ex parte objedi , cum enim 
contemplatio, fit adio fupcrnaturalis, 
non poteft nifi a principio fupernaturali 
clici , nec objedum attingere, nifi de- 
bite propofitum, ac manifcftatum.Caufa 1 1 5 
effictcns contemplationis infufx , eft 
Spiritus Sandus cum luis donis , & in- 
tellcdus creatus talibus dotibus illu- 
ftratus. Et ratio eft , quia ad omnes 
adiones fupcrnaturales cujuicumque 
crcaturx concurrunt Deus, &i ipfa crea- 
tura : Deus ut caufa proxima per virtu- 
tem fupernaturalem crcaturx commu- 
nicatam , qux eft totalis virtus agendi 
proxima , creatura vero folum concur- 
rit radicaliter vitaliter , concurrit ta- 
men ut vera caufa principalis , & non 
ut inftrumentum, quia licet intelledus 
concurrat ad aliam adionem , ut mo- 
tus a dono illo fupernaturali , per mo- 
dum cujufdam morionis tranfeuntis , Sc 
non per modum habitus ■, concurrit ta- 
men ab intrinfcco , fiquidem concurrit 
adionc vitali, qux neecilario proccdic 


DigitizQd by Google 


Trad.IILDirp.nl Sed.II & 1 1 1. i . 9 


* principio incrinfeco virx , non folom 
uc moto , fed etiam ut elevato ad actio- 
nem contentam intra latitudinem fui 
objefli j nam Deus etiam utiotelligibi- 
lis , contemplatione (upcroaturali con- 
tinetur intra latitudinem objeci exten- 
fivi noftri intcllettus. 

16 Dico 3. Caufa finalis comempla- 
cionis infiifz eft finis ad quem ordina- 
tur , vel proxime , ac immediate , five 
ab intrinfeco , & remote , ac mediate; 
five ab extrinfeco. Finis proximus , Jc 
immediatus , &. intrinfecus contempla- 
tionis infufae eft objedum , fcilicet 
Deus ipfe cum fuis effeftibus fuperni- 
turali lumine, & modo fupcrnaturali 
cognitus. Finis remotus , tc mediatus, 
& exirinfecus contemplationis infufi, 
eft intima arcana , 8c felicifiima animae 
contemplativa cum Deo per amorem 
fruitivum unio , hzc enim mirabilis 
creatura rationalis unio cum Deo per 
amorem fruitivum ,actransfiarmativum, 
eft totius vita fpiritualis intentus, ac 
praefixus a Deo finis , cujus delitiatfunt 
efle cum filiis hominum. 


SECTIO III. 

Dc proprietatibus , & effeftibus 
contemplationis fupernatura- 
• lis , & infulae. 

SVMMARIVM. 

117 Declaratur prima propriet* contem- 
plationis. 

2 1 8 Secunda proprietas illitu exponi- 
tur . 

1 1 5 Tertis illitu propriet st declara , 
tur. 

110 Contemplationem fdpiffime dele elatio 
confequitur. 

x 1 1 Effetius contemplationis fuperuatu - 
ralis enumerantur. 

D ico 1. Sanctus Gregor i us fu per 
Exechielem homil. 1 4. Proprieta- 
tes divinx contemplationis refert di- 
cens. Vita contemplativa amabilis val- 
de dulcedo eft, que Juper femetipfam ani- 
mam rapit , calefha aperit , ftintualia 
mentis oculis patefaciens. Harum igitur 
prima eft , qux per femetipfam ani- 
mam rapit , ut lignificec non quamcua- 


que elevationem mentis in Deum, 
efle contemplationem fupernacuralem, 
fed illam tantum , in qua anima illuftra- 
tionibus donorum Sp : ricus Sandi prx- 
tada,non humano, fed divino potius 
modo rapitur ad divina» rapitur inquam' 
non raptu violento , 6 c ccftatico , fed 
quando media Spiritus Sandi motione 
ad aeternorum contemplationem fuavil- 
fime trahitur , ita ut elevatio non tam 
adiva ,qtiam pafliva , non tamen exclu- 
dens arbitrij noftri libertatem omnino 
videatur. 

Dico 1. Secunda proprietas contem- 1 1 8 
piationis fupernaturalis eft fufpenfio, 
qux nihil aliud eft , quam quxdam 4 
rebus terrenis ad Deum , qux Dei 
funt , quafi violenta elevatio , de qua lo- 
quutus fuit lob, qtiandb dixit : Sujpen- 
dtum elegit anima mea , & mortem om- 
nia offa mea , quafi diceret , optavi mor- 
tem omnium inordinatarum aftedio- 
num,ac anim.c paffionum , & earutn 
omnium oblitus , ac fi eflem mortuus, 
elegi fufpcnfionemd rebus quibufcun- 
que creatis, ut animus fic elevatus divi- 
na poflet commodius intueri , ita expli- 
cat D. Gregprius bunc locum lob. 8. 
Moralium capj.dicens : Suffendium ele- 
git ut offa moriantur, quia dum mentis in- 
tentio ad altum fe [ablevat, omnem tn fe 
fortitudinem vita exterioris necat. Hxc 
autem fufpenfio , quamvis alias dulcif- 
fima videatur i non incongrue violenta 
dici poteft , non abfolute ,fed infpcdo 
bominepoft peccatum lapfo , cui velut 
connaturale eft rebus vifibilibus ac ter- 
renis ccnacifliine adbxrerc. 

Dico 3. Tertia proprietas contem - 9 
piationis fupernaturalis eft cxleftia 
aperire , quia ille fpirituscjufdem exci- 
tatur , magnificas ianuas cocli aperit, 
magnitudinem , multitudinemque di vi- 
ciarum (apientix,& fcientix Dei often- 
dit mentibus contemplativis, ac ingrcC- 
fis illis profundi (lima fux 'glorix arcana 
revelat , uc fccic S. loanni Evangclift. 
Apocalip. 4. cui apercum fuitoftium in 
cxlo , 8c vox quxdam tanquam tuba 
dixit : Afeende huc , (jr oftendam qua 
oportet fieri: pofthxc,qui cum pare- 
ret vocanti ftatim ait : fui in ftirttu, hoc 
eft, in illum locum ingreflus, unde 
aperire cxlum , divina penetrare , eft 
proprius eftedus doni intellcdus j eft 
enim veluti clavis aurea, qux corti- 
cem fenfibilium aperiens chelauros , & 
divitias Dc» omnipotentis intus la- 
tentes manifcftat , ac ufquc ad ipfum 
Deum, 


120 De via Illuminativa - 


Deum , pure , ac nude confpiciendum 
pertingit. 

xio Dico 4. Contemplationem fx pif- 
fime delc&acio confequitur , nam cum 
contemplatio fupematuralis fxpiflime,8c 
ut io plurimum Afapicncixdono proma- 
nat , qux miram dulcedinem caulae, nc- 
cefle eft, ut voluptas maxima cx con- 
templatione procedat , quare merito 
D. Gregor, homil. 14. in Ezcchiclcm uc 
fupri contemplationem , non tam de- 
lcdabilem, quam ipfamdelcdacionem, 
& dulccdicem , inquit , Contemplat i va 
vita , amabilis valde dulcedo ejl , nam 
cum Jit fumma Deitatis intuitus , & con- 
verfatio mentis cum 'Deo , non potejl non 
conjunftam habere dulcedinem valde ama- 
bilem j dicitur enim fapientix 8. J£uod 
hac divina Sapientia , tam dulcis , dr fua- 
vts ejl , quod non habeat amaritudinem 
converfatio illius , nec tadium convittus 
iUtuSyJed latitiam, dr gaudium. 

2 xi Dico 5. Effcdus fupematuralis 

contemplationis prxeipui funt , adtbira- 
tio , deledatio mentis , nova illuftratio, 
ardentidima, ecftatica, & anagogica di- 
ledio , id cftfurfum ducens ac rapiens 
ad divina , aliquando etiam provenit 
ex contemplatione inacftimabilis quae- 
dam iucunditas , qux iubilatio dicitur 
ad omnes virtutum fundiones,mira ani- 
mi agilitas , ac promptitudo, ac demum 
alij multi , de quibus tertia parte hujus 
operis fpecialiter , ac figillatim opportu- 
nius agemus , 8c nunc brevitatis causa 
omittimus. 


SECTIO IV. 

Debent omnes ad contempla- 
tionem fuper naturalem aipi- 
rare. 

SV MM AR1V M. 

m Bonum dividitur in honeJlum,utilCydr 
deleti ab ile. 

213 Quid unumquodque illius impor- 
tet ? * 

1 14 Contemplatio fupernatura lis habet 
hanc triplicem rationem b oni. 

215 Contemplatio tam ex parte principij , 
objetti , dr finis , quam ex parte 
fubjetit , & fui ipfius ejl honefitf- 
Jima. 


11 6 Contemplatio ejl bonum omnium uti- 

lius. 

1 17 Nihil ejl deletlabilius athi contem- 

plationis. 

128 Ponitur quadam objeflio , dr folvi - 
tur. 

229 Omnes pracipu } qui ex obligatione 
flatus ad illam obligantur , de- 
bent ajpirare ad contemplatio- 
nem. 

Ro hujus fcdionis imclligentia, no- 222 
tandum eft , bonum dividi in ho- 
neftum , utile , & dcledabilc. Bonum 
honeftum dicitur , quod propter fc- 
ipfum defideratur. Vtilc quod non ha- 
bet in fc quatenus tale aliquid ratione 
cujus dcfiderctur , fcd defideratur pro- 
pter aliud, ficui fumptiomedicinxama- 
rx. Bonum deledabile , eft illud quod 223 
ut tale , nullam habet aliam rationem 
appetibilis , nifi deledationis , cum ali- 
quando fit & noxium , U inhoneftum. 

His fuppofitis. 

Dico 1. Contemplatio fupernatu- 224 
ralis habet hanc triplicem rationem bo- 
ni j eft enim plurimum honefta, utilis, 

& deledabilis : ergo omnes fideles de- 
bent ad illam afpirare tanquam ad opti- 
mam partem juxta illud didumChrifti: 
Mana meliorem partem elegit. Antece- 
dens pacet , quia contemplatio , tam ex 
parce principij , objedi , & finis , quam 
ex parce fubjedi , U fui ipfius , eft ho- , 
neftiflima : ergo maximi ab omnibus 
appetenda eft. Probatur difeurrendo 215 
per omnes panes antecedentis , quia 
contemplatio habet pro principio Spiri- 
tum Sandum , proobjedo Deum , pro 
fine habet cum Deo intimam unionem 
fruitivam j pro fubjcdo habet intcl- 
ledum hominis, elevatum Spiritus San- 
di donis > ipfain fc eft adus perfedifli- 
musjfed nullum poteft efle principium 
honeftius , nec aliud^ poteft cfleob- 
jedum honeftius quam Deus, nec ho- 
neftior finis quam illa intima unio ani- 
mx cum Deoj nec honeftius fubjedum 
quam incelledus : ergo contemplatio 
ex omni parte , eft bonum fumme ho- 
neftum. 

Quod autem fit bonum omnium uti- 216 
lius , etiam liquet , quia homo per con- 
templationem plurima acquirit merita, 
quibus ad xternx glorix beatitudinem 
conducicur.Tum quia merita vitxcon- 
templativx , maiora funt , quam vitx 
adi vx,$c ideo Marcha poftulabat a Do- 
mino uc mitteret Mariam , qux eam 
adjuvaret. 


■ 


Di^rtized by Google 


«I. 

»- 






TradUIl.Difp.III.Se£LlV.& V. 


m 


adjuvaret. Tum quia maiorem utilita- 
tem affert E ede fi x Dei. Tum quia viri 
contemplativi plus illam adjuvant fuis 
orat ion ibus, quam Prxdicatores fua prx- 
dicatione. Tum quia fulgent in Eccle- 
fia fua laudabili vita , & maiori copia 

21 y miraculorum : ergo. Quod autem ni- 
' hil fit delectabilius aCtu contemplatio- 
nis, etiam liquet. Tum quia illius prin- 
cipium , & objectum cfl Deus j ejus fi- 
nis cfl unio cum Deo, ejus fubje&um 
cfl intellectus illuftratus, ipfa fecun- 
dum fc etiam efl dulciflima , cum in 
quadam quiete , & vacatione divina 
confidat, iuxta illud Pfalmi45. Va- 
cate , & videte , quoniam ego fum 
Dem : ergo omnes debent afpirare 
ad contemplationem ut meliorem par- 
tem. 

118 Nec obdat quid contemplatio fu- 
pcrnaturalis fit maxime difficilis , & pe- 
riculofj,cum fxpe Diabolus fc transfor- 
met in Angelum lucis , & plurimos de- 
cipiat. Refpondccur namque quod 
non cd t.im difficilis quod non poflit in- 
tendi ab hominibus cum plurimos vide- 
rimus , maxime contemplativos. Peri- 
cula autem etiam plurima funt in vita 
activa , ut enumerat Paulus z. ad Co- 
rinth. 1 . Periculis fluminum , fericulis ex 
genere, &c. Et licet aliqui invenian- 
tur decepti in hac via , plurcs funt qui 
decipiuntur in via aCtiva , fed ifti pro- 
pter fuam raritatem, ideo magis noti, 
& admirabiles funt cum alias a Dx- 
monc feducli in via a&iva , multo pu- 
riores fint.Dcbent igitur omnes ad hoc 
exercitium afpirare, nec debet quifquc 
£ fua imperfectione retardari , quin po- 
tius confideret, quod Deus imperfectis 
aliquando fublimem contemplationis 
gradum roifericorditcr, ac libenter con- 
cedit , ut eos perficiat , & alios ad tam 
fanclum , tam utile , tamque iucundum 
contemplationis exercitium excitet , &c 
perducat. 

Dico 1. Quamvis omnes debeant 
ad contemplationem fupernaturalem 
afpirare, & media proportionata ad eam 
comparandam adhibere , maxime hoc 
debent facere , qui ex proprio inlbituto 
ad illam obligantur. Ad dire&orem ta- 
men vitx Ipiritualis pertinet ut eos 
quos dirigit , pro cujulquc capacitate, 
&: aptitudine , vel in?mediate contem- 
plationis exercitio , vel ad vitx a&ivx 
optra magis, aut minus occupando, 
mediate tantum contemplationi prepa. 

• ree , non enim omnes aque funt apti 
Dire £t ortum Myflicum. 


ad contemplationem , ut experientia 
conflat. 


SECTIO V. 


34 . 


De mediis quibus ad contem- 
plationem fupernaturalem per- 
venitur. 


S VMM A R IV Ai. 


130 Contemplant 1 fupernamrnlis tnfttfn 

efl donum Det , cr gratia particu- 
laris , qu.e noflro labore comparari 
non potefl. 

131 Deus iuxta eujufque diflofltionem , 

grattam contemplationis fup er natu- 
ralis concedit. 

1 3 z factent t quod infeefl, Deus non de - 
negat gratiam , 

Z33 Opera Dei funt perfetfa. 

z 34 Vt homo perveniat ad contemplatio- 
nem fupernaturalem ex parte Dei , 
requiritur quod Deus animam vo- 
cet , dr excitet. 

z 35 far parte anima requiritur munditia 
cordis. 

z 3 6 JVui ad contemplationis Divina fon- 
tem attingere deflderat , debet ab- 
flrahere mentem fuam ab ex terto, 
rtbus. 


P Ro hujus fe&ionis intelligcntia.no- 
fandum cfl contemplationem fu- 
pcrnaturalcm, Sc infulam , clle donum 
Dei , & particularem gratiam , qux ne- 
que induflria noflru, neque labore com- 
parari potefl. Non enim potuiflet Moi- 
fes ad montem afeendere , neque in- 
gredi caliginem, ubi vidit, & contem- 
platus cfl Deum , nili Dominus prius t 
cum vocalTct , ut dicitur Exodi 14. Vo- 
cavit Motfem Dominus de media caligi- 
ne , licet tamen totum hoc fit benefi- 
cium fpcciale Dei , ipfe Dominus be- 
nignus , & mifcricors, iuxta eujufque 
defiderium , & difpofitioncm , gratiam 
contemplationis fupernaturalis conce- 
dit. Nam ficut facienti quod in fc cfl 
ex prioribus auxiliis gratix , Deus non 
denegat gratiam , qua ad ulteriorem 
perfeclionis gradum perveniet , quia 
Dei perfeda funt opera , incipit enim 133 
ut perficiat ,niii mala nollra voluntate 
impediatur > inde cfl , quod iuxta pro- 
priam 


Digitized by Go 


k 


\ 

t 


I 


122, De via Illuminati va 


priam animae contemplativx in exerci- 
tiis fpiricualibus dilpofitionem, fc Deus 
magis , aut minus in contemplatione 
fupcrnaturali communicat. His fup- 
pofitis. 

234 Dico 1. Vt homo perveniat ad con- 
templationem fupcrnaturalem ex parte 
De i, requiritur quod Deus animam vo- 
cet , & excitet dicens interius , furge 
amica mea, St venii omne namque da- 
tum optimum , & donum perfe&um 
maxime contemplationis fpiritualis de 
fur fum cftjdcfcendens a Patre luminum. 
Unde quicumque afpiravcrit ad hunc 
flatum , certi fibi debet perfuadere, 
uod propria non poterit ad illum indu- 
ria afeendere , nifi a Domino vocante 
perveniatur , & ipfo roborante adjuve- 
tur , St cooperame producatur j quis 
enim afeendet in montem Domini, aut 
quis (labit in loco Sancto ejus, nili a Do- 
mino ipfo vocetur interius, iuxta illud: 
Ego fum via , veritas , & vita , via ar- 
dua ,via fecrcta , & multis incognita , 
qua ducit ad montem hujus fafltgtj. 

23 y Dico 1. Ex parte animx requiritur 
munditia cordis , (implicitas mentis , St 
parvitas humilitatis. Requiritur mun- 
ditia cordis , iuxta illud : Beati mundo 
corde , quoniam ipli Dcutn videbunt. 
Munditia autem cordis e(t duplex , alia 
c(t depuratio affectus ab inordinatis af- 
fectionibus , St hxcfitpcr virtutes , St 
dona qux pertinent ad vira appetitio 
vam. Alia dlqux fit perdepurationem 
a phantafmatibus , St erroribus , ut fci- 
licet ea qux de Deo proponuntur , non 
accipiantur per modum phantafmatum, 
* & hanc munditiam facit donum iritcl- 
leclus Requiritur (implicitas mentis, 
iuxta illud Sapicntix > & cum fimpti- 
bus fermoctmatto ejus. Requiritur puri- 
tas humilitatis, iuxta illud. Confiteor tibi 
pater , qui abfcondifti hac d fapientibus, 
Cr rcvclafii ca parvulis . Et ratio ipfa 
fuadet , quia ficut ad videndum luce 
folis hxc inferiora materialia requi- 
ritur munditia oculorum } (ic multo 
magis requiritur munditia cordis ad 
videndum Deum : non potcfl autem 
flare munditia cordis , qux requiri- 
tur ad videndum Deum cum fitffcio- 
ne mentis , nam ut dicitur in Prover- 
biis : fapientia effugiet fidum, nec cum 
defcdu humilitatis, iuxta illud : Difci- 
te d me quia mitis fum , & humilis cor- 
de invenistis requiem animabus ve- 
ftris. Ad afccndendum igitur ad con- 
tcmplacioucm fupcrnaturalem , hx di- 


fpolitiones requiruntur ex parte ani- 
rnx. 

Dico 3. Prxter prxdidas difpofitio. 2 35 
nes qui ad contemplationis divinx fon- 
tem attingere defiderat , debet ab ex- 
terioribus abftrahcrc mentem fuam.eam 
recolligere , ejus difperfiones , Sc eva- 
gationes abijeiendo, ferventer exerce- 
re (ludium meditationis , & orationis, 
convertendo fe ad radium fupcrnx illu- 
(Irationis , ut ait Dionifius Cartufianus 
de fonte Lucis cap 9 Optima etiam ertt 
difiofitio , contemplatio naturalis divina 
gratta comparata auxiliis j per illam nam- 
que mens exteriorum rerum nebulis li- 
beratur, & ad Deum, licet via naturali, 
plurimum accedit. Unde non mirum, 
quod tunc Deus qui fapientix dux e(l, 

& princeps totius illuminationis, videns 
diligentiam hominis fidelem , ac pium 
ejus conatum , manum applicabit , ac 
porriget adjutricem, mentero per donum 
fapientix illuftrando , iuxta illud lfaix. 
Requicm dabit tibi Dominus , & replebit 
Jp tendoribus animam tuam. 


SECTIO VI. 

Supernaturalis gratia contempla- 
cionis aliquando conceditur 
imperfectis , aliquando dene- 
gatur perfectis. 

SVMM A R1VM. 

137 Gratiam contemplationis , dat Deus 
cui vult. 

238 Nunquam eam incipi entibsn ftatim d 
principio concedit, & perfectis eam 
denegat. 

139 Ex quadam decentia , & congruitote, 

Deus potius perfeCtis , quam imper- 
fectis fu a dona communicat. 

140 Perfetfis ordinarie , & imperfeCtis 

raro gratiam contemplationis fuper- 
r.aturalis Deus concedit. 

241 Deus tam PerfeCfis, quam imperfeCtis 
donum Jupcrnaturalts contemplatio- 
nis mifericorditer concedit. 

241 Ji>uanio eam perfeCtis denegat , mi- 
fericorditer ob fupremos fines de- 
negat. 

243 Aliquando hanc gratiam ob maximos 
fines imperfeCtis concedit. 

244 guomodo 



Tra&I 1 1. Difput. 1 1 1 . Sed. VI. 113 


1 44 Quomodo fe debent habere imperfetfi 
fi Dem eis gratiam contemplationis 
fupcr natur alis concefferit. 

2 45 Quomodo fe gerere debeant perfcclifi 
^ talis gratia eis fuerit denegata. 

237 |“"\lco primo: gratiam comcmplatio- 
l^ynis fupcrnaturalis, dat Deus cui 
vultjnam cum fit donum gratuitum, po- 
telt Deus cam conccdcrc , quibus vo- 
luerit fine injuria aliorum, ut ait Paul. r. 
ad Corinth. i 5. Gratta 'Det fum id quod 
fum. Unde nonnunquam imperfectis, & 
incipientibus ftatim a principio cam 

138 concedit >& perfectis eam denegat. Ita 
omnes Sancti Patres,acDoclores my Ili- 
ci, cx quibus Gregor, homil. 17. in Eze- 
chiel. ait, non enim contemplationis gra- 
tia fummis datur , & minimis non datur , 
fed fxpc hanc fummi , fxpc minimi, 
fxpc remoti, aliquando etiam coniugati 
recipiunt. 

239 Dico 1. Ex quadam decentia , &c 
congru itate Deu* potius perfe&is quam 
imperfectis fua dona communicat, quam- 
vis illis raro, illis vero ordinarie gratiam 
contemplationis fupcrnaturalis conce- 
dit. Et ratio clt.quia fecundum viam or- 

240 dinariamDcusfua dona magis difpofitis 
folct conccdcrc j dignus enim elt falcem 
dc congruo, qui plus laboravit maiorem 
percipere fiu<tum,quam ille qui parum, 
aut nihil laboravit. Contrarium tamen 
aliquando via extraordinaria accidit, ut 
inde manifeftetur, quod Deus cft Do- 
minus in di (tributione fuorum dono- 
rum i & quod nullus poteft ei dicere, 
cur ita facis, ut ipfe cuidam dc hoc mur- 
muranti dixit. Oculus tuus nequam efl, 
quia ego bonus fum, nunquid non pojfum 
facere , quod ego volo . 

* 4 T Dico 3. Quando Deus tam perfe- 
ris, quam imperfectis donum fupcriu- 
turalis contemplationis mifcricorditcr 
concedit , & quando illud perfecEis de- 
negat mifcricorditcr negatjiliis namque 

* 4 X talis doni conceflio , & iftis ejus denc- 
gatio prodeft ad falutemrfcitpnim Deus, 
quid unicuique conveniat, & unicuique 
concedit , quod ei magis convenire, (al- 
tem ad maiorem fui ipfius gloriam, iudi- 
cat s concedit autem hanc gratiam ali- 
quando imperfectis , ut fuam liberalita- 
tem hominibus oftendat itum ut maio- 
ribus gratiis poltmodhm concedendis 

*4 3 dignos efficiat , tum ut in illis repente 
fieret, quod alia via longo tempore, non 
pollet efficere j tum ut malitia hominum 
oflendatur , & luamala correfponden- 
Dtreftormm Myfitcum. 


tia experiantur, quam vere dicat Donv* r 
nus.* Perditio tua ex te ifrael efi y tant uni- 
modo tn me auxilium tuum. Perferis au-s 
tem eam aliquando negat ut appareat 
eorum conflantia , fic ut propriis, ut di- 
cunt expenfis pro Domino militent . ut 
appareat eorum fidelitas , ut eorum co- 
rona fic gloriofior, Sc ut appareat omni- 
potentia Dei, qui humanam naturam 
corruptam fic roborat , ut nullo purnx 
folatio fublcvata viriliter pugnet , ac 
mirabiliter triumphet 

Dico 4. Primi debent gratias exh i- 144 
bcrc,& infeipfis fubfi(tere,&nonob id 
elevari extra fc 5 fed potius ad Dei amo- 
rem animari, qui tam mifcricos cis prx- 
betur. Secundi vero non debent dcfpe- 
rarc , fed potius patenter fultincrc , SC 
nihil amplius velle, quam quod Deus 
dc ipfis difpofuerit,dicendo : non mea fed 
tua volunt ae fiat s fanabor cum appai ue * 
rtt gloria tua , nam fi perfectam habuc- 24 j 
rinc fux voluntatis unionem cum divi- f 
na, magis Deo placebunt, & plus acqui- 
rent meritorum,' quam fi contemplatio- 
ne fupcmacurali frucrcntur.cum in hac 
unione lic pcrfe&io charitatis , ad quam 
media contemplatione, quilibet afpirare 
debet, & hxc unio voluntatis , U dcii- 
derium Deo placendi , 6c flagrantia cha- 
ritatis funt perpetua contemplatio, ut ait 
Augultinus in Pfal. 37*. UcfiJerium 
tuum oratio tua e(t , & fit continuum 
defiderium contemplativa or itio j non 
enim dicit fruflra Apoflolus, fine inter* 
nnfiione orate } continuum namque dc- 
fidcrium c(l continua oratio, qux verba 
‘maxima* confolacionis debent effe illis, J 
qui non poliunt adhibitis omnibus libi 
polfibilibus ad contemplationis fupet- 
naturalis flatum perveniri, quamvis cx 
in fl inito fuo fine vitx contemplati vx 
adltricli i hxc enim facientes abunde 
laus faciunt. 


SECTIO VII. 

Quid faciet anima, quando ab ea 
contemplationis gratia 
fub trahitur. 

SVM M A R I VM. 

146 Gratis conumfUucms multoun fub- 
trahitur multottes iterum conte-* 
ditur. 

CL 1 147.2»^ 



DigitizWby ( 


•V 


De via Illuminativa 


, 147 Quid dcbcal fatere anima quan do 
Deus ab ea jubtrahitur. 

248 Referuntur caufa ob q U m Deui cum 
anima fibi dileffa fic ft gerit . 

T^XIco 1. Gratia contemplationis mul- 

’ 4 ° | J toties fubtrahitur, accedit, 8 £ re- 
cedit Deus, naro, ut ait Paulus 1. ad Co- 
rinth. 1 1. H.fc omnia operatur unus , at- 
que tdem /piri tus , dividetis fingulis, premt 
vult , fpiritus enim ubi vult afpirat , ut 
ait loannescap. 3. rlccedit Deus ,& ac- 
cedendo nos illujlrat : recedit, (fr receden- 
do ob [curitate , fr mtrrore nos di f cratiat-, 
anima itaque vicijfitudinibus ifiis afccn- 
dlt ufque ad calos , & defeendit ufquead 
abyjfos. Afcendit ufque ad cxlum cum 
lucc fapientix profunditur , ut divina 
contempletur i defeendit ufque ad 
abyffos cumquafi ealigine involvitur, , 
8c dono quo gaudebat fubito , fpolia- 
tur. 

147 Totum hoc videtur in Ezechiatprx- 
cifa eft vclut a texente vitamea , dum 
adhuc ordirer fuccidit me , vitam puta- 
bat , qua Deum prarfentem fibi habeat, 

> fed h.rc ut tela prxfcinditur , 6 1 in ini- 
tio confopitur , cum interna confolatio 
antequam reficiamur, ablailatur , fed 
bonum mihi Domine, quia humiliafti 
me , ut difeam iuftificationes tuas , ut 
fciamquia non' in fola luce , & fervore, 
fed etiam in caligine 8 c tempore erit 
perfeclio mea : Cogitavi enim , inquit 
Bcrnardus , quia de mane ufque ad vejpe- 
ram finies me i id eft , confummabis me 
non in folo mane vifitationis , aut tan- 
tum in velpere tentationis , fed in utro- 
que fimul erit perfeclio mea i ftulcus 
ego qui tantum fperabam ufque ad ma- 
ne. Cum David dicat : A cujlodra ma- 
tutina ufque ad nollem Jperet lfrael in 
Domino. Anima primo vifitatur luce, 
poflca vero obfcuritate defolationis 
obruitur, £ contrario aliquando acci- 
dit. 

248 Dico 1. Caufe ob quas Deus cum 
anima fibi dilecla fic fe gerit fubtrahen- 
do ab ea lipe lucem contemplationis, 
funt primi, ut efle&us etiam leves ca- 
ftiget.quia amator contemplationis pec- 
cata etiam minima fugere debet. Unde 
Sapientix dicitur:!» malevolam animam 
non intrabit fapientta , neque habitabit 
in corpore fubdito peccatis. Grx ca habet: 
Neque habitabit in corpore obnoxio pec- 
1 cato , Quoniam unum peccat um , cui 
vir fpiritualU non rcl udaverit , cui 
/ponte fubditus fuerit, huic lapientia: ia- 


nuam excludet. Secunda caufa ob quam 
Deus abfcondic ie,cft ut quxratur iuxta 
illud Pfalm. 140. <%uaritf faciem ejus 
femper. Ita D. T hom. opufcul.6 1 . Tertio 
abfeonditurnevir fpiritualis otiofus fe- 
deat tempore orationis , fed tempore 
confuetx orationis , in quo confue- 
verat donum contemplationis expe- 
riri communi gratia adjutus , quod 
in fe eft faciat , divina myfteria con- 
fiderans , & cx conftdcratione in fe- 
ipfum refledens , fanda propofita con- 
cipiat, affedus virtutum , & amoris eli- 
ciat 5 & horam deftinatam orationi uti- 
liter infumae. Tandem aufert Dominus 
donum lucis fuac , ut poftmodum cum 
illud rcftitucric dulcius , & prxftantius 
habeatur ,ut ait D. Gregor .jj.Moralium 
cap. 1 1 . 


SECTIO. VIII. 

Contemplatio fupernaturalis or- 
dinarie mifcetur imagina^ 
cioni , licet aliquando aliter 
contingat. 

SVMMARIVM. 

1451 Infimus , & primus gradus contem- 
plationis fupernaturalis qui ordi- 
narie ut in plurimum communi- 
catur , ejl mixtus imaginatio- 
ni. 

zyo £™t*°do id accidat explicatur. 

2 y 1 Intellectio ordinaria prafentis fatus, 
dependet ordinarie ab operatione 
phantafia. 

ly i Probatur ratione. 

1 y 3 Confirmatur. 

154 Sicut operatio phantafia prode fi nd in- 
tellectionem connaturalemfic ei plu- 
rimum nocet & cur. 

D ico 1. Infimus ,& primus gradus 
contemplationis fupernaturalis > 
qui ordinarie , & ut in plurimum com- 
municatur , eft mixtus imaginationi. 
Non dico quod fit pura imaginatio; 
quamvis enim imaginatio pofiic alicui 
vehementer attendere , ita quod tali 
attentioni fpiritus abforbeatur , ut in illis 
accidit , qui fic vivam habent imagina- 
tionem , ut videre fe credant qu.x fin- 
git imaginatio : harc tamen imaginatio- 
nis 



Ni 

uxta 

tjut 

rrio 

fe. 


TraA. III. Difp.HI. Sed. VIII. 


nis attentio , non dicitur contemplatio, 
fiquidem contemplatio praecipue fuper- 
nuturalis , de qua nunc agimus , eft 
adus fimplex intelledus veritatem in- 
tuentis. Unde quando dico quod con - 
templatio fupernaturalis ordinarie mif- 
cctur imaginationi , folura volo dicere, 
quoddarur adus intelledus fpeculaci- 
vi , qui fit (implex veritatis intuitus, qui 
tamen conu indam habet imaginationis 
operationem , quomodo autem id acci- 
dat , iam explico. 

Dico 2. Imaginationis operatio po- 
teft tripliciter contemplationi coniungi, 
& quodammodo admifeeri. Primo, ita 


cum Ariftotele lik 3. eU anim*. Et ratio 
eft, quia potentia coghofiritiva propor- 
tio natur cognofcibili i fed proprium ob- 
j edum intelledus humani, dumefteon- 
jundus corpori, eft quiddicas,five natu* 
rain materia corporali exiftens : ergo ut 
intelledus incclligat fuum objedum 
proprium , neceflc eft , ut convertat fe 
ad phantafmaca , (peculando naturam 
univerfSlem in particulari cxillcn- 
tem. 

Confirmatur, quia objedum noftriij} 
intelledus , non eft forma feparata a 
particularibus lecundum fe fubfiftcns, 
ut dicebant Platonici , fed eft natufti in 


ut imaginationis operatio fe camum ha- 
beat an tcccdcnter. Secundo, ita ut fe can- 
tum habeat concomitantcr. Tertio ita 
ut fe fimul , antecedenter , Sc conco- 
mitantcr habeat , imaginationis ope- 
ratio tunc fc cantum habet amcccden- 
ccr ad contemplationem , quando ex 
imaginatione oritur contemplatio ; fed 
orta contemplatione cedat imaginatio, 
per hoc quod mens ab inventa veritate 
totaliter occupatur , ut fi aliquis ex vi- 
fibiiibusqux nofcit,furgic ad invifibilia, 
qnx non nofeie , vel propria induftria 
per contemplationem naturalem , vel 
infufo lumine per contemplationem fu- 
pernaturalcm , totaliter prxdominantc 
intellcdu, folum occupetur in contem- 
platione , tunc cognitio fe habet tan- 
tum antecedenter, quatenus contem- 
platio oritur cx illa, Sc illo ce dante re- 
manet. Imaginationis operatio fe habet 
tantum concomitantcr ad contemplatio- 
nem , quando Deus immediate fpiri- 
cualia manifeftat anima: , qua: dum per 
incclledum contemplatur , fimul per 
imaginationem circa manifcftata fuo 


maccna corporali exi ftens j fed dc ra- 
tione hujus naturx , eft quod in aliquo 
individuo cxiftat, ficucdc ratione lapi- 
dis , eft quod fit in hoc lapide : ergo 
natura lapidis , vel alterius rei materia- 
lis cognofci non poteft complete . Sc 
vere a noftro incclledu , nili fecundum 
quod cognofcitur in particulari cxi*g 
ftens } fed hoc fit per converfionem ad 
phantafmata : ergo nofter intelledus, 
non poteft connacuralicer , aliquid pro 
hocftatu cognofcerc, nifi per conver- 
fionem ad phantafmaca. Et hinc fic i 
quod Ixfa phantafia impeditur redus 
ufus intelledus , ut apparet in amenti-* 
bus , quod tamen non fieret , fi ad ji- 
Ium imaginationis adus non requirere- 
tur. Fic etiam , quod quoties aliquid in- 
telligimus , formamus interius quod- 
dam corporeum idolum , (i ve id quod 
i ntelligiraus fit corporeum , five fpiri- 
tuale. 

Dico 3. Sicut pbancafix > fcu ima- ij 4 
ginationis operatio , prodeft ad intelle- 
dionem connaturalem , dum fe con- 
comitantcr habens illi conformatur. 


modo difeurrit propter lympathiam ha- 
rum potentiarum fupra explicatam. 
Tandem imaginationis operatio fe ha- 
bet antecedenter , Sc concomitantcr 
ad contemplationem , quando ipla con- 
templatio cx imaginatione oritur, Sc du- 
rante contemplatione perfeverat imagi- 


quatenus turaque poccnria circa idem 
operatur , fic plurimum nocet, ac impe- 
dit intelledioncm, dum imaginatio ad 
aliud objedum divertitur. Et ratio eft, 
quia anima fic diftrada , Sc quodammo- 
do divila , non attendit perfede rei in- 
tellecta:, fed partim rei intelledx , 


natio. partim rei imaginatae : ergo minus at- 

Vt autem hxc clarius innotefeam, tendit utrique , iuxta philofophicum 
/ciendum eft , quod quxvis intcllcdio axioma,dicens:Pluribusinccntus,l»i- 
faltem ordinaria prxfentis ftacus , nacn- nor eft ad fingula fenfus. Vnde vari 
Taliter ab operatione phancafix depen- contemplativi , miram in contemplando 
det i impoflibilc enim eft imellcdum fuavitatem experiuntur , dum imagina- 
fccundum prxfentis vitx ftatum , quo tio perfede fubord i nata cooperatur in- 
pafiibili corpori conjunguntur , aliquid telledui<* Sc vice verfa magnam patiun- 
inteUigcrC in adu , nifi convertendo fe tur inquietudinem, dum intelledus di- 
ad phantafmata. Ita D.Thom. \ . partit "Vina contemplatur Sc imaginatio mace- 
2 m 84. art. 7. Et Philofouhi omnes rialihus attendens hinc , lndcdilcurric. 

■ qSJjp 5 « 


gle 


12.6 


De via Illumi nativa 


Ec cx didis manifeftfc conftat , quomo- 
do contemplatio etiam fiipernaturalis 
ordinarie mifcctur imaginationi. 


SECTIO IX. 

Aliquando in viris perfc&is da- 
tur pura contemplatio fine 
concurfii imaginationis. 

SVMMAR IVM. 

ij j Multi pojfunt diri contemplationes 
in hac vita fine converfionc ad 
pbantafimata. 

1 5 6 Probatur authoritate fanfiorum Pa- 
trum. 

_ 2 57 Quomodo dari pojft talis contempla- 

tio fine converfionc ad pbantajma- 
ta, explicatur. 

a 5 8 Pura contemplatio tunc e fi , quando 
fine imaginationis interventu , aut 
faltemfinc percepttbilt illius inter- 
ventu contemplamur. 

i $ j TAIco i . Licet connaturalis modus 
I ^ /contemplandi intellectus huma- 
ni , in hac vita, fit mixtus cum imagi- 
natione , & per convcrfioncm ad phan- 
tafmata , ut fupra diximus , multa: ta- 
men dari poliunt contemplationes ex- 
traordinarii in hac vita , fine concurfii 
imaginationis , nec converfionc ad 
phantafmata. Ita D-Thom. ypart. q.i i. 
art. x. D. Auguft. lib. 1 1. fupcrGcnef. 
cap.6. S. Bonaventura 5. itineris ater- 
ni tat is di fi. 4. S. Bcrnard. in cantica 
ferm. 52. Vgo dc S. Vidorc lib. 1. de 
, anima cap. 10. Dionifius Cartufianus in 
' commentariis Theologia myfiica art. 2. 
Quomodo autem dari pofiic talis con- 
templatio fine converfionc ad phantaf- 
mata ,cft tota dubitatio , nam cum fpc- 
cies intelligibiles , quibus ad contem- 
plandum intclledus uti debet, fint A 
phantafmatibus per intelledum agen- 
tem abftradx, videtur, quod ex naturali 
fympathia, quoties intcllc&us didas fpe- 
cies fpeculatur , toties imaginatio fua 
fpcculatur phantafmaca. His tamen non 
©bftantibus. 

2J7 Dico x. Multis modis dari poteft 
pura contemplatio ablquc confortio 
imaginationis. Primus eft per infufio- 
nem alicujus extraordinarij luminis,, 
quo ad puram inielligcmiam elevetur 


•homo , fic contempletur ad irrflar An- 
geli. Ita. Dionif. Cartuf. Calefis hie~ 
rarchia arr.y quafi.6. hoc enim fublimi 
lumine , mens fupra modum fuum ordi- 
narium intelligendi per converfioncm 
ad phantafmata fublimatur. Secundus 
cft per coordinationem plurium fpccic- 
rum intclligibilium Angelorum artifi- 
cio fadam, quibus fimul unitis clare re- 
prefentetur divina veritas , qux in 
phantafmatibus non apparebat j fic haec 
novitas reprxfentatioms clara: mentem 
fic allicit , & facit attentam , ut imagi- 
nationis operatio fufpcndatur.Ita S.Uer- 
nard. Sermon. 1 4. in Cantica. 

Tertius modus eft adhuc fublimior 
per infiifionem tam novi luminis cx 
parte potentix , quam fpccies perfedif- 
limx reprxfcntantis objedum , quibus 
totaliter anima colligitur intra fe , ut 
fic purx contemplationi vacet, fufpenfa 
omni alia cognitione interna imagina- 
tionis. Ita Dionif. Cartuf. de vita in- 
clufi. cap. 1 9. Quartus fic fupremus cft 
quando Deus immediate fe ipfo feclu- 
fa omni fpccie unitur intcllc&ui virtute 
luminis fiipernaturalis, quo difponitur 
intellectus , tum ad receptionem ipfius 
Dei per modum fpeciei intelligibilis» 
tum ad eliciendum adum cognitionis 
pcrfcdilfimx ipfius Dei, & tunc certum 
eft , quod imaginatio non concurrit ad 
hujufmodi cognitionem , quamvis fieri 
poffit , ut illa tranfada circa illam ope- 
retur, & illius rcprxfcntativum phan- 
tafma producat. An autem iftud lumen, 
fit lumen gloria: , vel illius participatio 
infra dicemus. 

Dico 3. Situt fimplexintelligentia »58 
cunc dicitur quando abfque rationis 
difcurfu contemplamur , fic pura fntcl- 
ligentia live contemplatio cft , quando 
fine imaginationis interventu aut fal- . 
tem fine perceptibili illius interventu 
contemplamur. Ita D. Bonaventura 3. 
itiner, difi.4.. art. 4. Vbi ait : Contempla- 
tor cs,fi in te eft uniformis fictio intcl- 
ligentix purx , fic conformis affectio 
volitivx potentix per omnia in nullo 
impcditXjin uno fontali principio cx- 
Jeftiumgaudiorum ,quod cft Deus tri- 
nus , & unus , fed tam perfeda con- 
templatio rara, fic brevis eft ,fic ad fum- 
mum durat per dimidiam horam iuxta 
illud Apocalypfis 8. Facium cft filentium 
incilo , quali media hora j corpus enim 
quod corrumpitur aggravat animam ,fic 
ncceflitas corporalis , vel aliquid aliud 
interrumpit eam, ut notavit D. Gre- 
gorius 


Di< 



Tra&.III.Difp. 

gorius 3. moralium cap, 1 z. & hoc ad au 
gumcntum meriti , & ad patientia:, 
humilitatis , & refignationis exerci- 
tium. 


SECTIO X. 

Datur aliquando contemplatio 
perfe&ior in caligine 
divina. 

SVMMARIVM. 

159 Quid fit caligo divina explica- 

tur. 

160 Quanto maior ejl caligo , tanto per - 
, fertius anima Deum cognofcit tndt - 

Jltnfte , (jr eminenter. 

16 1 Ratio ob quam lumen divinitus com- 

municatum , caufat tenebras , ex- 
pluatur. 

i6z Quomodo fe habeat anima fedens 
in hac divina caligine expli- 
catur. 

j Alco 1. Caligo divina, cft inacccf- 
1 yfibilc lumen , in quo habitare 
Deus dicitur, invifibilis quidem exiftens 
propter excedentem claritatem , & 
inacceflibilis propter excclTus fubftan - 
tialis luminis eftufionis Et ratio eft, 
quia cum Deus fit lux clariflima , & in- 
tellectus noftri facultatem excedens, 
quo fc magis communicat, i pfum nimia 
propinquitate oftufcac , mfidefuper ro- 
boretur, ut intueri poflk quidditative, 
quod in via raro contingit : nam ficuc 
qui in folcm defigit oculum , cx nimia 
ejus luce improportion.ua potentia pcc- 
nitus oftufcata , tenebras , & caliginem 
patitur } & hoc cft illi lucem eam con- 
ip icere, cernere fe non polle eam in fua 
virtute.& puritate oculis irreverberatis 
confpiccre. Sic qui Deum intime prx- 
fentem contemplatur , fupereminente 
ipfius luce oflfufcatur tenebras , & 
caliginem cx nimio fplendorc ipfius 
patitur , & in hac caligine videt quod 
ipfc cft efle purum, fimplicifiimum,in- 
circunfcriptum , bonitas infinita , veri- 
tas incrcata , unitas fumma , fuperbea- 
tilfima vita , fap:cntia prorfus immen- 
fa. 

160 Dico 1. Quanto maior cft caligo, 
tanto pcrfc&ius anima Deum cognofcit. 


lll.Se&X. 117 

non. quidem aliquid diltinde perci- 
piens , fcd indiltmctc . & eminenter 
Deum libi prxfentcm, infinite perfectum 
cognofcens. Ei ratio cft , quia hxc di- . 
vina caligo , non impnrtat privationem 
luminis , fed importat lupcrcxccdens 
lumen ex parte Dei : ergo quo maior 
fuerit caligo , maior erit lux ex parte 
Dei : ergo maior' erit illius cognitio non 
diftimfle , & figillatim ,fed in confuV, 

& coniundim in quadam eminentia. 
Nam ficut quo clarior eftlux folis, eo 
magis in conftilb videt oculus per cara 
offufcacus ejuldem folis perfectionem, 
quamvis diftinde , & particulariter, ni- 
hil in eo poflit intueri cx fua debilitate, 

& imperfectione , fic contingit in pne- 
fenti contemplatione caliginis , Sc ideo 
illam D. Dionifius vocat radium tene- 
brarum. 

Dico 3. Ratio ob quam- hoc lumen iCl 
divinitus communicatum , caufat tene- 
bras s fumitur tum ex defectu nollri in- 
tellectus , tum cx aliquali indifpolitionc 
animx , quxfempercx focictatc corpo- 
ris gravatur, & nunquam ei in via per- 
ferte dominatur. Unde licut lux mate- 
rialis , quo maior , eo maiores caufattc- 
nebras in oculo debili , & indifpoftto. 

Sic lux ifta fpirituaiis, & divina , quo , 
maior, co maiores caufat tenebras in no- 
(Iro debili intellectu , & anima aliqua- 
liter indifpofita. Tum ex parte prxfcn- 
tis (latus quo peregrinamur a Deo ; re- 
quiritur enim quod in fide ambulantes ’ 
tantum videamus in Ipeculo per mig- 
mata, uill foue Dcuscum aliquo difpen- 
faverit. 

Dico 4. Anima fedens in bac divi- 
na caligine, 8c immediate coram igno- 
ta divinitatis gloriofa prxfentia , licet 
meotis noltrx tenebrx , lumen ipfura 
comprehendere non valeant , habet 
ibi quandam oiiofam occupationem, 
fcilicet amorolam anhelationem, ad nu- 
dam, & gloriofam dilecti fui faciem vi- 
dendum. Unde (St habet ibi quoddam 
amorofumtxdiumdc ipfa caligine, qua- 
tenus cognofcit illam provenire ex de- 
bilitate proprix potentiae i fiquidem in 
Deotencbrx non funt ullx ,ut dicitur 
1. Joannis i Ardct igitur in ea defide- 
rium videndi nudam dilecti fui faciem, 
in plenitudine amoris , cum quadam 
firmiflima fpc eum videndi. Hxc tamen 
fipes non turhat internam pacem , quia 
refignationi , ac perfecta: conformitati 
ad voluntatem Dcifubiacet, ut expri- 
mit Dionifius Cartufianus dc fonte 
lucis 


ii8 De via Illuminativa 


lucis an. 1 7. Nane internam pacem ani. 
mx magna fiiritus dulcedo comita- 
tur , quam Sacra Scriptura nunc gu- 
jlum , nunc ebrietatem vocat , ut quando 
ait Prophcc. Gujlate, dr videte. Et in 
alio loco. Vifitafii terram , dr inebriafii 
eam. 


SECTIO XI. 

Contemplatio fupernaturalis, ali- 
• quando cum ienfuum aliena- 
tione contingit. 

SVMMARIVM. 


163 Contemplatio fupematuralis ali- 

quando cum fenfuum alienatione 
contingit. 

164 Omnes caufx raptus explicantur. 

165 Senfuum alienatio potius debilitati 

natura , quam alteri caufx tribui 
debet. 

166 Nobilitas , contemplationis fuperna- 

V turalis defumenda ejl iuxta nobili- 

tatem objeci i dr perfeCtionem in fu fi 
luminis. 

167 Raptus importat quandam violen- 

tiam hominis quoad modum ten- 
dendi ad finem , qui efi Deus. 

2 68 In raptu J upcrnaturali in plurimum 

invenitur libertas. 

269 Ponitur quadam objectio , dr folvi- 

tur. 


16] 


D ico 1. Contemplatio fupernatura- 
lis aliquando contingit cum fen- 
fuum alienatione. Et ratio eft, quia ani- 
ma fupra fc ipfam aliquando rapitur , & 
intima fuavitate ita abforbetur , quod 
fxpius ignoret, fic nefeiat omnino quid, 
ubi , 8t quomodo Deus in ea mirabili- 
ter operetur. Unde haec contemplatio, 
dicitur modi nefeia, in hoc conveniunt 
Do&ores Myfticicum D. Thom. 1. j. 
quxfi. iy.art. 3. Vbi ait quod cclUfim 
pati dicitur , cum aliquis extra fe po- 
nitur , quod quidem contingit , vel fe- 
cundum vim apprehenfivam, ut quan- 
do quis ponitur extra connaturalem ap- 
prehcnlioncm rationis , fic fenfus > vel 
fecundum vim appetitivam , ut quan- 
do appetitus alicujus in alterum fertur, 
exiens quodammodo extra fc ipfum. 


Dico 2. Prima eaufa raptus cum 164 
fenfuum alienatione in contemplatio- 
ne , cft magnitudo admirationis , qua 
anima humana fupra feipfam ducitur, 
dum divinis fplcndoribus irradiata, 8 C 
in pulchritudine rerum tunc apparen- 
tium , prx admiratione fu fpe n la , fupra 
fe rapitur. Secunda caufacft magnitu- 
do devotionis , feu amoris , quo anima 
taliter arftuat , donec tandem ferveae, 

, ac impellentibus defideriis extra fe ra- 
pitur : ficut aqua , qux calore ignis 
paulatim calefcit, poftea fervet , fic tan- 
dem fupra fuum naturalem locum cie-, 
vatur. Tertia caula cft magnitudo iu- 
cunditatis , qux praecipitur in contem- 
platione > fic enim anima ex Divina: 
pulchritudinis aliquali vifione , & in- 
choaca fruitione , repletur iucunditate, 

& affluit deliciis , ut fupra fe rapta di- 
lecto fuo innitatur, iuxta illud Capti- 
cor. 8. £}ux efi tfia qux afeendit de de- 
ferto delicits affluens innixa fupra dile- 
Ctum fuum , quia non propriis viribus in 
hunc afcenfum, fed Dei virtute illius 
fultollitur,qui dile&um fuum deducit in 
nube Dei , fic tota no&c in illuminatio- 
ne ignis. 

Dico 3. Senfuum alienatio , feu 165 
raptus ex prxditta triplici caufa prove- 
niens potius aliquando debilitati natu- 
ra: , quam objetti attribui debet , vide- 
mus enim in naturalibus, quod aliqui 
cx ignorantia mirantur , dc eo quod alij 
fcientes defpiciunt , amant quod alij 
non curant : Sic accidit in prxfcnti, 
quod incipientes rerum divinarum 
ignari , dum divina gultare incipiunt, 
ad minimam vifionem , leu revelatio- 
nem extra fe rapiuntur , cum viri per- 
fe<fti multa maiora videntes , non mo- 
veantur totius mundi affe&ibus , quia 
ut dicitur, ab alluetis non fit paflio.Updc 
maiores fune in viris perfeci is raptus, 
quam in incipientibus , quamvis ali- 
quando etiam in eis cx nobilitate ob- 
jedi manifeftati reperiantur , ut fi eis 
manifcltetur Mylicrium Sanftilfimx 
Trinitatis , vel aliqua veritas divina, 
nunquam prius oftcnfa j nam tunc cx 
nobilitate objedi raptum , fic Ecflafim 
patiuntur j non enim Deus xqualiter 
fe omnibus communicat, fic fuas per- 
feftiones mani fellat , fed ordinarie dura 
incipientes vult fpcciali favore prole- 
qui, primo corporales Sanctorum ■An- 
gelorum, fic Sacrat illima: humanitatis 
fuse v ilioncs , 5c locutiones communi- 
cat : deinde viliones imaginarias fubli- 
miores 


Digitized by Google 


cuau 64 
ario- 
qua 
icur, 

L ) 5c 
ICtt. 
upra 
im- 
'ma 

ra- 

iij 

a- 

u 


X 


x6$ 


jrr-r^— - >y- - - ^ ! -'J' . 

'v / * 

Tra&.II I. Difp.ll I.Se&. 1 1. 129 


miorcs largitur, fed proficientibus intel- 
ledualcs fublimiflimas. 

1(6 Dico 4. Nobilitas contemplationis 
fupcrnaturalis.defumcndaeft , non ex 
eo , quod animi raptum caufet , fcd 
iuxta nobilitatem objecti , & perfe- 
dionem infiili luminis , cum cxpref- 
iione fpecierum reprcfcntationc debet 
attendi. Species autem vel funt inten- 
tionaies in fenfibus externis , vel ima- 
ginaria: in fenfibus internis , vel in- 
telljgibiles in intellectu, Rurfus 
illis , quadam funt a phantafmatibus 
abftrada: , & connaturaliter ordinata:; 
quidam , licet naturaliter abftradi , 
lunt tamen ad perfedius reprifentan- 
dutn divinitus ordinati ; quidam funt 
fupernaturalicer , aut ptiternaturaliter 
infula ; & tandem alii funt ipfum- 
met realitcr objectum , ut in propria vi- 
fione Angelica , & beatifica contingit, 
ut infra dicetur, 8c iuxta pridictam fpe- 
cierum graduationem , cft maior eo- 
rum nobilitas , & perfectior repnfcn- 
catio. 

iGj _ Dico 5. Raptus importat quandam 
violentiam hominis , non quoad fi- 
nem ad quem rapitur , qui cft Deus, 
cum homo ad Deum ut authorem 
naturi contemplandum natutaliter 
tendat , & ut authorem gratii nul- 
lam ad id habeat pofitivam repug- 
nantiam. Unde homo non proprie di- 
citur rapi , quantum ad finem ad quem 
tendit , fcd tantum quantum ad modum 
quo tendit ad illum finem ,quia a fuo 
modo connaturali Deum contemplandi 
abfirahitur , qui cft ut per fenfibilia in- 
telligar veritatem , iuxta illud ad Ro- 
manos r . invifbili a Dei fer e» que faBa 
funt , inteUe 3 » conficiuntur , etiamfi 
elevetur ad ea, ad qui naturaliter or- 
dinatur. 

t-6S An autem in raptu inveniatur li- 
bertas fufiiciens ad meritum. Multi 
negant excepto aliquo rariflimo cafu, 
quos lata manu refert & fcquitur N. 
Fr. Thom. a Jcfu. hb. 6 . de contcm- 
f Intime divina caf. 6 . Ego tamen exi- 
ftimo ,quod ut plurimum in raptu fu- 
pcrnaturali , de quo nunc loquimur, 
cft fufiiciens libertas ad meritum. Ita 
N. Philip, a SandifT Trinit.de Theo- 
logia MjJhca pari. i . tractatus tertio, 
articulo quarto, vbi alios pluries re- 
fert. Et ratio cft , quia Deus fuis ami- 
cis taliter in hac vita Tuos favores com- 
municat, ut fimul in eis frtiantur , (i 
DircBorium MjJhcum. 


>. 


mercantur ; non enim credendum efl, 
quod canum gratiam in raptu eis com- 
municet , ut fle eis inutilis ad meritum; 
unde aliqui Sindi Patres , qui pro con- 
traria fcncentia allegantur, debent in- 
cclligi de raptu , qui contingit in lom- ( 
no, noncamcn dc raptu perredo, qualis 
accidit viris perfedis. 

Dices in raptu reperitur violentia 169 
libero cotftraria : ergo non eft in eo me- 
ritum. Anccccdens probatur, tum quia 
ligatis fenfibus iudicium non eft libe- 
rum, tum quia vehemens intentio, Jc 
attentio ad rem vifam impcdic reflexio- 
nem , fuper ipfum adurn libertati , 8c 
merito neceflarium : ergo in raptu non 
eft meritum. Refpondi tur negando 
antecedens; ad probationem , relpon- 
detur concedendo quod ligatis fenfi- 
bus iudicium non eft liberum , quan- 
tum ad ea qui per fenfus recipiun- 
tur ; manet tamen liberum , quantum 
ad ea, qui divinitus oftenduntur ani- 
mi ; nam anima fupra feipfam rapa, 
verb ac perfede iudicac circa ea qui 
fibi maniteftantur. Ad fecundam pro- 
bacioncm refpondecur , quod nun- 
quam cft tanta attentio in raptu ad 
rem vifam , quod amorosc per adus 
fuaviffimos tali communicationi uon 
confentiat & quodammodo fupra fc 
ipfum refledatur ; fed de his vide latius 
N. Philip, a Trinitate fupra. 


SECTIO XII. 

Contemplatio fupcrnaturalis ali- 
quando ad claram Dei vifio- 
nem pertingit. 

SVMMAR1VM. 

»70 Multi exijlimant non pojfe in hac 
vita dari contemplationem , qua 
clare Deum videat. 

171 Dari potefi tn hac vita per modum 
tranftus , fcd raro quiditattva 
Det vtfio y cr de fallo aliquibus 
concejfa fuit. 

17 1 Probatur authoritate Sanclorum Pa- 
trum. 

17 1. Probatur ex facra feriptura. 

173 Probatur ratione. 

R. 274 Reflo» 



Digitized by CJ 



i jo De via Illumi nativa 


-74 Kc frondetur argumenti) m contra- 
rium. 

D ico i. Licet multi Doclores cxi- 
ftimcnt in hac vita , nullo motio 
pofle dati contemplationem , qux 
Deum clare , & intuitive videat , ut 
acet ex illo E xod. 3 3. Non videbit me 
omo ,& vivet, Sccx illo. Faciem meam 
videre non fotern. Et cx illo* Joan. 
Deum nento vidit unquam , quod etiam 
ratione videtur comprobari , cum fi. 
, des , & fpes , qux lunt difpofttiooes 
via: , fimul cflc non polline cum vifio- 
x-ji nc clara divinx cflcncix. Ego tamen 
exiftimo dari polle in hac vita per mo- 
dum tranfitus, quidditativam Dei vifio- 
nem , Sc de Facto ita fc Deus commu- 
nicavit Moili , Sc Beatiflirox Virgini 
Maria: , Sc Divo Paulo Apollolo. ltn- 
mo& aliquibus magnis ianctis , fai 
171 hoc quam raro. ItaD. Thom. 1. pare, 
quajl. I !. articul. 1 1. & in aliis pluri- 
bus locis D Ambrofius Itb. 1. exorner, 
eap. 1. Bufilius homil. 1. ex amer. An- 
fclm. St venerabilis Bed. ad cap. 1 1. t. 
ad Cortnth. D. Auguft fuper (Jencftm. 
eap. 17. 8c cum aliis. N. Phibp. a 
Trinit. part. i.trncl. 3. de Theolog.m). 
Jiica articulo 5. Valgomer. q. 3. dijfr. 3. 
art. io- »1 it 

»73 Probatur autem primo cx Sacra 
Scriptura Numeror. 1 1. ubi dicitur: 
Si quis fuerit inter vos propheta Do- 
mini , in vifione apparebo ei , vel per 
fomnium , loquar ad illum : at non talis 
fetvus meus Moifes, qui in omni do- 
mo mea feliciffiinus eft , ore enim ad 
05 loquar ei , & palam , Sc non per 
aenigmata , Sc figuras. De Divo vero 
Paulo ipfe ait 1 . ad Corintb. 1 . Futjfe 
raptum ad paradifum, & ibi audijfe arca- 
na verba , qua non luet homini loqui. 
»74 Ratiovcroeft , quiaficut Deus aliquid 
fupernaturaliter in rebus corporeis, mi- 
raculose operatur , ita etiam Sc fuper- 
naturalitcr Sc prxeer communem ordi- 
nem . me ntes aliquorum , in bac carne 
viventium , feJ non fenfibus carnis 
utentium , ufquead vifionem fux eflen- 
cix elevavit , ut dicit Auguftin. 11. 
fuper Geneftm C~ in lib. de videndo 
Deum de Moife , qui fuit Magifter lu- 
d .rorum , Sc de Paulo , qui fuit magi- 
fter gentium, qux congruentia multum 
fuadet , fuppofica authoritate Sacrx 
Scrlpturx. Cum enim Moifes, Sc Paulus 
fuerint cicci i , unus in Dodorem lu- 
Aroruuiialter in dodorem gentium de- 


buere pcrfcdfc fcire myfterin fidei, qux 
docebant , ac proinde debuere ea clare 
videre in divina efTentia : ergo dari 
poteft in bac vita quidditacivaDci vifio 
per modum tranfeuntis ; fiquidem de 
facto concefE fuicMolfi, Sc D. Paulo, 
quod etiam de Beata Virgine Maria 
exprefle docetur a Cact- 3. part. qua- 
fiione i 7 . 

Ad argumenta in contrarium, refpon- » 7 ? 
detur , quod licet de lege Dei ordi- 
naria ad claram Dei vifionem , mors 
debeat fcqui ; poteft tamen divinitus 
fieri, quod non (equatur , ut accidit n 
Moife, D Paulo, ScB. Virgine , Sc in 
magno noftro Patriarcha Elia, qui per 
modum tranfeuntis viderunt efientiam 
divinam, non tamen per modum per- 
manentis , nam id proprium eft foium 
beatorum. Unde hoc modo debenr ex- 
plicari prxdicta loca Scripturi. Ad ulti- 
mum vero rcfponJctur fidem , Sc fpem 
pofle flare cum vifione divinx cflcncix 
per modum tranfeuntis , non tamen per 
modum permanentis. 

fft fiiOr : iIS <♦> : »$» »f l i 0* 

DISPUTATIO IV. 

De principio formali elicit evo, ac 
medto contemplationi} 
fupernaturalis. 


SECTIO I. 

Principium formale clicitivum 
contemplationis fupernatura- 
lis, aliquando eft donum feien, 

tia:. 

SVMMAR 1VM. 

ij 6 Quando contemplatio fupernaturalis 
ex rebm humanis , & creatis ele- 
vatur ad contemplandas res divinas 
donum fesentia , eft principium for- 
male clicitivum illisu. 

277 £>uid refriciat donum fcientia , ex- 

plicatur. 

278 Per hoc donum f cienti a > videt homo , 

quam verum fit quidquid non eft 
Deus. 1 

275) a%“i dono fcientia illuft ratus contem- 
platur 



Tra&. II I.Difo. IV. Se&.t. iit 


flatur , creaturas relte judicat , 
quanto decipiantur illi, qui fe inde- 
bite ad creaturarum pulchritudinem 
convertentur. 

i86 T~Y«> i. Quando contemplatio fu- 

J 'pcrnaturalis cx rebus humanis, & 

creatis elevatur ad contemplandas res 
divinas , qux funt primarium , & prin- 
cipale ipfius objeclum , donum feien- 
tix , eft principium formale clicitiuum 
illius.Ratio autem eft, quia hoc donum 
feientix datur intcllcdui, ut fimilitudi- 
nibus propottionatis res fidei per crea- 
turas percipiat, nec in illis inhxrens ad 
iplum Deum contemplandum , Sc quafi 
cx hujufmodi involucris tranfeendae 
inveftigando, ut ait N. Thom. a lcfu 
de divina oratione hb. i.§. j. ver f do- 
num /cientia, D. Thom. 1. 1. quafi. j. 
articulo l.N. Philip, a Trinitate 
trabi.}, art. i . Ergo quando contempla- 
tio fupcrnaturalis ex rebus humanis ele- 
vatur ad contemplandas tesdivinas, ta- 
lis contemplatio procedit, elicitur a do- 
no feientix. 

»77 Ad maiorem autem didorum confir- 
mationem fciendum eft ex eodem D. 
Thom. fupra , quod donum feientix, 
primo , St principaliter rcfpicit fpecu- 
lationem. Secundario verofcextendic 
ad operationem , fecundum quod per 
feientiam credibilium, & carum quxad 
credibilia confcquuntur, dirigimur in 
agendis. Unde lequitur , quod adin- 
ftar fidei, per fc primo , & principaliter 
ordinatur ad contemplationem rerum 
creatarum , per refpedum ad Deum, 
primam veritatem , & primarium con- 
templationis fupernaturalis objeclum, 
St cx confcquenti tantum ordinatur 
ad operationem redam per rcfpeclum 
ad Deum ultimum finem , &fic adin- 
ftar fidei divinx , eft per fc fpeculati- 
va , & extenfive pradicai dicitur enim 
ad Galat. 3. Jj iuod fides per dile Itio- 
nem operatur : illi ergo foli donum 
feientix habent , qui ex infufione gra- 
tix rcchim tudicium habent circa cre- 
denda, 8c agenda, eoquod innullode- 
vient i rectitudine iuftitix , & hxc eft 
fcientia landorum, dc qua dicitur Sa- 
pientix 10. Iufium deduxit Dominus 
per vias retias , Cr dedit illi feientiam 
/anSorum. 

178 Per hoc autem quod quis dono feien- 
tix illuftratus debite creaturas contem- 
platur, eas ad Deum ultimum finem ot- 
Dirctlerinm Mjfiscnm. 


dinat , & eis quafi quibufdam gradi- 
bus ad ipfius Dei contemplat ionent 
afccndit , in cis videt , quam vanum 
fit quidquid non eft Deus , videt ma- 
nifcfte , quod quamvis creaturx, qua- 
tenus a Deo procedentes fint , in fe- 
ipfis fubftantialiter bonx , St qudd 
cos qui eis lobrie utuntur , ad Deum 
authorem illarum efficaciter deducenti 
faclx funt tamen in odium , St mu- 
nicipulam pedibus incipientium , ut 
dicitur Sapientix. 14. Huta illis abu- 
tentes occafionahtcr avertunt i Deo. 
Unde qui fic illuftratus contemplatur 
creaturas , rede judicat quantum dc- 
fipiant illi , qui fe indebite ad crea- 
turarum pulchritudinem converten- 
do a Deo fummo bono avertuntur , in »79 
quo fblum eft vera felicitas : quod fi 
iple contemplator , aliquando illarum 
pulchritudine fuit deceptus , prxtcri- 
tos luget defedus , St propterra D. 
Auguftinus hb. 1. de fermone Domini 
in monte cap. 9. ait : guod feientia 
Convenit lugentibus , qui didicerunt, 
quibus malis vinfh funt , qua quafi bo- 
na petierunt. Unde dono feientix rc- 
fpondet primo ludus de prxterltis er- 
ratis , St confequenter confolatio , dum 
homo per redum iudicium feientix 
creaturas ordinat in bonum divinum. 

St ideo in hac beatitudinc ponitur lu- 
dus promerito , fc confolatio confe- 
quetas pro prxmioiqux quidem inchoa- 
tur in hac vita , perficitur autem in fu- 
tura. 


SECTIO II. 

Principium formale elicitivurtt 
contemplationis fupcrnatura- 
lis .aliquando eft donum Sa- 
pientis. 

SVMMA&IVM. 

1 80 Quando homo res divinas vel huma- 
nas , cr creatas fer ait ternam cau- 
fam , Deum fctlicet , earum con- 
ditorem , contemplatur , (jr de eu 
judicium facit , principium formali 
ehcttivnm talis contemplationis ejl 
denum J apientta . 

R. a 1 Si Denum 


De via Illuminativa 


H* 

181 limum fapicntie fidem perficit , 6 ' 

■ elevat , & modo pojfibili huic vite 

elarsficat. 

,S iluquo differat contemplatio proce- 
dens a dono fapientie ah illa que 
procedit d dono intellectus , decla- 
ratur. 

180 T^\Ico 1. Quando homo res divinas 
I y contemplatur , vel res humanas, 
& creatas, per altiflimam cau&m Deum, 
fciiicet earum conditorem , Sc provifo- 
rem , Sc certum de eis iudicium facit; 
principium formale elicitivum talis con- 
templationis , cft donum fapientiar. Ita 
cum D--Thom.8c D. Bunavcnt. N- P. 
Philip i Trinic./wv.i. trall. de Mj- 
fiica Theologia dtjcurfi. 3. art. 1. & ahj. 
Ratio cft, quia ad donum fapicntii per 
fe pertinet circa res divinas verfari,- 
quamvis aliquando ex amplitudine ad 
res creatas le defendat de cis iudican- 
do per primam , Se altiflimam caufam, 
fciiicet Deum tergo principium forma- 
le elicitivum talis contemplationis, eft 
donum fapicntii. Patet confequentia; 
quia lapientia , qua: cft primum Spiri- 
tus Sancti donum , confert intcllcfhii 
cognitionem altiflimam , Se fimplicifli- 
mam Dei , 8e rerum divinarum , Se cs- 
lcftiutn, ac earum , quibus ad omnem 
functitatcm promovemur : ergo hic 
maior clarius in cognitione , nafeitur 
e ipfa lapientia , qui fidem perficit , Se 
elevat Se modo poflibili huic viti cla- 

181 riricat. Unde ficut.fi in cubiculo ubi 
erat parva lucern-t, fax accendatur.omnia 
qui in illo exiftuni illuminat; iu fi in 
anima iufta fidei luce illuftrata.fapicntia 
accendatur, res fidei multo clarius ma- 

'x nifeftamur. 

181 Dico 1. Differt contemplatio a dono 
fapicntii procedens ab illa qui a dono 
intellectus procedit, quod contemplatio 
dono fapicntii coniuncla habet faporo- 
fam delectationem , quam ex fe non 
habet contemplatio doni intellectus. 
Ita D. Bonaventura tom. 1 . de donis Spiri- 
tus Senili c.ip. 5. Et ratio cft , quia in- 
tellectus cft cognitio fpeculativa , Se 
quali per vifurn ; fapientia vero eft 
cognitio expcrimcntalis , Se praiflica , Se 
quafi per guftum , primarium enim , Se 
principale objectum lapientii eft Deus 
fub ratione qua verum iexcitatiytim ta- 
men voluntatis , ad ejus faporolam de- 
lectationem ; Se ideo actus fapientii eft 
contemplari Deum , non quOcunquc 


modo.fcd cum deleStatione , ac cum 
quadam fuavitate expcrimcntali in af- 
fectu. Unde requirit fummam cordis 
pacem,8e mentis tranquillitatem. Unde 
dixic Auguft.hi.i. de fermon. Domini tn 
mente cap. 4. Quod donum Sapienti* 
congruic pacificis , in quibus iam ordi- 
nata funt omnia ; nullufque motus ad- 
verfus rationem rebellis eft , fed cuncta 
obtemperant fpiritui hominis , Se ipfc 
obtemperat Deo , cum quo unitus eft 
per cbaritatcm. 


S E C T I O III., 

Principium formale elicitivum 
contemplationis fupematura- 
lis , aliquando eft donum m- 
telle&us. 

SVMMAR1VM. 

183 Lumen naturale nofiri inte Ile Sus, in- 

diget lumine fiupernaturah ad cog- 
nbfeenda ea , que per lumen natu- 
rale cognofeere non valet. 

1 84 Hoc lumen fupernuturale homini dor 

tum , vocatur donum intellclius. 

18 5 Hoc lumen attingit pruna principia 
fuprmaturalta per modum habi- 
tus principiorum. 

iS£ Quomodo habitus fupematuralis in- 
teUelhu concurrat ad elicien- 
dum iudicium rectum dc rcbtss 
fidei. 

187 Donum intellectus habet tres gradus 
operattonss. 

1S8 Explicatur primus , & fecundus, & 
tertius gradus. 

iSy J£ue dona his gradibus correff au- 
deant, exponitur. 

D ico 1. Cum lumen naturale no- 183 
ftri intelledus , fit finit* virtutis, 
indiget fupernaturali lumine ad cognof- 
cenda quidam , qui per lumen natu- 
rale cognofcere non valet, Sc hoc lu- 
men lupernaturalc homini datum , vo- 
catur donum intellectus ; hoc autem 184 
lumen doni intellectus , adindar habi- 
tus principiorum , attingit prima prin- 
cipia fupernaturalia , id eft, puras veri- 
tates fidei five increatas , Sc divinas; 

live 


Tra&.II I. Difp.I V.Sed. I II. 13$ 


live creatas. Deinde ficut habitus na- 
turalis intellectus , penetrando prima 
principia concurrit ad eliciendas ex il- 
lis conclufioncs; Ite habitus fuperna- 
turalis intellectus penetrando prima 
principia fupcrnaturalia , fcu puras ve- 

185 ritates lidci concurrit ad elicienda cir- 
ca illas iudicia recta , circa divinas qui- 
dem per donum fapicntix;circa creatas 
vero per donum (cientia: ,qux iudicia 
Ium vcluti conclulioncs virtualcs; con- 
templatio namque non eft formalitcr 
difcurliva , led tantum virtualiter. Eft 
tamen differentia in hoc quod ex con- 
curfu habitus nuuralis intellectus ad 
eliciendas ex principiis iplius conclufio- 
nes naturaliter acquiritur ex tali dedu- 
ctione tam Capientia quam ferentia natu- 
ralis; hic autem cx concurfu doni intel- 
lectus, non acquiruntur dona Capien- 
tia:, 8c fcientix , cum hxc naturaliter 
non acquirantur : infunduntur tamen 
cum gratia, ita ut prius natura intel- 
ligatur infufum donum intellectus , &c 
poftea donum Capientia: , & fcientia:, 
cum operatio doni intellectus , (it 
prior operatione doni lapienti* , Si 
(cienti*. 

jgg Dico t. Donum intellectus , quod 
(olis Sc omnibus gratiam habentibus 
conceditur , habet tres gradus opera- 
tionis ; infimum , medium , & (upre- 
mum. Intimus gradus , eft quo mens 
irradiatione, fcu virtute doni intellectus 
veritates creatas in Ce ipfis penetrat , & 
ex ipfis afliirgit ad contemplandas veri- 

1 S ’7 tates divina . H*c irradiatiodoni intel- 
lectus, recipitur primo in imaginatio- 
ne per intellectum applicata, qui dici- 
tur infima regio , Ceu infimum citum 
animi contemplativi, fk eft propria in- 
cipientium , non quod in via illumina- 
tiva , Sc etiam unitiva aliquando non 
inveniatur ; Ccd quia ut plurimum non 
inveniatur peifectior irradiatio in via 
purgativa. Medius gradus eft quo 
mens irradiatione , ac virtute Domini, 
intellectus interius collecta , tam divi- 
nas , quam creatas veritates in feipfa 
contemplatur , abfque privio imagi- 
nationis concurfu, quamvis in hoc gra- 
du concoinitanter imaginatio Ce ha- 
beat per converfionem ad phantafma- 
ta; mens quippe interius collecta ,tam 
creatas , quam divinas veritates in Ce 
ipfa reperit , tum in propria iplius Cub- 
itantia , aliqualiter in Cuis Ipecicbus 
relucentes , in quibus tam creata, quam 
divina habent cllc non quidem natura- 


•» 


>, 


le , Ced intention.de : hxc irradiatio do- 
ni intellectus immediate recipitur in 
ipla intellectuali putentia in qua lub- 
jectatur, Sccft media regio animi con- 
templativi, & eft propria proficientium, 
quamvis aliquando etiam illis, qui in via 
purgativa , & unitiva exercentur, con- 
cedatur. 

Supremus gradus, eft, quo mens fu- jgg 
pra feipfam elevata , tam divinas , quam 
creatas veritates, eminenti quodam mo- 
do contemplatur , abfque ullo penitus 
concurfu , St Confortio imaginationis: 
ibi namque mens divinam caliginem 
ingredi, ac Deo intime clapfo per amo- 
rem finitivum unita , vclut in fcipfo 
Deum aliqualiter, & in ipfo omnes crea- 
turas relucentes intuetur, & hxc cogni- 
tio eft nobilifiima , qux citra intuitivam 
Dei vifioncm , mortalibus communicari 
poteft. Hxc autem irradiatio doni in- 
tcllcdus , non Colum immediate in ipfa 
intellectuali potentia recipitur , Ced in- 
teUigcntia, fcu apice mentis. Unde eft j8j 
propria perferorum , in aliis namque 
viis , raro , 8c extraordinarie tantum re*, 
peritur; cx fupradiclis autem gradibus, 
infimus convenit dono fcientie i me- 
dius doni fapientix ; Cupiemus dono 
intcllciftus , quamvis aliquando etiam 
illotum radij pcrmlfceantur. 


SECTIO IV. 

Principium formale , &C elicici- 
vum conremplationis (uper- 
naturalis , aliquando eft altius 
donis Spiritus Santfti* 

SVA-JMJ R IV M. 

iyo Grati* gratis data, non funt quii 
pcrfcchm donis Spiritus Sancti. 

191 Dicuntur grana gratis iata ait ie- 
re s , icit n Spiritus Soniti , quia 
rartsts , (jr extraordinarii concedun- 
tur , <j- quia ordinamur ad tonum 
commune Ecclcfia. 

1 9 1 Hoc ait i sos principium contemplationi 4 
eft multiplex. 

»93 Primum eft fapientia , provt perii- • 
net ad gratias gratis datas. 

»94 In quo differat hac gratia d dono /i- 
picntia , exponitur. 

R 3 »95 Secu» 


Digiti; 


i$4 De via llluminativa 


195 Secundum principium efi fides provt 
efi grati a gratis data. 

296 Tertium principium efi lumen pro- 
phetia. 

29 y Quartum principium efi habitm 
fidentia indita /ficu infiufia . 

QRo explicatione hujus fcdionisno- 
X. tandum eft primo , quod quando 
dicimus dari principium formale eliciti- 
vum contemplationis altius , donis Spi- 
ritus Sandi , non eft incclligendum, 
quod gratix gratis datx , de quibus in 
hac fcdionc difputatur , lint aliquid 
altius, Sc perfedius donis Spiritus San- 
di , nam gratia gratis data non eft 
dignior gratia gratum faciente , quia 
una quxque virtus , tanto excellentior 
eft , quanto ad altius bonum ordinatur: 
femper autem finis excellentior cll illis 
qux fune ad finem ; gratia autem gra- 
tum faciens, ordinat hominem imme- 
diate ad conjundionem ultimi finis; 
gratix autcin gratis datx ordinant ‘ho- 
minem ad quxdam prxparatoria finis 
ultimi , licut per prophetiam, & mira- 
cula , Sc alia luiiufmodi homines indu- 
cuntur , ad hoc ut ultimo fini coniun- 
gancur : dicuntur tamen gratix gratis 
datx altiores, Sc digniores ,quam dona 

29 1 Spiritus Sandi , quia ordinantur ad bo- 
num commune Ecclcfix, Sc quia rarius, 
& extraordinarie conceduntur ; nam 
dona Spiritus Sandi , quamvis fuperna- 
turalia, funt tamen iufti> ordinaria : di- 
cuntur etiam altiores , quia clarius funt 
in manifc flando , Sc efficacius in pene- 
trando. His fuppofitis. 

292 Dico 1. Hoc altius principium con- 
templationis fupernaturalis , eft multi- 
plex. Primum eft fapientia , provt per- 

293 tinet ad gratias gratis datas. Differt 
autem hxc gratia a dono fapientix , in 
eo quod donum fapientix importat 
quandam reditudinem iudicij circa di- 
vina, Sc confpicicnda , Sc confulcnda, 

194 quantum ncceflarium eft ad falutem, Sc 
hoc nulli exiftenti in gratia fandificante 
deficit , quia fi natura non deficit in ne- 
ceftariis , multo minus gratia. Sapien- 
tia autem provt eft gratia gratis data 
importat fapientiam in altiori gradu, 
tam ad contemplationem divinorum, 
in quantum illam habentes, altiora my- 
fteria cognofcunt , 8c aliis manifeftare 
polliint , tum quoad diredionem hu- 
manorum aduum, fecundum regulas 
divinas , in quantum poliunt , fecun- 
dum eas non folum fcipfos , fcd alios 


ordinare , Sc ifte gradus fapientix non 
eft communisomnibus habentibus gra- 
tiam gratum facientem , fed magis per- 
tinet ad gratias gratis datas, quas Spi- 
ritus Sandus diftribuic prout vult, iuxta 
illud ad Corinth ii. Aliis datur per Spi- 
ritum fermo fapientix. 

Secundum principium eft fides, prout 29 j 
fides eft gratia gratis data , per illam 
namque magna cum certitudine & ex- 
cellentiori quam ordinaria rebus fidei 
adhxremus , qua certitudine purificata 
mens non tam credere ea qux funt fi- 
dei videtur , quam ea videre, ac claris 
oculis intueri , Sc eft cognitio media 
inter obfcuram virtutis fidei cognitio- 
nem , Sc claram Dei vifionem , ut ait 
D. Thom. 1. 2. quafi. 98. art. 3. ad 1. 
Tertium principium , eft lumen pro- x ~£ 
phetix , quod ineft animx Prophctx 
per modum cujufdam paflionis , vel im- 
preffionis tranfeuntis , & hoc fignifica- 
tur Exod. 1 3. Cumque tranfibit glori* 
me* , pon*m te in foramine petra. Et 3. 
Reg. 19. vbi dicitur ad Eliam. Egredere 
Cr fi a in monte coram Domino , & ecce 
Dominus tranfit. Ex quo infertur » quod 
hi duo fandiflimi Prophctx, tunc fi non 
viderant divinam cftentiam , falcem 
habuerunt eminentiftimam cius cogni- 
tionem. Ad hoc principium reducitur 
fublimisilla cognitio 5. Stcphani proto- 
martyris , qux cap.-j. Aftuum dicitur, 
vidilfc caelos apertos , &c. Reducitur 
etiam lumen illud , quod Deus commu- 
nicavit primo parenti ad fui contem- 
plationem in ftacu innocencix. Redu- 
citur utiliflima quxdam contemplatio di- 
vinorum ,qux in aliquibus viris Sanclis 
fuit. Talem de fe ipfa refert N. M. S. 
Thercfia mtntion. 7. cap.i. Talem de 
Sancio Benedido refert S. Grcgorius 
Magnus lib. 1. dialogor. cap. 35. Talem 
refert de fc i pio S. Hicronim. in regul. 
monachor. cap. 16. ubi ait : adhuc vivens 
in corpore , fiape Angelorum choris inter- 
fiat y t efi is efi ipfia Trtnttas , quam tene- 
bam , neficio quo intuitu. 

Quartum tandem principium eft ha- 197 
bicus fcientix inditx feu infufx , qui 
eft lumen clariflimum , ac pcrfcdilfi- 
mum , quod compatitur in viatore, cum 
fide , cx cujus irradiatione , perfed illi- 
ma refulcac contemplatio Raris conce- 
ditur , certum eft fuillc in Chrifto . Sc 
ic creditur fuifle in Beata Virgine; per 
anc fcientiam cognovit Chriftus.ut do- 
cet D. Thom. 3 . part. quafi: u. art. 1. 
Omnia illa qux per revelationem divi- 
nam 


Trart.I I I.Difp. IV.Sert. V. 1 5 5 


nam hominibus innotefcunt , five per- 
tineant ad donum prophetix , live ad 
quodeumque donum Spiritus Sanrti; 
omnia enim illa abundantius , 8 C ple- 
nius exteris cognovit anima Chrilli. 
Hic habitus feientix infufx , nunquam 
fuit otiofus in Chrillo, nunc enim illud, 
nunc illud objertum fuccclfive diver- 
fis artibus confiderabat , fecundum 
quod divertis fpcciebus ad hoc infu- 
lis utebatur. Hic habitus fupernatu- 
ralis , eft multo perfertior omni alio 
artu fcicntifico, ut dicit D.Thom. qujjf. 
tit. Mrt.4, 


SECTIO V. 

Principium formale clicicivum 
contemplationis fupernatura- 
lis aliquando eft lumen glo- 
ri*. 

SVMMAKIVM. 

15)8 Aliquando contemplatio fupematu- 
ralis , etiam in hac vita pertingit 
ad elaram Dei vifioncm per modum 
tranfitus. 

19$ Hac clara Dei vifio , non potefi effe 
fine lumine gloria participato per 
modum tranfitus. 

3 CO Quid fit hoc lumen hic in via expo- 
nitur. 

301 Hoc lumen gloria y five hic , five in 
patria dimanat d gratia, ficut pro- 
prietas illius. 

30* Hoc lumen gloria requiritur ex parte 
intellectus , ad hoc ut cum perfi- 
ciat intrinfece ad claram vifio - 
nem. 

303 Habitus luminis gloria e fi perfectior 

cateris habitibus operativis , etiam 
fupematurahbus. 

304 Contemplatio fupematuralis eminen - 

tijfima , five clara Dei vifio , non 
folum efi pofjxbilis intellectui eleva- 
. to per lumen gloria , fed etiam ei 
fic elevato efi connaturalis. 

D ico 1. Aliquando contemplatio 
fupcrnaturalis , etiam in hac vita 
pertingit ad claram , & quidditativam 
Dei vilioncm per modum tranfeuntis. 
Ita conccfliim fuit Beatiflimx Virgini 
Marix , MoiG , & Parenti noftro Elix, 





8 c D. Paulo, ut fufrk diximus. Hic 
autem clara , & quidditativa Dei vifio 
etiam per modum tranfeuntis ede non- 
poceft abfquc lumine glonx participato 
per modum cujufdam virtutis per mo- 
dum tranfeuntis. Hoc autem lumen hic 
in via eft quoddam auxilium actuaic 
per modum difpolitionis cito tranfeun- 
tis j in Patria vero eft habitus fuperna- j 00 
turalis in intellcrtu Beatorum perma- 
nens .diftinrtus ab ipfa vilione, & intcl- 
lertu, qua intellertus creatus roboratur, 

& elevatur ad Deum clari, & quiddita- 3ot 
rivi videndum. 

Dico 1. Hoc lumen glorix , five fit 
per modum habitus ut in beatis , five 
per modum difpolitionis tranfeuntis , ut 
hic in via, dimanat a gratia, ficut pro- 
prietas illius , hoc eft infunditur d Deo 
intellertui animx, livede potentia obe- 
dientiali ipfius educitur ad exigentiam 
gratix , qux eft in fubftantia animx, fi- 
cut dimanant , five infunduntur alij 
habitus fupernaturales , iuxta capacita- 
tem , Se exigentiam fubjerti , in qud 
eft gratia propter flatum quem habet 
vix, vel termini ex divina difpofitio- 
ne. Erratio eft, quia cum edentia ani- 
mx per habitum gratix fanftificantis, fit 
perferta , hxc eonnaturaliter exigit , ut 
potentix , quibus anima operatur , pu- 
rificentur virtutibus fupernaturalibus, 
ut eliciant operationes fupernaturales 
conformes ipli ede fupcrnacurali animx 
per gratiam, & hoc eft virtutes fuper-jpi 
naturales emanare a gratia. 

Dico j. Hoc lumen glorix requiri- 
tur ex parte intellertus ad hoc ut cum 
intrinfece perficiat ad claram Dei vifio- 
nem, ad quam concurrit artivi per mo- 
dum totalis virtutis proximx radicalcm 
virtute intellertus complentisjhxc auie 
virtus radicalis intellertus ad Dei vifio- 
nem.non eft ejus potentia obedientialis 
activa; nec intellertus videndo Dcum,fc 
habet mere paflive , fed eft ejus nativa 
virtus. Unde principium formale quo 
adxquacum vifionis beatifici , conlli- 
tuitur ex intellectu beato , ficut virtute 
radicali , & ex lumine glorix, ficut tota 
virtute proxima , ex quo fequitur , 
quod nec de potentia Dei abloluta fieri 
poteft , ut intellertus creatus non ele- 
vatus lumine glorix , Deum clare, ac 
quidditative videat Unde ut fic videat 
Deum indifpcnfabilitcr, requirit aliquid 
intrinfece receptum ordinis lupernatu- 
ralis.vcl per modum habitus perma- 
nentis , vel per modum difpofitionis 
tranfeuntis, 




i $6 De via llluminativa 

tranfcuntis , quod totum vocatur lumen 3°® £uando contemplatio fnprniaturalu 
gloria: , quia manifcftat Deum glorio- pertingit ad divmam caliginem 

i' m tunc Dem anima ncnjai jpecies in- 


303 Dico 4. Habitus luminis glorix ,cft 
pcrfeftior exteris habitibus operativis 
etiam fupernaturalibus , fiquidem ordi- 
natur ad perfediorem adum ■ fcilicet 
ad beatitudinem formalem , & habitus 
fpecificatur ab artu. Unde perfectior 
eft charitate ; eft tamen imperfedior 
habitu gratix fanrftificantis , fiquidem 
iumen glorix, eft proprietas gratix fan- 
dificamis , 8c omnis proprietas imper- 
fedior eft eflentia , cuius eft proprietas. 
Tum quia gratia eft perfediflima par-- 
ricipatio divinx eflentix formaliffime 
confideratx; lumen vero glorix eft par- 
ticipatio divini intelledus ; fcd divina 
eflentia virtualiter eft perfedior divino 
intelledu , fiquidem omnis eflentia per- 
fedior eft fua proprietate , ut diximus: 
ergo gratia fandificans perfedior eft lu- 
mine glorix. 

d °4 Dico j. Contemplatio fupernatura- 
lis cminentiflima , five clara Dei vifio, 
non folum eft poflibilis intellcdui ele- 
vato per lumen glorix , fed etiam ei fic 
elevato eft connaturalis , fiquidem ut 
fic elevato eft ci proportionata , 8c ium- 
me deledabilis , cum in illa beatitudo 
formalis eflentialitcr confiftat. Unde 
ita fatiat appetitum , ut nihil ultra defi- 
derandum remaneat , iuxta illud Pro- 
phetx : Satiabor cum apparuerit gloria 
cua. 


SECTIO VI. 

Multiplex eft medium in quo 
contemplatio fupcrnaturalis 
perficitur. 

SVMM A R IV M. 

305 Explicatur fenfusquajlionU. 

30 6 Medium contemplationis fupernatu- 

ralis ordinaria ,funt Jpectes tam tn- 
tentionales , quam intelligibiles in 
potentiis praexifientes. 

307 guando contemplatio fupcrnaturalis 

ejl magis elevat a, fi Jpecies prx- 
extfi entes coordinat a fufjiciunt ad 
reprafentandum anima quod Deus 
vult, non novas infundit ■> fed pra- 
extficntcs coordinat. 


A 


fundit . 

309 Ponitur quadam objeclio , & folvi- 

tur. 

310 Contemplatio fupcrnaturalis fumma, 

(jr pcrfefttjfima non habet medium 
in quo re aliter difiinfium ab objetlo , \ 
fed objeftumin feipfo attingit. 

P Ro hujus fe&ionis intelligentia, no- 303 
tandum eft , nos in prxlenti loqui 
de medio tenente fc cx parte objofti, % 
five fit medium ab objc&o diftin&um, 
ut otdinarifc contingit , (i ve fit ipfum- 
met objc&um , quod in fc ipfo videtur, 
ut aliquando contingit , ut dum Ange- 
lus fcipfum cognofcit , & non lo- 
quimur de medio tenente fe ex parte 
potenti* , quia 'de ifto didtum eft 
fe&ionibus antecedentibus. His fup- 
pofitis. 

Dico 1 . Medium contemplationis 3 06 
fupernaturalis ordinari* , Cunt fpecics 
tam intentionales , quain intelligibiles 
in potentiis prxcxiftentes , vel tunc de 
novo acquifitx. Nam utdiftum eft ad 
talem contemplationem concurrit per 
fc tam intellc&us , qnam imaginatio* 
intcllcftui autem defer viunt fpecics in- 
telligibiles i & imaginationi deferviunt 
jpecies intentionales , & ambx funt 
formales objc&orum reprefentationes, 
dc quibus in prxfenti nihil fpeciale di- 
cendum occurrit. 

Dico 1. Quando contemplatio fu- 
pernaturalis eft magis elevata , fi per 
fpecics iam prxexiftcntes reprefentari 
poteft objc&um , quod Deus animae 
defiderat raanifcftare , non novas in- 
fundit fpecies , fed prxexiftcntes fuper- 
naturaliter coordinat. Et ratio eft, quia 
Deus folum immutat naturam , quan- 
tum conducit ad finem ab ipfo inten- 
tum , fcd ad talem contemplationem 
fufficit prxdicfta coordinatio ex fpccie- 
bus iam prxhabitis : ergo infufio nova- 
rum fpccierum fupcrflna eft , non 
necellaria, ut videmus Ixpe indormien- 
tibus , qui cx fpeciebus montis , aurr 
montem aureum contemplantur. 

Dico ]. Quando contemplatio fu- ^08 
pernaturalis eft magis elevata , ut quan- 
do pertingit ad divinam caliginem, tunc 
Deusanimx novas infundit fpecics ,qux 
formaliter reprxfcntcnt objecta , qux 
alias per fpecies naturaliter acquimas 
reprxfentari non poflunc. Et hoc accidit 
* prxeipue, 


Tra&.III. Difp.V.Sed. VI. 137 


praecipue, cum principium contempla- 
tionis eft fcientia infijfa, feu indi&a. 
Hae autem fpecics funt naturales quoad 
fubftantiam , funt enim ejufdctn ratio- 
nis , ac illae qux animabus feparatis in 
inftanci feparacionis infunduntur, quas 
conftat elle naturales , non enim ne- 
cefle eft , quod fint cjufdcm rationis 
cum habitu , qui utitur illis , ut patet 
in fide, qux eft habitus fupernatura- 
lis , fpccies autem , quibus utitur , funt 
naturales , funt tamen hx fpccies infu- 
fae fupcrnaturales quoad modum , quia 
anima corpori mortali unita non lolec 
recipere fuas fpccies per infiifionem, 
fed eas a phantafmatibus abftrahit. 
Unde quod eas fic recipiat eft fuper- 
naturale ipfi confideracxin ftatu unio-' 
nis , non autem abfolute , cum ei con- 
veniat in ftatu feparationis. 

305) Nec obftat , fi dicas habitus infufos 
efle fupernaturalcs quoad fubftantiam: 
ergo etiam fpecies infula:. Rcfponde- 
tur namque dari diverfam rationem. 
Nam habitus dantur ut elevent poten- 
tiam ad ordinem fupernacuralem , Sc 
funt tota virtus agendi proxima , ac per 
confequcns debent cfie fupernatura- 
les i fpecics autem tenent fe ex parte 
objedorum ipfa reprxfentances , Sc ni- 
hil virtutis fuperaddunt pocencix , fed 
folummodo funt complementum eius 
extrinfecum , Sc licet fint ordinis natu- 
ralis , poliunt reprxfcntare objech fu- 
pernaturalia , ut conftat in fpeciebus, 
qux fidei deferviunt , Sc licet per fe 
infulx non tollit quod fint ordinis natu- 
ralis , ut patet in fpeciebus Angelicis, 
quamvis etiam poffinr dici melius prx- 
tcrnaturalcs , quia hoc modo fignifi- 
catur, quod fint naturales quoad lub- 
ftantiam , St quoad modum lupcrnatu- 
rales. 

310 Dico 4. Contemplatio fupernatu- 
ralis fumma , Sc pcrfc&iflima non ha- 
bet medium in quo rcaliter diftindum 
ab objedo , fed objc&um in fc ipfo at- 
tingit , ita ut habeat rationem limul Sc 
fpccici , St termini cognitionis. Ratio 
eft, quia non poteft dari ncc fpecies 
imprefia , nec exprefia divinx efien- 
tix : ergo fi in hac vita divina eden- 
tia quiddicative videtur, ut feCttone pro- 
cedent 1 diximus fxpc accidifle \ St 
polle accidere , iplamct divina efien. 
tia debet per fe attingi , ita uc habeat 
rationem ipccici impreflx , St expref- 
fx. Antecedens probatur , quia fpc- 
cies imprefia , St exprclla alicujus ob- 
Dinttormm Mj fit cum. 


jefti, debet cflcejufdem fpeciei, St im- 
materialitatis cum objedo in elle intel— 
ligibili , St rcprxfcntativo ■, fed non 
poteft dari fpecies creata , five imprefi- 
la , five exprefia , qux fit cjufdcm fpc- 
ciei , St immaterial icatis cum divina cf- 
fentia : ergo non eft poflibilis fpccies 
imprefia, five exprefia divinx cflencix: 
ergo fi contemplatio in hac vita percin- 
git ad contemplandam in feipfam divi- 
nam cflentiam, ipfa divina cfientia St 
habet rationem fpeciei impreflx , Sc 
exprefix , ad hoc enim furneie , quod 
intcllc&us creatus per lumen glorix 
difponatur , ad receptionem divinx 
cficncix per modum fpeciei intclli- 
gibilis , St elevetur ad ordinem fu- 
pcrnaturalcm , St divinum , in quo cfl: 
Deus. 

ftuft '■ dh 4» Ah «♦» : & A 

disputatio V. 

De divinis vifionibus , revelatio- 
nibus , tf locutionibus , & c. 


SECTIO I. 

Dc vifione corporali rerum 
caslcftium. 

SVMMAR1VM. 

3 1 1 Ad tres fpecies reducuntur vifiones 
fcilicet corporalis , imaginaria & 
int e Ile Ctu alis. 

3 1 x £utd (it vifio corporalis explicatur. 

3 1 3 fit vifio imaginaria ? 

314 £utd fit vifio intellectualis i 

3 1 j Vifio corporea ejl infirma , imagina- 
ria ejl media , intellectualis efi fit- 
prema. 

3 16 Per vifionem corpoream plures appa- 

ritiones SanCiorum , & Angelorum , 
& Beata Virginis , & Chrifii com- 
municantur. 

317 Quomodo anima purgat a videant has 

apparitiones ? 

3 1 8 Hac vifio corporea aliquando fit per 

Jpecies intentiores , ab j que eo quod 
perfona reprafentata ad fit ei cui 
apparet , (jr quomodo ? 

31 9 Fit etiam ait quando per immutatio- 

nem f en fisum nojlrorum. 

S 3x0 fit 


tartlii 
'*inm 
ts in- 

foh/j' 

'*» 4 , 

diu» 

'effi, 


no- 307 

}ui 

% 

im, 

n- 

ur, 

'C- 

0- 

tc 

(i 

106 

a 

e 

l 




Digitized by Google 


Devia llluminativa 


1 $8 

J 1C Fu aliquando per realem perfona 
Apparenti* pcrfonam, vel tn corpore 
proprio, vel aJJnntptOjdf quomodo? 
ju Apparitio Chnjli & Beata Virginio 
raro fit re aliter, fici fit vel per cor - 
puo ttjfumptum ve I perjpecies inten- 
t tonsiles. 

3 ! I Apparitio vifibilu cum fit omnium 
infima , e fi magis expofita illufioni 
Diaboli , nifi forte ei inungatur vifto 
sntelleBualts . 

313 Hac vifionei non fi r liant ai verant 

fanlhtatem. 

314 Hujufmodt vifionei non fiunt appeten- 

da, neque pofiulania , fieifi accide- 
rint humiliter fugienda , a cur? 

313 guid debeat facere i Se cui ha appa- 
ritiones ipfo eao non defiierante neo 
pofiulante accidunt ? 

,,, T^vko 1. Ad tres fpecics , vifiones 
1 y communiter reducuntur a D. 
Thom. i.pnrt. quafi-syart. 6. ad 4. 

(jr *. i. 1 * 4 ** r *‘ » ** 3 ,nein P c 

corporalem , imaginariam , & intel- 
.11 lectualem. Corporalis eft quando exte- 
riori fcnfu aliquid videtur ,Bc hic fire- 
quentius accidit in via purgativa in- 
. cipiemibus. Imaginaria eft quando 
5 3 per formas imaginarias aliqiud reprx- 
fentatur. Et hic frequentius accidit m 

314 via illuminativa proficientibus. Intel- 
ledualis , eft quando per fpecics , U ra- 
dios intelleftuales aliquid rcprxlcnta- 
tur , fc hoc accidit frequentius m via 
unitiva , nam licet omnes hx vifiones, 
aliquando contingant incipientibus , & 
etiam proficientibus, St perfectis, ordi- 
narie tamen fiunt modo di<fto , ut fic 
perfeftio vifionis perfectiori vix , & 

315 ftacui perfona: congruat. Certum eft 
enim quod villo corporea eft infima j yi- 
lio imaginaria , eft media i vifio in- 
telleftuaTis eft iuprema j imaginatio 
namque eft magis immaterialis v.fu cor- 
poreo ,«c intefietftus eft penitus imma- 
terialis , & idem proportione fervata, 
dicendum eft de eorum vifionibus, non 
loliim quoad modum vifionis, fed etiam 
quoad C|US objecta , nam per vifionem 
corpoream , materialia tantum commu- 
nicantur j per imaginariam communi- 
cantur qu<edam magis elevata i materia, 
fimul ci.m materialibus, fic per intel- 

leftualcm communicantur pure fpiricua- 

. lia , St etiam materialia , quia vifio fu- 
perior poteft quidquid inferior^ , St 
aliquid amplius ob luam perfeftio- 
ncm. ^ 


Dico 1. Per vifionem corpoream 3 16 
fxpe faepius quidam fplendores divini, 
it plures apparitiones i tum Sanftorum. 
tum Angelorum , tum Beat* Virginis, 

& ipfius Chrifti communicantur, mul- 
tocics etiam videntur animx purgatorij, 
immd 8c anim* damnat* in inferno 
exiftentes. Has amem apparitionis vi- 
dent animx purgat* , non folum oculis 
intelleiftualibus , verum etiam oculis 
corporeis ; fxpe enim divini fplendores 
infbar fulgoris repcncS animam pene- 317 
rranc , ipfamque de divinis myftcriis 
illuminant, £t mira replent dulcedine, 
ita ut fxpe ipfurn corpus ex animx re- 
dundantia decoretur , ac radietur. De 
vifione autem Sanftorum , Angelorum, 

Beat* Virginis ,& Chrifti, condat ex 
hiftoriis Sandorutn .quibus fxpe fx- 
pius fimiles vifiones factx funt , ut pa- 
tet ex tota vitaN.M S Thcrefix, qux 
fxpe D.Jolcphum , Chriftum , 8t Bea- 
tam Virginem , 8 i Santftos Angelos vi- 
dit quod etiam aceidit aliis Sandis. De 
animabus vero Purgatori) condat cx hi- 
ftoriis Ecclcfufticis, ut patet cx infigni 
illa apparitione S. Nicolai Tolentina- 
tis , Si ex alia S- Gregotij Pap* , & 
aliorum. De animabus vero damnatis 
condar exanima illiusdivitis , qux ro- 
gabat Abraham, ut mitteret Laxarum ad 
fuos fratres , ne 8t ipfi venirent in eun- 
dem locum 

Dico j. H*c vifio corporea aliquan- 
do fit per folas fpecics intentionales im- 
rniflas abfque eo quod perfona apparen s 
adftet ei cum apparet , tunc miraculosfe 
fuppletur diftantia. Fit etiam aliquando 31$ 
per immutationem fcnfuum noftro- 
rum , ita frilicet ut Angelus apparens 
nullum corpus aflumat, fed folum ocu- 
lum videntis immutet, 8c fimilitudi- 
nem aliquam inferat ei , quam videri 
vult , St hac ratione fieri folent appari- 
tiones in Euchariftia , quando in ho- 
ftia videtur parvulus, vel caro , 8c idem 
dicendum eft de apparitionibus , qux 
accidunt in carne V P N. Joannis d 
Cruce , 8c in digito S- M.N. There- 
fix. Fit etiam aliquando per realem 
perlonx apparrentis prarientiam vel 
in corpore proprio , vel in corpore jio 
alliimpco , quando perfona apparens 
eft humana , Si corpus adhuc non 
eft gloriofum , quod fi fit perfona 
Angelica vel divina , tunc firmatur 
corpus cx aere condcnfno , quod vel 
naturaliter a Deo . vel ab Angelo mo- 
tum , vel miraculose ab anima reparata 
• facit 


Trad. 1 1 1. Difp. V. Sed. I. 139 

facit eadem exterius in hac vifione, amor Dei , fic proximi ,cuftod ia exada 
quod verum corpus efficeret. Si vero legis eius, folida virtus , abnegatio no- 
iam corpus apparentis lit gloriofutn ftra , contemptus facuii , 8c alia hujus 
tunc , ut appareat realiter , debet e calo generis , non vero apparitiones , ac re- 
defeendere , nam idem corpus iuxta vclatibncs , in quibus multum folct c fle 
do&rinam D. Thoma , non poteft clle periculi, fic non multum utilitatis, fic 
circunlcriptive in duplici loco , debet fugere has apparitiones , non cft pone- 
etiam claritatem nimiam moderari , ut re impedimentum divinis donis , fcd 
fic oculis corporeis videri poffit ab co folidioribus donis aditum aperire , fic 


jzi cui apparet. Hinc ht apparitionem 
Ghrifti , fic Beata Virginis raro fieri 
realiter, fed vel per corpus aflumptum 
cx afcVe , vel per fpecies intentionales 
fupplence illo diftantiam , ut accidit 
Beato Stephano , quando dixit : Ecce 
•video Calos Apertos , & Iefum fiunt em a 
dextris virtutis Dei , ne dicamus ipfum 
toties caelum corporaliter deferuifle, 
quoties legitur variis Sandis corporali- 
ter apparuifle. * 

312 Dico 4. Apparitio vifibilis cum fic 
omnium infima, cft magis expofita il- 
lufioni Diaboli , nifi forte huic vifioui 
corporali vifio intclledualis adjunga- 
tur , ut in apparitione S.Gabrielis Ar- 
changcli facfta Beata Virgini annutian- 
tij divini Verbi conceptum fadum cft. 
Ratio autem cft, quia Damon virtute 
naturali poteft corpus ex acre formare, 
ficut poliunt Angeli boni , fic fc trans- 
formare in Angelum lucis j ncc ha ap- 
paritiones ad veram Sanditatcm fpc- 
clant , cum fape fada fuerint in homi- 
nibus iniquis , ut Pharaoni , Balaam, 
Balthafari, Nabucodonofori, fic fape vi- 
fiones iftx funt falfa, iuxta illud Eze- 
chiclis. rident mala , & divinant men- 
dacia , fic fape cx vehementi apprehen- 
fione,fic melancholia proveniunt fic fune 
initia quadam infama, & dato quod fint 
vera, non funt meritoria , fcd bonus 
earum ufus infpiciendus cft , ut quis ex 
illis aliquid mercatur. 

314 Dico 5. Hujufmodi apparitiones non 
fiint adpetenda , nec poftulanda , fed 
fi acciderint , humiliter fugienda , fic 
rogandus Dominus ne his infuetis ra- 
tionibus , fcd mediis ordinariis folidio- 
ribus j fi ita fu a maicftati vifumfucrir, 
noftram falutem promoveat .Et ratio eft, 
quia defidcr.u-e has apparitiones , cft 
indicium occulta fuperbia , aut falcem 
vana cui iofitatis, fic fic aditus Damoni 
aperitur. Tum quia illa folum dclide- 
randa , fic procuranda funt .quibus Deo 
placemus , in virtute proficimur , ad 
perfedionem tendimus , fic aternam 
ialutem aiiequimur * hac autem funt 
Dirccicnum Myfitcum. 


ad hac, fic alia animum praparare , hu- 
militas enim eft via r. gia ad dona Dcij 
ille autem femper humilitatem prapa- 
rat,quihac infuCta , fic periculorum 
plena, tanquam indignus refugit * tum 
quia ha apparitiones non fiunt A L)co 
ob noftrum defiderium , led ex pura 
bonitate quando, fic quibus ille vult. 

Dico 6. Si alicui qui tales appari- 3 1 5 
tiones non appetit , nec petit , fcd po- 
tius metuit hujufmoji apparitiones ac- 
ciderint in oratione.tria ab eo obfervan- 
da funt : primum Chriftum , fic Beatam 
V irginem vel alios Sanctos fibi apparen* 
tes reverenter , fic devote fufeipere , fic 
debito cultu illos venerari. Nam quam- 
vis aliquando eflec Diabolus in hac 
adoratione, nullum eft periculum, cura 
adoratio non ad Diabolum, fed ad ima- 
ginem Chrifti, vel Beata Virginis , vel 
Sanctorum tendat. Debet etiam atten- 
dere , qualis fit finis , fic utilitas hujus 
vifionis, fic apparitionis, fic fi finis pro- 
poficus fuerit boiius , fic San<ftu$ illum 
amplecli : fecus fi fuerit malus , quod 
ut melius fiat , debet fuo tempore has 
vifiones fuo magiftro Spiritus referre, 
vel alio viro prudenti, ut de veritate il- 
lius doceatur , quem fi non habuerir, 
debee attendere , quibus fit ifta faluu- 
tio , fic an fit conformis Sacra Scriptu- 
ra, fic confona fenfui Ecclcfia i fufpcda 
enim cft omnis veritas, quam non con- 
firmat Scriptura. Tandem expendat, an 
ad charitatem , fic omnem virtutem fc 
ccnfeat excitari , quia hoc cft proprium 
divinarum confolationum , fi autem 
hac habuerit , poterit dc divina mifera- 
tionc fperare , quod ab adverfario non 
falletur. 




S x SECTIO 


1 40 De via 



sectio ii. 


De vifione imaginaria. 

SVMMARIVM. 

316 Sluiifit vifio imaginaria explica- 
tur. 

327 Vifio imaginaria , e fi media inter 

corporalem , & intellc finalem. 

328 Quomodo contingat vifio imaginaria, 

demonfiratur. 

3 1 9 Y l fi° ver * tmaginaria .facile dificer- 
nitur ab imaginationis fifitone , & 
quomodo t 

330 A it Quando accidit vifio imaginariam 

Jomniis. 

33 1 Vifione s fiafia vigilantibus veriores 
funt , (jr cur f 

33 1 J2j*id debent facere dire fi or jptritua- 

lis cum perfionis , qua fimiltl vifio * 
nes imaginarias , five in fomniis , 
five in vigilia habent. 

3 33 J%“ om °do dire fi or jpiritualis debeat 
de his vifionibus iudicare , expo- 
nitur. 

jjg T^XIcoi. Vifio imaginaria cft cogni- 
I V eio habita per fpcciem receptam 
in imaginatione reprefentantem aliquid 
divinum , & exlede , non minus quam 
fi corporeis oculis cerneretur. Ita D. 
327 Thom. fuper caput i.lfaix. Eft autem 
imaginaria media inter corporalem , 6c 
intellectualem. Unde cum Deus om- 
nia faciat ordinate iuxta illud Sapientia; 
8. Dijponit omnia fiuaviter 5 Ideo inci- 
pit per fenfus exteriores , & continuat 
per interiores , qui fub nomine imagi- 
nationis comprehenduntur. Unde pri- 
mo , fenfum corporalem perficit favo- 
res flipernaturales eis communicando, 
ut fic magis in bono confirmentur, & 
propterea vifiones corporeas Sanio- 
rum, &c revelationes fcnlibilcs cis com- 
municat , qui fenfus magis in bono 
ftabiliuntur, & ab appetitu malorum 
obj edorum removentur , 6c in fu per 
fenfus internos , puta imaginationem 
perficit in bono piis meditationibus , & 
laniis contemplationibus , ac fuperna- 
turalibus imaginariis vifionibus , &. fic 
Deus animam per gradus elevat , fic 
dirigit ad fu bl imiora , fic ad magis fpi 


Illuminativa 

ritualia , fit pura , fic ad magis interiora, 
non quod prxdidus ordo fit iudifpcn- 
fabiliter ncceflarius, cum , Deus, fi ve- 
lit , illum pofiit quando fibi placuerit 
immutare, fed quia fic ordinarie pro- 
cedit. 

Dico 2. Vifio imaginaria hoc modo 328 
contingit , fi fit alicujus objecti prips 
vifi in fcipfo , ut fi quis in vita cogno- 
vit S.M. N. Thcrefiam fpecies ejus ac- 
quifita , divinitus excitatur , ad illam 
reprxfcntandam in ordine ad eflfcdus 
fupernaturalcs intentos a Deo , media 
tali vifione , fi vero fit vifio alicujus 
Sandi non prius in fcipfo corporaliter 
vifi , fed vifi in aliquo fimili , vel per 
partes , ut fi alicubi viderit imaginem 
alicujus Sandi , & alibi viderit marti- 
rium alterius i tunc in imaginatione 
coordinantur fpecics acquifitx illitis 
Sandi, & martyrij alterius, quibus divi- 
nitus coordinatis , ipfc Sandus Martyr 
adxquatk reprxfentatur , fi tamen vifio 
fit alicujus Sandi nunquam vifi , vel (i 
debeat efle nimium perfeda 1 , tunc de- 
bet fpccies ipfius Sandi in imaginatio- 
ne divinitus infundi , tum quia nulla 
prxfupponitur alia fpecies in imagina- 
tione reprxfentans tale objedum j tum 
quia non cd poflibiie quod detur fpecics 
acquifita , qux tam perfede , & cum 
tanta maiedate , 6 c cum tot circunftan- 
tiis excellentibus objedum reprxfen- 
tet , & qux tam mirabiles caufet cf- 
fcdus. 

Dico 3. Vera vifio imaginafia fe- 3 1 9 
cilc difeernitur ab imaginationis fidio- 
ne , fiquidem fidio imaginationis ab 
ipfa imaginatione difeurrente fabrica- 
tur , & quamvis anima propter poten- 
tix vivacitatem , credat ede verum, 
quod finxit , remanet tamen abfquc 
ullo pietatis frudu , multo frigidior , 
quam fi prxdidam ,aut fculpam imagi- 
nem exterius intueretur. Unde vifio 
imaginaria procedens 3 Deo non eft 
hujufmodi, nam accidit animx vix ali- 
quid cogitanti , fubito quippe divini- 
tus objedum potentix manifcftatur , fic 
adindar folis , fubitis tantum obtutibus 
videtur , non quia ejus fplcndor fit no- 
civus oculo interiori , fed id provenit 
cx fumraa majeftatc , Sc excellentia, 
in qua fe objedum manifeftac , quan- 
diu creatura ferre non poteft. Unde fi 
vifio fuerat Chrifti , fere femper anima 
rapitur in Ecftafim, non valens ob fuam 
infirmitatem tantam ferr majcftatcm. 

Deinde 


Digitized by Google 


Tradb.III.Difi).V.Se6UI.& ili. 141 


Deinde caufat in anima timorem reve- 
rentias, poftca tamen in fuaviffima , 8c 
felici pace relinquit, ut accidit D. Pau- 
lo , quando ei in via Chriftus apparuit. 
Advertendum tamen eft , quod hxc 
vifio imaginaria, non eftxque fempcr 
perfecta, fed vel non eft humanitatis 
Chrifti, fcd Angelorum , vel aliorum 
Sanctorum , fic tunc non caufat tam ve- 
hementes efFedus , fed cum aliqua pro- 
portione. 

330 Dico 4. Aliquando accidit vifio 
imaginaria in fomniis, ut patet ex illo 
Numerorum 1 2. Si quis fuerit inter vos 

^ propheta Domini , in vifione apparebo 
ei , vel per fomnium loquar ad illum. 
Sunt tamen vifiones facta: vigilantibus 
veriores , eo quod in vigilia eft ratio 
magis libera , fic in (bmnq vifiones fpi- 
rituales , minus difccrm po (Tunt a fom- 
niis frivolis, fic confuetis. Unde ef- 
fcdus fccuti ex apparitione imaginaria 
in fomniis meritorij eflenon pofiiint.nifi 
forte ob prxcedcns defiderium. Pote- 
runt autem huiufmodi vifiones in fom- 
niisdilcerni a rallis , ii promoveant ani- 
mam ad pietatem , fic non ad curiolita- 
tem .• qux enimdefurfum eft fapientia 
pudica eft pacifica j hacc enim divina 
inftrudio in fomniis atteftatur divinam 
providentiam , vel elevantem homL 
nem ad intclligcnda divina mvftcria, 
vel dirigentem hominem circa futura 
profequenda , vel vitanda flagellis mi- 
nando, 8c bonoru promifiionc invitan- 
do. Unde in fomniis Pharaoni reve- 
lata eft penuria , fic ubertas i Jofcph fua 
exaltatio i Gedeoni vidoria de hofti- 
bus j fponfo virginis Deiparx Herodis 
fxvitia. 

332 Dico j. Diredorqui animarum qux 
fimilcs vifiones habent , five in vigilia, 
fi ve in fomnio curam habet , debet im- 
primis multum timere , fic prudenter in 
«arum dicedione fc gerere , donec 
fucccflu temporis fingula notando vi- 
deat , quem frudum ex huiufmodi vi- 
fionibus percipiat, confideret quam hu- 
militatem , quem in virtutum exerci- 
tio profectum faciant , fi prudens , fic 
docltis , aut expertus fuerit , 8c maxime 
fi donum difcrctionis fpi ritum habue- 
rit , facile colliget , fic cognofcat , qua- 
lis fit arbor , utrum bona , aut mala, 
utrum vifiones fint a Deo , vel aDx- 
mone , vel ab imaginatione fida , fi 
fuerint i Deo prxtcr alia figna , vide- 
bit animam veracem * fi fuerit a Dx- 


mone £ contra eandem animam fuper- 
bam potius virtutis umbram , quam ve- 
rum ejus exercitium fcquentem , fic m 
fuis relationibus mendacem > fi fuerint 
ab imaginatione propria fida , videbit 
animam vanam, curiofam, nec virtutem 
fundatam , fic in diclis fuis inconftan- 
tcm. 

Dido 6 . Undequaque vifiones hu- 3 33 
jufmodi procedant , debet diredor dc 
illis fic fobric iudicare , maxime coram 
ipfis animabus , quas dirigit , ut fua 
iadantia , fic inconfideracis laudibus, 
eas ad illarutn defiderium vanam curio- 
fitatem , fic fuperbiamnon inducat , fi 
diredor , fcumagifter fpiritualis lit no- 
vitatum amator, & in audiendis illis 
nimium affedus , quamvis a Deo pro- 
cedanc multum damni , fic fibi , fic ani- 
mabus quas dirigit afferret , ut in mul- 
tis experientia docet , qui incipiendo 
ex veris vifionibus in poenam cunofica- 
tis ac fuperbix latentis, iufto Dei iudi- 
cio permittente dei ufi fune a Dxmone 
fe in Angelum lucis transfigurante, 
unde fic magifter , fic difcipulus fimui 
erraverunt , iuxta fonte ntiam Chrifti 
Domini apud Matth. 5. Cxcus fi exeo 
ducatum prxftet , ambo in foveam ca- 
dunt. 


SECTIO III. 

Dc vifione intellectuali. 

SVMMAR1VM. 

334 $t*}& fit v *fio int e Ile Ct uniis decla- 

* ratur . 

335 Duobus modis fit vifio intelleft un- 

lis. 

$$ 6 . Explicatur primus modus , quo fit 
vifio intellectualis. 

337 Explicatur fecundus modus vifionis 

intellectualis. 

338 Vifio intellectualis multum differt ab 

ordinaria Dei prafentia qua in 
oratione quietis , vel in oratione 
unionis pracipttur. 

339 Numerantur effectus vifionis intel- 

lectualis. 

340 Vifio intellectualis , etiam potefi k 
Damone fingi , licet id rarius acci- 
dat. 

S 3 341 a 


Digitized by Google 



141 De via lllu mi nativa 


34 1 JH*id facere debent qui habet hu- 
ufmodi vifionem intcllcliualcm. 

334 p\fco i. Vifio intellectualis cftma- 
jL^/nifcAiflima quxdam rerum divi- 
narum aut cxleftium oftcnfio , quae foli 
intellectui infpicicnda obijeiuntur. Ita 
D.Thom .fupercap. i. ifai. & qu.tfl.n. 
de ventate. Duobus autem modis fit 

335 hxc intellectualis vifio. Primo quidem 
oblcurc , fic quafi confuse anima nullam 
imaginem , nullamque faciei , aut fla- 
tura: corporis Chrifti figuram videns 

336 cum prope fe,vcl ad latus dextrum, 
vel intus in corde efle cognofcit , ma- 
iori certitudine quam li corporeis oculis 
illum videret , ibi Dominus inftruit, 
animam loquitur 1'ubtilitcr , abfque ver- 
bis fenfibilibus imprimens in intima 
ejus portione cxleftem fuam doctrinam, 
ut ait N. M. S. Therefia cap. 1 1 . vita 

. & mnntionc 6. cap. 8. & 1 o. 
£x hac autem vifione rcfultat in anima 
maxima reverentia , fic ardentiflimus 
amor erga illum magnumque defiide- 
rium placendi illi etiam in re quantum- 
cunquc minima * hxc autem vifio non 
folct efle brevis , & imaginaria , fed lo- 
let durare per multos dies , fic menfes 
cum modica interruptione , ut notat 
N M S.Thcrcfia locis citatis. 

337 Secundo apparet Chriftus Dominus 
anima: contemplanti per vifionem in- 
tellectualem clare , & diftinde , ita ut 
quafi intuitive videatur , ficut enim da- 
tur in vifionibus intclle&ualibus Dei 
una quidem obfcura , qux habetur per 
fidem, altera vero penitus clara qua: 
habetur in patria per lumen gloria:* 
tertia vero media qux habetur per do- 
num Sapientiae , vel per (pedalem gra- 
tiam alicujus luminis fupernaturalis, 

ux nec eltita obfcura, ficut cognitio 
dei , nec ita clara , ficut intuito patrix, 
fcd fatis lucide , fic mirabiliter Deum 
manifcftans , fic in vifionibus intel- 
lectualibus rerum corporearum diftin- 
guenda cft triplex vifio : una obfcura, 
quam diximus* alia omnino clara , fic 
intuitivarcprxfentans rem prout cft in 
fc , fic alia media , qux nec in obfcurica- 
te prioris manet, ncc ad claritatem po- 
(tcrioris pervenit : de i fi a affirmant ali- 
qui myftici ,quod maximam animx af- 
fert utilitatem , fi c licet fubito fufpen- 
deat animam , in ea tamen tam clare 
Dominus manifcftac divina arcana, ut 
ca in ipfbmct Deo videre fibi videa- 
tur, iiica cognofcit lolum Deum effe 


fummam veritatem, qux falli , aut fal- 
lere non poteft , fic licet in momento 
tranfeae , alce tamen fic profunde hu- 
juiinodi vifio cum re vifa manet animx 
imprcfla. Unde canta fucccdit ipfi con- 
fulio , quod humanam fatis mirari non 
poteit malitiam, qua Deum offendimus 
in ipfo manentes, 

Dico x. Hxc vifio intelle&ualis 33 ^ 
multum differt ab ordinaria Dei prx- 
fentia , qux vel in oratione quietis , vel 
in oratione unionis prxeipitur* quamvis 
enim hxc Dei prxfentia fic magnum 
ipfius beneficium, non tamen efi hxc 
vifio intcllcdualis. Et ratio cft , quia 
ibi Deus folum per effedus percipitur: 
hic autem clar& videtur, ibi quxdam di- 
vinitatis influemix manifeftancur : hic 
prxtcr dictas 'influentias prxfentia Sa- 
cratiffimx humanitatis dcmonftratur. 

Dico 3. Hxc vifio intcllc&ualis, 
diverfo modo contingit in infimo fui 
gradu,fit per fpecies acquifitas in intcl- 
ledu prxcxificntcs , divinitus tamen 
applicatas cum rcali aliquando prxfen- 
tix rei vifx : in fublimiori gradu fit per 
fpecies novas divinitus infufas, & ali- 
quando cum eadem reali prxfentia ia 
iupremo gradu compoffibili cum fide, 
videtur fieri in ipfo Deo , non tamen 
clare vifo .* quodeunque tamen fit me- 
dium, in quo perficitur hxc vifio,me- 
dium quo femper eft aliquod lumen 
fpiricuale quo facile clare , ac fuaviter 
percipit anima , qux Deus ei manife- 
ftat, live fine cxlcftia five tcrreftria, cui 
nihil obdat aliquando rcalis prxfcn- 
tix. 

Dico 4. Effcfhis hujus vifionis funt 339 
plurimi , ac pretiofi ,fcilicct quies ani- 
mx , mentis illuminatio , gaudium glo- 
riofum , fuavitas , puritas , amor , Dei 
humilitas , inclinatio , feu elevatio Spi- 
ritus in Deum , qui omnes effectus ali- 
quando magis , aliquando minus perci- 
piuntur , quandoque finguli xqualiter, 
quandoque inxqualiccr , prout Deus 
voluerit, fic iuxta diverfam animx dif- 
politionefflT 

Dico 5. Quamvis hxc vifio intel- 34© 
lectualis tutior appareat , ac magis ab il- 
lufionc Dxmonis immunis * poteft ta- 
tem hujufmodi fidio contingere per 
hoc quod Dxmon phantafmata coor- 
d i nando media imaginationis operatio- 
ne excitat intellectum, ad aliquid con- 
fiderandum tam diftinde , ut videre di- 
catur * talis tamen vifio ficta a Dxmone 
non ivtbcc effectus , quos habet vifio 
vera* 


d by Google 


Tradi Il.Difp.V. Sedili. 145 


vera i eaufatenim ariditatem fpiritus.in 
oratione inclinationem , proprii xrti . 
mationis vanam gloriam , nec diu durat 
memoria illius, fed ftatim ut fumus eva- 
nefcit.Sc quando quid amplius durat 
ob animse complacendam , eft umcn 
nimis ficca, 8 c Iterilis eius memoria, nec 
habet fhi< 3 us numeratos charitatis, hu- 
militatis , & c. 

, Dico 6. Qui (imilem a Deo confe- 
* quuntur favorem , non turbentur , fed 
tamen timeant in virtutis exercitio de- 
ficere , fi debita humilitate in hujus vi- 
fionis communicatione fehabeant, cer- 
to, & tute procedent , five vifio fuerit 
vera H Deo procedens , five falfa a Dx- 
mone ficta, cumque illam directori pio, 
prudenti , Sc docto expofucrit , iuxta 
confilium ejus ambulent feveri , & cer- 
ti , quod Deus in prasmium hujus can- 
didx fidelitatis cos non permittet erra- 
re , non credanc fe meliores aliis , qui- 
bus Deus fimiles favores non commu- 
nicat, 'immo iudicent fe peiores illis 
cum illi abfque ftipendiotam ferventer, 
ipfi vero cum tot auxiliis tam tepide fer- 
viant Domino. 


SECTIO IV. 

De revelationibus fuper- 
naturalibus. 

SVMM A RIVAf. 

34» fit revelatio declaratur. 

343 Duplex ejl revelatio , *//* qua tui- 

tum importat revelationem alicu- 
jus veritatis occulta fafta intel- 
Utfuiife eunda importat manife/la- 
t tonem a Itcttjw areant , vel myjlt' 

344 importet prima fpecies revela- 
tionis exponitur. 

345 Sj*°modo f e debeat habere anima in 

hac revelatione. 

34 6 2l»}d importet fecunda ftecies reve- 
lationis declaratur. 

347 Circa mani f e fi at tonem my fi er torum 
Dei in feipjo Jlandum e/l principiis 
fidei. 

D ico i. Revelatio eft declaratio 
alicujus veritatis occultx , five 
manifcftatio alicujus arcani ,fcu myfte- 


rij. Prima definitio convenit revela- 
tioni large didx , qux folum importat 
revelationem alicujus veritatis occulta: 
faciam intclledui. Secunda convenit 343 
ftrirtd ,& pjopriifliine revelationi , qux 
manifeftationem alicujus arcani , vel 
myfterij importat. Utraque autem fiv& 
ftridc . five large fumatur , fi fiat via 
lupernaturali, eft revelatio fupernatura- 
lis Utraque etiam potcll fieri dc re- 
bus fpiriiualibus, vel corporalibus ,SC 
fi dc fpiritualibus poteft efle vel dc 
Deo , vel dc creaturis , fi fiat dc Deo, 
vel poteft efle dc illo , ut eft unius, ac 
de ejus pcrfcclionibus , vclut eft trinus, 
aede perfert ion ibus divinarum perfo- 
narum. Primo modo farta revelatio de 
Deo , & multo magis de creaturis po- 
teft regulari cognitione naturali. Secun- 
do modo farta tantum regulatur cogni- 
tione fidei. 

Dico 1. Prima fpecies revelationis 
qux dicit declarationem , five notitiam 
purx , ac nudx veritatis , confiftit in 
hoc quod imellertus per infufionem 
luminis fupcrnaturalis , percipiat ,& pe- 
netret veritates fibi occultas , five de 
Deo, five de aliis rebus pro aliqua tem- 
poris differentia exiftentibus j ex hac 
autem notitia , maximam capit anima 
delectationem , & incomparabiliter ma- 
iorem , fi fint dc Deo , & mira repletur 
contemplationis fuavitate. Ad has au- , 
tem fubluncs , Sc puras Dei notitias, 
non pertingit anima ordinarie , donec 
ad ftatum intimx unionis cum Deo per- 
venerit , fiquidem pertinent ad ipfius 
unionis fubftantiani , mediis his noti- 
tiis jfic Deus fuaviter tangit animam, 
ut eam perferte purificet, &. illuminet, 

Sc perficiat. Nec Diabolus poteft quid 
fimile fingere rcalitatcm, neque tadus 
hujufmodi procedentis , a Deo facile 
dilccrnit a quacumque firtione, fcu imi- 
tatione Dxmon is, qui vel nimium ha- 
buerit illius experientiam. 

Tales notitix Sc concomitantes ta-_ 34 j 
rtus intimo procedentes a Deo animam 
ad ipfutn Deum elevantes fxpius ex 
linprovifo contingunt fcclufo quocum- 
timore i Sc aliquando cum tanta 
veheotentia. Quod non folum animam, 
fed i fiim corpus concutiunt ,non ta- 
men f emper cum eadem efficacia debee 
animo in hac fublimi communicatione 
notitiarum fe humiliter gerere iudican- 
do fc illarum indignum , non tamen fe 
habendo mere negative ad illam * fed 
difponcndo fe ad illam per humilitatem. 


Digitized by Google 


144 De via Illuminativa 


8t amorem crucis fpiritualis per inte- 
gram refignationem , 8c per linceram 
dilectionem ; hxc enim virtutem maxi- 
me difponunt ad divinam unionem, 
iuxta illud }oannis 14. Qui diligit me, 
diligetur a Patre meo, Ct ego diligam 
cum , 8t manifeftabo ei me ipfum. Ali- 
quando hx notitia: funt de creaturis, 
nunc de iftis.nunc de illis iuxta fpe- 
cialem Dei infpirationem. Hx autem 
reducuntur ad gratias gratis datas.iuxta 
illud Apoftoli , ad Corinthios 1 1. Spiri- 
tus omnia ferutatur etiam profunda 
Dei. 

Dico j. Secunda fpecics revela- 
tionis fupcrnaturalis , qux dicit mani- 
feflationem alicuius arcani vel myfte- 
rij duplici via procedit ; nam vel eft 
de ipfo Deo fecundum quod eft in fe, 
vel eft de Deo in ordine ad creaturas: 
fi eft primo modo eft multiplex ; nam 
alia eft revelatio de unitate Dei , de 
perfcfl ion ibus, & attributis ipfius , de 
San&iflima Trinitate , 5 c de proprieta- 
tibus .Divinarum Perfonarum , ac de 
aliis fimilibus : Si eft fecundo modo, 
tunc eft revelatio de divinis , dc crea- 
tis, acdifpofitionibus creaturarum, prse- 
fertim intellectualium > ibi comprehen- 
duntur promifla & communicationes; 
vel circa totum Orbem , Regnum , vel 
Provinciam , civitatem , vel particula- 
rem perfonam ; & hxc revelatio con- 
tingit non folum locutionibus , fcd 
etiam fignis , indiciis, figuris, & aliis fi- 
militudinibus. 

Dico quarto. Circamanifeftationem 
Mvfteriortim Dei in fe ipfo itandum eft 
principiis Fidei; fi quid enim 'novum, 
vel contrarium revelatis manifeftetur 
reficiendum eft , iuxta illud Divi Pauli 
Apoftoli ad Galatas 1. Si Angelus de 
ccelo Evangelizet vobis prxter quam 
quod evangelizavimus vobis, anathema 
fit. Si vero de iam revelatis aliqua 
nova fuccedac illuftratio prxfuppofiro 
Fidei fundamento tanquam certo, po- 
teft quis divino favore cum gratiarum 
adione frui : fi vero manifeftatio My- 
fteriorum Dei fit circa creaturas , tunc 
debet quifque caute fe gerere ; namia 
hoc poteft multiplex illufio „ S^„de- 
ceptio Dxmonis inveniri , qui / fan- 
cafmata alterando , & coordinanao, & 
fenfus externos in debitis fpeciebus im- 
prellis illudendo falfas plurium rerum 
notitias poteft indirecte fic in iutelledu 
caufare ; ut peccata aliorum falfo ei de- 
tegendo, & alia hujufinodi. Unde bo- 


num eft quod qui tales notitias recipit, 
non multum eis adhxreat ; St Director 
fpirltus ei fuadeat quod hujufinodi ne- 
gledis foli Deo uniatur, in quo folo 
bcatitudo noftra confiftit;ut dixit Chri- 
• ftus Uumtu 17. Patri fuo cxlcfti : Hxc 
eft vita xterna , ut cognofcant te fo- 
lum Deum , St quem mififti lefum 
'Chriftum. 


SECTIO V. 

De divinis locutionibus. 

SVMMARIVM. , 

348 Triplex ejl Dei locutio 5 ulter* qua 

formatur turibus exterioribus j ul- 
ter a, qua non uure corporis, fed ima- 
ginat tone concipitur : ulteru qua fit 
pure ffiritualiter in intcllcttu. 

349 In intellettuuli locutione trtu poffunt 
for muri verbu. 

35 o Prima dicuntur fuccefjtva , quid 
importent ? 

351/7» huc intcllettuuli locutione ex de- 
feftu anima potefl etiam aliquando 
repertri deceptio quomodo ? 

351/7» huc intcllc&uali locutione duntur 
ulta verbu' qua dicuntur formalia 
& quid importent ? ? 

353 Aha verbu duntur in huc intelle- 
tfualt locutione , qua dicuntur 
fubjlantialiu , & quid impor- 
tent ? 

P Ro explicatione hujus fedionis no- 
tandum eft locutionem Dei efla 
triplicem:alterara qux vocibus exterio- 
ribus formatur : quam aures audiunt & 
peream intcllcdus audientis illuftra- 
tur , & affectus afeenditur .* talis fuit 
vox qux in Baptifmo Chrifti intonuit: 
Hic eft filius meus diledus in quo mihi 
bene complacui , & hxc vox rortnatur 
in aere Angelorum mimftcrio , vel £ 
Sandis imaginibus vel ab Euchariftix 
Sacramento. Altera datur Dei locutio 
qux non aure corporis prxcipicur, fed 
imaginatione concipitur , dum Domi- 
num per feipfum vel per aliquem An- 
gelum format in imaginatione hominis 
ca verba vel fentencias quas vult ab ipfo 
intelligi : hoc autem poedt Deus & 
Angelus facere fine verbis j qux ipfe 
proferat folum fimilitudiccs verborum 
difpoocndo 


Tratd. 1 1 I.Dilp. V.Sedt.I V. 145 

difponcndo qux funt in imaginatione dcdu<dionc,& indifcurfuum illatione 
luminis ad quem loquitur i vel alias no- decipiatur &. lic ex veris principiis fal- 
vasci imprimendo:id autem fit aliquan- (as conclufioncs colligat : quod fi fuerit 
do verba interius tam clare audiendo ac anima circa hujufmodi nimium affc&a 
fi corporeis auribus praeciperentur abf- facilius iudo Dei iudicio in poenam af- 
que eo quod videatur perfona loquens: fc&us inordinati, & curiolitacis dccipic- 

aliquando perfona loquens fe mani- tur, credens hxc verba fucccfliva A Deo 
- fellat dum figura ejus per aliquem An- procedere, cum tamen ab ipfa for- 
gelum imaginationi imprimitur j ita ut meator. i 

audiens A quo audiat.nullo modo pofiic Dico 3. Alia verba dantur in hac in- 351 
dubitare. Altera datur locutio Dei quae telle&uali cognitione qua: dicuntur for- 
non fonat in aure corporisncc percipi- malia 5 haec fenfit anima fibi ab alio pro- 
tur in imaginatione , fed pure fpiritua- ferri , nec de hoc potefl dubitare ; illa 
liter in intcllc&u mentis: his iuppofi- verba formalia differunt a fucccffivis 
tis. tum quia formalia proferuntur ab alio 

349 Dico primo : In hac intelle&uali lo- ipfi animae : fucccflivc vero formantur 
cutionc tria formari poliunt verba; qux- ab ipfa anima : tum quia verba fuccefii- 
dam , quae naturaliter ipfe fpiritus hu- va contingunt animx colle&x , & circa 
manus format ; hxc autem dicuntur eandem veritatem , quam in fua coi- 
fuccefliva > quia circa materiam quam lettione contemplatur : verba vero for- 
adu anima contemplatur cum tanta fa- malia contingunt animx non collecbe 
cilitatc, ac didinctionc ea format , tam- ac minime cogitanti dc re vel materia 
que confcquenter varias invenit , & de- circa quam proferuntur : hxc verba fur- 
ducit rationes , quas antea nefeiebat, maliaaliquandofuntadmodumexprcf- 
ac texit difeurfus non prxvifos , ut non fa,& bcnefbrmata i aliquando ut vix 

350 ipfa fola hujufmodi facere videatur) vel percipiamur : quandoque funt plura* 

ab alia perfona fecum interius collo- quandoque pauciora i quandoque citi 
quente,rcfpondente ut influente pro- tranfeunt > quandoque diutius perfe- 
cedcrc credat j & hoc cum aliquo fun- verant. Quando a Deo proferuntur, ha- 
damento ) nam tunc anima fecum lo- bent in anima magnam efficaciam i li- 

quitur , fcipfam interrogat , fibique quidem operamur effectum , ad quem 
refpondct* non fecus,ac fi cum alia induc Jat. Poteft tamen illis etiam ede 
perfona difeurreret , fit huic interlo- illufio Dxmonis cum non appareat an 
cutioni fxpius allidens Spiritus Sanctus a Deo vel A Diabolo proferauturjEtcum 
adjuvat cam in formandis hujufmodi alias non habeant alium effectum prx- 
conceptibus : nam cum intelledus hu- ter indructioncm animx , non poliunt 
manus fit collcdus , ac unitus veritati, ab effedibus dignofei > maxime quia, 
quam contemplatur j & fimiliter ei fit qux A Dxmonc proferuntur , funt ex- 
unitus fpiritus divinus , inde ed quod prefliora j unde non datim debet quis 
intellectus ipfc fpiritui divino commu- exequi , quxdiftis verbis fignificantur, 
nicans ex prima veritate per lucem A fcd omnia prudenti & docto DireCtori 
exledi illo veritatis magiltro derivatam fideliter exponere , fit eius confilio con- 
multas alias deducit veritates > unde formari. 

credit animam fc cum alio fuccelfivis Dico 4. Alia verba dantur in hac 353 
verbis difeurrere. intellectuali locutione , qux dicuntur 

3 j 1 Dico i. Quamvis in hac intclle- fubdancialia i Dicuntur autem fubdan- 

Cluali communicatione ac iliudratione tialia , quia fubdantialem effectum in 
pure fpiritual i fecundum fc non folcat anima caufant ; conveniunt autem in 
aliqua Dxmonis illufio fubrepese , ex omnibus cum verbis formalibus > diffe- 
dcfcctu tamen ipfius animx potcd ali- runt tamen ab cis, quia funt vere » ac 
quando reperiri deceptio : cum enim perfe&e praCtica j liquidem operantur 
ipfamec anima fit qux tales format dif- quod fignificant : verba vero formalia 
curfus ac rationes deducit , ctfi me- tantum funt fpcculativa , & folum in- 
dia luce fibi divinitus communicata) druunc ad agendum \ Unde omnia ver- 
quia tamen non illam plene pofliJet, ba formalia non funt fubdancialia ,benc 
nec illi perfede fubordinatur , fed po- tamen omnia verba fubdancialia fune 
tius iuxta propriam inccl!e<dus fui etiam formalia , fiquidem idem penitus 
capacitatem ac illuminationem utitur imporcaiu quod formalia, 8c aliquid am- 
illa , fxpe contingit quod in rationum pUos * quia fimui indruunt cum forma- 
Dir colonum Myjltcum. T )ibus, 


Digitized by Google 


1 46 De via Illuminadva 


Hbus , & operantur quod figirificam j 
quod non faciunt formalia, ut conflat cx 
illo Pfalmi 6 ~. Ecce dabit voci fu* vocem 
virtutis , & ex ii?o Ecclefiaflici 8. & 
fcrmo illius poteflsue plenus. Et CX illo 
Apoftoli./ir/»* Det ejl vivus & efficax: 
quod etiam audiatur N. M. S. There* 
fia, quando ei Chriflus dixit : Ego fum , 
n oli timere : ubi explicat quomodo fta- 
tim omnis turbatio, quam illa habebat, 
in fuis viiionibus evanuit. Hxc verba 
fubito fuum producunt effcclum , unde 
audiens debet ea recipere quietus, & 
quafi paiTive fe habere > nec ullam de- 
ceptionem timere , fed dicere cum Sa- 
mucle: loquere Domine quia audit fer- 
vus tuus : non enim intcHcclus , vel 
Diabolus potcfl fimilc6 cffeclusfubflan- 
eialcs operari in anima, iuxta illud Ic- 
remiae i j. Numquid non verba mea funt 
quoji tgnis (jr quoji mollem conterens pe- 
tram. Unde cum ha:c verba fint vitx 
arterntf, plurimum conducunt ad unio- 
nem divinam, maxime quando fum in- 
teriora , unde poliunt cum humilitate, 
& rdignatione defiderari , & cum gra- 
tiarum adione fufeipi : felix ac ter bea- 
tus.cui hoc modo loquitur Dominus. 

SECTIO VI 
De divinis ta&ibus in anima. 
SVMMAR IV M. 

354 Tactm ve! fumitur aSive , vel paf- 
five. 

354 comportet tacluc fumpttu atli- 
ve, quid Jumptus pafftve ? 

356 Htc t netus contingit in volunt fite. 

357 Qpmdo ejl altijpmut, videtur tpffim 

animum penetrare. 

358 Luet fiat tn voluntate, ex illo reful- 

tat in mtellctlu quadam notitia 
Dei. 

3 5 9 Quomodocumque 'a Deo contingat, ejl 
nimis fublimu dr elevatm. 

), 6 o Hanc gratiam concedit Dem cuivult, 
& quando dr quomodo vult. 

)6 r Meditatio dr contemplatio funt opti- 
ma dtjpojitionct ad hunc favorem. 
3 61 Quomodo fe debeat habere anima 
quando recipit hunc favorem. 

354 £ Vl™ primo : Tadus vel fumitot 
/adtve , vel pafltve ; adive impor- 


utadionemDci intime ungentis ani 35 5 
mam : paffive importat hujus adionis 
effedum , feu terminum , quem fempet 
udus active fumptus connout : Hic 356 
cadus contingit in voluntate; non enim 
fubftantia amm* pote i ( fcipfam femirej 
nulla quippe fubftantia eft immediate 
operativa. Quando tamen eft altiflimus, 357 
videtur ipfatn animae fubftantiam pe- 
netrare j ic licet fiat in voluntate,ex illo 
refultat in imelledu quaedam exprefla 
Dei notitia, qux altiffiraamDei impor- 35 ® 
ut expreffionem , iuxu aclus eminen- 
tiam : Aliquando eft valde diftindus* 
aliquando non iu ; aliquando cito tran- 35 ? 
fit ■, aliquando diutius perferverat : quo- 
modocumque tamen a Deo cotingat.cft 
nimis fublimis , & elevatus; fed quan- 
do ad animae fubftanciam penetrare vi- 
detur, eft adeo elevatus , ut ipfa anima 
capere non poffic unde unrum bonum 
ipfi proveniat. 

Dico 1. Hanc gratiam conccditDeus }(o 
cui vult , quando, ubi Sc quomodo vult; 
unde fxpe accidit quod viris fandis 
poft longam orationem eam negat , Sc 
incipicncibus eam concedat ; fed Domi- 
nus eft 8c de fuis donis gtatuitis difpo- 
nit prout vult. Unde non ex induftria, 
vel operatione animx dependet , nec 
ex ejus mediutione , vel contemplati»». 3 ' 
ne procedit : quamvis hacc omnia fint 
apt* difpofitiones ad hujufmodi favo- 
rem , ad quem anima folum operatur 
difpofitivi', & fe habet paffive ; ita ut 
tunc dicatur divina patiens. Unde inii- 361 
lius receptione non debet adhibere 
propriam induftriam , ne frudum 
utriufque impediat , fed tantum debet 
prxbere confenfum cum humilitate , Sc 
gratiarum adione. Poteft tamen hunc 
udum cum humilitate, Sc re lignatione 
deffderare , iodicans fe illo indignum: 
ffquidem in hoc tadu ,Sc notitia Dei 
conffftit unio animx cum Deo : non 
debet tamen hanc Dei communicatio- 
nem indebiti procurare ; ne ex fua cu- 
riofftate Dxmoni viam aperiat ; poteft 
enim Diabolum fimile quid fingere 
medio fenfu , St appetitu corperali; fed 
quia dc hoc tadn iterum infra redibit 
ferino : ideo nunc ad alia cranfeo. 


SECTIO 


Tra6t.l 1 1. DifaV. Sed. VII. 1 4 7 


SE C T I O VII. 

Quomodo fe debeat anima gere- 
re in communicatione appre- 
henfionum fupcmaturalium. 

. •*' 

SVMMA R 1 VM. 

363 Sola virtutes Theologica funt in 
vi * medium ad intimam unio- 
nem cum Deo adjunffis Donis Spi- 
ritus Sanci i & gratiis gratis da- 
tis ad has virtutes attinentibus. 

‘ 364 In patria talem perficiunt unionem 
vi fio Dei fuccedens fidet ypojj 'ef- 
fio , fuccedens fici , amor frui- 
tivus. 

3 65 Vt anima in via hanc unionem aqni- 
rat, debet ad Deum attendere me- 
diis pradiPlis virtutibus. 

3 66 Vt quis acquirat divinam unionem.de- 
bet in hac vita relinquere notitias 
difitnftas . & claras de Deo j & fo- 
lum eum quarere in obfcuntate fi- 
dei. 

* 3 67 Qui ad divinam unionem ajptratjum 

debet immorari cunofius in vifio - 
nibus & revelationibus , fed eas 
humiliter recufare. 

368 idem proportione fervat a dicimus 

de divinis locutionibus , five 
fiant verbis fuccejfwis.fivc forma- 
libus. 

369 Sola locutio qua fit verbis fubfian- 

tiahbus.potefi defiderari & / cur f 

370 Hac abnegat 10 divinarum communi- 

cationum nulli potefi videri fuper- 
fiua(jrcur. ? 

37 1 Quid dtcendum fit de divinis t api ibus 

explicatur. 

363 T")Ro huius fc&ionis intclligcntia no- 
I tandum eft quod folx virtutes 
Theologicae Deum attingentes imme- 
diate fune in via proximum mcdiuch 
^ ad intimam unionem animae cum Deo 
* adiun&is Donis Spiritus San&i & gra- 
tiis gratis datis ad has virtutes attinen- 
tibus : in patria vero talem perficiunt 
unionem vifio Dei fuccedens fidei , pof- 
feffio illius fummi boni fuccedens fpei, 
& amor fruitivus perfecte , qui cft per- 
, feftiflimus actus Charitatis. Unde ut 

* * anima ad hanc Dei unionem qua: pro 

r Directorium Mjfiicum. 


ftatu viae poteft acquiri, fccurc pertingat* 
debet mediis prxdi&is virtutibus ad 
Deum tendere prxtercundo fingulas 
creaturas : qux fi mentem occupatam 
circa ipfas retineant , impedient divi- 
nam unionem Unde debemus per fi- 
dem fingulas creaturas tranfecndere, 8c 
ad Deum ipfum penetrare qui lucem 
inhabitat inacceffibilem .quxnobis cft 
caligo & nebula: iuxta illud Apoftoli i. 
ad Corint. i . Oculus non vidit , nec auris 
audivit , nec in cor hominis afccndit. His 
fuppofitis. . ‘ 

Dico primo. Vt quis acquirat divi- 3 
nam unionem in hac vita, debet relin- 
quere notitias diftiwftas , & claras de 
Deo j & iolum cum quxrere in obfcu- 
ritate fidei. Ratio cft , quia quidqu id 
puritati fidei in divina contemplatione 
repugnat, etiam repugnat divinx unio- 
ni : fed puritas fidei contemplatricis con- 
fiftit in fimplici ,obfcura, & generali 
contemplatione Dei ; ergo fi quisdi-^, 
ftin&as & claras dc eo pro hoc ftatu' 
quxreret notitias in vifiombus , 8c re- 
velationibus prxfertim corporeis ac ima- 
ginariis , praedictam unionem impedi- 
ret. Confirmatur, quia prxdiitx noti- 
tix cum non fint adxquacx Deo , men- 
tem in mulca diftrahcrcnc, qux proinde 
non e flet unite ad Deum colie&a, 
quod requiritur ad perfectam Dei 
contemplationem : ergo ut anima Deo 
uniatur , debet Deum in caligine con- 
templari , non curando de particulari- 
bus ac diftin&is aliis notitiis. 

Dico i. Qui ad divinam unionem 3^7 
afpirat , non debet immorari cunofius 
in revelationibus & vifionibus j vel 
erga eas affici : fed eas humiliter recq- 
fare. Et ratio eft , tum quia puritati fir 
dei repugnant ut diximus j tum quia in 
eis anima fxpe decipietur i tum quia 
nullum impedimentum earum opera- 
tioni prxftac earum recufacio j fiqui- 
dem ftatim independemer ab indu- 
ftria humana fuum caufat effectum y 
&. alias omni Dxmpnis illufioni prx- 
cludit aditum * tum quia licet fmc 
verx ,non fen^per in eis mens, quam 
Deus intentat , concipitur j tum quia 
ita docent DoCtores Myftici , prxei- 
p*fc N. M. S. Thcrcfi * qux poft mor. 
cem aparens venerabili nutri Catha- 
rthx a lefu praecepit ei ut diceret cui- 
dam Prxlato noftri Ordinis ne fpi- 
ritum revelationum in Cannelicis 
approbaret, ac nutriret i nam licet mul- 
txrevctuione^ilnt ver^, multa: etiam 

T 2 funt 



148 


Devia Illuminativa 


Ione f.ilfir, prxfcrtim inter mulieres , Se fed tantum valet per accidens pcricu- 

addic ipfa Santfla. Mater fc gloriam ac- Ium reperiri , quale reperitur in rebus 

quifiifle non revelationibus, (ed virtuti- optimis, ut in exercitio virtutum dum 
bust ubi etiam alias multas rationes illarum occafione quis in fuperbiam, 
congerit, ut videre cft apud N. Philip- aut in aliud inconucnicnstllabitur. 

pum a Trinitate part.i. truci.}. art.y. 


368 Dico 1. Ide proportione fervata dicimus 
dc divinis locutionibus, five fiant verbis 
fucccflivis , live verbis formalibus i non 
enim debet anima eas defiderare, nec 
in cis immorari j cum fit idem errandi 
periculum circa locutiones , ac circa 
viliones, & revelationes ; Se propter 
cafdem rationes unde fola locutio quae 
fit verbis fubftantialibus , poteft defide- 
rari ; cum nullum ibi fit errandi peri- 
culum i non enim poflunc a Damone 
J fingi , nec repugnant fidei puritati j imo 
fidem confirmant, dum animam aufcul- 
tantem Deo coniungunt ; Se in ejus 
contemplatione confirmant : cum fem- 
per eo fcnfu capiantur , quo aDeo pro- 
feruntur s nam femper operantur quod 
fignificant : Unde cum humiliutc ac 
gratiarum adlione debet anima fic Deo 
370 loquentifuaviter attendere : Nec hxc 
abnegatio divinarum communicatio- 
num alicui pote II videri fuperfluaj 
nam multum aberrant qui volunt inftrui 
via fupernaturali j fiquidem Deus fuffi- 
cicntcm fidelibus inllruclioncm pofuit 
in Ecdefia , Se ideo ad Paulum recen- 
ter convcrfum non a fcipfo fupernatu- 
ralitcr voluic inftrui, fcd illum mifit ad 
Ananiam ut ab eo inftruerctur. Unde 
inquit ad Ananiam Se ibi dicetur tibi 
quid te oporteat faccrc.oon ergo per re- 
velationes debemus refolutioncs nofiro- 
rum dubiorum fperare , fcd id a D odo- 
ribus , Se ab Ecclefia Dei vifibili reci- 
pere i ut ait Paulus ad Galatas , licet 
Angelus de cxlo evangelizet vobis 
prater quam evangelizavimus vobis, 
anathema fit. 

Dico 4. Quantum ad raflus intimos 
divinitatis quos prxeipie anima, iam di- 
Aumeft , quod partim in illis unio ani- 
ma: cum Deo confidit : Unde ficut 
pofliimus j imo debemus ad divinam 
unionem itigitcrafpirares fic pofliimus 
hujufmoditaetos defiderare , qui per fe 
primo direfte , 4c immediate volunta- 
tem Deo coniungunt i Si ex conle- 
quenti etiam iplum intellcclum per al- 
tiflimas divinitatis notitias ex illis di- 
manantes Se concomitantes j nec in 
illis poteflper fc aliqua deceptio , vel 
periculum reperiri ■, ficut in aliis appre- 
henfionibus lupcrnaturalibus reperitur: 


SECTIO VIII. 


Quomodoapprehenfiones fuper- 
naturales vera: diftingucndx 
fint a fallis. 


SVMMAR1VM. 


37 1 Certum efi diabolum fape fc trans- 
formare m Angelum lucis , er mul- 
tos in his npprchcnjionibus deci- 
pere. 

373 Non omni fpiritui credendum efi. 

374 Dsredor fiirituahs debet tutare ne 

anima quas communicat , m his xl- 
/ujlrat Ionibus decipiantur. 

375 Ponitur primo regula ad difeemendas 

veras apprehenfionesa fulfis.dr ex- 
ponitur. 

376 Ponitur fecunda regula , dr decla- 

ratur. 

377 Ponitur tertia regula , & elucida- 

tur. 

378 Ponitur quarta regula & tUuftrm 

tur. 


C Vm certum fic Diabolum fxpc 1037» 
transformare in Angelum lucis , Se 


37 ‘ . 


multos in prxdi&is apprehenfionibus 
decipere , vel ipfosa fua imaginacione 
decipi, maxime curandum cft , nefuc- 
cedat aliqua deceptio : unde non omni 
fpiritui credendum cft i ut fecit lofue 373 
qui cum videret Angelum in campo fuo 
dixit ludteum 5. Nofter esanadverfa- 374 
riorum. Debet igitur Director fpiritua- 
lis curare, ne animx quas communicat, 
in his illuftracionibus decipiantur. Pri- 
ma autem regula univerfalis quam de- 
bet attendere ad difccrnendas veras 
apprehenliones a fallis , 8c fiffis eft at- 
tendere ad illarum effectos : nam ut 
docec Magiftervcritatisiarbor bona bo- 
nos fruttos facit , Se arbor mala non 
poteft bonos fructos facere : Unde fi ad 
prxdiffas apprehenliones fupernatura- 
les fcquatui vicx fanclitas fundaca in 
exercitio virtutum humilitatis , patien- 
ti*, mortificationis , obedientix, amoris 

Dei, 






DigitTzetfiby.Gyi'' 


Tra&.III. Difp.V.SedtV III. 149 


Dei , fic proximi , ac perfedx refigna- 
tionis j tunc judicanda: fune verx , fic 
procedentes 2 bono fpiricu : fi tamen 
cum illis coniunda (it vitx impuritas, 
& per verfa operatio, iudicandx funtlal- 
, fe fic procedentes a malo fpiricu , vel 
£ propria imaginatione. 

37 ^ Dico 1. Secunda regula eft atten- 
dere ad perfonam cui fit revelatio an fit 
vir. vel femina; nam femina cum fit 
mollis, facile poteft ejus imaginatio mul- 
tis phantafmatibus figillaris Complexio 
quoque videtis ocn Io corporeo, vel ima- 
ginario rimanda eft an fit vehementis 
imaginationis, vel melancholicus an fit 
fani capitis ? qui capite Ixfi fune, fim ilia 
vifa experiri pofiunt. Moralis quoque 
ftarus perfowe notandus eft , an Ici licet 
fit bonis moribus prxdicus ? quibus ftu- 
diis & officiis deledetur ? ex curiofitate 
namque fcqutmtur illicita, & pada im- 
plicita fic explicita cum Dxmone. Con- 
fiderandum eft quibus Prxccptoribus 
imbuatur, fic cum quibus per for» is quan- 
tumadeonvidum deledetur , fi verita- 
tis fit amatrix,an mendaciis deledetur» 
An dives fit vdl pauper ? Si fit pauper 
diftinguendum eft an fit pauper cx in- 
digentia , an cx voto fic ftatu ? Primi 
enim generis homines avaritia . fecun- 
di vero generis fuperbia infeftari lb- 
lent. Examinanda eft etiam perfona 
cui fit revelatio an fide , fpe , & cha- 
ritate cum aliis virtutibus polleat? Si- 
mulatio enim in fteredeis cernetur, fic 
fic examinanda eft fides uniufcujuf- 
que , & fpes , an fperet folum in Deo, 
an in fuis virtutibus ? Examinanda eft 
charitascam eega Deum, quam proxi- 
mum. Examinandum etiam eft an per- 
fona cui fit revelatio , fit fecularis vel 
religiofa ? nam licet Deus etiam poffit 
fecularibus manifcftari, fiquidem ne- 
mo eft qui fc abfeondat a calore ejus, 
negari non poteft quod ad fufeipiendas 
hos anagogicas vifiones habilior fit 
exteris paribus religiofus quam fxcu- 
laris. Videndum eft etiam an fit tyro 
in via perfedionis , nam modus regu- 
laris Dei eft afeendere ab imperfecto 
ad perfedum; fic qui non eft exerci- 
tatus in via purgativa, non eft creden- 
dus elevatus efle ad illuminati vamj 
quamvis id etiam aliquando cy inire, 
poteft j fic cx profcdu talis perfonx 
in via- virtutis colligendum eft an di- 
vina fapientia ideo aliquando alicui 
tyroni communicet hos effedus uc eum 
purificet fic fandi beet ; unde fi ex tali- 


Uus favoribus fcquatur profedusinani- 
ma recipientis, bonum lignum erit quod 
fifd Deo. 

Dico 3. Tertia regula eft attende- 377 
re ad rem, qux revelatur an fit in fc 
bona ? Nam Darmon transfiguratus in 
angelum lucis facit apparere bona qux 
in fc funt mala , prxvcrtendo fenfus Iu*, 
minis, fic inflammando concupifcentiam: 

Si vero fuerit intclledualis, videndum 
eft an caqfcc in anima profedum, cum 
bonis afFcdibus internis ?fi enim villo 
eft a Deo, caufat hos effedus in ani- 
ma , quos neque imaginatio propria, 
nec Diabolus poliunt caufare ; caufat 
maximam pacem internam , defiderium 
placendi Deo , magnam fui confufio- 
nem , 8c humilitatem : ita N. M.S. 
Thcrcfia manfione 6 . cap. 8. Si fuerit 
vifio imaginaria, confiderandum eft ah 
fiat cum magna ma|eftate, fic vivaci- 
tate ? nam vifio imaginaria, fi eft a Deo, 
habet hanc proprietatem , fic ita ma- 
net impreflaut vix illa poffit obhvifci. 
Videndum etiam eft an anima cum re- 
velationes , fic locutiones percipit , fi- 
mui in fe amorem Dei cum intima hu- 
militate ac fummaipfius reverentia ex- 
periatur ? Si enim hxc in fe fentiat , 
lignum eft efle a Deo; fecus fi anima 
inveniatur arida amore Dei , fic pro- 
pcnfa ad vanitatem , fic fui xftimacio- 
nem ; quamvis etiam aliquando Diabo- 
lus fallam infpiret humilitatem ; fic ali- 
quando lacrymas exprimit fenfibilis de- 
votionis ; ut poftea fuos imprimat per- 
niciofos effedus ,qux quidem difccrni 
poliunt , fi iimul moveant voluntatem, 
ut huiulmodi communicationes inter- 
nas plurimum xftimet, fic ut eis tena- 
citer adhxrcat.fic quod anima occu~ 
pecur in hoc exercitio , quod non eft 
virtutis acquirendx , fed occafio deci- 
dendi ab omni cultu virtutis. 

Dico 4. Quarta regula eft ateen- 37 ^ 
•dere ad perfonam, qux revelat : fxpe 
enim Diabolus fe transformat in Ange- 
lum lucis ; fic hoc modo multos deci- 
pit ; in hoc tamen poteft cognofci quod 
latahas fit ; quia bonus Angelus in 
principio hortatur ad bona , fic perleve- 
rat in eis ; fcd malus in principio prx- 
tendit bonum, volens explere quod in- 
tendit ;fcilicet, decipere ; infligat adj 
majum: ita D.Thomas ad 1. Epiftolam 
D. Pauli ad Corinthios cap. 1 1 . Item bo- 
nus Angchis edi terreat in principio, 
ftatim eonfolatur fic confortat > ut fe- 
cit B. Virgini diccnS ■: ac timeas Maria 
T 3 U 




*f»7 - 1 1 


150 

£c Zacharix Luca i. Malus autem Aik 
gelus ftupcfacic, Cc defolatara demittit: 
Advertendum tamen cft , quod etiam 
in vifionibus qux a bono fpiritu proce- 
dunt, interdum commotiones magnae & 
voces terribiles audiuntur, ut patet i:zc- 
chiclis 1 . ubi diciturj-r Audiebam fonum 
alaritm qua fi jonum aquarum multarum. 
Et Apocalypfis 1. dicitur. Audivi pofl 
me vocem magnam t unquam tuba : fcd 
hoc cft ad fignificandam commotio- 
nem 5 aut alia gravia pericula > qux in 
hujufmodi vifionibus continentur: fcd 
quia hxc ad confolandum ordinaban- 
tur , ftatim inducitur vox loquentis fi- 
railis aurx leni ut pavorem prxtcritum 
fedarec : ita D. Thomas in hb. cap. 4. 
leftione 3. Tandem dilcutiendum eft 
an hxc dona , Ce charifinaca cum cru- 
ce Ce mortificatione fint coniunda, vel 
antccedcnter , concomitantcr , vel 
fublequenter nara (i cum illis non fint 
coniunda , valde fuct fufpecla j nam 
dona dantur' ad manifeftat Ionem fidei 
Se utilitatem Ecclcfix : fides autem ma- 
nifeftatur in mortificatione , Ce patien- 
tia chriftiana i his enim crcfcit maxime 
chriftiana religio. 


De via Illuminativa 


SECTIO IX. 


PonunfJr alia figna ad diftin- 
guendas revelationes , 6c vifio- 
nes veras a falfis. 


SVMMJRIVM. 


37J Dt*on potefl plur» «imtrtni» ejfi- 
tcre hominibus que mere funt fel- 
fa er 'ucra apparent. 

380 Quadam facit Haliter , quadam 

prxfhgiose. 

381 .Re alit er ea facit cum re alet effectus 

producuntur. 

381 Referuntur qua potefl efficere rea- 
liter. 

383 Deferuntur qua potefl facere appa- 

renter , & prafltgtose. 

384 Quadam facit apparenter per medy 

alterationem. 

385 Quxdam facit immutando vtfum. 

386 Potefl (pectes impreffas d fenfib us in- 

ternos ad externos evocare. 

387 Potefl Damon multa fcire. 

388 Quomodo cognofcat futura neceffaria 

C r determinata, explicatur. 


389 Nor. potefl invefligare futura depen- 
dentia d voluntate De: , cjr horni - 


390 Diabolus antiquitus per oracula lo- 
• quebatur. 

391 Qutd fint oracula explicatur. 

391 Referuntur aliqua oracula anti- 
qua. 

39 3 Hac oracula Cbnfli adventu ceffa- 
runt. 

304 Nunc loquitur Diabolus per Pfeudo 
prophetas. 

39 5 communicet Diabolus his Pfeu- 
do prophetis. 

396 Dantur plura figna ad difiinguen- 

dum veros prophetas d falfis. 

397 Referuntur hac figna. 

398 Ponitur quoddam fignum ad diflin- 

guendum veras revelationes d fal- 
fis. 

399 Ponitur fecundum fignum ad dtflin - 

guendum veras vifiones d fal- 
Jis. 

400 Ponitur tertium fignum ad di (Un- 

guendas has vsfiones & rcvclatio- 


401 Refertur c a fus notabilis in confirma- 
tionem prxdiclx doftrina. 


P Ro hujus fedionis explicatione 379 

fi 


_ fuppono pofle Dxmonem plura ho- 
minibus admiranda efficerCjqux cum re- 
vera fint falfa, vera apparent. Hxc au- 
tem vel facit Diabolus realitcr , vel 3 ^° 
prxftigiose Cc appaif nter : tuncca facit 
realitcr, cum revera effedus realcs pro- 
ducantur: Potcft namque Diabolus per 381 
fuam naturam ingentia corpora vclo- 
iifiime impellere 5 Cc humana corpora 
per aera evehere 5 hxc enim inferiora 
iubduntur naturx angclicx quantum ad 
motum localem , ut ait D. Thomas 1. 
part. quxfl. 100 .art. 1. & quodlibeto 9. 
art. 3. Poteft etiam fubtrahere corpora 381 
a tali fitu, Cc alia eorum loco fubftitue- 
re j fic fublatis virgis veri ferpcnces 
apparuere in^gypto,ut fpedatores vi- 
derent , vel putarent virgas in ferpen- 
tes convcrfas. 

Qux vero non realiter fiunt, fcd illu- 38 j 
Cone fimubntur , prxftigiofa dicuntur j 
hxc autem facit Diabolus cum revera 
realcs effedus producere non potcft: 
nam tunc ad prxftigiolas asiones & lu- 
dificati vas/cnfuum recurrit, quod facit 
primo ex quadam agilitate , Cc dexteri- 
tate , ut faciunt circulatores : Secundo 
adhibitis quibufdam rebus naturalibus, 
ut fuffitu , Cc hujufhiodi i ut intrantes 
. domum 


a 


Dig i! b 


T ra&. III. Difp.V. Sed. IX. i $ i 


domum aliquam videre fibi videantur 
homines afinina capita habentes Se hu- 

384 jufmodi. In ludificatione vero fenfus 
quandoque utitur rebus exiftentibus Se 
cos alterat,colorcs,vel formas, vel mag- 
nitudinem immutando. Tertio obfcu- 
rac Se alterat medium ut objectum non 

383 videatur. Quarto percutit oculos acri- 
fia, ut nihil videre pofiint vel per aliam 
vifus immutationem adferendo ob- 
jeftum , ne emittat fpecies. Quinto 
imagines , Se fpecies impreflas lic po- 
tcft a fenfibus interioribus ad exterio- 
res evocare, ut quafi prxfentia hxc om- 
nia habeantur : his prxftigiis uft funt 
paffim a Daemone fcdudti Apollonius 
Thianacus.Numa Pomp.Plucarc.in Stm- 
m it Mtntffo tioltfcentult. 

38 7 Secundo fuppono quod licet Daemo- 
nes gratiam , Se fupcrnaturalia amife- 
rint , multa tamen fcire non clt dubi- 

388 tandum. Sciunt enim certo futura , qux 
habent caufas neccflariasait funt Eclyp- 
fes Se alia hujufhaodi. Futura vero qux 
habent caufas determinatas non nccef- 
farias j quia impediri poliunt , pronun- 
tiant : ficuc Nauti pronunciant de tem- 

389 peftatc , Medicus de pulfu. Futura ta- 
men qux dependent ex libera Dei vo- 
luntate vel ex hominis libertace invefti- 
gari non poliunt ex vi fux fagacifiimx 
mentis : Unde (i quaedam futura enun- 
tiant , id multis modis accidere poteft, 
vel quia celeriter quidquid agitur in 
orbe ante certum nuncium, poteft Dx- 
mon prius annunciarc : vel quia poteft 
iubcre , perdere , vallare regiones , Se 
alia flagella eminere j Se hxc antea 
annunciare : UndeprxdixitSaulcmpo- 
ftridih moriturum t quia facium erat 
mancipium & peculium Diaboli. Poteft 
alia Dxmon divinare , cum interiit di- 
vinis Conftliis , ut cum accepit Dxmon 
potcftatem vexandi Se agitandi Job 1 
aut cum fe exhibuit in fallendo Acab. 

390 Tertio fuppono Diabolum antiqui - 

391 tus per oracula locutum fuifle : funt au- 
tem oracula refponfa Dxmonisqux ad 
ipfum confulendum recurrentibus da- 
bantur: Unde iuxta Dodonam Chaonx 
civitatem nemus erat Iovi factum , ubi 
quercus loquebatur : fontes Se flumina 

391 (xpe refponfa dabant , ut accidit Pica- 
gorx cui fluvius dixit : Optimus fit ad- 
ventus tuus. Iu ftatua lovis loquebatur 
Dxmon Tertcgono magoin Antiochia 
m capite Orphei i (xpe id accidit in 
quodam pueio nondum loquencc , lo- 
cutus eft firpe Diabolus pronuntiando 


vaftationem cujufdam civitatis futu- 
ram ( ut refert Delrio lii. a. it Mtgit 
<pt.JI.iy. Hxc autem oracula iam 
Chrifti adventu cellarum : Sed aliis 
uritur Dxmon oraculis quibus plures 
animas feducit : hi funt Pieudoprophe- 334 
tx qui inierunt foedus cum morte , Se 
pa&um cum inferno. His autem com- 
municat Dxmon ea omnia , qux ipfe 
per cognitionem naturalem fcire poceftj 
le multa qux Angelorum miniflerio 
difeit :Undc hi Pfeudoprephetx multa 
prxdicunt futura , qux cognitione na- 
turali cognofeunt , uc faciunt Medici , 

Se Allrologi, multa loquuntur cxDxmo- 
nis revelatione, Se multa magia naturali, 
vel etiam Daemoniaca operantur : per- 393 
mittit enim Deus Diabolo uc fua facul- 
tate naturali utatur s (ient Se omnibus 
rebus permittit luas aeliones naturales. 
Conccflutn eft etiam Diabolo aliquando 
verum dicere , ut mendacium fuum 
rara veritate confirmet : imo fxpe acci- 
dit quod per Prophetam Dxmoni Deus 
ipfe loquatur , ut fucceffic in Btlaam 
1 Vamtror 1.1. quia Deus etiam malis uti- 
tur ad utilitatem bonorum, ita D. Tho- 
masptjl. 171. trt 6 . ti 1. his fuppo- 
fitis. 

Dico primo. Ad diftinguendum vc- 396 
ros Prophetas i falfis multa ligna dan- 
tur. Primum ponitur a D. Paulo 1. 
Cortnt. 1 1. quia Pfeudoprophetx duce- 
bantur Se Dxmon eos adducebar un- 
quam captivos Se ligatos. Veri autem 
Prophctx prophetabant ut decebat , Se 
prudenter , Se liberi; , Se dicendorum, 

Se tacendorum detinebantur , 8e po- 
leftate in honore habebamur. Secun- 397 
dum lignum infinuatur a D- Paulo Se 
ponitur AD. Chryfoftomo : Cum vide- 
ris quempiam nomen ]efu non appel- 
lantem , vel anathematizantem vacem 
non efle tibi perfuadeas : e contra vero 
eum in nomine Jcfu omnia loqueniem 
fpiricualem efle intellige. Tertium 
fignum ponit D.Thomas a.s.jna/f. 171. 
trt. 6 . ti 1 . Verus Propheta femper in- 
fpiratur a fpiricu veritatis , ia quo nihil 
eft falfitatis j Se ideo nunquam dicic 
fallunt ( Propheta autem falfitatis non 
femper inftruicur a fpirttu, falfitatis, fed 
quandoque etiam inlpiratur a Ipiritu 
veritatis : ipfe etiam Ipiritus falfitatis 
quandoque cnunciatvcra , quandoque 
falfa. Quartum fignum ponitur Dette- 
ron. 18. ili iufque meminit D.Thomas 
1. i.ptft. yfi. trt. 5. ti 3. Si tacita 
cogitatione rcfpondccis quomodo pof- 


Digitized by Google 



1 5 i De via Illumi nativa 


fdm incclligerc verbum , quod Domi- 
nus non cft locutus:hoc habebis fignum, 
quod in nomine Domini Propheta ille 
pr®dixcrix,& non evenerit : hoc Domi- 
nus non eft locutus , feci per tumorem 
animi fui Propheta confixit , Sc idcirco 
non timebis cum. Quintum fignum 
eft ut Prophet® veri habeant legitimam 
miflioncm 5 falli fciplos introducant : ita 
leremix 1 3 . non minebam Prophetas dr 
ipfi currebant. Sextum fignum cft quan- 
do legitime mifli ordinaria curatione d 
Chrifto Domino inftituta id ftudent 
ut populum ad virtutes , Sc bona opera 
excitent , & eorum utilitati fer viant, 
non propriis commoditatibus: hoc figno 
depreheiifi fune Pfeudoprophctx in 
veteri teftomento Ezxchtcl.ix. 

Dico 1. Ad diftinguendas veras a 
fulfis vifionibus debet Direbor adver- 
tere an contemplativi quibus tales vi- 
iiones apparent , delectentur phantaf- 
matihus , qu® ipfi formant , Sc fecum 
adducunt, fi enim iftis delebantur, crc- 
« dendum cft illos videre ea tantum, qu® 
vel propriis oculis exterius imaginariis 
per fimulacra fabricantur ? Unde hi 
exci funt , SC incapaces videndi veraj 
fed vel i fc , vel a Dxmone feducun- 
tur. Sic decipit hxreticos Diabolus : ut 
ait Auguftinus lib. 3. contra Donatum 
cap. 1 4. Qui ad imagines phantafmato- 
rumfiiorum , cum quibus veluti de- 
lebantur , convertit omnia facramenta, 
& verba librorum fanborum : iuxea 
illud Ezechiclis. Et protulifti dc vafis 
glori® tuae, dc auro meo , Sc de argento 
meo [ librorum fcilicet facrorum ] ex 
quibus dedi tibi , Sc fecifti tibi imagi- 
nes mafculinas Sc fornicata es in eis. 
Sic ifti vifionarij abutentes divinis in- 
fpirationibus, Sc benedibionibus fa- 
ciunt cum eis, illis inhaerentes . Sc cum 
illis colludentes , Sc cx illis prodacunt 
foetus inanis complacenti®, extollenti® 
fuper alios , qui funt cbarabercs befti® 
quibus anima his dedita innutritur : vi- 
deatur B.Henriquez de Sufon qui circa 
hoc plura multa prxclara dicit in fuo 
appendice fublimi q. 9. cap. 1 6. 

Dico 3. Complexio quoque viden- 
^ " tis tam oculo corporali , quam imagi- 
nario , vel etiam mentali diligentiffimc 
rimanda cft. Nempe an cx fua tempe- 
rie vel ex aliquo accidenti oculi cor- 
poralis fit fortis, vel «debilis vifus , an 
fit vehementis imaginationis , ut efle 
folent maxime laborantes melancho- 
lia , vel nigra coi era i fimiliteran fani 


capitis, an cerebro turbato i Videndum 
etiam eft an perfona p^renctidc laborer, 
fic an fit arreptu ia? qui enim capite lacfi 
funt cx fcllularum difpofitione , vel alia 
nativa l®lionc,vci ab cxtrmfcco alio 
accidenti fimilia vifa experiri poliunt, 
prout imagines phantafi® imprimuntur* 
quod idem epilepticis & phreneticis 
accidit : idem fenio confebis accidere 
poteft. Ncc infimum tenet locum in- 
clinatio, cx ca enim poflumusirognofce- 
rc effebus inde provenientes 3 cx af- 
febu enim, Sc inclinatione exercitia 
metimur : cum enim aliquid amamus, 
defideramus illud fi abfu , gaudemus fi 
adeft , & triftamur fi ab eo impedimur, 

Sc odimus qu® nos ab amato impediunt, 

Sc irafeimur contra ea. Unde li perfo- 
na cui fiunt hujufmodi vifiones affeba 
fit ad has apprehenfiones , regulariter 
procedunt vel a fc ipfa, Sc i fuaaflebio- 
ne, vel 4 Dxmonc 5 quod ut cognofca. 
tur, debet Direbor ei prxeipere , ut dc 
talibus vifionibus non curet 3 Sc quod 
eas defpiciat : nam fi hoc mandato tri- 
ftatur , Sc in Dircborcm invehitur , 
fignum cft tales vifiones , vel a fc, vel 
a D®mone efle confibas : qui enim 
fpiritu Dei aguntur , non triftamur ex 
tali mandato dircboris, fed conforman- 
tur 3 licet aliib vifiones fi ver® funt non 
propter prohibitionem dircboris defi- 
ciunt , fed potius augentur 3 Sc Chriftus 
hac obedientia maxime delebatur* ut 
accidit S» N. M. Therefi® in vita fua 
eap. 3. cui cum confeflor prxeiperet 
ut rcfiftcrct vifionibus Chrifti , Sc figno 
crucis fe muniret , Sc eas defpicerct* 
Chriftus cam tales abiones exercen- 
tem laudavit 3 quod etiam cuidam mo- 
nacho , Sc S. Gcrtrudi ut refert Plancs 
in examine revelationum Itb. 3. cap. 6. 

$.j. 

Dico 4. Obedientia prxlato vcl^ 0o 
confcfiori habenti has apprehenfiones 
maxime attendenda eft 5 ille enim qui 
obedientiam non habet fuo prxlato, 
confcfiori , vel dircbori , ultra quam 
quod maximam oftendit fuperbiam, fe- 
paratur a gubernio capitis fui , Sc impe- 
dit medium , per quem Deus ei lucem 
fuam communicaturus eft 3 Sc fic po- 
nit fe in manifefto periculo errandi. 
Unde D. Bcr nardus Jerm. de multiplici 
utilitate verbi Dei ait : Tun^cognofces 
tuam cognitionem efle ex Deo quando 
pr® lato placuerit, Sc cx tonfiliotuorum 
fratrum fuerit approbata : & N. M. S. 
Thcrefia Munfione 6. c.y. ait id maxime 
ncccllarium 


Digitized by Google 


T ratft. III. Difp.V. Sed.IX.& X. 153 


ncceflarium eft, ut cum confeflore fum- 
ma veritate ambuletis , non folum in 
confitendis peccatis, fed etiam in re- 
ferenda oratione ; fi enim hoc dee fi, non 
credo Deum etTc qui cas opereturjnara 
Deus vult, quod illi, qui in luo loco eft 
magna veritate 3 t claritate loquaris. 

Hinc fit me maxime dubitafle de fpi- 
ritu cujufdam monialis, qua: ducta fuit 
ab fpiritu ( ut illa dicebat) ad defertum 
interius i 6t putabat fc folum loca de- 
ferta videre ; cum alias eflet intra fuam 
cellam ; 8t fc horribiles animalium 
viliones videre , ubi etiam aliquibus vi- 
fionibus cxleftibus recreabatur, ipfa vero 
per quadraginta die* folo pane , £c aqua 
fuit contenta; nunquam tamen officium 
divinum recitavit, nec m illam audivit; 
St cu ei fuus Gener Jis przeipcret cum 
prxeepto formali, ut ab illo deferto exi- 
ret , & divinum Officium recitaret , & 
Miflam audiret, St quod ad communita- 
tem veniret, ipfa incepit dicere : dimit- 
tite me fera: horribilcs:vultis me devora- 
re .-ccce ego [ putabat enim feras ipfum 
Generalem, St alios praelatos ibi aditan- 
tes] Stfugiit, St non obcdivitprxcepto 
formali.Et licet aliqui DoctoresComplu- 
tenfes conati fuerint hunc fpuitum hu- 
jus monialis defendere afferentes illum 
cafum Nabuchodonoforis,qui fc tanqua 
feram pafcentcm exiltimabat;8c ab om- 
ni confortio hominum fegregatus erat 
inter bcftias,cgo iimilitudinem nunqua 
inveni. Nam N ibuchodonofori non fuit 
impolitum prxeeptii obedientix ut im- 
politum fuit huic moniali , nec eam iu- 
Itificat id quod addebant prxdicti Do- 
ctores, fcilicct.illam non perccpifle vo- 
ces prxeepti obedientix; nam ob id ego 
hunc fpiritum malum reputavi ; nam fi 
fpiritus eflet a Deo, procul dubio verba 
praecepti perciperet: Deus enimfemper 
ducit animas per viam a feipfo edoctam 
& viafccuraclt obedientia , ut ait D. 
Paulu s.obedite prapofttis veftris. 

Unde videmus quod cum S. Fr. Gil 
eflet in quodam raptu, 5 t ecltafi abfquc 
ullo fenfu Summus Pontifex Gregor ius 
IX.ei prxeepit in virtute obedientix, ut 
exiret ftatim a raptu , & ipfe verba prx- 
cepti in raptu audivit , 8t ftatim exivit 
ab illo ; St procidens venit ad Pontifi- 
cem ,uc ex Chronica S. Francifci refert 
Pianes lib.\. examinis revelationum c.i 3. 
$•4. Si ergo i Ite raptus hujus monialis 
cfTet Dei, ut erat illius S.Gil, procul du- 
bio ad prxeeptum fui GenerJis exiret 
ab illo, St in ipfo raptu pcrcipercc vec- 
Dir \ [forium Mjfticum. 


ba prxeepti , & obediret fuo prxlaco. 
Unde indicavi illam monialem cfle fc- 
d uctam ; f^cut fune illi qui in obedien- 
tia delinquunt fuo dirc&ori ; e contra 
vero obedientes liberati funt ab illufio- 
nibus, ut accidit D.GcncbaJdo, ut refert 
Surius 1 3. Ianuartf , & Leander difcurfa 
1 .§.6.n,y dealiocafu qui accidit S. 
Eriardocum quodam difcipulo fuo . ut 
videre eft apud Leandrum ibtn .4. vide 
etiam Pianes //£. 3. examinis revelatio- 
num cap.y §. 5 . 


SECTIO X. 

Profequuncur figna ad diftin- 
guendas veras vifiones , &. re- 
velationes a falfis. 

SVMMAR IVM. 

401 Ponitur primum ftgnum (jr examina- 
tur. 

403 Punitur fecundum ftgnum ad idem. 

404 Revelatio ut jit bona , debet habere 

condtt tones quas pofctt A p eft olus 
Iacobus ; & qua ifta fint , explica - 
tur. 

405 Ponitur quartum ftgnum ad diftin- 

guendas revelationes ver as a falfis. 

406 Revelatio qua revelat culpas <jr pec- 

cata occulta proximi , eft valde frf- 
pefla. 

407 Idem dicendum eft de revelatione qua 

exhortatur aliquem ad rem Angu- 
larem cum fcandalo & cur? 

408 Illud quod poteft fciri via humana , 

vel diabolica , non eft ftatim attri- 
buendum divina revelationi. 

409 Revelatio vel vtfto , qua movet ad 

faciendum ahqutd y de quo non certo 
fcitur placere Deo ; vel de bonitate 
illius dubttatur y non eft bona. 

410 Perfusa qua revelat fnas vi f One s, ni fi 

fuo dire flori , valde fuftefla eft dr 
ejus revelatio. 

41 1 Timor aperiendi eas eft ftgnum quod 

fint Dei. 

41 x Revelatio vel communicatio qua cau- 
fat facilitatem ad virtutem & bona 
opera , eft bona. 

\ 

D ico primo. Ad diftinguendas ve- 
ras vifiones & revelationes a falfis, 
maxime attendendum eft an perfona 
qux vifiones St revelationes habet, defi- 
V detet 



1 54 De via Uluminativa 

derct illas habere ? Tale enim defidc- dorum Patrummam fi in aliquo bis con- 
rium , ut docet S. Vincencius Fcrrcira, traveneric talis, revelatio falia cft, & il- 
oritur ex fuperbia : idem docet N.M.S. lufio Dxmonis i fiquidem veritati con- 
Tlu refia manfiom r 6 . cap . 9. fdem do- tr ad icit: ita Planes Itb. 3 . cap. 10. §.1. 
cet Augufimus>qui cum de hoc de- Dico Revelatio ut fit boosbdebct 4°4 

fiderio elict tentatui , nunquam ci ac- habere illas conditiones quas poifit D 
quievit i ut ipfc fatetur Itb. confejfioa. Jacobus m fub EptftoU 14^.3. ubi ait. Qux 

c*p.\o> & ltb.de ver* & f*Lf* religione: autem defurfum eft fapientia : primum 
Si ergo Auguftinus non eft aufus ad- quidem pudica eftjdcinde pacifica, mo- 
mitterc hoc defideritim 5 quis illud ad- dcfta/uadibilis,bonis confentiens, plena 
mittet ahlque fuperbia ? Sed de hoc vi- mifcricocdia, & fructibus bonis, non iu- 

de latius N.P.Fr. Joanncm a Cruce tn dicans fine fimulatione. Dicitur autem 
*J[enfn Carmeli cap. n. (jr n. Uidc pudica, hoc eft humilis & cum re veren- 
etiam cafum, quem refert Planes lib. 3. tia : ita Planes lib. y cap. n.f.i. Pacifica, 

$• 8. de quodam monacho dido id cft , qux non reparat hominem per 
Herone,qui cum eflee vir eximia: abfti- fuperbiam a confortio aliorum fratrum.* 
nemix fugiebat ab aliis monachis , & ita D.Gregorius. Modcfta, id eft, iufta, 
mrer eos fingularis erat j Sc dicebat fc qux tam in interiori quam exteriori ob- 
vellc convcriari cum Angelis : & ideo fervat xquitatem 6c modum. Suadibilis, 
fugiebat a convcrfatione hominum: id eft ,obcdiens patri fpirituali. Bonis 

Ad hunc venit Satanas converfus in confentiens , id eft , admittens con filia 
Angelum lucis , quem ipfc libenter fuf- diredoris (pi ritualis. Plena mifericor- 
ccpit.At promifit obedientiam : Diabo- diae, id cft,compaflk>ne plena, fcc frudi- 

lus vero poftquam eum fuperbia’, & va- bus bonis , id cft, plena operibus miferi- 
na gloria, & propria xftimationc re- cordix. Non iudicans,id eft, non iudi- 
plevit , eum perfuafit deveniilc ad cans male de proximo abfquc funda- 
magnam (anditatem , ob quam non mento. Sinefimulatione,ideft , abfque 
poifet ab aliquo caedi ; &. ad idexpe- hypocrifi:ita cum Bcda & D.Thoma& 
riendum ei perfuafic, ut fe imiccrct in aliis Planes Ub.ycap. 1 1 1 . 

puteum j quod cum ipfc feciilct, extra- Dico 4. Non folum videndum 
dus fuit femi-vivus ab iilo> non tamen cft , an materia revelationum fit bona 
voluit credere illam fiiiflc iUufioncm ( uc lupra diximus ) fed maxime atccn- 
Dxmoois, 6c tandem tertiadie mortuus deodum cft an talis revelatio fit ucccf- 
friit a Dxmonc fcdudus > ut cognofea- laria i & an fit dc materia gravi i Unde 
mus optimam difpoficionem ad Dei re- revelationes qux docent res inutiles j & 

velationes non cftc iliorum defiderium qux non fune ad rem , funt illufiones: 
fed maximam humilitatem intenfum ita Medina , quem refert , & fequitur 
Dei amorem , & proximi. Planes lib. 3. cap. n .$.1. Hinc fit quod fi 

403 Dico 1. Prxcipuum quod confide- revelatio fit dc re impcrtincntc,eftfufpi- 
randum cft in aliqua revelatione ad iu- ciofe, videndum ergo eft an fit utilis ad 
dicandum an fit vera vel falfa , cft , an animam illam habentis , vel aliorum ? 
contineat aliquid falfitatis ? fi enim ali- ita D. Auguftinus ferm. 1 . de verbis Do- 
quid habuerit quantumvis minimum, ww.Hincfitefleillufioncsvifioncsali- 
non cft Dei revelatio, fed Dxmonisj vel quorum qui dicunt fe vidifte aliquem 
a propria imaginatione confida : ita fandum afecndcatem per fcalam in cx- 
Planes Itb. i.cap. 1. §. 3. S. Vincentius lumj& quod cum per manum apprehen- 
Ferreica traii. de vtfu Jjnrttualt ductt- dio& quod vidit luces exeuntes cx ocu- 
ments 3. <^4. Et ratio eu, quia in fpiricu liscrucifixij&quod illi B Virgoapparuir, 
veritatis non datur locus alicui falfitati & ei manu tetigit caput > hxc enim om- 
etiam minime 3 quamvis fpiricu i falfi- nia & fimilia nint ridicula j licet enim 
tatis aliquando concedantur plurcs ve- Deus aliquando aliquos favores concc- 
ritares; & ideo Chriftus iuflic Darniom dat fiiis fervis ex modo, & fincJllorum, 
facere Marci 1. & Lac. 4. Adcognof- iudicandum eft an fine veri , vel non 
cendum autem an revelatio habeat in- fle in materia revelationum nullo modo 
tegram veritatem, videndum eft an fit admittendi: ita Planes fnprd $.1. Debcc 
conformis faerx Scripturx’ an contineat etiam adverti an revelatio after.u ver- 
aliquid contra fidem ?aus bonos mores, ba adulationis ? fpiritns enim Dei non 
Severam Theologiam &c traditiones eft adulator : fed de hoc vide latius Pla- 

Ecdefix, St dodrinam communem fan- nes fuprd 5.4. 



Dico 


Tra&.II I.Difp. 

Dico 5. Revelatio qua: revelat cul- 
pas, & peccata occulta proximi eft val- 
de fufpiciola, prxeipue fi aliqua vox, fi- 
ve exterior , Uve interior prxdi&a pec- 
cata occulta propalam audiacur* qux iu- 
beac , ut eam reprehendat , vel admo- 
neat i fi inde perfona , cui fit revelatio, 
concipiat defpe&um illius perfonx, de 
qua fada eft revelatiojvel ft defidcret il- 
lius criminxocculta propalare.Nam cum 
Chriftus nos doceat corrcclioncm cum 
charitate fpiritus , qui docet dcfpeclum 
proximi, Sc revelationem illius peccati, 
non eft Dei fed fatanx : qux omnia ve- 
riora funt fi reprehendo debeat heri ali- 
cui prxlato , vel faccrdoti, vel perfonx, 
cui debeatur fpccialis reverentia : ita 

4°7 Plancs Itb.ye.n.y Idem dicendum eft 
de revelatione qux exhortatur aliquem 
ad rem lingularem cum fcandalo, ctiam- 
fi res in fe fit bona : ut fi perfuadeat rc- 
ligiofo , ut quotidie in communitate ie- 
iunaret in pane, 8c aqua ; hxc enim re- 
velatio eft fufpc&a valde fraudis, nifi A 
dire&ore Sc prxlato Ut approbata : ita 
Planes //£. 3. i.§. 1. Idem dicendum 
eft de revelatione qux inducit ad ali- 
quod opus bonum quod eft impedimen- 
tum alterius melioris:ita Planes/«/»r^§. 2. 

4cS Dico 6. Non eft ftatim attribuendum 
revelationi divinx illud quod poteft fci- 
ri via humana , vel diabolica: ita Gerfon 
lib. 1 . de ver * & f*lf* prophetia cap. 1 5 . 
Et ratio eft , quia cum Diabolus plura 
poflit efficere , & fcirc qux fuprd dixi- 
mus n. 387: Sc alias maxime defideret 
animas decipere , fi non detur aliqua 
ratio urgens Sc conformis regulis affig- 
natisj potius credendum eft talem reve- 
lationem ede a Dxmonc quam a Deo: 
nam Deus finecaufa, Sc utilitate non 
ioiet has revelationes efficere} prxeipue 
fi non fit de rebus maxime ncccflariis. 

40 9 Vide Planes Itb.y. cap.i^.§.y Tandem 
confiderandum eft ne homo ex revela- 
tione ,vel vilionc moveatur ad aliquid 
agendum : maxime fi fit res gravis de 
qua non habeat certitudinem Deo pla- 
cere } fed potius dc bonitate illius dubi- 
tet : qui enim fic operatur , exponitur 
periculo errandi. Unde antequam 
operetur , debet rei rcvclatx circun- 
ftantias rimari s Sc illam viro do<fto 
communicare > alias a Diabolo dccipie- 
turrica S. V incencius Ferrcira m traflatu 
de vita jptritualt. Plancs /tb.yc.i 

410 Dico 7. Videndum etiam eft an per- 
fona qux habet revelationes, cas reve- 
let pluribus i an folum fuo confellbri 

Directorium Myjhcum. 


V.Setft. X. 15 5 

intra facramentum confcffionis : nam fi 
eas divulget , lignum eft non dari ibi 
fpir itun^ipei fed fpiritum vanitatis , Sc 
vanx xftrch ationis : iia cum Murilto 
Planes Ui.ycnf.i6.f.i. Licet enim ali- 
quando conveniat revelationem publi- 
care, quando fcilicet id ncccllarium eft 
ad bonum aliorum, vel Ecclefix j id de- 
bet ficti ex confilio , 8c mandato fupe- 
rioris 8c dircCloris j Sc non a proprio 
fpiritu : illa enim voluntas revelandi 
prxdidas illuftrationes procedit ex fpi- 
ritu fuperbix , Sc vano , Sc diabolico. 
Unde i contra timor aperiendi revela- 
tionemSc communicationes fupernatu- 
rales eft fignum quod fint Dei: ita cum 
D- Grcgorio Plancs f»pr » $. i. De hoc 
pollent plura afferri exempla j fufficiat 
illud S. Francifci qui interrogatus dc 
divinis favoribus refpondcbat:Secrctum 
meum mihi : Sc fi forte aliquis pater ali- 
quem favorem deprehendebac.illi prx- 
cipiebat ut taceret , Sc idem faciebat 
N.M.S.Therefia,qux fi librum viti fure 
fcripfit, fuit non ad revelandos favores, 
fedadeos confellbri communicandos, 

Sc fortes talis liber publicatus fuic id pera 
mirtente Deo ad magnam gloriam fuam, 

Sc profedum aliorum j quod quidetq 
etiam accidit fandx Gertrudi , Sc aliis: 

8 c dc hoc habemus in Chrifto exem- 
plum qui excefium transfigurationis 
prxeepit Apoftolis ne cui dicerent do- 
nec moreretur. 

Dico S. Uidendumetiameftanre- 4 1 * 
velatio vel communicatio caufet in ani- 
ma facilitatem ad virtutem , Sc bona 
opera : ut optime notavit cumFirminia- 
no Planes An relinquat 
in anima defiderium efficax Sc deter- 
minationem patiendi pro Chrifto ' de. 
fiderium tolerandi plures labores ? pro- 
pofitum dimittendi confolationes Sc 
converfationes fxculi ? Ec ratio eft.quia 
hxc via laborum Sc patiendi eft via re- 
gia qua Chriftus 8c ejus fandi iter fuc- 
re.Ita cumN.M.S.Therefia Planes hb.}. 
c. 1 8. J. 1 . Relinquit etiam Dei fpiritus in 
anima luccm,8c pacem,Sc certitudinem: 
c contra vero malus fpiritus . licet in 
principio caufet etiam aliquam certitudi- 
nem, hxc ftatim perit paulatitp; Sc loco 
ejus intratiutbatio.Sc confufio, ut fupra 
diximus. Nam cutn Diabolus fit ipfa 
confufio, non poteft alium effedum, nili 
libi limilem in anima caufare : ita cum 
Blofio Planes fipr» $. i. 

V a SECTIO 


156 De via llluminativa 

re ! ut ait D. Bonaventura Inner At. 6 . 


SECTIO Jri 

Profcquuntur figna ad diftin- 
guendas veras vifioncs, &C re- 
velationes a falfis. 

SVMMARIVM. 

413 Ad dijhngucndas veras vifiones ; & 

revelationes notandum ejl an pojl 
communicationem fpiritualem fe- 
quatur guftus &fuav it as fpiritualis? 

4 1 4 Hic guftus Jpiritualit aliquando re- 

dundat in corpus. 

4 1 j lntcllcttu?& voluntas in his divinis 

guftibus occupati omnes fenfus in- 
ternos , dr externos atrahunt ad fc- 
'ipfos. 

4.16 Senfus per quandam redundantiam 
Utificantur , & abftrahuntur d re- 
bus terrenis. 

4 1 7 Hanc fuavitatem folus exprimere po- 

*• tejl qui eam accipit. 

418 Aliqui dixerunt partem inferiorem 

per accidens , & remote pojfe pati 
motus turpes caufatos ex hoc guftu 
Jptritualt in parte fuperiort. 

41 5 Ponitur fententia , dr frtmw modus 

explicandi aut horis hanc difficulta- 
tem. 

4x0 Ponitur fecundus modus aut horis eam 
intclligendi. 

421 Ponitur tertius modus aut horis expli- 

candi hanc difficultatem. 

422 Communicatio Dei caufat inanima 

contemplativa contemptum fui. 

423 £1*1 ex gujlu , quem fentiunt in ora- 

tione , gloriantur , & non curant de 
propno contemptu , & de poeniten- 
tia, d Diabolo falluntur. 

424 Communicatio Dei relinquit inani- 

ma magnum Dei timorem & tre* 
morem. 

42 j Revelatio , vel communicatio , qua 

hunc timorem non relinquit , d malo 
Jpintu procedit. 

D ico primo. Ad diftinguendas ve- 
ras Dei communicationes d falfis 
videndum eft an poft communicatio^ 
nem fpiritualcm fcquatur guftus & 
fuavicas fpiritualis , quam Deus in ani- 
ma caufat ? Solet enim Deus poft prx- 
di&as communicationes fpirituales ta- 
lem guftum fpiritualcm in anima caufa- 


dijl. 6. His autem guftus fpiritualis ali- 4*4 
quando eft adeo eminens ut etiam re- 
dundet in corpus : iuxta illud Pfalmi 83» 
cor meum & caro mea exaltaverunt in 
Deum vivum: & iuxta illud Pfalmi 14. 
Omnia ojfa mea dicent, Domine quss fimilis 
tibi ? Ex hoc enim guftu fpiritualis ani- 
mas redundat in imaginatione guftus 
quaerendi folas res fpirituales, & dimit- 
tendi fcnfualcs > Sc idem accidit in aliis 
potentiis. Unde intelle&us ,& volun- 
tas occupati in his deliciis divinis om- 
nes fenlus internos , &. externos attra- 
hunt ad feipfos ad participationem 4*5 
guftuum illorum fupernaturalium i non 
quia fenfus percipiant illam dulcedi- 
nem fpiritualcm \ hoc enim impofiibile 
eft, cum illius fint incapaces i led qua- 
tenus omnes fenfus per quandam re- 
dundantiam laetificat , U abftrahit a re- ^ 
bus terrenis i Sc inclinat ut delectentur 
exercitiis , &. rebus fpiritualibus : quam 
fuavitatem folus exprimere poteft,qui 
eam experitur : ut optime notat Planes 4 l 7 
lib. 2.I.5. cap. 7. Ec conftat ex illo loco 
Apocalypfis i. Vincenti dabo manna ab- 
fconditum , & dabo iUi calculum candi- 
dum & tn calculo nomen nouum feriptum , 
quod nemo fcit niftqui accipit : Solus enim 
qui accipit hoc calculum candidum ,fcit 
illius fuavitatem i b contra vero ad com- 
municationes , & revelationes diaboli- 
cas lequuntur libidinofi 8c fcnfualcs de- 
legationes in carne : nam cum Diabo- 
lus fit fpiritus immundus ; feminat in 
carne hanc corruptionem fimilem fibi. 

An autem dari poffic , quod cum 41 8 
mens eft occupata circa rerum fpiri- 
tualium contemplationem , &. delecta- 
tionem , fimul inferior hominis pars 
non quidem per fe ex vi fpiritus . fcu 
affectionis fpiritualis ,fcd mere conco- 
mitanter , & per accidens occafione cx 
delectatione circa res fpirituales per 
accidens , & remote defumpea patiatur 
motus aliquos turpes , & inhoneftos 
provenientes cx ipfius naturae, feu par- 
tis inferioris debilitawfabfque ullo con- 
fcnfu voluntatis , immo cum renitemia 
St difplicentia ipfius ? Affirmat N. Ni- 
colaus a Jefu Maria mt /lucidat tone Theo- 
logica part 1. cap. 10. in defenfionem 
doctrinae N. V. P. Fr. Ioannis d Cruce 
qui hb t. notti* obfcura cap. 4. ait : Mu- 
chos vezes acaeceque en /osmifmos exer- 
cicios e fpirituales Jin fer en manos dellosfe 
levant an , is fienten en /« fenfualtdad 
movtmient s no hmp/os , y d vez.es , aun 



Trad.HI. Difp.V. Sed. X I. 157 


quando el ejpiritu eft a en mucha oratton, 
o exercitando los Sacramentos de la Peni- 
tenti* y Eucharifti a , los quales fin fer 
como diro en f* mano proce den de una de 
tres coJm , l* primer* procedo algunos 
vez.es ( aunque pocas y en naturales fla- 
tos) dei guflo que ttene el natural en lus 
cofas efpiritu*les\ porque femo gufla el 
ejpirttu y fentido con aquella recrcacton 
fe miceve cada parte dei hombre d de- 
ley tarfefegun fla porlion, y proprtedad 3 
porque entonfes el efpintu fe meuve d 
recreation y guflo de Dios que es la parte 
fupertor 3 y lajenfualtdad que es la por- 
cion inferior Je mueve d guftu e deleyte 
fenftble 3 porque no fabe ella tomar , ni 
tener otro:y afli acuere que el alma e fla 
en oration con Dios fegon el efpiritu y 
per otra parte fegu el fentido Jientc 
rebeliores y movtmientos fenfuales pajfi- 
z- ament e no fin arta dejgana fuya, &c. 
Hxc Dodor noftcrMyfticu$:quam pro- 
portionem defendit N. Nicolaus a Jcfu 
Maria ex influentia partis fuperioris in 
inferiorem ob colligantium virium ani- 
ma: & corporis in uno eile compofiti, 
quam influentiam approbat D.Tbomas 

' quxfl. i6.de veritate axt. 10. in corpore-. 
concludit igitur N. Nicolaus quod per 
accidens ratione hujus colligantix vi- 
rium fuperiorum 6c inferiorum poteft 
aliquando ex debilitate perfonx rcful- 
tarc per accidens , 6c remote & con- 
comitantcr in corpore delectatio fen- 
ilia! is ex gaudio & delectatione circa 
res lpiritualcs s quod etiam probat plu- 
rimorum Sanctorum Patrum authori- 
tate. 

419 Verum ego multiplici alio faciliori 
modo explico didam Doctrinam noltri 
Dodoris Myftici, dicendo fimul pofle 
animam cfle cum Deo in oratione , & 
in aliis fpiritualibus exercitiis fecun- 
dum fpiritumj & fecundum fenfum feiir 
cire rebelliones, 6c motas fenfuales 3 non 
quidem caufatos cx deledatione fpiri- 
tuali, fpiricus enim 5 c caro adverfantun 
U. communicatio fpiritus fandi eft ad 
reprimendum vitia ; opponitur omni 
deledationi carnali 3 fod cx tentatione 
Diaboli i ut colligitur cx verbis D.Gre- 
gorij lib.x p. mor altum c. 8. ubi ait ' Cum 
ad contemplanda cxlcftia animus duci- 
tur, objedis^dionis illicita: imaginibus 
reverberatur: cxlu mergo fimul , & in- 
fernus coardantur 3 cum unam, eandem» 
que mentem, & fublevatio contempla- 
tionis illuminat i & importunitas tenta- 
tionis obfcurac.Vbi ut vides illam rebel- 


lionem fcnfualem , ad tentationem in- 
ferni reducit : videns enim Diabolus 
hominem totum in Deo occupatum illi 
proponit objeda turpia , ex quibus ori- 
tur illa fcnfualis & involuntaria libi- 
do : Et idem ait D- Bernardus trattatu 
de inferiori domo c*p. 49. Cum ad cor 
meum redire volo , defklerium carna- 
lium turpe , tumuit ufquc vitiorum ten- 
tationibus fuis cogitationem meam 
diflipant 3 &c intentionem cordis in 
oratione perturbant : non ergo illa per- 
turbatio oritur ex deledatione fpiricua- 
li , fed ex tentatione Daemonum exci- 
tantium objeda prava in oratione quae 
animam inquietent & auferant ab ora- 
tione. 

Vel dicito quod illa rebellio qux mul- 4x0 
toties oritur in aninu occupata in ora- 
tione , Stin deliciis fpiritualibus, oritur 
non a tentatione Diaboli femper j fed 
aliquando A proprix carnis /limulis , &C 
i propria concupifccntia : cum enim 
homo adhuc fit vivus cx occaflone vi- 
fionis alicuius rei pulchrx in oratione 
reprxfentatx.vel alterius rei delcdabi- 
lis, caro concupifcit adverfus fpiricum 
excitando objeda turpia : qux comotio, 

& excitatio objedorum commovet cor- 
pus ad fenfualitatcm , cum difplicentia 
& renitenda ipfius voluntatis qux fo- 
lum volebat deledari in rc fpirituali, ut 
dicebat Paulus ad Romanos 7. Conde- 
lector enim legt Det fecundum interiorem 
hominem : video autem altam legem m 
membris meis repugnatem legt mentis mea , 

Cr captivantem me tn lege peccati qua efi 
in membris meis : Non ergo hxc dclcda- 
cio carnalis oritur cx guflu fpirituali 
tanquam acaufa, fed habet fe conco- 
mitanter ad illum 3 fpiritus enim oppo- 
nitur carni , licut lux opponitur tene- 
bris. Unde ficut cx luce non poliunt 
tcncbrxoririinec etiam per accidens, ita 
neque cx guftu fpirituali poteft oriri 
etiam per accidens delectatio fenfualis: 
fed licut ubi apparet lux,tcnebrx difpa- 
renc } & lux in tenebris lucet 3 & tene- 
brx eam non comprehenderunt 3 ita ubi 
datur dcledacio fpiricualis , omnis de- 
lcdatio carnalis extinguitur. 

Vel dicito , & hxc expolitio eft ma- 411 
gis conformis textui venerabilis Patris 
noftri Ioannis £ Cruce Se doctrinx prx- 
didi Nicolai A lefti Maria quod polita 
deledatione fpirituali in auima com- 
movetur maxime calor naturalis lumi- 
nis ratione intenfx contemplationis 3 & 
commoto calore naturali luminis liquefit 
V 3 humor 


158 De via Illuminativa 


humor feminalis & liquefacto illo hu- 
more naturaliter excieantur motus car- 
nis prxter voluntatem contemplantis, 
imo ipfa voluntate renitente } led hoc 
folum accidit in aliquibus perfonis ra- 
tione debilitatis natura;. Unde talis com- 
motio carnalis non provenit a delecta- 
tione & guftu fpirituali etiam per acci- 
dens , fed a calore naturali j qui calor 
non a guftu fpirituali, fed a nimia in- 
tentione intcllcdus , 8c voluntatis fuit 
excitatus : unde melius dicetur illam 
deledationem carnalem provenire ex 
propria concupifentia , & ex debilitate 
humana 5 haec enim eft caufa naturalis 
illius motus inordinati j ut ait Abulenfis 
in Matthxum ^.quafi.62.ad 5 .his verbis: 
Calcfado corpore infurgit in homine 
motus libidinis, etiam fine aliqua ima- 
ginatione praecedenti , vel prxlenci j 8c 
ifte motus eft prorfus naturalis, nec ha- 
bet rationem peccati. Et hic eft fenfus 
legitimus illius dodrinx noftri Dodoris 
myftici i illa enim verba noftri magni 
Dodoris myftici quales procede» de 
una dc tres tofos la prima dei gufio que 
tiene el natural en las cofas ejptrituales , 
debent intclligi occalionaliter , Sc non 
tanquam ex caufa etiam remota Sc per 
accidens : ideo enim caute N. Dodor 
myllicus dixit procede n de una de tres 
cofas dr non de una de tres caufas , quia 
non procedit illa commotio carnalis a 
delectatione fpirituali tanquam & caufa 
etiam per accidens & remota , fed tan- 
quam ab occatione remotiflima > ut latif- 
fim£& dodiflime explicat N. Nicolaus 
a ]cfu Maria loco citato & in hoc fcnfu 
intclleda illa propolitionc nullam in 
eareperio contradictionem, 
x Dico 2. Ad cognofcendum an com- 
municatio fpiritualis Iit Dei i videndum 
ell an caufct in anima contemptum fui, 
& cognitionem proprix miferix? Quan- 
do enim Deus alicui communicatur 
quo maior clt Dei communicatio , ma- 
gis homo cognofcic fuam nihilitatem, 
& mifeilam > & appetit ad nihilum de- 
duci propter Dcum.Unde maximas poe- 
nitentias defiderat , & exequitur, ut fa- 
ciebat Job cap. 14. quando dixit. Auditu 
auris audivi te , nunc autem oculus meus 
videt te j idcirco tpfc me reprehendo j cr 
ago poenitentiam in favilla & cinere: ubi, 
tit vides , Job videns Deum i & videns 
fc convcrfus ell ad poenitentiam , & ad 
cognitionem fux milcrix 5 fpiritus enim 
Dei relinquit hunc amorem parnitentix 
Sc proprij contemptus in anima. Uude 


ficutMoifcs exiens ex confortio & lo- 
quela Domini non videbat fplendorev 
lux faciei. Exodi 54. fr ignorabat quod 
cornuta ejfet facies fua ex confortio fer- 
monis Dei , 8c Caldxa legit. Ignorabat 
Moifes quod multiplicatus ejfet jplendor 
gloria vultus fui. Sic viri fandi & amici 
Dei , licet ex confortio Dei lint pleni 
virtutum hxroicarum 5 ipfi eas non vi- 
dent } nec in fe cognofcunt , nili pulve- 
rem & favillam j liquidcm vident maio- 
rem lucem Dei 5 in cujus conlpedu 
omnis alia lux ell tenebra. Unde illi qui 4*3 
ex guftu , quem fentiunt in oratione, fc 
reputant maxime fpirituales > & qui dc 
virtutibus fuis gloriantur , & non curant 
dc proprio dcfpcdu,& poenitentia, pro- 
cul dubio a Diabolo falluntur. Beata 
enim V irgo Maria quando ab Angelo 
fuit vilitata, & mater Dei appellata, ipfa 
fe fervam recognovit dicens .- Ecce an- 
cilla Domini : bonus enim , & Dei fpiri- 
tus in fc non cognofcit aliquam excel- 
lentiam in confpcdu Domini 5 fed fc 
nihil reputat j ut faciebat David pfalm. 

72. Quia inflammatum eft cor meum & 
renes mei commoti funtj & ego ad ni- 
hilum redadus fum & nefeivi. 

Dico j. Aliud ftgnum quod reve-4x4 
latio, vel vifto fupcrnaturalis fit Dei, 
eft fi relinquat in anima magnum Dei 
timorem, & tremorem : Et ratio eft ,quia 
vifitatiovel revelatio qux tollit hunc 
timorem , non eft conformis illi dido 
Pauli ad Philippcnfcs 2 . In timore & 
tremore falutemvejlram operamini : nec 
illi dido David .* Confige timore tuo car- 
nes meas. Debet igitur bonus fpiritus 
relinquere in anima illum habente 
hunc timorem & tremorem Dei > hoc 
enim timore roboratur homo ,nein ali- 
quo etiam minimo delinquat > & caufat 
magnam circunfpedionem circa pro- 
prias obligationes , ne Deo difpliceat: 
e contra vero revelatio vel vifio qux 4x5 
hunc timorem tollit , & folum relin- 
quit magnam fiduciam , & facilitatem 
abfque circunfpcdione , non a bono 
fed a malo fpiritu procedit j malus enim 
fpiritus expellit timorem Dei ab anima: 
ut fuit ferpens ad noftram matrem 
Evam, quando ei dixit: Nequaquam tuor te 
moriemini : Et poftquam ab ea timorem 
domini expellit j eam in peccatum prx- 
cipitavit i & tulit de frudu illius & co- 
medit , deditque viro fuo qui comedit. 
Vides cffcdmn malignx vilionis: Vide 
ergo effeduro vifionis Angelicx in Ma- 
ria , qux cum audifict , turbata eft : ubi 


Tratft.I I I.Difp.V.Sea XII. 159 

ut vides afpe&us Angelicus turbatio- mentum illarum fol is iuftis conccditun 
nem & timorem caufavit : unde Ange- & plus valet minima pars gratia: habi- 
lus dixit ei , Nettmeas Maria : In hoc tualis , & charitatis » quam omnes gra- 
emm differt bona villo a mala : nam vi- tix gratis datx. Vnde pcrlbna habens 
noDeilicctin principio caufet timo- revelationes non debet eis inturaefccrc 
rem , ftatim illum aufert , & confortat exiftimans fe ad culmen perfectionis 
animam ad omne bonum i & relinquit devenille cum poffinc alij cfle quibus 
timorem ad culpam : h contra vero ma- non funt fa&x fimiles vifiones, &c ro- 
Jus fpiritus , licot aliquando ftupefaciat velationes, qui perferiores & fandiores 
animam, non eam conlolatur, nec in ea fint. 

relinquit timorem peccandi ,fed rclin- Dico z. Debet perfona habens re- 418 
quit ariditatem, & audaciam ad peccan- velationes advertere his rcvelationi- 
dum : ut fecitcum Eva quotidie id bus& vifionibus nihil merere : Unde4*9 
experitur ut fuprM tetigimus feli. 8. melius cft cxcfccrc quodeumque opus 
twm.jjf!. mortificationis , in quo eft meritum, 

quam talibus gaudere vifionibus & re- 

— velationibus : ka S. Bonavcmura fuprk, 

Q C r* T r rx VI T Plancs /Spr* $.1. Debet etiam non fta- 430 

^ 1 1 O Xli. tim illas credere fi fimul cum revelatio- 

ne non veniat lux Dei $ ut accidebat 
Quid debeat facere perfona quae antiquis prophetis $ ut cum s. Augufti- 
habee revelationes ? no * S * Gregario optime declarat Plancs 

lib. 1 . examinis revelationum cap. 1 . 1 . v 

ott n * * * a t% 1 rr n ^ Quod fi defit ifta lux prophetica, debet 43 1 

«J Jr A4. Ad ji & I r Ad. timere , ne illudatur i Diabolo j &c in- 

terim de talibus revelationibus noncu- 

4 16 habet i Deo illuminationes, non rare - t non illas contemnendo , fed hu- 

eas debet multum afiimare. militate ut minus utiles rcijciendo: ut 

417 Plue debet afiimare infimum gradum fecit D. Petrus Luca 4. dicendo Chri- 

charitatis. fto : Exi & mc Domine , quia peccator 

418 Revelationibus (fi vifionibus nihil fum : 5 C indignus talium revelationum 

meretur. quas in hacvica nec dcfidero,nec voloj 

419 Melius cft exercere quodeumque' opus fcd eas k mc demitto & rogo , ne illas 

virtutis , quam gaudere vifionibus mihi concedas , fed tantum tcipfum. 

& revelationibus. Dico 3. Perfona habens prxdi&as 

430 Perfona habens vifiones , (fi revela- revelationes debet eas maxime abfeon- 
tiones non debet fiaiim illas credere dere,iuxta illud confilium S. Raphaelis 
& quando debent eas credere ? ad Tobiam 1 i.Sacramentum regis abfeon- 

43 1 Dum non habet (pccialcm lucem de dere bonum eft : Et Ifaias 14. dicebat .* 
calo, non debet de eis curare, (fi ti- Secretummeum mihi, fiecretum meum mihi, 
mere ne illudatur. • Et ratio eft, quia publicare abfque caufa 

4 3 a Perfona habens revelationes debet revelationes & generat vanam gloriam, 
maxime eas abfeondere. & turbationem in populo j & in viris 

433 Debet eos fecrete direft ori fuo fi iri- do&is fufpicionetn. Debet ergo vir 
tuali revelare. prudens fuas revelationes folo fuo di- 

reftori manifeftare : ficut enim cft tem- 
T^VIco primo. Qui a Deo revelationi- pus tacendi ,ita Sc loquendi : & id eft, 
JL^bus illuminatur non eas debet quod voluit dicere Raphagl ad To- 
muliumxftimare j nec de eis curare: biam: Opera autem Dei revelari & 

fcd plus debet xftimarc minimum gra- confiteri nonorificuraeft : Cum tota igi- 433 
dum charitatis quam inumerabiles vi- tur humilitate ad honorem &: gloriam 
4 1 ? fiones & revelationes : ita D. Bona- Dei & non ex alio motivo debet per- 
ventura proceffn Religionis procejfn 7. fena i Deo illuminata itincla patri fuo 
cap. 1 8. V incentius Fcrrcira traclatu de . fpiriiuali cum omni claricate, & vc- 
vtta fiiritaali. Plancs lib. 3 . cap. 13. §.1 . ritate 5 vel fi ille defit.viro dofto reve- 
F.t ratio eft , quia Revelatio aliquando lare ■, ut ipfe iudicec an in tali vifione 
fa «fta cft malis hominibus , ut Caiphx, bene procedat : ita docet N.M. S.The- 
Ualaam , & aliis : fecus vero dicendum refia Manfione 6 ■ cap. \ . & 9. Planes 
cft dc Gratia , & Charitatc : nam aug- lib.$xap. 1 3.5.6. 

SECTIO 


Digitized by Google 



1 6o De via Illuminativa 


sectio x II i. 

Quomodo Cc debeat habere con- 
fdlor cum perlona qua: ha- 
bet revelationes &C vifiones 
vel alios favores fupernatura- 
les 

SVMMAR1V M. 

4 J4 Confejfor innent ens in aliqua perfona 
has communient torus debet primum 
Ad Deum recurrere & *b eo lucem 
pofiulare. 

43 5 Jd recipiendum hanc lucem debet fe 
praparare purificando animum cr 
tradendo fe orattont mentali. 

4j 6 Etiam fi videat in tult per/ona ali- 
quam imperfectionem, non debet fi a - 
tim eum de malo fptrttu tudt- 
cure. 

4 37 Non debet flutim revelationes appro - 
bure ,fid perfonx eas habenti per- 
fundere , ut de eis non curet. 

43 8 St revelatio e fi Det, hoc maxime iu- 
vut ad proficiendum. 

43 yPebet perfundere habenti tales re- 
velationes , virtutem non confificre 
in illis , fed in bonis operibus. 

4 Non debet perfona habenti tales re- 
velationes , (f vifiones eis appro- 
bare. 

441 Debet eam ex levi eaufa reprehen- 
dere cj- durum fe ei ofiendere. 

441 Debet in hoc ut t prudentia , ne fit 
eaufa defperationis. 

443 Non debet fatim approbare , vel 

condemnare revelationes } fed indi- 
ctum fufpendere , (jr res attente 
confiderare. 

444 Debet dire Nor fummum habere fe- 

crettsm. 

44 j Jguando debeat praditfas revelatio- 
nes publicare. 

Ico primo. Director fpiritualis , fi 
al iqua perlona ad eum accedat cum 
vifionibus, revelationibus , vel aliis Dei 
favoribus,dcbet fiacim ad Deum recur- 
rere &. ab eo lucem enixe pofiulare i & 
gratiam di (cretionis fpirituura , &: do- 
num confilij petere : ut talem perfonam 
pofiit docere in via lalutis. Abfquc enim 
Dei (pedali lucc nihil in hac rc profi- 


ciet. Ad recipiendam autem hanc lu- 
cem divinam debet fe praeparare puri- 
ficando animam a culpis , imper-^j 
fedionibus , & dando fe orationi men- 
tali : ita& bene Plancs //£. \.cap.i 3.5.1. 
Secundo non debet perfonam , quae ad 
eum accedit , accipere cum moerore, 
fcd eam libenter audire > & percipere 
ea qua; ei dicit , 6 1 fpirltum illius pe- 
netrare : nam fi tales perfonas cum vo- 
luntate bona non recipiunt , prxbcnt 
illis occafionein tacendi veritatem. De- 436 
inde non cx co quod in .talibur perfo- 
nis videant aliquam impcrfcdioncmj 
non fiat im debent eas de malo lpiritu 
condemnare : ut advertit N. M. S. 
Therefia Manfione 6. cap. i. Plancs 
fupra 5 . 1 . 

Dico i. Confeflor pofiquam hax ^ 
omnia fecit, non fiatim in principio de- 
bet perfonx ad cum accedentis revela- 
tiones approbare j fcd potius debet ei 
dicere , quod de talibus vifionibus , & 
revelationibus non curet. Nam fi reve- 438 
latio vel communicatio cft Dei, hoc ma- 
xime iuvat ad proficiendum ;& fpiritus 
probatus magis crefcit, ut ait N. M. S. 
Therefia Manfione cap. ultimo. Et li- 
cet confellbr poffit in hoc errare, per- 
fona tamen obediens femper bene agit; 

& Deus hac obediemia maxime de- 
ledatur: ut fecit cum N.M. S.Thcrc- 
fia , & nout Plancs fupra 5.3. Debet 439 
etiam perfuadere his perfonis quod 
virtus non conliftit in habendo reve- 
lationes , Qc vifiones i fcd in bonis ope- 
ribus , & augmento gratix , &. charita- 
tis j Sc quod plurcs fuere viri fandiffimi 
qui tales communicationes non habue- 
runt & quod habentibus illas remanet 
magna obligatio ex his favoribus re- 
ceptis meliorandi vitam , 8C magis pro- 
ficiendi in virtutibus : ita cum N.M.S. 
Therefia Plaues fupra 5.4. 

Dico 3. Diredor fpiritifclis quando 440 
ad eum accedit perfona habens fimiles 
Dei favores, non debet ci ofiendere fe 
eam propter hoc xftimare i vel ut fan- 
dum reputare : imo eam ex parva cau- 
fa, ficoccafione reprehendat , & hu- 
miliet , probando eam per verba afpc- 
ra j ita ut non concip iat haberi ut £an- 4^^ 
dam j fed potius credat diredorem il- 
lam parui pendere 3 & ut peccatricem 
tradare » & dubitare defuo fpiritu- Ita 
Plancs fupra $. j. Et ex defcdu hujus 
docuraehti aliqux animxqu x profpcrc 
inceperunt , finem malum habuerunt : 
ut cum Gerfon, Mari Ico & aliis ibi probat 
Plancs 



Digitized by Gc 



Tra$. 1 1 1. Difp. V. Sed. XII. i6i 


Plancs fupra $-5- Dcbcc autem in hoc 
con fellor prudentia procedere, ne ni' 
miam afflictionem tal» perfonx caufcti 
Se ne eam ducat in defpc^tioncm , vel 
perdendi amorem , Se opinionem de 
fuo directore, iuxta illud P.iuliad Thel- 
faloniccnfes 5 . Spiritum nolite extingue- 
re , prophetias nolite {pernere : omnia nu- 
tem probate j quod bonum ejl tenete. 

Dico 4. Director fton (latim debet 
approbare , vel condemnare hujufmodi 
favores > fed fuum debet fufpendcrc 
iudicium, Se audire, Se videre res. Se 
illas examinare , Se conliderare : ita Va- 
lentia 1.2. quafi. 1. dtjf. 1 . pttncl . 1 . De- 
bet etiam dirc&or fummum habere fe- 
crctum , Si non revelare aliis has Dei 
viiiones , Si communicationes , ita 
Rodriguez tom. yauafiionum Regularium 
qmxfi.^+rt. io. Plancs fupra §. 1 . Unde 
ut aliqua revelatio populo publicetur, 
debet prius ab ordinario c(Te approba- 
ta, qui eam approbare debet ex conlllio 
doctorum i aliter autem revelationes 
populo revelare cfl magna impruden- 
tia i ut advertit Plancs fupra , ctiamli 
nomen perfona: reticeatur i hoc enim 
ad nihil aliud defervit nili ad caufan- 
dum vanitatem , Se vanam gloriam in 
perfona habente tales Dei revelatio- 
nes. Sed de his vide latius Plancs loco 
citato. 


SECTIO. XUtf 

Quomodo difeernendi fine raptus 
veri a talfis. 

SVMMAKIVM. 

44 6 Prjter communes regulas pro revela- 
tionibus pro dijlinguendis veru 
raptibus d falfis aliqua jigna dan- 
tur. 

44? l n raptu falfo nulla arcana divina 
videt anima ,fed folum manet alie- 
nata. 

448 Fer raptum vero ducitur anima ad 

defjonfationem cum Deo. 

449 In eo communicat Deus anima mul- 

ta arcana & Dei fe creta er alia 
multa. 

450 Non fimper communicat eadem in 

omni raptu, fed magis vel minus 
iuxta excellentiam maiorem vel 
mjnorem raptus. 

Directorium Myfticum. 


45 1 Hos favores videt anima aliquando 
vifione imaginaria. 

45 1 £f±* >l do ejl in fupremo gradu unio- 
nis videt illa vifione intellectua- 
li. 

453 In hac vifione intellectuali quadam 

videt dtfiinfie', quidam confufe , 

Cr qua ifia fiat, declaratur. 

454 Pojl raptum non potejl homo dicere 

qux vidit in confufo. 

445 Pofl raptum recordatur illorum qua 
vidit dijltncle dr quare ? 

45 6 Secundum fignum veri raptus, cfl quod 
fiat fine notitia certa illius qut ra- 
pitur. 

457 Hic fubiltts raptus caufat magnum 

timorem. 

458 Mugici habent raptus quando q- que - 

modo volunt. 

439 Aliqua perfona valde etfatic a au- 
diendo aliquod verbum Dei,raptun- 
tur er curi 

460 'Tertium fignum veri raptus ejl magna 

fuarvitas ante raptum. 

4 6 1 Hoc fignum non ejl infallibile , fed 
abfque eo aliquando potejl dari vi- 
rus raptus. 

46 1 Quartum jignum veri raptus ejl 

obedientia fuo pr alato cr directo- 
ri. 

3 6} Perfona rapta qua iuffa d fuo pra- 
latout exeat , ab illo non exit, non 
vere rapta, fed illufa e(l. 

464 Ponitur circa hoc cajus admirabi- 

lis. 

465 Quintum fignum veri raptus ejl fi- 
lialis timor , 

466 Sextum fignum veri raptus ejl recol- 

is cito anima, cr abfirattio ab omni 
creatura. 

467 Perfona in altifftmo raptu vel Dei 

unione non debet fugere pajfonis 
Chrifii memoriam. 

468 Septimum fignum ejl humi Iit as pojl 

raptum. 

469 Explicatur td exemplo D. Pauli. 

P Ro explicatione hujus fcctionis no- 
tandum c(t, quod cum raptus (ut 
diximus tratt. difp. i.fefi. ix.) pof- 
lit accidere vel ex caufa naturali, fcili- 
cct cx infirmitate , vel cx caufa corpo- 
rali, ut ex pafmo , vel cx ebrietate ,vel 
ex medicamentis fomniferis, vel cx la- 
titudine in oratione, vel cx nimio (lu- 
dio , vel humore melancholico , crallo, 
impediente fluxum fpirituum , vel cx 
magnitudine amoris cx violentia afFc- 
(ftus, ut tenet D. Tbomas 2 1 .3. 1 75 .#rr x . 

X Valgornera 



Digitlzed by 


TradMII. Difp.V. Sedi XIV. 163 


vel i quo.ut advertit N-Philippus aTri- 
nitate fupra. 

£ contra vero in raptu magico : nam 
Ilie cft in manu illum habentis , & to- 
ties illum habet , quoties vult. Se quan- 
do , Se quomodo vulc , ut cum Oclrio 

4jj notavit Planes /;i. 4. cap. 13. §. 1. Ve- 
rum quidem cft dari aliquas perfonas 
adeo ecftaticas, quod audiendo de Deo 
loqui, ftatim rapiuntur ; fed hoc non fit 
ex illorum voluntate , fed quia anima 
alicujus verbi, quod audivit, recordatur 
alicujus grati* fibi fiuftz , 8c vehemen- 
ter ardet, Se ere fcente paulatim amoris 
fcintilla furfum adDeum operam, 8c fen- 
fumfuum cum impetu tendit, Se rapi- 
tur, ac veluti Phoenix igne cxlcfti con- 
fumpta renovatur i Se fic puram , ac 
mundam fecum unit Deus , ad fe rapit. 
Se tanquam propriam , aedileftiffimam 
fponfam elevat de terra, a fenfibus alie- 
nat , fecum ducit , Se manifeflare iam 
incipit in terra , quz in czlo paravit: 
fic mulrotics accidit S- Fr. Gil ( prouc 
refert Planes/ipr* J. 1.) qui audiendo 
verba Paradifi, ftatim rapiebatur;8c idem 
accidit fzpe N. M. S. Therefix Se 
N- M. P. Fr. loanni a Cruce. 

4^ 0 Dico 3. Tertium lignum veri raptus 
efl ,quzdam fuavitas magna fpiritua- 
lis ante raptum : qua dulcedine nihil 
in hac vita fentitur jucundius > nihil 
/ic animam ab amore mundi elongat 
(ut notavit Valgornera quafi. 3. itjl. 3. 
art. 9. nam. 3. ) Et ratio eft, quia raptus 
habet pro fui difpofuione vehementem 
Dei amorem : fed hic quo maior cft, eo 
maior cft fuavitas quam caufat in anima 
illum habente : ergo magna quzdam 
fuavitas fpiritualis lignum erit veri 
raptus : ita Plancs Ub. 4. cap. 13. §. 3. 
N.D.P.Ioannes a cruce m Ub. Canticorum 

461 cnp.iy. Adverte tamen hoc lignum non 
ede infallibile ut deeflentia raptusmam 
cum raptus flat repente , a Deo poteft 
fleri abfque hac difpofitione , ut accidic 
N. M. S.Therelizquz repente multo- 
ties rapta fuit : qualis autcm.fuavitas fit 
hzc quz frequenter ante raptum habe- 
tur, folum qui hzc accipit, explicare po- 
terit. 

a 6 i Dico 4- Quartum lignum veri raptus 

’ eft obedietia fuo przlato ad redeundum 
ad fe ex raptu : obedientia enim przla- 


Dircdoriam Myjiicum. 


torum , etiam a mortuis venerata eft. 
Unde perlona,quz cum llt in raptu iuda 
a przlato , ut exeat a raptu , non ftatim 
exit ab illo, fignum cft tale raptum non 
clfe verum, fed fidum , vel diabolicum: 
ita Planes Ub. 4. cap. 13. §.4. 8c ita vi- 4* i 
demus quod cum S. Gil in quodam 
raptu eflee , Gregorius 9. ei przcepir, 4^4 
ut exiret a raptu , Sc ftatim exiit ab illo: 
ut tcftatur Planes ibi 1 Sc ratio eft, quia 
Deus vult ut fubditi obediant fuis prz- 
latis: non ergo per raptum debet impe- 
dire hanc obedientiam. 

Dico ;. Quintum lignum veri raptus 4 6j 
cft quidem lilialis timor ,quioritur ex eo 
quia vidit quamfuavis cft Dominus ; Sc 
quia qui multum amatmon vult amatum 
perdere: ita N.Pbilippus a Trinitate p.i. 
tralt.i. iifcurfu 3. §.4. Planes lib.+.c.ij. 

$.5. Sextum lignum eft quzdam rccol- 4 ^ 
ledio animx, Sc abftraclio ab omni re 
creata; nili neceftltas aliter fuadeat, ut 
fic foli Deo vacet : imo etiam in oratio- 
ne refugit imagines, Sc folum vult Deo 
adhzrerc ; 8c nihil fcit , nili amare : ita 
N. Jofcphus a ]efu Maria fupr a Ub. 1. 
cap. 13. per hoc tamen quod anima fit 4^7 
in tali gradu conftituta.non debet omit- 
tere meditationem paftlonis Chrifti , 
nemo enim venit ad patrem , nili per fi- 
lium ; ille enim eft via Sc veritas, unde 
illius recordatio etiam in altifllmo gradu 
uflionis non poterit ede impedimen- 
tum ad unioncmcum Deo : ita N.M.S. 
Therefia in vita fua cup. 1 t. & Manfio. 
ne 6 cap.j. N. Philippus a Trinitate p. 3. 
tracl.i.dijl .3 .art. 3. 

Dico 7. Septimum lignum cft ma- 4<Sl 
xiina humilitas, quam poft raptum fen- 
fit anima : ita S Bonavcntura Ub. lumm. 
Ecclef.feCl. 3. Planes fupra§. 8. Et ratio 
cft , quia anima recordata illius maje- 
ftatis.quamin raptu vidit, Sc videns 
fuam nihilitatcm, necelfario debet fe 
humiliare : unde quo magis humiliatur, 
co magis elevatur in raptu : Sc patet 
hzcdoftrinain D. Paulo, quicum cllcc 469 
raptus in tertium czlum,dcdit ei Deus 
ftimulum carnis fux , qui cum colaphi- 
zaret ne magnitudo revelationum cum 
extolleret , ut ipfe fatetur. Unde fi 
raptus non relinquit hunc fpiritum hu- 
militatis, fignum eft non clTc a Deo, uc 
quotiJic videmus. 


X a 


TRACTA 



t: 

f 

b »* 

k- 

< 


| 
i’ \ 
- 

f- 

f 

I 




I 



DE VIA UNITIVA 

ANIM/E CONTEMPLATIVA 

PROPRIA PERFECTORUM. 


«$< rft i$t i$\ : /tu?! ($> : f$> i$< ($1 : itv 

DISPVTATIO I. 

De intima unione anima con- 
templativa cum Deo. 


SECTIO I. 

Datur a&ualis unio animx con- 
templativa: cum Deo , qua: 
cft fruitiva illuminatorum. 

SV M M ARIVM. 

i Scnfw quafiionit Acclaratur. 
i Datur unio anima contemplativa cum 
Deo & quando fiat t 

3 Probatur locis facra Scriptura. 

4 Probatur aut hor nate [anciorum Pa- 

trum. 

j Probatur authorttate Doliorum My- 
Jltcorum. 

j TJRo intclligentia hujus feci ion is 
i notandum eft in prxfcnti non cfle 
fermonem de unione, qua Deus ratio- 
ne fui itnmcnlicatis cft in omnibus re- 
bus pet clientum , pratfentiara , £c po- 
tentiam : per eflentiam ut dans omni- 
bus cITe j per prxfcntiam i ut omnia 
profpiciens i per potentiam uc de om- 
nibusdifponens. Nam licet hoc modo 
omnibus illabatur , & eundis fit magis 
unitus , Sc prifens , quam lumen aeri, 
& anima corpori ; hic tamen unio ani- 
mi cum Deo eft generalis , communis 
omnibus , 8c ordinis naturalis : unde 


non cft unio , de qua loquimur in pri- 
fenti : quamvis ad illam prifupponatur. 
Nec etiam nobis eft fermo de unio- 
ne animi contemplativi cum Deo 
per gratiam fandificancem , qua fimus 
divini confortes naturi i hic enim 
unio quamvis (it ordinis fupernaturalis, 
non tamen eft adualis 8c fruitiva ; de 
qua loquimur hic : quia pridida unio 
per graciam cft per modum habitus 
ordinarie loquendo , & licet fit aliquan- 
do per cognitionem fidei , & diledio- 
nem duritatis , utcumque adualis , pa- 
rum tamen durat j nec proprie cft frui- 
tiva ficut hic de qua loquimuraumquia 
illa iuftis omnibus conceditur , non ta- 
men hic. His fuppofitis. 

Dico primo : Datur unio animi i 
contemplativi cum Deo per quemdam 
contadum fubftantialem Dei ad ani- 
mam , quo prifens Sc unicus fentiturj 
& perficitur hic unio quando etiam 
potentiz Ipiritualcs animi , quantum 

{ utitur viti prifentis ftatus , Deo ad- 
urent j incclledus per cognitionem 
pene unitivam , ac velut evidentemj 
voluntas vero per amorem , non cantum 
defiderij , fcd quodammodo fatictatis, 

& fruitionis : adduntur autem hi ter- 
mini diminutivi j quia inliac vita (al- 
tem ordinarie non datui cognitio Dei 
evidens in fcipfo; nec perfeda fatictas 
aut plena fruitio. Hic aucem veritas 
probatur primo authoricatibus Scriptu- 
riidcindc authoritatibus Sandorum Pa- 
trum ■, deinde authoritaie Theologo- 
rum. 

Et in primis quantum attinet ad loca I 
Scripturi infinitapoilent afferrri in pri 
lenti : lufficiat primus locus cx Exodi 
33 -ubi Dominus oftendit Moifi faciem 
luam. Secundus fit ex Pfalmo it. 
ubi dicitur : ftc tn [anclo apparui n bt : 

tpfi 



:• Djgititfed by tlgOgl 


* k - 


TraAI V. Difp.I. 

ipft videbunt gloriam Domtnt. Tertius fit 
CX ifaia ^ 8. Requiem ftbi dabit Dominus ; 

& replebit fplendcribus animam tuam. 

& Ioanuis 14. Ego manifestabo ei me- 
tpfum > cr ad eum veniemus s & manfto- 
nem apud eum faciemus : Qux verba non 
pofliint intclligi dc donis gratix creatis. 
Nam* ad Romanos dicit Apoftolus 
Ch antas Dei dtfjufa ejl tn cordibus nojlris 
per Spiritum fanttum , qut datus eji no- 
bis : fcd fruftra diftingueretur inter cha- 
ritatem diffufam , & Spiritum fandum 
datumj fi dari Spiritum fandum non ef- 
fer aliud , quam dari dona gratix feu 
charitatcm diffundi : ergo. Tum quia 
Spiritus fandus dicitur dari nobis : fcd 
quod pluribus datur , non poteft efle 
gratia j nam gratia non infunditur plu- 
ribus fimul , fcd dividitur lingulis prout 
Spiritus fandus vult i ut ait Apofto- 
lus : ergo Deus vere in nobis manet ut 
in templo 3 c non folum per modum gra- 
tix. 

Confirmatur j quia Apoftolus 1. ad 
Corinthios 1 *. ait defc ipfo :fcio homi- 
nem raptum ufqnc ad tertium cxluraj 
& audivit arcana verba , qux non li- 
cent homini loqui :Scd Apoftolus hre 
non poteft loqui dc communicatione 
gratix , 8c aliorum donorum > nam dc 
nis licet homini loqui , dc ipfc fxpius 
loquitur :ergo loquitur dc alia intima 
communicatione , & Dei unione. Mitto 
alia loca, qux enumerare effet infini- 
tum j hxc enim cft pax qux exuperat 
omnem fenfum. Hic in divinam cali- 
ginem inftarMoifi vocatur fpiritus.Hic 
in fibilo aurx tenuis fentitur Dominus. 

Hic in thalamo dormit, dc requicfcitSa- 
lamon pacificus dc Bcniamm idolcfcen- 
tulus in mentis cxcefiu. Hic guftatur 
favus mellis. Hic fedet folitarius , dc 
levat fc fupra fe , ubi Dominus loquitur 
ad cor ejus. Hic dicit Petrus : Domtne 
bonum cft nos hic effe. Hic introduci- 
tur anima in cellam vinariam, ubi bibit 
ebriam ebreitatem fpiritus. Hic lponfa 
dormit, 6c cor ejus vigilat. Hic divinum 
filcntium > hic fibilus aurx tenuis : mitto 
alia inumera loca qua* congerit Gerfon 
tom.i.fermone de Spiritu j ancto c 0» fide- 
rat ione 1. 

4 Quantum vero ad A uthoritatem San - 
dorum Patrum, id etiam in illis paffim 
reperuur : ita enim docet D. Dionifius 
cap. 1 . de Myftica Theologia j Gregorius 
N.izunfenus orattone n.S.Cyrillus Ale- 
xandrinus Itb. io* tn loannem cap. 3. 

D. A mbrofius lib.de /faac cr anima cap .3 . 8 


I - S 


Sed.I.&II. 165 

D. Auguftinus /tb.i o.confejjionum cap. 4. 
Gregorius magnus in cantica cap. i. 
D. Bernardus tn fermonibus fuper canti- 
ca. D. T bonus opufculo 6 1 . S. Bpnaven- 
tura lib. de itm.atem. Ugo deS. Vidore 
fuper Dionifium cap. 7. Ricardus dc 
S. Vidore in libris de contemplatione, 
D. Laurentius luftiniamisr#/>.u./r4tf*- 
tu de cajio connubio Verbi. N. M. S The- 
refia , prxfertim in conceptibus amoris 
Dei dc in Caftcllo interiori j V.P. N. 
Joannesa Cruce in exercitio amoris Dei 
dc in viva flamma amoris. 

Quantum vero ad authoritaccm Do- 5 
dorum in Theologia Myftica tam uni- 
formis , 8c communis cft } quod nullus 
in hae parte de intima unione animx 
contemplativx cum Deo dubij locus 
e fle pollic : omnes quippe Dodorcs in 
hac unione principaliter ipfam Theo- 
logiam Myfticam conftituunt. Primus 
fit Ioannes Gerfon iam citatus : fecun- 
dus fit Ravbochius de calcul. filiorum 
Dei : Tertius fit Dionifius Cartufianus 
art. 4. Quartus Joannes Taulerus in in - 
flitutionibus cap.i 1. Quintus Ludovicus 
Blofius cap. 1 * . fpeculi virtutis. Sextus 
Hcnricus Arphius lib.\. Theologia My - 
fticacap. 14. P.N. Joannes a Jcfu 
Maria tracl. dc Theologia Myftica cap.$. 
N. Thomas a ]cfu hb.4. de oratione divi- 
na. N. Philippus A Trinitate part .3. de 
Theologia Myftica traft. 1. art. 1. Val- 
gornera quaft. 4. de Theologia Myftica 
difp. 1 . art. 4. Ollcmc in difeurfibus li- 
ber alitatis Det, tractatu unico, tn qui fit io- 
ne 1. Planes Itb. 3. concordia Myftica per 
totum. N. Jofephus a Jefu Maria 1. parte 
afcenfus anima ad r Dcum per totam. 


SECTIO II. 

Quid fit a&ualis unio fruitiva 
animx contemplativx 
cum Deo ? 

SVMMARIVM. 

6 SiuiA fit hxc aSiualu unio fruitiva, 

exfltcatur. 

7 lfic moius exifiendl tn anima comem - 
flat na e fi Ji /linctui a modo exi- 
flcndi inea fer mmenfitattm , [ap- 
ponit tamen illam. 

Probatur ratione. 

X J ) Ifit 




De via Unitiva 


166 

9 jfle modus extfiendi Dei in anima 

contemplativa per unionem frutti- 
vam e(l etiam di (i intius d modo , 
txifiendt in antmabus tufiorum per 
gratiam. 

10 Probatur ratione efficaci (jr quadam 

confirmatione. 

11 gutd fit hac unio fruitiva expli- 

catur. 

j 1 Probatur ratione. 

1 3 Confirmatur primo. 

14 Confirmatur fecundo. 

1 5 Confirmatur tertio. 

1 6 Ponitu r quadam objettio cr ejus fo- 

lutto 

17 Ponitur altus modus explicandi hanc 

divm am unionem. 

18 Ponitur alius modus explicandi hanc 

divinam unionem. 

^ T"}Ro expolitione hujus Tectionis no- 
X candum e It unionem nihil aliud 
cilc , quam id , quuex duobus, vel plu- 
ribus unum tii : quare quod in prxienti 
inveftigamus , elt : Quid Tic illud , quo 
ex Deo , fit anima quid unum in con- 
templatione fiat ? Et in primis fuppono 
( ut iam fupra tetigi ) i dum modum 
7 exiltendi Dei in anima contemplativa, 
ede didinfitum a modo exiltendi in ea 
per immenlitatcm : fi c* ede modum fu- 
peradditum ad illam ,fic prxfupponere 
t illam. Et ratio clt , quia ille modus fpc- 
cialis exiltendi Dei in aninu iudi clt 
licut cognitum in cognofcente, fit ama- 
tum in amante : led hxc prxfcntia ma- 
xime differt a prxfcntia qux clt per im- 
mcnTitatcm : nam per immendtateru 
non dicitur Deus proprie unitus , nec 
anima: edeutix , nec ejus potentiis jled 
tantum clt prxfcns , 8c inclt nodris 
mentibus , fic habet contactum 5 ficut 
agens Tuo effefitui immediato .* qux 
prxfcntia elt improportionata , fic im- 
perfectionis ordinis , ut pote conve- 
niens omnibus creaturis : per iltam vero 
elt prxfcns Deus , ut objectum cogni- 
tum fic amatum intra animam : ergo 
hxc prxfcntia non clt prxfcntia qux 
habetur per immcnlitatem j fed luppo- 
nic illam. Patet confcqucntia,quia di- 
verfa prxfcntia clt agentis fic objefili. 
Adverte tamen hanc prxlcntiam non 
efle tam perfectam fic confummatam li- 
cut in patria; quia ambulamus per fi- 
dem , fic non per fpccicm > fic ita liccc 
Deus uniatur rcaliter noltro intellectui 
in ratione fpceici incclligibilis , non 

\ f i 


tamen incellcfitus illum clare fic intui- 
tive videtur ; fcd obfcure, fic vcluti in 
caligine , non ex defefitu Ipccici , fic 
objecti, quod intime unitum , fic prx- 
fens clt intellcfitui, licut in patria > fcd 
ex defectu pocentix , fic luminis eam 
elevantis : ut dicemus infra tn fine hu- 
jus fe itionis & infra fc Ilione 8. 

Secundo fuppono : litum modum 9 
exiltendi Dei in anima contemplativa 
per unionem fruitivam , etiam ede di- 
Itin filum a modo exiltendi in anima- 
bus iultorum per gratiam. Et ratio elt, 10 
quia licet unio Dei qux fit per gratiam, 
non fit folum unio per anellum , fic 
amorem , fcd fit unio per naturx Divi» 
nx communicationem ; iuxta illud , ut 
efficiamur di vinx confortes naturx; fic 
per inhabitationem Spiritus Sancti in 
nobis , ita ut firaul cum gratia iultifi- 
cantc illabatur Deus fupcrnaturalitcr 
mentibus iultorum > 8c prxfens fiat ; ita 
ut fi alias ratione fux immenfitatis non 
adclfct iultorum mentibus ratione gra- 
tix fic iudificationis, omnino in eas ve- 
nire diceretur fecundum illud loannis 
14. Ad cum veniemus fic manfioncra 
apud eum faciemus . attamen hxc unio 
qux fit per gratiam, elt vcluti habitua- 
lis , fic in afitu primo > fic elt commu- 
nis omnibus iullis, etiam pueris bapti- 
zatis ante ufum rationis j fic ordinatur 
ad ulteriorem fic perfefitiorem cum 
Deo unionem per actualem cognitio- 
nem fic amorem : ergo in illa non potelt 
confiltere hxc unio fruitiva qux fic in 
contemplatione. Patet conlequcntia: 
Quia hxc unio fruitiva ( ut infra dice- 
mus ) confilt it in afituali Dei cognitio- 
ne , fic amore > in quibus hujus vitx fe- 
licitas confidit > in quantum illi actus, 
contemplationis , fic amoris proveniunt 
a Dono fapicntix:fed unio per gratiam, 
fic charicatem elt habitualis, ficquafi in 
afitu primo , fic folum in ea confidit 
beatitudo hujus vitx > quatenus ad bca- 
titudinem ius tribuit : ergo in ea noa 
potcd confidere hxc unio fruitiva, qux 
cd beatitudo inchoata , qux in hac 
vita fuo modo repericur ; fic mulc6 mi- 
nus beatitudo completa , qua fruuntur 
beati in cxlis. 

Confirmatur primo. Quia hxc unio 1 1 
fruitiva , fcu ( ut ita dicam ) inchoata 
beatitudo in hac vita confidit in ope- 
ratione , live in afituali cum Deo con- 
junfilionc : ergo ficut beatitudo com- 
pleta confidet iA illapfu Dei prxcxi- 
dentis 


f 



^jpitizedby G Q 


T radi I V. Difput. I. Sedt. 1 1 . 167 


flentis antea in animx edentia in po- 
tentias anima: , quo Deus quali latens 
in centro animx catn intellectui clare 
videndo .quam voluntati fruendum fe 
fe offert : ita eodem modo in unione 
illa fxlicifiima animx cum Ueo., quam- 
vis non ita perfcde , contingit. Confir- 
matur fecundo .quiaiplc Deus, ut elt 
author fupcrnaturalis gratia, cfl omni- 
no prxfens fecundum fuam cdijniiam. 
ac per gratiam habitualem , 8e charita- 
tem quaft in adu primo unitus & con- 
jundus i omnino tamen ablcouditus: 
non enim ejus prxfemiam experiri aut 
prxeipere valemus j nili id ex fpcciali 
gratia, & favore contingatiSed per hanc 
unionem fruitivam manifellat fe Deus 
mentibus defaxatis, Se ab omni labe 
purgatis j ita ut ejus prxfemiam imme- 
diate per cognitionem, Se per unitivi 
amoris amplexum expcrimentalitcr 
percipiant , Se gullent : ergo hxc ma- 
nifellatio Dei fit per prxfemiam fpccia- 
lcm Dei in potentias animx , ita ut 
Deus per ertentiam , 6e fubllantiam fiat 
prxfens , licet non ita pcrlpicue , ac 
ingloria intelledui ac voluntati lando- 
rum ; ita ut ab illorum potentiis in- 
telledus.Se voluntatis in ratione objecli 
tangi , ampledi , ac deofculari vitali 
fenfatione & gulludulcidime polGt.His 
igitur pernotatis. 

11 Dico primo. Adualis fruitiva animx 
contemplativx unio cum Deo eft per- 
ceptio expcrimentalis, Se mediata Dei, 
qux fit in potentiis intellcdus Se volun- 
tatis per realcm prxfemiam ipfius Dei: 
non quia intellcdus cum intuitive , Se 
quidditativl cognofeat) fed quia ejus 
prxfemiam non folum per fidem cog- 
nofcir . fed per donum fapiemix ■ per 
guflum , Se experientiam percipit Ra- 
tio cfl , quia hxc unio non fit per prx- 
fentiam .quaDcuscft in anima per in- 
menfitatem , nec per gratiam habitua- 
lem ( ut diximus ) ergo nccedario 
debet dari alia fpecialis prxfentia, ratio- 
ne cujus anima ad altiifimam realcm , Se 
adualem cum Deo unionem fublime- 
tur i Se qua Deus liberalifltme , per- 
fcdifiime non mentibus fiat prxfens at- 
que intime per fcipfum eorum poten- 
tiis unitus i fed hoc fit perexperimen- 
talcm perceptionem Dei ,ejufque Do- 
norum , prout cfl quxdarn adio , qua 
anima Deo coniungitur : cujus princi- 
pium funt gratia Se charitas : ergo adua- 
lis animx contemplativx unio fruitiva 
eft perceptio experimcntalis Se imme- 


diata Dei qux fit per Dei illapfum,quo 
Deus fit prxfens intclledui Se volunta- 
ti contemplativorum. 

Confirmatur primo. Quia prxfentia, 
qua Deus mediante gratia fe manifellat 
in hac fruitiva unione eft menifcftatio 
objedi intimi facientis fe cognofci , Se 
amari per experientiam 8e nmiliarita- 
tem : vel tale objedum fic cognitum, 

Se amatum ut intimum , etiam in quan- 
tum objedum realiter, Sf non lolum 
intentionalitcr eft prxfens intellectui, 
quia fe ipfo,Se fuarealitatc reddidit fe 
manifeftum , Se cognitum , Se fui expc- 
rimcntali cognitione attactum : ergo 
talis prxfentia eft realis , Se intima non 
folum quando Deus intuitive. Se clare 
videtur Se per modum fpeciei unitum) 
ficut cum fubftantia angeli luo intel- 
lcdui vnitur , ur objedum , fed etiam 
quando cum ride obfcura cognofeitur. 

Se expcrimentali quadam cognitione 
occulta attingitur j ficut cum anima 
nollra nobis in hac vita manifcfta- 
tur. 

Confirmatur fecundo, quia Deus non 14 
folum cognofeitur per fidem, ficut com- 
muniter contingit peccatoribus Se iullisj 
fed etiam per donum fapientix quali 
per guftum , Se quandam experientiam 
internam i ficut ab omnibus exiftenti- 
bus in gratia ( ut docet D. T hornas 1.1. 
qntft- 4j. «r.4 j . ) Sed hxcfapicn- 
tia habetur ex quadam expericncia di- 
vinorum , qux dari non potell nift de 
objedo realiter prxfenci : ergo habere 
Deum realiter prxfcntem in ratione ob- 
jedi intellcdus Se voluntatis non folum 
pertinet ad (latum glorix , ubi Deus in- 
luitive videtur, fed etiam ad (latum 
vix j ubi Deus ctli obfcure , Se per fi- 
dem agnitusjtamen quaft expcrimentali 
quodam tactu cognofeitur, etfi non vi- 
fu. Patet confequentia ; nam ficut ani- 
mam nollram non videmus , Se tamen 
experientiaanimationis fentimus quaft 
objedum prxfens j quia informat nos 
realiter t Se informationis indicia nobis 
reprxfentac : fic Deus fux intimx prx- 
fentix quam habet ut agens , Se princi- 
pium tutius efle nobis fpecialiter per 
gratiam demonfbat .tanquam objedum 
intime 8e expcrimentalitcr cognitum) 
hic occulte Se per indicia sin patria per 
vifionem , fed tamen iam nobis Ipecia- 
liter Se realiter prxfens Se quaft dans 
poli parietem. 

Confirmarur tertio. Quia Dcusdici- r 
tur illabi in animx edentia ratione 
infufioais 


1 6 8 De via Unitiva 


infufionis gracix co folum, quod ibi in- 
cipiat efie novo modo ut principium fu 
p*rn.nurale , cum antea iara cflct in ani- 
ma ratione immcnficaiis i Se Deus 
etiam dicitur illabi inincelledu ,& vo- 
Juntate beatorum j qu a in cis incipit 
efie intime prxfcns , ac in ratione ob- 
jcdi lupcrnaturalis immediate unitus 
intcllcdui Se voluntati beatorum , ita ut 
lumine gloria: illuftraci polline videre 
& amare Deum : Sed etiam Deus in 
via iuifta unione fupcrnaturali fruitiva 
incipit ede novo modo prxfcns, fcii icet 
ut objectum fupernaturale videndum 
intime intellectui , Se voluntati , cum 
qua reali conjundione , Se dulcidimo 
amplexu copulatur : ergo Deus per hanc 
unionem vere dicitur intime prxfcns, 8e 
illabi intellectui Se voluntati contem- 
plativorum. 

Dices : (i daretur illapfus Dei in in- 
tellectu, videretur Deus clare & intui- 
cive ficuti cft .quemadmodum contin- 
git in gloria : fed de fado Deus in hac 
unione fruitiva non videtur intuitive: 
ergo in illa non datur illapfus Dei in 
intellectu , fed tantum in voluntate. 
Maior patet : nam illapfus nihil aliud 
e(t, quam fieri Deum prxfentem fecun- 
dum fuam effentiam potentiis cognofci- 
tivis in ratione objedi : ergo ii Deus 
hac ratione vnirctur , Se illabcrctur in- 
tellectui, intelledus illum perciperet 
ac ejus edentiam clare intueretur. Rc- 
fpondetur negando majorem. Ad pro- 
bationem , rcfpondctur illapfum vel 
pode dari per prxfcntiam rcalem ob- 
jecti in fe cogniti per modum fpcciei, 
ficut A ngclus cognofcit fuam edentiam 
intuitive, vel per realcm prxfcntiam 
objecti non in fe intuitive cogniti per 
modum fpccici , fed tantum ex peri- 
tncntalitcr per indicia } ficut homo in 
hac vita cognofcit animam fuam per 
indicia informationis ,8c vivificationis: 
licet ergo ifte illapfus non fit adeo per- 
fectus , ut cft ille qui fit in gloria >rca- 
litcr tamen Deus clt prxfcns, Se unitus 
non folum voluntati ut aliqui volunt, 
fed etiam intcllcdui in ratione fpccici 
intclligibilis. Nam licet intellectus 
Deum clare , Se intuitive non videar, 
id non procedit ratione objecti , quod 
cft intime prxfens , Se unitum intel- 
lectui j fed ob defedum luminis , quo 
intellectus elevatur : nam licet tale 
lumen fit participatio luminis gloriar, 
deficit tamen a perfectione illius’ tum 
in ratione difpolitionis , tum in ratione 


manifcftacivi, &elcvativi. Unde intel- 
lcdus tantum cognofcit Deum per hoc 
fpeciale lumen, veluti in caligine, iiixta 
illud Ioannis:Et lux in tenebris lucet: fi- 
ve per canccllos(utaic fponfa}& experi- 
mentahter per indida in hac cognitio- 
ne fentit Deum fibi intime unitum , 
coniundum , ac expcrimcntaliter no- 
tum ( ut diconus infrk feflione 8.) hxc 
autem experientia non habetur fola 
cognitione , fed affedu Se guftu i quia 
cft per fruitionem licet iraperfedam, 
qualis haberi potelt io hac vita $ hoc 
enim donum nemo feie nifi qui accipit, 
ut dicitur jtpoctljpfis i. 

Sed quia adhuc aliquibus videbitur^ 
oblcurum, quomodo Deus in intimo 
mentis rcceflu prxfcns fentiatur ab ani- 
ma.cum mediis fpeciebus illum non ap- 
prehendat , fed per immediatum ejus 
concadum ad animam j ideo , brevius 
& clarius dico > quod hic immediatus 
Dei contadus confiftic in communi- 
catione fua vitatis fpi ritualis faporem 
habentis vitx xternx, um in intcllcdu 
contemplante , quam in voluntate 
fruente qua Deus vclut effcdu caufa 
prxfens indicatur Se prxdidis poten- 
tiis intellectus Se voluntatis illum ani- 
ma tunc apprehendit i licet non vi- 
deat. Nam ficut nos animam noftram 
non videmus i Se tamen experientia 
animationis eam fentimus quafi ob- 
iedum prxfcns , quia informat nos rea- 
liter, & informationis nobis indicia re- 
prxfcntat : fic anima in illo affedu , Se 
cognitione fentit Deum ut fibi intime 
conjundum, Se expcrimcntaliter no- 
tum i qux experientia fola cognitione 
non habetur i fed etiam affedu Se gu- 
ftu j qux eft per fruitionem , licet im- 
perfedam i qualis haberi poteft in hac 
vita : hoc enim donum nemo fcit nifi 
qui accipit ( uc dicitur Apocalypf. ». ) 
nulla vero remanet difficultas quando 
Deus fpeciali lumine feipfum intcllc- 
dui manifeftat iam apprehenfum modo 
explicato. 

Dico i. Alij aliter explicant iftam 
unionem fruitivam anienx contcmpla- 
tivx , Se dicunt iftam unionem effe il- 
lud pretiofum Donum , quo Deus fh 
ipfo rcccffu , fcu profundo ipfius ani- 
uix centro clariffima luce fe illi prx- 
fentem , Se eam intuencem , ac tenerri- 
me diligentem oftendit : qno meoxfo 
ria ipfius animxhuic Deo fic fibi mani- 
fcllato tcnaciffimc adhxrct i ita uc 
[ unione durante] ab eo;. velli , feparari- 
que 


Tra&.IV. Difp.I. Sed.II.& III. 169 


que non polfic intelleftus i cum clarilfi- 
ma luce fapientix infpicic i & ut quo- 
dam totum s in quo cit omne bonum, 
vel fecundum aliquam vel aliquas per- 
fcfliones , intelligit i ita ut ab co in 
aliquid aliud diverti nequeat. Volun- 
tas ardentiflirno amore conftringitur, 
qui indar ignis erupens omnia videtur 
abfumerc ; ita ut anima iam in fc non 
vivat , neque actionibus naturalibus 
intendatjfcd in cum dulcidimum fpon- 
fum toto affcdhi tranfeat , i quo arclifli- 
mo apprehenfa ed amplexu. In hoc 
gradu anima non tam agit , quam reci- 
pit ( bene tamen confencit i non tam 
infpicit ,f£ amae quam iplum fplendir 
didimum intuitum, & amorem arden- 
tifltmum Dei intra femet - iplam repe- 
rit ; non aliter 'quam li quis cibum non 
manducans , nec potum glutiens ipfos 
in domacho optime difpolitos fentiret; 
quibus abfque minimo etiam labore 
manducandi , £c bibendi fcmet-ipfum 
roboraret. In co anima fuum ede non 
amittit , fed aliud ede recipit i quod 
ede naturale prorfus abforbet ; nam d- 
cut pomum facharo conditum , quoad 
naturam iplam quidem cd , fed quoad 
gudum fc alimentum , fc ufuin iplum 
non ed ; quia fc facharo cd in aliam 
conditionem mutatum : ita anima igne 
divini amoris excocta , fc admiranda 
fuavitate condita naturam quidem reti- 
net , fed fc minimas didraftiones depo- 
nit Se quid catlede ac divinum apparet, 
ita D. Thomas opufculo 6c. articu. 24. 
N. M. S. Therdia Mufimt 5 .«/>. 1 . & 
Mmfimc 7. atf. 1. B.Angcladel ulgino 
c»p.i 7 . 


SECTIO III. 

Hjcc unio animas cum Deo de- 
claratur fimilitudimbus &C 
exemplis. 

SVMAtJR IV M. ' 

19 Hac unio AcJux/is , fr fruitiva cum 
'Deo ut in fc cft concipi , ncc dccla- 
r uri non potefl. 

10 DccUrAtur aliquo modo per analo- 

giam ud fponfationcm & matrimo- 
nium. 

11 DccUrAtur ntio exemplo aqua flutd a 

Directorium m viticum. 


cudentis in vnfe. 

xi DecUrutur tertio exemplo folis. 

X3 Declaratur quarto exemplo arboris in- 
ferta. 

14 DccUrAtur quinto exemplo gutta aqua 

tnfufa in vino. 

1 5 DccUrAtur fexto exemplo oppofitionis 

duorum f pecu lorum. 

16 DecUrutur feptimo exemplo Bom~ 

bicis. 

Ico primo. Hxc tam fublimis unio *9 
actualis finitivo: anima: contempla- 
tiva: cum Deo quamvis, ut in fc eft,con- 
cipi non poflk , & multo minus expri- 
mi : declaratur tamen aliqualiter per . 
analogiam ad aliqua exempla s & pri- 
mum iit fponfacio & matrimonium. 
Nam {Arui quis dum virginem quam xo 
fumme diligit, in fponfam eligit, muicis 
muneribus , & fignis amoris alhcn 6C 
mulcoties viiitat, Sc cum ea habet mul- 
ta eloquia , 8c iam inito fponlaiitio .a- 
ita ofcula , 8c amplexus fuccedu u . ta. 
Chriitus dum devotam aliquam ani- 
mam in fponfam fibi eligit, polt con* 1- 
fa multa fpiritualia munera , poft dona 
virtutum preciofa , poft exhibita amoris 
Tigna in via illuminativa fuavicer iliara 
ad fponfacionem allicit 8c cam : n vhm 
unicivani introducit, Sc iam inito fpiri- 
tuali fponfalitio dulces amplexu* . <$C 
fuavia in Spiritu fancto fuccedunt ofcu- 
la, 8c tandem celebrato fpirituali ma- 
trimonio iam fit maxima unio actualis 
fruitiva ( de qua in prxfcnti loquimur) 

& iodiftolubilis coniunctio , quanta 
in hac mortali vita efle poteft > donec 
pcrfc<fte confummatohoc fpirituali ma- 
trimonio in carlcfti gloria talis conjun- 
ctio firmetur in xternum : ita Ricardus 
de S. Viiftorc. tratf.de gradib. charti a - ' 
tis violent a. Bernardus in cantica fer- 
mone n. 

Dico fecundo. Secundum exemplum 
iit aqux : nam iicut aqua fluida lponcc 
vafi apte fuppofito , debiteque collo- 
cato lliabitur , iic quando interiora no- 
ftra Deo fubijciuntur , & accommo- 
dantur, Deus in animam ad fc conver- 
fam illabitur. Tertium exemplum flc xx 
folis : Nam iicut iol dirigit fuos radios 
in terram ubi nullum inflat medium & 
ibi primo omnes humores, & exhalatio- 
nes ex terra attrahit , ipfamque cale- 
facit, cxficcai, purgat, dc ad fuam fphx - 
ram adducit j ubi eradi iili vapores in 
tantum ambiunt lucem, ut inftar (Vel- 
larum fulgeant > fle & homini interno, 

Y ac 



1 


170 De via 

ac imrovcrfo, Deoque fine medio fub- 
ftra&o Deus venire folcc , 6 c in ejus 
cor lucis fux radios miccit , dulcique 
fplendorefuo omnem impuritatem fu- 
ftollic, donec ad fuz divinitatis adducat 
fphxram , ipfumqac prorfus divinum 
efficiat i adeo ut iam hujufmodi homo 
Deum fibi nullo prxientiorem fenciat, 
inveniatque quam fit vel ipfe fitfl ? vel 
alicui quodeumque, ipfumque infundo 
fuo multo fulgore lucidius , quam fol 
ifte corporalis oculis fuis externis rc- 
fplendcat , utque adeo fecum ipfa luce 
unum efficiatur. 

23 Dico 3. Quartum exemplum fit arbo- 
ris : Nam ficuc iurculus arboris inferi- 
tur alteri a quo nutrimentum accipit» 
& non frudum , quem folus ferret , led 
frudum valde fimilem frudui alterius 
arboris , cui infertus eft profert» fic ani- 
ma femiefe a Deo lufcipi,& ab illogra- 
tix auxilia, & amorem perfedifiimum 
accipere » quibus illi in vita fpirituali 

14 valde fimilis reddatur. Quintum exem- 
plum fit guttx aqux infulae dolio vini; 
nam ficut illa aqua amittit propriam 
naturam , & convertitur in vinum, & 
fic unum cum co in calocc , odore , & 
fapore,& omni qualitate , ita anima 
cadens ( ut ita dicam ) in magnitudinem 
Dei, non amittit propriam naturam, fcd 
ca retenta vires ejus deificantur & 
Deo fimiles efficiuntur. Sextum exem- 
plum fit ignis & ferri : Nam ficut fi fer- 
rum in ignem inijeiatur , ignem imbibit 
& ex nigro candcfcic , lucefcit , & ca- 
Icfclc , 8c comburit ? ita anima in fuo 
efle manens fi Deo uniatur , iguefeit? 
ejus lucem , 8c efficacitatem induit , & 
alciils aicendic. 

Dico 4. Septimum exemplum fit de 
oppofitione duarum fpeculorum. Nam 
ficuc fi duo fpccula contra ie invicem 
ponantur, unum recipit imaginem alte- 
rius , & ab illo invicem recipitur ? ita 
quando haec duo fpccula Dei & mentis 
humanx contra fc invicem ponuntur, 
haec recipit claritatem Sc colorem illius? 
adeo ut in intellectu & afiedu imago 
illius pulcherrima videatur. Odavum 

26 exemplum fit Bombicis. Nam ficut 
Bombix ex vili femine virtute caloris 
generatur , & fit vermiculus, deinde 
faftidiens inferiora ima deferit , & fur- 
fum afcendic , & fada Cellula ibi in in- 
teriori ejus abfeonditus in filentio 
commoratur , & in ipfa tranquilicacc 
manens undem fibi morirur , led glo- 
riofc,non in vermen iterum ccrreltrcm, 


Unitiva 

fed i naviculam cxlcftem refurgens ex 
fua morte totus renovatus , ac multo 
pulcrior apparet ; ita anima priufqBam 
calore grati® in vitam fpiritualcm Dei 
vocantis, fic tranencis virtute regene- 
retur , quali fcirm vile ac informe vi- 
detur; fcd iam virtute divina regene- 
rata 8t directa movetur , alimento gra- 
ti* nutritur , virtutibus augetor , & fic 
in via purgativa mutata £uperi,us ad 
viam illutninativam afeendit ; uti deli- 
tcfcens interioris converfationis cum 
Deo colit exercitium, fed adhuc ad in- 
teriorem rcccfiiim vocata in intimo cor. 
dis centro recondita , tali fibi & Deo 
vacat , ibique tandem ptopria mortifi- 
catione terrenis omnibus moritur , fic 
tandem gloriofior de mone refurgens 
ad viam unitivam evolat; ut ibi in co- 
lumbam transformata, fit Deo fuo fua- 
viter unita caileftem non terrenam 
afpiret auram , divinam non humanam 
ducat vitam : tunc non amplius hzc in- 
feriora quaerit , fed furfum tendit, nec 
ante volare definit , donec omni creata 
luce fupetata ad increatam , qu* efl 
Deus , utcumque in hac via , fic per- 
fcfte poft mortem edito iam attem* vi- 
ne fructu pertingat. Iu N- M. S. The- 
tefia m ultimk mnnfionibw cnftcUi in- 
teritrit- 


SECTIO IV. 

Hzc a&ualis faiiciva unio ani- 
mz contemplativz cum Deo 
dividitur in ebriam Si fe- 
briam. 

S VMM AI i 1VM. ' 

1-7 Vnio fruitiva dividitur in tbriam , & 
febriam. 

»8 guid fit unio fobrta, explicatur. 

hujus radix ut i n plurimum efi do- 
num Japientia. 

30 £»id fit unio fruitiva ebria exponi * 

tur. 

3 1 Dicitur vnio pajfrva & cur ? 

31 An hac unione mercatur animat 

33 In ea reperitur libertas. 

34 Ecfiafis qua datur m unione ebria 

aliquando oritur ex admiratione 
objrff/ manifrjlatis 

35 Tres 


Digitized by Google 



Tratfl. IV. Difp.I. Sedi. III. 1 7 i 


3 j Tres dantur e cft attcx unionis fruitiv a 
gradus , qui explicantur. 

3 6 In fupr emo gradu unionis duplex flatus 
diflmguitur,qui ibi exphc tu, . 

17 |~'Vlco primo. Unio fruitiva dividi- 
1 J mr in fobriam, & ebriam : Sobria 
cft illa in qua anima mance totaliter 
a g compos fui i Sc dc ca dicitur Cantico- 
rum 5. Bibite amici: per diftinciionem 
ad ebriam , de qua ibi dicitur : Inebria- 
mini charijpmi. Dicitur etiam activa co 
quod in ea anima divinis auxiliis jprx- 
venta propria induftria cooperatur le ad 
Dei contemplationem elevare , Sc ad 
aliqualem ejus fruitionem pertingit. 
Dicitur etiam unio affectuofa j per af- 
fectum enim charitatis nos Deo uni- 
mus , Sc proptcrca Apoftolus vocat cha- 
.19 ritatem vinculum perfectionis. Ejus 
radix ut in plurimum cft Donum Sa- 
pientix > cujus fuavi cognitione per- 
fufus intellectus voluntatem allicet, Sc 
ad adtum charitatis utcumque fruitivx 
inflammat : qui actus non folum fuavi- 
tcr, fed etiam fpomance procedit. 

Dico a. Unio iruitiva ebria cft 
illa , per quam anima in ccftafim rapi . 
cur s & dc illa Canticorum 5. dicitur 
Inebriamini chanjjimi. Dicitur etiam 
pafliva ratione principij moventis j non 
quia ipfa ad fuos actus non concurrat, 
fed quia anima divini fpiritus impetu 
** potius agitur , quam agat , non enim 
tunc ad eam fua induftria procedit, fed 
ad eam rapitur cum potentiarum fuf- 
y ! penfione Sc fcnfuum alienatione. Non 
tamen ideo dicitur pafliva , quia ibi in- 
tellectus, Sc voluntas nihil penitus ope- 
rentur cura certum fit contemplatio- 
nem , Sc amorem altus cfle vitales » 
fed dicitur pafliva, quia non fe i piam 
libere applicat anima , ut facit in unio- 
ne fobria , fed impetu divini fpiritus 
acta ad illos eliciendos applicatur non 
coacte , fed efficaciter , Sc fpontance: 
l non enim credendum cft , quod tunc 
nihil mereatur Sc ad meritum requiri- 
tur libertas faltem quoad exercitium, 
ut optime concludit S. M. N. Thcrclia 
Sc cura ea N. Philippus a Trinitate p.y 
tracl.i. art .4. 

34 Dico 3. Ecflafis qux datur in unio- 
ne ebria aliquando oritur ex admiratio- 
ne objecti manifcftati j quod fxpc ac- 
cidit in principio vitx fpiritualis - } cum 
enim Deus velit tunc animam e fxculi 
miferiis eductam , vela peccatorum for- 
dibus ereptam in Audio virtutis confic- 
Direclorium Myflicum. 


mare 5 cxlcftes ei vel in vilionibus, 
vel in revelationibus , vel in internis 
fuavitatibus gratix fcnfibilis communi- 
cationes concedit jSc tunc anima favo- 
rum hujufmodi novitate commota , Sc 
admiratione fufpenla rapitur in ecfta- 
fim : fed paulatim anima illis aflucta 
non ita facile rapitur , quia ab afluetis 
non fit paflio. Aliquando tamen etiam 
contingit animabus perfectis ccftafis 
in flatu intimx unionis i quando ani- 
ma fentiens fponfum prxfcncem , ejuf- 
que amore fluens audita interiore ejus 
voce tunc vehementius amor inflam- 
matur , Sc animam extra fc ad fpon- 
fum rapit j 8c tales Ecftafes fummam 
anirnx cui contingunt , perfectionem 
indicant j nec ita lunt frequentes fi- 
cuc alix a fola admiratione proceden- 
tes. 

Dico 4. Tres dantur Ecfhfix unio- 3 j 
nis fruitivx gradus : Primus qui perfi- 
citur in inferiori parte animx, quando 
aliqua participatio fenfibilis gratix ad 
vires fenfiti vas redundat: Sc hic com- 
municatur incipientibus adhuc in via 
purgativa ambulantibus. Alias con- 
tingit in fuperiori parte animx i quan- 
do anima non utens fpeculo creatura- 
rum ad divina immediate contemplan- 
da afliirgit , Sc illorum contemplationi 
fuaviter inhxrccjcx cujus vehementi 
amore fupra fe rapitur: 8c illis qui fune 
in viailluminativa folct evenire. Ter- 
tius gradus cft quando homo fupra id 
quod intclligi potefl per omnium crea- 
turarum ablutionem Sc negationem in- 
grediens divinam caliginem vitali fen- 
lationc divinam prxfcntiam fentit , fc 
per amorem fruicivum quodammodo in 
eum transformatur : hic raptus infupre- 
ma parte animx , feu in ipfius centro 
contingit > Sc folum conceditur his qui 
viamunitivam feliciter prxeurrunt , Sc 
quafi perficiunt. 

Dico 5. Adhuc in hoc tertio ’, Sc yg 
fupFemo gradu unionis duplicem fla- 
tum diftinguendo , alium affectivum, 

Sc alium cffeltivum : affectivus eft 
quando anima per ardentiflimum , Sc 
fruitivum amorem ipli Deo fuaviter ad- 
hxret 5 non tamen cum cffeltu, fed tan- 
thm per aftcllum ipfi Deo immediate 
unitur j nec cius amplexum , feu Dci- 
fixam prxfentiam percipit. Et liccc 
experiatur aliquando miram dulcedi- 
nis fuavitatem , ardentiflimum amorem, 

& radios divini folis in animx fubftan- 
tia commorantis , non tamen i pium 
Y 1 lolura 


Digitized by Google 



i7i Devia 

folum attingit , & ideo adhuc Deum 
pnrfencem fuaviter femire defiderac. 
Effectivus vero eft , quando Deus ani- 
mz ipfi hanc intimam , & experimen- 
talem unionem defideranti immediato 
communicat , Sc ei illabitur , quantum 
viatoris conditio patitur j Sc ad fe vi- 
ciffim elevat animam intra fc ipfam, 
vel etiam extra , vel fupra fc ipfam t ra- 
pit blande , dcolculatur , ac fe intuen- 
dum, guffandum, pofildendum, Sc amo- 
re fruendum fc liberalitcr offert, fct 
h.ec eft unio fcliciflima ( ut ffacim di- 
cemus ) non folum in affc&u , ut reli- 
quar i fed etiam fimul in efFc&u reali 
confidens : qu* tantum in ftatu matri- 
monij fpiritualis haberi folcc. 


S E C T I O V. 

In hac achiali fruitiva unione 
animae contemplativa: cum 
Deo confiilit hujus vita: fe- 
licitas &: inchoata beati- 
cudo. 

SVMMAR1VM. 

37 In foto 'Deo pojfejfo , cr dtlefto be nu- 

tui* perfeci n conftftere potefl. 

38 Iuxta modum quo poffidert potefl Deus, 

ejl modus lentitudinis magis , aut 
minus perfeftus. 

39 In gloria eft beatu udo omnino com- 

pleta. 

40 Inchoata beant udo in hac vttaconfifttt 

tn intima unione cum Deo tum per 

cognitionem expertmentalem pra- 
fentia ipfisssy tum per amorem frtu- 
tivum. 

41 Difcrimen quod datur inter beat it u- 

dtnem completam in gloria , cr 
inchoatam hujus vita declara- 
tur. 

jy T3R0 hujus fectionis intclligentia no- 
JL tandum eft , quod cum obje&um 
voluntatis fu bonum univerfale ; ficuc 
objectum intellectus eft verum univer- 
fale, manifefte fcquitur, quod in nullo 
objecto creato , fed in folo Deo pof- 
feflb, & dilecto talis bcatitudo perfeda 
confifterc poilic : fed iuxta modum quo 
2 g poflidcri , Sc haberi poteft Deus , cric 
modus beatitudinis magis* auc minus 


Unitiva 

perfectus: in vita gloriofa eft beatitudo 
omnino complexa i quia comprchc nfo- 
res virtute luminis glori* Deum per- 39 
fcctc pofiidcnc, cum per illud difpo- 
natur intellectus humanus ad realem 
cum Deo unionem in ratione objecti 
vifibilis , 8c ad claram ejus vilionem 
eliciendam fimul elevatur : voluntas au- 
tem fruitivo charitatis amore ipfi fuavi- 
ter inhxret: in via autem folum eft hxc 
beatitudo inchoata ; quia quamvis in- 
teileSlus Deum prxfenccm ientiat ,non 
tamen intuetur : Se quamvis voluntas 
per charitatem ilb fiuatur , non tamen 
complete ; quia voluntas non pofiidet 
Deum inamilfibilicer , quod requiritur 
ad perfectam beatitudinem , fed amilfi- 
bilitcr , ex quo remanet appetitus ali- 
qualiter inquietus. His fuppofiris. 

Dico primo, inchoata bcatitudo in 40 
hac vita confidit in intima unione ani- 
ma: cum Deo tum per cognitionem 
cxperimcntalem prxfentix ipfius , tum 
per amorem fruitivum. Et ratio eft,quia 
ex una parte Deus , qui eft objectum 
beatitudinis, conjunctu: cit intellectui 
in ratione fummac lucis , Sc volun- 
tati in ratione fummi boni , 8c delecta- 
bilis , quantum in hac vita ftatus via- 
torum per fidem anhelantium permit- 
tit : ex alia veri pane perfcCtiffimi 
aftus , quibus anima Deo inhxrec, 
ipfumquc pcrguftat , potius funt afle- 
cutioncs finis , quam mediorum : fed 
beaticudo confiilit in aflecutione finis, 

& in actu noftro perfectifiimo : ergi T 
inchoata bcaticu do in hac vitaconfi- 
ftit in hac intima unione fruitiva 5 ita 
ut homo iam dicere polfit cum Pro- 
pheta : Quid mihi eft in cxlo , Sc a te 
quid volui fuper terram > defecit caro 
mea , Sc cor meum Deus cordis mei 8c 
pars mea Deus in arternum:Quafi dice- 
ret tranfeendit capacitatem intelligen- 
tix mex illud decus, illa celfitudo qua 
nobis in abfeondito faciei fux Jefus 
Chriftus reformabit corpus humilitatis 
noftrx configuratum corpori claritatis 
fux : ita exponit D. Auguftinus Sc do- 
cet S. Bonavcntura frocejfu 7. religionit 
15. Gerfon confit! 1 4. ie Mjfiu» 
Theologi*. 

Dico fecundi. Inter beatitudinem 41 
completam in gloria , Sc inchoatam hu- 
jus vitx datur hoc diferimen, quod per- 
fecta beatitudo confidit eftenti.dicer in 
clara vifionc ac intima Dei in fe ipfo 
contemplatione; Sc cantum amor feui- 
tivus requiritur , vt complementum 


T ra&.I V. Difput. I, Sed. VI. 17$ 


illius : inchoata vero beatitudo princi- 
palius in amore fruitivo Dei prxfencis, 
quam in ejus contemplatione confiftit: 
cujus diferiminis ratio cft j quia bcatitu- 
do confidit cifcntialitcr in lummi boni 
pofleflionc : fcd folus intelledus incra fe 
in gloria Deum intuetur : ergo folus 
intelledus Deum perfede poffidet, non 
vero voluntas, nam voluntas non attra- 
hit ad fe objedum , ut intelledus , fcd 
potius trahitur abobjedo extra fe ipfam 
& in ipfum transformatur, Unde ejus 
fruitivusamor non cft poilcffio objedi, 
fed pofTcflioncm objedi fuppomt > ergo 
beatitudo in folo actu intelledus cilcn- 
tialiter conliftit. In inchoata ver6 bea- 
titudine, quia nondum intelledus cla- 
re Deum videt , fed adhuc in xnigma- 
tc Sc verius abfentera quam prxfenccm 
contemplatur, quamvis lxpc prxfcnccm 
dixerimus intellectui ob fpecialem ejus 
notitiam cxperimencalcm > quia tamen 
hxc notitiacxpcrimcntalisad pofleflio- 
nem limpiiciter didam non fufticic, 
inde cft quod in fruitivo amore volun- 
tatis potius in hac vita lummi boni 
pofleffionem conftituimus,quam in adu 
quantumcumque perfedo intelledus: 
ita Abbas Vcrcelenlis apud D. Bona- 
venturam tttn. 6. art.G. Gcrfon. tratt.y. 
fiper Magnificat tracl. 4. N. Philippus 
a Trinitate p. 3 . tracl. 1 ,art.$ . 


SECTIO VI. 

Debent omnes maxime Deo 
(pecialitcr confecrat* anima: 
ad aditalem fruitivam unio- 
nem cum Deo afpirarc, &L ten- 
dere. 

SVMMAR IV M. 

41 ytnima , qiu perfeflionti viam fuit 
mgrejfs , neceffe efi quod tendat ad 
intimam Det unionem. 

43 Vt anima debite tendat ad divinam 

unionem , prius debet percurrere 
viam purgativam , & tUumtna- 
tivam. 

44 anima fe debeat excitare 
ad hanc divinam unionem cxpli- 
cuur. 

44 ^Igomodo divina p rufent i a exercitium 
fit medium apti fimum ad perve- 


niendum ad hanc divinam unione m> 
explicatur. 

Ico primo. Cum omnes intel- 4» 
leduales creaturx beatitudinem 
naturaliter appetentes eam femper , & 
ubique procurent , neceflc eft , quod 
anima , 6c fpccialitcr Deo confecraca, 
qux perfedionis viam Deo excitante & 
adjuvante fuit ingrefla, non fidat in via 
purgativa laborum , & dolorum diffi- 
cultate perterrita j ncc fedeat in via il- 
luminati va deliciis vix fpiritualis re- 
creata , fed neceflarium cft ut pergat 
ulterius , totamque viam etiam uniti- 
vam percurrat : ut tandem Deo intime 
unita prxdida felicitate , ac beaticudi- 
ne inchoata fruatur : non enim poteft 
anima alibi quiefccre, alibi fatiari, quam 
in hac perfeda fui cum Deo unione. 
Deus enim eft centrum animx , & lo- 
cus naturalis , extra quem nunquam ei 
bene erit : nam cum cor hominis fem- 
per fit inquietum , non quiefeit, nili in 
perfeda cum Deo unione 8c amplexu. 
Cujus ratio eft , quia cum objedum 
voluntatis fit fummura bonum , dum 
eum non aflequitur,dcbet illum abfen- 
tem continuo defiderare, fic defideran- 
do tendere , ut confcquatur j ncc prius 
fiftercquamei conjungatur, & unca 
propinquiracc uniatur quod nihil me- 
diet, & ipfum complcdatur , & ofcule- 
tur > licet illum intuiciv& non videat, 
fcd per fpeculum & in xnigmate con- 
templetur : fed totum hoc habet ani- 
ma in hac beacitudinc inchoata , 8c 
fruiciva animx .* ergo ad illam debent 
omnes animx fpecialiter Deo confecra- 
tx afpirarc. 

Dico z. Ut anima debite ad Deum 43 
tendat , & ut ei intime uniatur , non 
debet ftatim temere ad dulces ejus am- 
plexus , & odoris oiculum afpirare, fad 
prius velut humilis ancilla ad pedum 
ofculum in via purgativa accedat, Mag- 
dalcnam imitata : Deinde velut filia 
dileda ad ofculum manuum properet 
in via illuminativa : Et denique velut 
fponfa dilediflima ad facrum oris ofcu- 
lum fidenter in via unitiva confurgat: 
fic enim ipfo Domino admittente tam 
arde cum Deo conjungetur quod erit 
unus cum ip(b fpiricu : tunc enim con- 
fummabicur in nobis illafalucarisad pa- 
trem oratio : Omnes idem fint ficut tu 
pater in mc,& ego in te & ipfi in 
nobis unum fint. Quod fiet quando 
illa unitas qux nunc cft patris cum 

Y 3 



Digitized 


De via Uniciva 


174 

lilio , & filij cum patre in noftrum fue- 
rit fenfum mentemque transfufa 5 hoc 
eft , ut quemadmodum Deus nos (in- 
cera , pura , atque indidolubili diligit 
charitate j nos quoque ei perpetua tic 
infeparabili dile&ione iungamur : ita 
Caflianus Collatione 10. cap. 6 . 

Dico tertio. Aptiflimus modus quo 
fc anima debet excitare , ut ad hanc 
intimam fui, cum Deo unionem per- 
veniat j eft , ut fuaves erga illum afpi- 
rationes eftbrmctcum Spiritu Dei forti- 
ter , fimul ac fuavkcr moventis agatur. 
Unde quieta debet in intimo fui rcceflii 
permanere , & cum filentio potentia- 
rum ipfi Deo vacare , donec ipfa ab 
eodem Domino ad fimiles afpirationcs 
excitetur : qua: potius corde , quam 
ore promenda: fune j nec tum Audio, 
quam amore debent cfibrmari j & in 
fundo ipfius animx cura fervore pro- 
dudarad Dcurrfdirigi j 8t ad id poterit 
aliquas patrum fententias vel faerx 
Scripturae loca legere, ut affectum exci- 
tet , & amorem oftendat : nec homo 
debet ceflarc ab oratione donec ex illo 
divino fonte bibere mercatur : nam fi 
vel guftam fontis falientis in vitam 
xternam biberit , folum Dei amorem 
fitietj in quo amore quanto amplius 
creverit, tanto magis in unione divina 
proficiet j & quo perfedius Deo unitus 
luerit , tantum ebrius cognofcec eum Sc 
quanto cum lucidius cognoverit , tanto 
ardentius diliget. 

Dico quart< 5 >. Facilis erit introitus 
5 ad centrum animx ad intimum regis 
arterni cubiculum , fi divinx prxfentix 
quis vacare fcduIusaflucfcatjSc maxime 
fi potius intcllecluali divinitatis intra 
feipfura exiftentis quam imaginarix 
alicujus my fieri j fidei fe frequentius 
occupet : imaginaria namque in ipfo 
convcrfionis principio videtur effica- 
ciorad rerum mundanarum eruendas 
imagines c memoria j dum novx facro- 
rum myftcriorun» fupervenientes illi 
imprimuntur: fcd poftea ad recolligen- 
dam intra fe animam prxdifta intelle- 
ctualis Dei prxfentia amplior apparer, 
qux facilior & utilior. Unde quamvis 
ab humanitate Chrifti Domini conve- 
niens fit in oratione , vel recolleclionc 
incipere , non tamen eft fpiritui rc- 
fiftcndum ad interiora Divinitatis ar- 
cana in centro animx contemplanda 
vacanti & allicienti. 


SECTIO VII. 

Qux neceflariaefinttam praevia:, 
quam fimultaneae di/pofitio- 
nes ad praedidam unionem 
animae cum Deo ? 

SVMMARIVM. 


Ro hujus fe<fiionis intelligentia no- 46 
tandum eft , quod quando Deus 
alicui pcrfe&am tam in ordine naturx, 
quam gracix vult formam communica- 
re , quamvis abfolute poflit fi velit abf- 
que difpofitionibus > plurcs tamen an- 
tea difpofitionesprxparat introdu&ioni 
talis formx proportionatas , qux vocan- 
tur prxvix , quibus fubje&um ad illam 
difponicur : &c concomitantes ipfam 
formam fubje&o imprefias confervat, 
ut mediis illis forma confcrvari diu va- 
leat. Cum igitur unio finitiva cura 
Deo fit fuprema forma qux in hac vita 
intra ordinem gratix communicari pof- 
fet , fequitur quod multx debent dilpo- 
fitiones prxccdcrc & multx comita- 
ri , de quibus in hac fc&ionc dicemus. 

His fuppofitis. 

Dico primo. Via purgativa difponic 
ad hanc unionem contrarias difpoficio- 
nes removendo. Et ratio eft , quia via 
purgativa moderatur omnes a cius fen- 
fuum 


46 Quando Deus vult alicui formam 

communicare tam in ordine natura , 
quum gratia , prius illum difponit 
diftofitionibus forma proportionatis , 
licet fine iUis abfolute poffet formam 
introducere. 

47 Via unitiva diffonit ad hanc divinam 

unionem contrarias difiofitiones re- 
movendo. 

48 Quidquid in via illuminativa acci - 

dtt , dijponit pofitive ad hanc unio- 
nem. 

49 Dantur alia duo genera difpofitionU 

ad hanc unionem : Aliud 
aliud pafftvum. 

$p In quo confijlat diffofitio atliva, expo- 
nitur. 

5 1 In quo confit fi at diffofitio pajfiva, de- 
claratur. 

yi Vltima dijpofitio caufatur efficienter 
ab illo , qui caufat formam. 


Digitized by Google 



Tra&.IV. Difp.I. Se£l VIII. 175 


fuum externorum, 8c omnes actus in- 
tellectus, 8c voluntatis, St partiones: 
ergo difponit ad hanc unionem tam in 
purgatione activa quam partivi Unde 
illud txdium quod repentur in purga- 
tione palEva,el't difpofitio ad hanc unio- 
nem i quia cft malum poena: i Se idem 
dicendum cit de angultiis,Se tribula- 
tionibus, quae in ea inveniuntur: iuxta 
illud Ifaix cap. i . Et convcttam ma- 
num meam ad te , £c excoquam ad 
urum fcoriam tuam Se auferam omne 
annum tuum : Ubi D. Thomas ait : Et 
excoquam igne tribulationis. Et ra- 
' tio cft , quia ficuc nemo poteft in aliud 
transformati , nili a fua forma quodam- 
modo recedat , ita anima non poteft in 
Deum transformari in illa unione, nili 
prius relinquat fuam formam natura- 
lem : hoc autem Iit moderando omnes 
fcnfuum partiones , & exornando ani- 
mam omnibus virtutibus, Se magna iu- 
ftitix rectitudine roborando : ut ait D. 
Oregorius ai eunt icar. 3 . 

48 Dico t. Quidquid in via illumina- 
tiva accidit, difponit pofitive ad hanc 
unionem. Et ratio cft, quia illa clarilG- 
nu lux qux intima cordis arcana , Se 
centrum animat penetrans omnes ejus 
defc cius quamun.cr.nquc latentes , 8 t 
minimos ei manifeltat , adjunctis cir- 
cunftanciis maxime pcrfoax offcndecis, 
Sc oflFenfx mirabiliter animam cruciat, 
Ac imperfectiones , Sc defeftus tam 
actuales quam habituales in anima re- 
manentes , quas purgatio partiva partis 
fenfitivz non potuit eradicare , penicus 
evacuat : ergo quidquid in via illumi- 
nariva accidit, difponit ad hanc fruiti- 
vam unionem ; imo multo magis difpo- 
nit ad illam via illuminativa quam pur- 
gativa; quia in ea datur purgatio partis 
intellective , quxdire&e Sc immediate 
concurrit »d didam unionem. 

49 Dico 3. Damur alia duo genera 
difpofuiontim ad hac unionem : unum 
actiuum, Sc alterum paflivum : fub acti- 
vo continentur omnes illx difpoficio- 
nes’, quas anima , divinis tamen auxi- 
liis prxventa , Sc roborata folet propria 
coopcrans indultria paulatim acquire- 
re : fub partivo autem continentur ,a!ix, 
quas Deus animx nou cooperanti , fed 
tantum confemiemi infundit : pex pri- 
mum genus difpofttionis dicicur anima 
proprie fcipfam difponere ; per fecun- 
dum dicitur i Deo proprie difponi.Dif- 
politio activa confidit in auxiliis divi- 


nae gratix , quibus mediis movet ani- 
mam -, feu ( ut communiter dicunt ) in 5 ° 
actibus quibus mediis Deus tangit ani- 
mam non tactu corporeo , fed victuali, 
'utnocavicD. Thomas ip. q. 75. art. 5. 

Sc de hoc tactu loquitur fponfaCantico- 
rum. 5. Et venter meus incremuit ad 
cadum ejus. 

Dico 4. Difpofitio partiva condiit 5 1 
primo in quadam liquetactione , in qua 
anima cxlefti livore roboratur , confor- 
tatur , Sc inllruitur ad contemplatio- 
nem radiorum veritatis : Secundo in 
volatu , five elevatione quadam animx 
fupra fcipfom ; quo oblita hominis ex- 
terioris proprius accedit ad fontem di- 
vini amoris, fe feque erigit quantum 
fieri portit ad xterna. Ultimo in arden- 
tiffimi divini amoris violentia qua Deus 
animam amoris iaculo vulneratam ad 
ipfius unionem, Sc complexum produ- 
cit. Confidit autem hxc violentia di- 
vini amoris in majori radicatione om- 
nium virtutum , Sc prxeipue charitatis, 
qux major radicatio efficienter caulatur 
in anima a folo Deo abfque ulla indu- 
ftria.aut operatione nodra : Sc ratio ed, 5 1 
quia hxc ed ultima difpofitio ad divi- 
nam unionem fruitivam , fed ultima 
difpofitio caufatur efficienter ab illo 
qui caufat formam : ergo cum unio fr ui- 
tiva a folo Deo caufetur,ab illo caufatur 
etiam in anima major virtutum , 8c prx- 
eipue charitatis radicatio :itaO - Bona- V 

ventura in opufculo ic feptem graitbue 
contemplationis Sc cum RicardodeS. Vi- 
ctore N. Thomas d Jefu ic Oratione 
divina lib. 4 . cap. 14. N. Philippus i 
Trinitate part. 3. nati. 1. articulo 7. 

Sc alij communicer ; Sc colligicur ex 
illo Canticorum : Vulnerata charttate 
ego fum. Signa autem externa hujus 
vul neris fune ( ut ait Ricardus J gemitus, 
fufpiria, vultus palens , atque tabefecns, 
qux omnia operacur amor vehemens. 

Sed de his vide latius N.Thomam a Jcfu 
fupra. 




SECTIO 


Digitized by Google 



176 Devia 


SECTIO VIII. 

Quomodo fehabeatintelleftus in 
ordine ad intimam anima; cum 
Deo unionem. 

SVMMAR1VM. 

J3 Intcllcttus , er memor in in farte fu- 
feriori anima funt eadem poten- 
tia. 

54 Operationes intellegas & memoria 
etiam in parte [apertori distin- 
guuntur. 

yy Memoria in Jlatu unionis remanet 
tranquilla in recordatione Dei & 
quomodo. 

5 6 Tranfa&a unione manet memoria in 
Deo fixa, ficut antea. 

57 Intellegas non fic manet occupatus in 
Deo tranfatfa unione , ac in ipfa 
unione. 

j 8 Intellctfus quomodo fe habeat ad Dei 
unionem antecedent er ad ipfum,ex- 
ponitur. 

59 omodofe habeat intellctfus conco- 
mitantcr ad ipfam ? 

60 Quomodo fiat Dei intelleCtui mant- 

feftatio ex parte frtncipij , rejefta 
altquorum fcntentia,explicatur. 

6 1 Explicatur quomodo fiat ex parte ter- 

mini. 

Ci Quomodo fe habeat intelleftus ad 
hanc unionem confequenter, exponi - 
tur. 

53 TjRo hujus fc&ionis intclligcntia 
1. fuppono quod licet in parte lupe- 
riori anirnx intcllc&us fic memoria fine 
eadem potentia , utpote potentia fupe- 
rior quod non accidit in phantafia fic 
memoria in parte inferiori 5 Attamen 
operationes intellcdus , fic memorhe 
etiam in parte fuperiori di ftinguuntur. 

54 Unde in hoc (latu unionis memoria ex 
fpcciali Dei influxu remanet ordina- 
rii tranquilla , 6c in recordatione Dei, 
quem interius percipit , fic experimen- 

5 6 taliter fentit , penitus abforpta : ita ut 
etiam tranfada unione ita rn cum fixa 
maneat , quod rerum terrenarum vix 
pofiit memini (Te , fic ejus convcrfatio 
tantum in cxlis eft. Intcllcdus vef% 

^ non fic in Dei contemplatione manet 


Unitiva 

occupatus tranfada unione , ficut erat 
in ipfa unione; fic ratio eft, quia tempo- 
re unionis in illa divina caligine qux eft 
inacceflibile lumen, in quoDeus habitat, 
totaliter abforbetur ; fic taliter illa in- 
acceflibilis claritas intcllcdum offufeat, 
quod nihil diftin&e videat : non fecus, 
ac fi eflet in caligine > tranfa&a tamen 
unione poteft fe ad alia divertere. Unde 
necefle eft explicare quomodo intcl- 
le&us fe habeat antecedenter ad unio- 
nem , 8c quomodo concomitantcr , 8c 
quomodo confequenter. His fuppo- 
fitis. 

Dico prim6. Antecedenter ad hanc 5 8 
a&ualem ftuitivam unionem intellectus 
fic prxdida caligine divina circunda- 
tur , involuitur fic ligatur ,,quod folum 
confufx Dei cognitioni vacet j i pfum 
tunc cognofeit incomprehcnfibilem , 
fumme vifibilem , infinite perfedum; 
nihil tamen diftin&c ineo videt 3 fed 
in quadam cognitione confufa : ut fi 
quis ipfam folis lucem in ipfo folc for- 
malitcr exiftentem intueretur , folum 
videret confufioncm Jucis , fic nullo 
modo quid diftin&um in ipfo fole , fed 
quandam in oculis caliginem ob ni- 
miam folis charitatem ( ut ait Dionifius 
C artu fi anus lib. de laude vita folitaria 
cap. 6 • ) Sic anima contemplans Deum, 
fic in illo cum humilitate , fic amore fin- f 
gens oculum mentis, folum cognofeit 
jpfum efle fimpliciflimum , cfle incir- 
cunfcriptum , bonitatem infinitam , ve- 
ritatem incrcatam , unitatem fum- 
mam , fic fic de exteris perfe&ionibus. 

Et in hac contemplatione inflammatur 
cor , ficque Deo profundius unitur, fic 
tanquam ignoto pariter , fic obfcuro 
ferventiflime infigitur; 8c in hac cogni- 
tione non intime , fed fatis profunde, 
non diftincle ,fcd tantum confufe divi- 
na cognofcuntur attributa : fic hxc eft 
prxv ia tantum cognitio ad hanc inti- 
mam unionem anirnx cum Deo. 

Dico 2. Concomitantcr ad hanc 59 
unionem anirnx fruitivam intcllcdus 
non fic divina caligine ligatur ,* fed 
clarius fic diftin&ius quam antea Deum 
intuetur 3 quamvis non omnino clare* 
ficut intuetur in gloria 5 cognofeit ta- 
men femper quod Deus eft incomprc- 
henfibilis, fic in infinitum magis vifibi- 
lis , quam videtur : tunc namque Deus 
revelata facie fe anirnx manifcftat > ita 
quod vclut tenuiflima tantum tela ve- 
latus appareat : myftcrium fancliflimx 
Triniutis fic ci contemplandum exhi- 
betur. 


Digitized by Google 


Trad.I V.Difp. 

betur, quod vclut aperte confpiciacui^ 
illic namque cognolcit tres pcrlona s 
e(lc unam , eandemque fubftantiam» 
unam fapientiam , & denique unum 
Deum , taliter , ut ea qux hic per fidem 
credimus , tunc anima quali iutuicive 
[ ut ita dicam J videat , etfi non oculis 
corporeis , fed mentis : uc ait N. M. S. 
Thcrcfia m*nfione. 'J^cnp. i. (jr i. Illic 
fpiritus a Deo in admirabile lumen 
iuum taliter deducitur, &c rapitur (ut ait 
Taulerus ) ut natura in quamdam Dci- 
formitatem elevetur ibi plane fpiritus 
prx lumine abfquc luce.prx cognitioni 
abfque agnitione , prx amore abfquc 
dilectione efficitur : non quod abfque 
cognitione , & dilectione (it i cum nal.- 
la creata fubftantia fit fcipfa immediatp 
operati va , fed quia omnis eju s cogni- 
tio, 5c dilectio nimis pura videtur j & 
licet fuis potentiis operetur potius dici- 
tur patiens divina , quam agens , ob 
fuavicatcm nimiam , quam operantur: 
& in hoc fenfu capiendum e(t id quod 
ait N. M. S. Thcrcfia in vtt* fu* cnp. i x. 
fcilicct cum anima non poilic compre- 
hendere quod intclligit > intclligcndo 
non intelligit. 

<Jo Quomodo autem hxc divinorum 
manifc (latio fiat > Dilcrepant Dodorcs 
m vitici: Nam aliqui volunt quod lux 
illa quam intellectus videt , iit Deus 
ipfc in intcllcdu iilapfus ; Stquod emi- 
nentes aliquas fpccies in ipfo intellectu 
imprimat , velut in puriflimo divinita- 
tis fpcculo , in quibus veritates mani- 
fcftas quodammodo intuetur. Sed hoc 
dici non poteft faltem de potentia or- 
dinaria. Nam intellectus intrinfcce de- 
bet elevari ad tam fublimcm contem- 
plationem i fed Deus non pocclt efle 
principium formale formaliccr com- 
plens virtutem naturalem intclledus, 
cum principium formale debeat fubor- 
dinari potentix , cui defervit 5 qux im- 
perfedio indifpcnfabilis non poteft Deo 
convenijre : ergo illa lux non eft Deus 
ipfe , fed lux creata fupematuralis ta- 
men , & multum ' eminens divino- 
rum manifeftativa, omne enim quod 
manifeftac ( ut ait Apoftolus ) lu- 
men , five lux eft i hoc cx parte 
principij. 

6 1 Ex parte vero termini , feu objedti 
vifi poteft dici , quod medium , in quo 
hxc divina videntur , funt aliqux fpc- 
cies admodum eminentes : qux quo- 
dam cminentiflimo modo talia reprx- 
Dirctl ortum MyjUcum. 


I.Se<3. VIII. 177 

fentant obje&a , vel etia m ( & forte 
melius ) dici poteft quod illi tax fupe- 
rioris Ordinis iotcllcdui communicata 
eft quxdam participiitiolun^iidglorix, 

& difponit intellectum j ut Deus im- 
mediate lccundum fc uniatutf |i in ra- 
tione rpccici incclligibilis , fed deficien- 
ter> ;ta qaiod yideacur quiden^^Qcusin 
fe pio , non Haiticn- clare , & pfcttcdc, 
ficut in gloria .* quia prxdida lux tum 
in ratione dHpoftt ionis , tum in. ratione 
virtutis manifeftativxac clevattvx de- 
ficit a perfectione luminis glorix- Unde 
vi fio qux ad illam confequitur,eft qui- 
dem immediata , ficut illa Dei in ie- 
ipfo i fed non eft clara, ficut illa > fed 
dicitur in tenebra : ex quo fcquitur 
quod intima hac vifione Deus illabitur 
non folum inelfentiam animxper in- 
fignem gratiam fandi ficanteiu , fed 
etiam in intellectum per communi- 
cationem hpjufmodi lucis * & in vo- 
luntatem per indementum lingulare 
charitatis : &c fic fpeciali modo repe- 
ritur. 

Dico 3 . Confcqucntcr ad hanc in- 6t 
timam unionem quamvis intcllcdus ad 
alia objecta creata poflit fc divertere, 
in divinis tamen antea vilis fic affixus 
eft , quod de eis femper cogitet , vel 
propter vivacitatem fpecierum intclli- 
gibilium > quas iuxta primum modum 
dicendi a (Te ruimus impreflas , qux tran- 
fadalucc prxdida remanent : vel iuxta 
fecundum modum dicendi propter dc- 
terminatiodem intellectus i piius per 
verbum produdum in dida vifione, ex 
qua habet intcllcdus continuo recor- 
dari , quod tam eminenti modo Deum 
viderit , & tam firmiter illis objedis 
divinitus revelatis contemplatione, 
quamvis minus perfeda inhxret , quod 
nccellarium fit ut Deus illis infpiret, 
quod exterius debent agere in ordi- 
ne ad falutem proximi. Hxc in ge- 
nere dida contingunt in divinis gra- 
dibus orationis in pofterum explican- 
dis ; ubi diftributa figillacim pate- 
bunt. 




2 


SECTIO 


178 


De via Unitiva 


SECTIO ix. 

, Dc oratione Unionis. 

SVMMAR1VM. 

<3 Vnio e fi id quod ex duobus fit. 

-64 Vnio anima cum Deo non fit fer hoc 
quod anima amittat fuum effe , (fi 
convertatur in Deum. 

6 J Non fit fer hoc quod Deu t uninu fit 
intime fretfens fer tmmcnfitatem, 
vel churitntem. 

66 Ad hunc unionem non fufficit gratia 

& charttas. 

67 Hac unio celebratur in fotentiis ani- 

ma , fcilicet , in intellectu , (fi vo- 
luntate , vel atlive fer conformi - 
tatem, vel fajfive fer Dei contem- 
f lationem. 

<8 Cur ijla unio dicatur alliva exflica- 
' tur. 

(j Cur dicatur fajjlva exfonittsr. 

70 Quid fit unio fafiiva dc qua hic loqui- 

tur, exf litatur. 

7 1 fluam fufcrnnturulit fit oratio unio- 

nis exf lientur. 

71 Quomodo refultet ex cognitione intel - 
leCim affclhts ardentijfimt amoris in 
voluntate ofienditur. 

73 Vnio alliva efi quadam confirmi- 

tas voluntatis nofira cum divi- 
na. 

74 fliid debeat facere homo ut ad hanc 

unionem fcrveniat. 

75 Vnio confirmitatis fundat ur in amore 

Dei , (fi froxhni. 

7« Safitss orationis exercitium , <fi finfi- 
bilis devotionis gufium tenemur di- 
mittere ob bonum froximi. 

6j T"}Ro hujus fcftionis intelligentiafup- 
X pono unionem (Ut fuprd dixi) nihil 
aliud etTc quam id quod cx duobus 
unum fit : quare quod hic quaerimus 
eft, quomodo cx Deo & anima id-ora- 
6 tione unum fiat ! Et in primis certum 
4 eft hanc unionem non fieri per hoc 
quod anima amittat fuum ede , 8c con- 
vertatur in Deum j hoc enim eft pof- 
fibile : nam cum Deus fit immutabilis, 
nihil poteft in ejus fimpliciflimam na- 
turam converti. Nec etiam hate unio 
fit per hoc quod Deus fit intime prae- 
iens animae i nam id commune eft om- 


nibus rebus , in quibus Dens per im- 
menfitatem eft prxfcns , ut auftor na- 
turalis : G vero loquamur de efle per 
gratiam,per eam 8c per charitatcm, om- 
nes iufti funt Deo uniti i nam qui ma- 
net in charitate, in Deo manet fc Deus 
in eo. Unde ad hanc unionem,de qua 6 * 
loquimur, non fufficiunt gratia & chari- 
tas i nam plures (unt in gratia Si chari- 
tate, quibus nec donum contemplatio- 
nis , nec donum hujus unionis datum 
eft. Dicendum ergo eft hanc unionem <7 
celebrari in potentiis animx , fcilicet in 
intclleiftu &c voluntate : & in his atti- 
bus przdictarum potentiarum perfici, 
vel a&ive per confbrmieatcm noftrx 
voluntatis ad Dei voluntatem s vel paf- 
five per altiflimam Dei contemplatio- 
nem. Dicitur autem illa fieri a&ivi, <8 
quia anima divinis auxiliis roborata pro- 
ria induftria poteft , fi voluerit , ad 
anc Dei altiflimam unionem perueni- 
re ; hzc vero dicitur paflive , quia hsec gj 
unio per contemplationem non propria 
induftria acquiritur, fcd eam dat Deus 
cui vult, His fuppofitis. 

Dico primo. Unio pafliva , de qua 7 ° 
hic loquimur , eft illud pretiofum do- 
num , quo Deus in iplb intimo animx 
clariflima luce fe illi prxfcntem , 8c eam 
intuentem , ac tenerrime diligentem 
oftendit : quo memoria Deo tenaciflime 
adhxret : intcllciftus totum bonum cla- 
riffima luce intelligit s ita ut in aliquid 
aliud diverti nequeat j voluntas arden- 
tiflimo amore conftringitur , & toto af- 
feftuomnibus aliis reliftis in fponfam 
tranfit, a quo arftiflimo apprchenfa eft 
amplexu. In hoc gradu anima non tam 
agit , quaro recipit; ineo non tam inf- 
picit fc amat quam ipfum intuitum 
fplcndidiflimum & amorem ardentiifi- 
mum Dei intra femet-ipfam reperit s 
non aliter quam fi quis cibum non man- 
ducans , nec potum glutiens ipfos in 
ftomaebo optime dilpofitos fentiret, 
quibus abfque minimo labore mandu- 
candi , 8c bibendi femet-ipfum robo- 
raret : in eo anima nequaquam per in- 
cilia viridarij fui aquam ducit , ut ait 
N.M S.Therefia in vitafua caf. 1 7. fcd 
pluvia largiflima defuper cmifla irriga- 
tur, quia ad hoc maximum bon um quod 
fentit, nulla humana prxparatur indu- 
ftria. 

Dico 1. Ifta oratio vnionis tum fu- 71 
pcrnaturalis elevatio mentis ad Deum 
eft tara alta contemplatio & Deificatio 
quod gratia Dei prxvcnicns , ac per- 
tranfiens 


Tra&.IV. Difp.I. Se£t IX. 179 


tranfiens fcnfuin prxftringit amantis, 

Sc eripit eum illi , Sc infingit libi. In 
illa oratione unionis repletur anima 
incredibili pace , quam nullus even- 
tus turbat , roboratur ad adverfa , Sc 
difficilia, zelo , Sc defiderio falucis ani- 
marum accenditur i profundiflima hu- 
militate perlicitur , nullo modo aliqua 
inani gloria inflatur , non mortem ti- 
met ■ fed potius eam defiderat , ut per- 
fecta unione potiatur. De hac unione 
loquens N M. S- Thercfia manfonc i. 
taf. 5. ait quod non eft poffibile deli- 
cias hujus orationis voce explicare, vel 
intellectu concipere. Licet autem hxc 
unio lit tam fublimis , non ideo ani- 
ma , qux in illa a Domino conftituitur, 
debet efle in fua cuflodia negligens, fed 
occaftones fugere i non enim cll clau- 
fula tam arcta , quam Diabolus non in- 
grediatur : fiquidem Sc in Catium , 8c 
in Paradifum ingrellus ftiit. Omnes 
ergo occafiones debet praecludere, amo- 
rem proprium Sc vanam gloriam fugere, 
nullo prxtcxtu etiam humilitatis oratio- 
nis exercitium fine vrgenti caufa di- 
mittere , Sc fi forte dimific , iterum ad 
illum denuo redire i ut notavit N.M.S. 
Thercfia Manfione 5. caf. 4. 

Dico 3. In ilta unione fluiiivaani- 
7 1 mx cum Deoprxvia intellectus cogni- 
tione refulcat in voluncate ardcntilfimi 
amoris Sc delectationis allectus , ac mi- 
ra fuavitas , pax , Sc tranquillitas exaf- 
perans omnem fenfum , appetitus ejus 
pro hoc flatu fatiatur : unde fumme de- 
lectatur in haepofleflione fummi boni, 
Sc fuaviter illo fluitur i taliter quod fi 
hxcanimx unio diu permaneret , iam 
anima Paradifi gaudia hic haberet : fed 
quia cito tranlit [ ordinarie enim vix ad 
dimidiam horam pertingit , ut nutavit 
N- M. S. Thercfia in vita fu» cuf. 8. ] 
talis fuavitas plurimum mitigaturi non 
tamen omnino tollitur.nam cum ci tran- 
fafta unione remaneat habitualis me- 
moria unionis prxceritx, Sc fpesfxpius 
futurx , effluunt ex illa in intellectum 
vivx quxdam , Sc admodum expreffif- 
fivx rerum cxleftium fpccies, quxani- 
mx deferviuntad perfedam , quamvis 
abflractivam illorum contemplationem; 
Sc ex illa manet quodammodo figillata 
voluntas divino fponfi amori : unde fa- 
cile extera defpicit. 

__ Dico 4. UnioaStivacftquxdamcon- 

n formitas voluntatis noftrx cum divina 
voluntate. Hanc autem conformitatein 
potefl quxlibet anima divinis auxiliis 
Djretferiim Mjjhcum. 


roborata acquirere. N im ad hanc unio- 
nem non requiritur quod Deus poten- 
tias lufpcnd.it, efl tamen ncccflc quod 
anima fibiipli moriatur per omnimo- 
dam proprix voluntatis abneg. tioaem; 
quod hic difficilius accidit cum hoc 
propria liat indufiria , Sc cum mulca re- 
pugnantia. Si tamen maior efl hic la- 
bor , maior quoque erit prxmium fi 
victoriam de fcipla reportaverit. Hanc 
unionem cum Dcodcbet quxlibet ani- 
ma contemplativa appetere , Sc conti- 
nuo canquam magis utilem , SC fecuram 
i Deo petere. Sed vx nobis quam pau- 
ci ad illam perveniunt. Nam licet 
multi Deum graviter non offcndanc, 
ob multa venialia ad hanc intimam 
Dei unionem nunquam pertingunt. 
Non requiritur ad hanc unionem quod 
Deus nobis interiores delicias gratix 
fenfibilis communicet ; fufficit quod 
filium fuumJcfum-Chriflum nobis con- 
celleric , qui verbo Sc exemplo viam 
nobis demonflravit. Unde hxc unio 
confbrmitatis proprix voluntatis cum 
divina, debet efle univcrfalis Sc inom- 
nibus. 

Dico 5. Ut ad hanc unionem per- 74 
veniamus , debemus dicere cura Do- 
mino, fiat voluntas tua ficut in cxlo Sc 
in terra , fi cibi placitum fuerit fiat hoc# 
ita Domine fi fuerit honor tuus fiat, 
fi mihi videris expedire , Sc utile efle 
probaveris : tunc dona mihi hoc uti 
ad honorem tuum , fed fi mihi noci- 
vum efle cognofccris.nec animxmex 
faluti prodefle , aufer a me tale defi- 
derium : femper igitur cum timore Dei, 

Sc cordis humilitate deliderandum eft, 

Sc petendum quidquid defiderabile 
menti occurrit : maximeque cum pro- 
pria refignacione Deo tocum commit- 
tendum efl atque dicendum : da quod 
vis , Sc quantum vis, Sc quando vis fac 
mecumificut fcis 8c ficut tibi magis pla- 
cuerit i tua voluntas mea fit Sc mea vo- 
luntas tuam femper fequatur : da mihi 
omnibus mori qux in mundo funt Sc 
propter te contemni 8c nefeiri in hoc 
lxculo:in hac pace in idipfum dormiam 
Sc requiefeam. 

Dico 6. Hxc unio conformicatis fun- 75 
datur in amore Dei , Sc proximi , fi in 
utroque nos amore exercuerimus Sc 
prxfertim in amore proximi : plus enim, 

Sc certius amorem proximi in nobis ex- 
perimur quam amorem Dei. Multx 
namque Sc evidentes circa proximum 
dilectionis occafiones occurrunt , qux 
Z 1 circa 


1B0 De via Uniti va 


circa Deum rarius contingunt. Unde 
merito concludit Evangelilta , quod Ii 
non diligimus proximum quem vide- 
mus , nec Deum diligimus quem non 
videmus.Poflumus igitur ex amore pro- 
ximi facile ex nobis colligere qualis (it. 
Sequam magnus amor Dei ; maxime 
quia Deus in prxmium amoris proximi 
quem nobis tam dride prxeipie, mag- 
num amoris fui incrementum prxber: 
Se fi qui defectus in amore proximi fal- 
tem frequentes Se voluntarios adver- 
terit , certifiimc fibi pcrfuadeat.quod ad 
hanc unionem divinam non pervenit 
uantumcumque feniibilis gratix ac 
evotionis gulium fentiat , 8e aliqua- 
lem in oratione quietis fufpenfionem 
experiatur: poftuletergo i Domino ut 
fibi perfedum amorem proximi conce- 
dat. 

76 Dico 7. Ex hoc concluditur, quod 
fiepius orationis exercicium , Se fenfibi- 
lis devotionis gudum tenemur dimit- 
tere , cum aliquid in bonum proximi 
iude prxftandum occurrit : maxime fi 
ex obedientia fufeipiatur , qux certa 
inomnibus przfertim religiofis ede de- 
bet , agendi regula. Unde licet oratio- 
nis (ludium alias dimittere fit valde no- 
civum , 8c animx perieulofura , utile ta- 
men Se fecurum eft ob amorem proxi- 
mi , Se ex obedientiz prxeepto faluci . 
animarum vacare , prxtermida fzpius 
interna converfatione : Se hac via ad 
perfidam cum Deo unionem perve- 
niemus. Sed fi charitas non exigar, 
nec obedientia prxeipiat foras exire 
minus tutum eft , Se in intimis reccffi- 
bus contemplationis immorari fecurum. 
Inde tamen non fequitur quod fumma 
perfectio confiltac in gu Itibus internis, 
nec in ccltafibus , raptibus , vifionibus, 
ac revelationibus , nec in aliis fimili- 
bus , qux tantum funt media ad illam: 
fcd confidit in confbrmitate , ac unione 
volu matis noltrz cum divina : ad hanc 
autem properamus tum medio orationis 
exercitio , tum fi xquali animo Se 
- prompta voluntate eunda nobis prz- 
cepta, live facilia, live ardua , live dul- 
cia, live amara fideliter exequamur, di- 
vini fubjedioni immobiliter fiibjedi: 
non enim eft unica via Deo nos ad per- 
fedionem perducendi. Unde qui aliqua 
ex his viis proceflerit, fecurusad unio- 
nem cum Deo perveniet. 


SECTIO X. 

De oratione Recollectionjs. 

SVMMAR IVM. 

77 Sjfi&fi* rettUeBit anims explica- 

tur. 

78 Dantur duo modi orattonit rccol- 

lc Bionis : alitu allium , alim puf- 
fivm. 

7 $ rli frtmum modum aBivum orationis 
recoffeBionis fuffictt confiderare 
Drum intra nos ipfos. 

80 Ifie modm orationis non ejl oratio fu- 

pcmaturalts , quamvis haberi 
non pojfit abfque ftccialt auxilio 
Dei. 

81 Secundus modus orationis recollcBto- 

nis , faltcct pajfiva, e fi fuf emat ts- 
ralis ty cur ? 

81 Signum ,cr effeBus hujus rtcollcBio- 
nis exflicuntur. 

Ro hujus fedionis inteiligentia 77 
notandum eft Recolledioncm ni- 
hil aliud cfle quam fecefium , quo ani- 
ma cum omnibus fuis viribus ad inte- 
riora recipitur , Se ab exterioribus elon- 
gatur. Duo funt hujus recolledionis yg 
modi. Primus quidem adivus ; Secun- 
dus autem pafiivus. Primus indudria 
nodra , fed cum auxiliis divinx gratix 
folct acquiri : fecundus ex pura libera- 
licatcDei fupernaturaliter communica- 
tur. His fuppofitis. 

Dico primo. Ad primum modum 7? 
fufticit confiderare Deum intra nos 
ipfos , Se quod ad alloquendum Dewn 
non ed necefle cxlos afeendere , nec 
in alio loco illum quxrere , quam intra 1 
nofmet-ipfos: nec indiget voce ut au- 
diat, fed fi oratio iir corde prolata bona 
fit , infallibiliter a Deo audietur: ita D. 
Augudinus ad Probum, N.M.S.Thcrefia 
in via perfeBionis cap. 18. Vocatur au- 
tem ide modus recolledionis , quia 
fuas potentias colligit anima , Se fe- 
ipfam intrat : ibique divinus magider 
illam indruit, Se orationem rccollcdio- 
nis concedec : ibi anima recolleda po- 
ted paffionem Chridi confiderare , X 
illum fibi rcprxfencatum Deo offerre. 
Qui hoc modo in centro fux animx fe 
recolligit, credat quod per viam bonam 
incedit, 


Trad. IV. Difp.I. Sed. X. & XI. 1 8 1 


incedit, & fine dubio in brevi ad fon- 
tem aqua; vivz perveniet. 

8 0 Dico a. Ifte modus rccollecTionis 
non cft oratio fupernaturalis , quamvis 
haberi non poflit abfquc fpcciali Dei 
auxilio ; potelt tamen cum illo a nobis 
acquiri i cum hic non fit fileniium po- 
tentiarum , fed tantummodo collectio 
illarum in feipfis . potelt diverfis ac- 
quiri mediis , fed ncccllc cft , ut ab 
omni re exteriori nos liberemus , ut 
interius Deo adhzreamus ; & fi necef- 
faria inftet occupatio, raltcm per mo- 
mentum identidem nos colligere debe- 
mus in intimo cordis , recordati quod 
ibi habemus rotictatcm valde utilem. 
Ad banc recolle&ionem valde condu- 
cic afluefeere intellectum quictare , ut 
attendat bis quz dicit illi Deus , cum 
quo loquitur : ad hoc enim nccclle cft 
lenius externos colligere intra fe ; ibi- 
que eos occupare. Tandem ncccllc cft 
credere quod ad loquendum Deo , non 
eft ncccllc clamare , cum Deus ipfc 
przfens habeatur i fufticic igitur fcire 
illum intra nos elle , 8c velle concede- 
re , qua: petimus , nec a nobis exigere 
verba compofita. Multum dolcamus 
quod fzpe Deum exiftentem intra nos 
(olum relinquamus , {c in pofterum fz- 
pius in dic nos ad eum interius colliga- 
mus. 

8, Dico ). Secundus modus recollc- 
dionis cft fupernaturalis , & fzpe acci- 
dit quod, antequam quis de Deo cogitet, 
potentiz interius colliguntur quafi voce 
divini palloris colleclae i & quamvis 
hzc interna colleclio multum fuavis 
percipiatur, non tamen facile concipi- 
tur, quomodo contingat. Hunc favo- 
rem (olet Deus concedere illis, qui Te 
i mundanis negotiis expediunt, & ma- 
xime poftquam diutius priori modo rc- 
collcclionis propria induftria vacaverit: 
ibi non fufpcnduntur potentiz , nec li- 
gantur, fed liberz manent . ut in Domi- 
no fuaviter occupentur. Quando qui 
fe hoc modo fentit intra fe collcilum , fi 
Dominum prxfentem , infpicicntem & 
aufcultantcm percipiat , cum fuavi po- 
tentiarum filentio Si interna mentis 
quiete ipfi adhxrcat , Si amorolo potius 
intuitu , quam formato difcurfu cum 
eo alloquatur. Immo fi vellet intcl- 
IccTualcm difeurfum formare , fuara 
quietem 8c intimam Dei communica- 
tionem turbaret : debet igitur anima fic 
intra fe ad Deum collefta fe totam ipfi 
domino dirigendam rclihquere : nec 


de quovis alio curare : quzlibet nam- 
que ejus operatio , vel particularis ad- 
vertentia facrum hoc otium impedire 
poteft , &L imaginationem ad operatio- 
nes diflradlivas excitare: quando enim 
fufpendit Dominus intellcdlum a fua 
connaturali operatione , in alio folet 
occupare fuperiorem ei communicans 
lucem j Si tunc brevi tempore plus 
difeit , quam longo difeeret induftria 
fua. 

Dico 4. Signum & fimul effectus * 
hujus rccollecTionis eft quod anima fic 
intra fe collecla Si Deo adhzrens res 
omnes mundanas Si caducas ut tales 
zftimet, St ut nihil eas defpiciat quan- 
tumcumquc prius eas zftimarct , imo 
eas abhorret. Solet qui cft in hoc flatu 
claufis orare oculis ) internam animas 
fortitudinem cxpcrictut quamvis cor- 
pus ipfum debilitetur, Si quamvis non 
ftacim a psincipio hxc omnia percipian- 
tur cum in hac rccollcclionc fit magis 
& minus j brevi tamen percipiuntur , fi 
talis recolle&io a Domino animz con- 
cedatur : non tamen inde xflitnacionis 
propriz , vel fuperbiz exurget fenfus: 
immo maioris humilitatis occalio nafcc- 
tur: hoc enim proprium habet lux di- 
vina in hoc fublimi flatu communicata, 
licet aliquando ex defcclibilitate ani- 
mz occafio fuperbiz ex hujufinodi gra- 
tiis accidere poflit. 


SECTIO XI. 

De oratione quietis. 

SVM MAR1VM. 

83 qates in prafemti explica- 
tur. 

84 Hac quies ordinarie oritur ex interiori 

recolleffione. 

8 5 Ordinarie non communicatur ntfi tilia 
' q»t mentalit orationis exercitium 
diu habuerunt. 

8<S Ifte gradus orationis eft effeSusDoni 
fapientia. 

87 Magis perimet ad gratias gratis da - 

tas , quam ad gratiam grat um fa- 
cientem. 

88 Cum hac quiete fumma fatisfaSio, 

<jr gaudium anima , maximaque 
corpori dcletfatio accidit. 

89 Hae via pratendn Dominus quod in- 

Z 3 telligat 


* 


182. De via Unitiva 


telltgat anima Deum fic ei prafcn- 
tem cffe , cjuca non indigeat nuntiis 
quibus cum eo pojfit agere , fed 
quod ipfa pojfit eum eo immediate 
loqui. 

90 Dum anima in boc gradu orationis 

conflttuta /ruitur interna pace , fi 
advertat tnteUcttam dtfiralhm, 
quid debeat facere exponitur. 

9 1 £ui funt tu gradu orationis i Quomo- 

do communicatis favoribus debeant 
uti i 

fi In quo differat hac oratio quietis ab 
oratione unionis exponitur, 
fi Explicantur effetius vera orationts 
quiens. 

94 Effeti* qui fequuntur ad falfam , 
vel fidam quietem declarantur. 

TAIco primo. Quies prout ad prx- 
1 J fens attinet infiitutum .nihil aliud 
eft, quam iucunditasquzdam volunta- 
tis , nihil quarremis , nili fic in Deo per* 
feverare : V idet fe anima iuxta Deum, 
videt fe ab eo amatam . & in magno 
pretio habitam , Se lingulari eius pro- 
videntia procedam , & in hoc amore 
voluntas quiefeit unquam in complc- 
$4 mento fui dclidcrij.quod iam eonfecuta 
eft. Hzc autem quies ordinarie oritur 
ex interiori recolleclionc , unde ordi- 
narie non communicatur, nili his , qui 
mentalis orationis exercitium diu tc- 
Sj nuerunr, quamvis etiam aliquando a 
principio concedatur : nam Dominus 
iua dona concedit quando, cui, & quo- 
86 modo vult. Eft autem iftegradus oratio- 
nis cftedus Doni fapientix : non eft 
umen communis omnibus habentibus 
g-, gratiam gratum facientem , fed magis 
pertinet ad gratias gratis datas , quas 
Spiritus Sandus diftribuit prout vult : 
iuxta illud ad Corinc. ia. Alq datur 
per Spiritum fermo Sapientia , (jrc. 

88 Dico i. Simul cum hac quiete fum- 
ma fatisfadio , & gaudium anima:, ma- 
ximaque corpori accidit deledatio : tam 
quieta: funt pocentiz, quod non audent 
le movere : non quod fufpcnfse fint.im- 
mo fentiunt fe prope Deum ftare j & 
memoria , & intellcdus funt liberi ad 
proprias operationes : (ola voluntas ma- 
net captiva , & Deo unita. QuoJ fi 
in hoc ftatu patiatur aliquid, eft fenti- 
rc quod ad fuam libertatem priftinam 
redire poteft , nollet intellcdus ali- 
quid aliud intclligcre ,nec memoria in 
aliis occupari : vident enim clare quod 
hoc unum folum eft ncccflarium , S c 


extera omnia multum inquietant : nol- 
lent quod corpus moveretur , timent 
enim ne minimo motu , pacem , quam 
poflident, amittant : hie accidunt quae- 
dam lacrymx dulces : nihil illis caufat 
laborem : denique toto tempore quo 
quies durat , voluntas propter delicias, 
quibus fruitur.manet abforpta, & liben- 
ter diceret cum D. Petro : Domine bo. 
num efi nos hit effe. 

Dico j. Hac via praetendit Domi- 8 9 
nus , quod intclligat anima Deum fic ei 
prxfcntcm efle, quod non indiget nun- 
tiis , quibus cum eo poffit agere : fed 
quod ipfa poffit cum eo immediate lo- 
qui in intimo fui cordis recelfu , ubi 
Deus ei infundit aliqualcm fuz gloriae 
notitiam experimentalem , communi- 
cando ci internam fatisfodionem, quam 
anima nefeit , unde ei venerit : neo 
anima fcit quid faciat, quid velit, quid 
tat 1 fiquidem ei videtur fe omne 
num invenille, & nefeit quid inve- 
nerit. Ad hunc quietis ftatum multz 
pertingunt animae , prxfertim religiofx. 
UndcneccfTe eft quod anima in hoc 
ftatu cognofcat dignitatem fuam , & 
cum reverentia gratiam libi concedam 
zftimet , 8c fic evitet pericula illam 
amittendi 8c credat quod Deus eam ad 
magnum aliquid patrandum elegit: non 
debent tunc , qui funt in hoc ftatu pro- 
curare fua indufhia guftus , 4 c fuavita- 
tes internas ci communicatas conferva- 
re , fed debent illis frui cum refignatio- 
nc fi Deus aliter non difpofueric non 
debent tamen fua incuria cales commu- 
nicationes amittere , fed fe Dei difpofi- 
tioni tocalitcr committere , quz tunc 
ipfumin omnibus diriget , live in reci- 
piendo , live in operando. 

Dico 4. Dum anima in hoc gradu 30 
orationis conftitutaquietefruitur inter- 
na pace , fi difeurrentem hinc indef 
& diftradum advertat intclledum , aut 
imaginationem , non multum in cis 
coercendis laboret, quia vix poteric tunc 
illas potentias continere s 8c feipfam vi- 
dendo labore perperam aflumpto per- 
turbans internz fuz quieti noccbic : Sc 
fic nihil proficeret & multum perderer: 
fciat quod abfquc intellectus diligen- 
tia, fed fuavi communicatione divina 
talibus deliciis fruitur. Unde tunc ani- 
ma fruatur pace illi communicata , Sc 
parum curet de inordinatis intellectos, 
te imaginationis difcurlibus. Contin- 
git hic aliquando quod anima , limul 
cum voluntate manens pacifica per- 
mittat 


figilized by Google 



T radU V. Difp. I Sed. II. 185 


mittat alias potentias vacare his , quae 
funt divini obfcquij , & utilitatis proxi- 
mi > & fic anima fimul Mariam in vita 
contemplativa & Martbam in a&ivare- 
prxfentac. 

Dico y. Qui funt in hoc gradu ora- 

9 tion is, confiderent propriam complexio- 
nem :6c iuxtadi&um prudentis dire&o- 
ris favoribus communicatis utantur : 
poccft enim accidere, ut qui lunt de- 
bilioris complexionis, viribus corporis 
exliuulVis , paulatim confumantur , & 
capite Ixfo decipiant, fi plus nimio in- 
ternx quietis guftibus adhaereant : & 
tunc raptus hanc orationem quietis 
confcquentcs potius funt animx deli- 
quia mere naturalia , vel orta ex hu- 
more melancholico , quam veri raptus; 
cujus lignum erit , fi anima in tali raptu 
nihil videt , advertit , vel audit : nara 
in fupcrnaturali raptu ba:c omnia habet 
an ima. ut advertunt communiter DocTo- 
res Myftici > quod magis periculofum 
erit fi hujufnMxli favores defiderent: 
detiderium namque imaginationem 
ad cos fingendos excitabit : quod fi 
fuperbia moventur , poffent alios fidis 
imaginationibus decipere. Unde qui 
fic mal& funt affofti , non debent ultra 
vires internas occupari orationis hujus 
exercitiis. 

pi Dico 6. Differt hxc oratio quietis 
ab oratione unionis. Primo, quia in ora- 
tione unionis habet fe anima velut paf- 
fi ve : in hac autem oratione quietis ali- 
quantulum laborat, quamvis tam fua- 
viter , quod laborem non fentiac. Se- 
cundo in oratione ufiionis omnes ani- 
fnx potentia: fxpius a fua connaturali 
operatione fufpcnduntur , ut internis 
deliciis plene Deo unitae perfruancur: 
in oratione vero quietis intcllc&us , 
iniaginatio farpe hinc inde difcurrunc, 
licet facilius revocentur quam in ora- 
tione recolle&ionis. Tertio in hac 
oratione quietis anima quafi fomnians 
dubitat , an ea qua: percepit, vera fint? 
In oratione vero unionis ,nec imagina- 
tio , nec memoria , vel iritellcftus pof- 
funt tantum bonum impedire , vel Dae- 
mon immifeeri , vel damnum afferri. 
Quarto in oratione quietis laborat ani- 
mi in cibo deglutiendo , quem illi 
Deus ptxbct : in oratione vero quietis 
invenit in ftomacho veluti cibum com- 
municatum , nefeiens qua via id acci- 
derit : quia tunc Deus cft in intimo 
ejus centro . ubi maximas cis gratias 


influit , nec aliud quam confcnfum ab 
co petit. 

Dico 7. Duplex alia datur quies: 
alia naturalis , qux tunc accidit quan- 
do quis denudat fenfus tam internos, 
quam externos ab oomibus fuis objectis, 

& operationibus ,.&otiofus quielcit 
abfquc ulla operatione :ut accidit illis 
qui dormiunt : fic de hac quiete loqui- 
tur N. M. S. Therefia in 
quando dicit quod hxc quies incipit m 
devotione , £t finit in quiete a nobis 
ipfis procurata. Alia quies datur caufat* 
a Daemone , qua: tunc datur quando 
Dxmoft , ut aliquos decipiat , fe trans- 
format in Angelum lucis , caufando in 
contemplativis quandam falfam fuavi- 
tatem, limilem illi , quam Deus caufat 
in anima contemplativa , & devota; fed 
hx quietes cum fint a talibus princi- 
piis caufat x, 8t naturx ipfi rationali no- 
tivx , 6c oppofitx , ftatim per effedus 
quos in anima caufant , dignoicumur a 
viris «expertis t ut afferto fequenti di- 
cemus. 

Dico 8. Eflc<ftu$ verx orationis 93 

quietis funt pax interna remanens 
etiam tranfanfta illa quiete , profunda 
humilitas, & difpofitio ad exercitia fpi- 
ritualia,lux cxleffis in intclledu , dc 
in voluntate firmitas ad bonum , 6 C re- 
liquas virtutes, quas Dominus ipfe mul- 
to excellentiores concedit , quam pro- 
pria poffent induffria acquiri , defide- 
rium proficiendi in oratione , nec ipfius 
exercitium dimittendi , licet in co con- 
tinuando plurimum foret laborandum, 
quxdam certitudo moralis proprix fa- 
lutis , fed humilitati conjuncta , qux 
fervilem excludens damnationis timo- 
rem , includit filialem amorem Dei abf- 
que proprix utilitatis aut mercedis in- 
tuitu , defiderium folitudinis , ut ibi 
abundantius canto bono frui poffit, qux- 
dam moralis certitudo , quod hujufmo- 
di quieta communicatio fit Dei fecum 
familiariter agentis , guftus & mira foa- 
vitas quam Deus ponit in anima , qux 
cft mulco major illa qux habetur me- 
ditationibus £c virtutibus no ftro labore 
aequi fitis. Nam guftus noftro labore 
acquifitus non dilatat cor noftrum, licet 
terminetur ad Deum. Guftus tamen in 
oratione quietis a Deo communicatus 
cor mirabiliter dilatat, & expellit timo- 
rem amittendi falutem in poenitentiis & 
exercitio virtutum ; Mundi gaudia 
defpicit , §C tandem in omni virtute 



De via Unitiva 


1 84 

animam perferam reddit , licet anima 
non omnes hos effedus in principio 
ipercipiac , fed fucccflu temporis ex 
diuturna perii verantia illos confcqua- 
tur. 

94 Dico o. Effedus qui fequumur ad 
fulfam , vel fidam- quietem ab imagina, 
tionc , vel a Daemone caufatam , iunt 
quod quies a nobis ipfis procurata inci- 
pit in deceptione , & finit in quiete d 
nobis ipfis procurata , qux nullum cau- 
fat cffcdutn in inteiledu , ncc aliquem 
afFcdum in voluntate , & futim dee fi y 
& relinquit quandam ariditatem , ut ait 
N.M.S.l herefia tn vita fua cap. 1 j. ut 
fuprd diximus. Effedus vero quietis 
caufatx a Dxmone funt perturbatio, 
defedus humilitatis , inhabilitas ad 
exercitia fpiritualia , defedus lucis 
in incelledu , &c firmitatis in volun- 
tate : fed anima in his experta fa- 
cile caufatn horum effeduum dig- 
rofcet , & quamvis ex illis inferat 
efic Dxmonem , non tamen multum 
affligi debet : fi namque guftum & fua- 
vitatem in quiete perceptam ad Deufii 
dirigat, & in ipfo luadefideria collocet, 
ac limpliciter Sc cum reda procedat in- 
tentione, parum vel nihil damni Dx- 
xnon ci poterit afferre. 


SECTIO XII. 

Dc oratione Raptus* 

SVM M A R I VM. , 

Raptas aliquid addit fuper ecfiafim 
(jr quid hoc fit exponitur. 

96 Exceffus contingit quandoque ex cau- 

fa interiori. 

97 Quandoque contingit a caufa fupe- 

riori. 

<j 8 Ad Ecfiafim concurrit tam vis appeti- 
tiva , quam cognofcitiva. 

99 In potentia cognojcitiva efi forma - 

liter. 

1 00 In vi appetit iva efi cauj 'aliter , (jr 

difj/ofitive. / / 

101 idem dicendum efi de raptu , ac de 

ecfiafi. 

101 Ecftafis fi perfefta fit contemplatio , 
potefi vi fua c au far e alienationem d 
fenfibus externis. 


1 03 Quomodo hoc fiat explicatur. 

104 Raptus potefi accidere cx caufa nd* 

turalt. ; 1 

105 Potefi etiam nafei ex caufa corpo- 

rali. 1 i 

106 Potefi contingere virtute ‘Damo- 

num. 

1 07 Potefi etiam contingere virtute di ^ 

vina. 

108 Quomodo difiinguendum fit an raptat 

procedat d caufa naturali , vel malo • 
fi tritu , vel d divino colligitur eJO 
ejus effectibus & quomodo f 
1 o 9 Oratio raptus fuperior efi oratione re^ 
coli e 61 tonis (jr quietis (jr oratione 
unionit ordinaria. 

I io Repentinus hic anima raptus talis efi 

quod extra corpus differri videa- 
tur. 

iii In raptu multa videt anima admira- 
bilia. 

1 1 1 Hac calefitum arcanorum manifefia- 
tto non fit per vifionem intellettua- 
lem fed imaginariam. 

I I 3 Aliquando imaginaria vifioni adi un- 

gitur intelletf uniis. 

1 14 Quando vi fio efi imaginaria , tram- 

Jacla vifione de rebus vifis recorda- 
tur , & potefi loqui anima. 

1 1 5 Quando vifio efi intelleftualiSyfuffcn- 

duntur potentia & fotum Deo ma- 
nent unita , & potefi bf** ^e ^ 
vifis in ea. 

1 1 6 Cur anima tot mirabilia vifa in 

raptu vix eorum recordetur in par- 
ticulari & rnulto minus exprimere 
pojfit ? 

1 17 Luet oratio raptus fit eximium do- 

num amicit ta Dci y nonperhoc anima 
debet remanere fecura de propria 
falute & cur ? 

D ico primo. Licet oratio raptus 
idem fit apud Myfticos ac oratio 
volatus fcu elevationis fpiritus > fcu 
ecftafis : rc ipfa tamen raptus aliquid 
addit fuper ecffafim : nam ecftafis im- 
portat fimplicem exccflum mentis in fc-r 
ipfo fecundum quem aliquis extra fuam 
cognitionem propriam ponitur^Raptus 
vero fuper hoc addit violentiam quam- 
dam ab aliquo cxtrinfcco , ratione cujus 
fertur in aliquod objedum naturale, feu 
fupcrnaturale fpeculandutn , modo fibi 
non naturali per ligationem : ut ait D. 
Thomas z.i. quafi. 175. art. 1. ratione 
cujus anima lic rapta aliquando etiam 
corpus ad fe trabit : ut legitur dc multis 
V fandis 


Digitized by Google 



Tra&.I V. Difput.I. Se&.XII. 1 85 


fancftis qui per aera a terra elevabantur 
Afpiritu , quod fit virtute divina ; licet 
etiam aliquando Deo ita permittente 
etiam a D.rmonc fieri poteft. 

^ Dico i. Etccflus contingit quan- 
doque ex caufa interiore : ut quando 
videt ftupenda ex quibus fit extra fe: 
ut Aliorum 3. Repleti funt ftupore Se 
$7 ccftafi. Quandoque a caufa fupcriorej 
quando , fcdicct. contemplatur quis di- 
vina , Se rapitur extra fe , lupra fe , 
id cft, extra cognitionem fibi connatu- 
ralcm, vel propriam , in quantum , vel 
ad ea qua: funt fupra fenlum , Se ratio- 
nem tendit ,vel cuinad inferioradepri- 
mitur : ut cum quis in furiam , vel dc- 
' mentiam cadit : Se hxc ecftafis cft 
infra fe potius , quam fupra fe .* concur- 
runt autem ad ecftafim tam vis appeti- 
9 ° tiva , quam cognofcitiva : in cognofci- 
tiva e ft formali te r , quia ex intenta me- 
ditatione unius abflrahitur intellectus 
99 ab aliis: in appetitiva cft caufalitcr, vel 
J °o difpofitive : ex amore enim nafeitur, 
uc quis cogitet de amato : non enim 
contentus proprio bono quxrit frui ali- 
quo extra Ic , Se (impliciter talis amans 
dicitur ferri extra fe : fecundum quid 
vero rapi dicitur dum illud extrinfecum 
101 bonum quxrit , uc bonum libi : idem 
dicendum cft de raptu , qui formaliccr 
pertinet ad cognofcitivam , caufalicer 
vero ad appcticivam : ex amore enim, 
vel violentia affectus nafeitur, ut homo 
ab aliis alienetur : amor autem eft iii 
virtqte appetitiva. 

iox Dico 3. Ecftafis, fi perfeda fit con- 
templatio , poteft vi fua caufarc aliena- 
tionem a fenfibus externis eos abfor- 
bendo Se ligando :nc & fnis objectis ex- 
citentur : ita D* Thdmas 1. i.quxjl. zS. 
*rt. 3. Et ratio cft, quia cum anima fit 
virtutis limicatx tanta intentione, poteft 
rebus divinis incumbere , ut omnem 
fenfum derelinquat : ita ut nec ferrum, 
aut ignem corpori fuo amotum perci- 
piat: vehemens enim interior occupa- 
tio alienationem fenfuum naturaliter 
103 caufat. Hoc autem fieri poteft duplici- 
ter : primo , cum ponitur homo extra 
cognitionem fibi propriam , non am- 
plius fenfibus utendo : Altera cum ap- 
prehen fi va fertur fupra fenfum , Se ho- 
minem : quod non contingit nifi cum 
verf.iturapprehenfio circa objccla fu- 
pcrnaturalia ,qux fenfum , Se rationem 
exuperant : & h.tc cft ecftafis fuperna- 
turalis , in qua quantum anima magis 
A corporalibus abftrahitur, tantum in- 
Dirccf ortum Myjlicum. 


tclligibilium abftra&orura fit capacior. 

Se ideo in fomniis , Se alienationibus 
a fenfibus corporis magis divinx revela- 
tiones percipiuntur , & prxvifioncs 
futurorum. 

Dico 4. Raptus poteft accidere ex 
caufa naturali : ut accidit in illis , qui 
propter aliquam infirmitatem, alienatio- 
nem patiuntur. Potfcft etiam nofei ex 
caufa corporali $ ut ex fpafrao , Se ex 
ebrietate ,Se ex medicamentis fomnifo- 
ris , Se ex laflitudinc in oratione , vel 
nimio ftudio : exficcatis namque fpi- 
ritibus vitalibus deftituuntur fen- 
fus fuis functionibus : fimiliter cau- 
fari poteft ex humore craflo impedien- 
te Huxum fpirituum. Poteft etiam con- ic 6 
tingere virtute Dxmonum > uc patet in 
Arrepticiis : Non enim cft fuper vires 
Dxmonum magos , &fagas inccftafim 
rapere , impedientes fua vi naturali 
fpiritus ne defluant ad exteriores fen- 
(us : unde impedica fenfatione ccftacici 
fiunt. Poteft etiam contingere virtute 107 
divini , cum aliquis a divino # fpiricu 
elevatur ad aliqua fupcrnacuralia cum 
abftra&ionca fenfibus : juxta illud Ezc- 
chiclis 8. Spiritus elevavit me interca - 
lum , er terram , (jr deduxit me in Jera- 
Jalem tn vifione Dei. 

Quomodo autem diftinguendum- fit 108 
an raptus procedat a caufa naturali, vel 
a malo fpiricu , vel a divino, majus eft 
dubium ? Relpondco tamen id colligi 
ex ejus effedibus. Unde quando quis 
volatur ad fuperiora cum oblivione eo- 
rum, qux retro fune , uc contemp^icio- 
ni vacet , figniim cft talem raptum cllc 
a Deo. Et idem dicendum cft, piando 
ex iubilo interiori exterius mamfcfta- 
tur guftus fpiritualis, Se dulcedo qux 
totum corpus concutere videtur. Unde 
quidem lachrymis, vocibus, fufpiriis in- 
dicant illam fpiricus dulcedinem ,& in- 
ternam amoris violentiam ■, alij gefti- 
bus dicuntur falcarc , Se difeurrere, ca- 
nere , manibus plaudere , membris, tre- 
mere , Se fimilibus : quamvis in his fal- 
cibus, Se hujufmodi aclionibus viden- 
dum eft , an fine ordinati , vel inordi- 
nati ? Si ordinati poliunt efle a fpiricu 
Dei : & fic falcantcs vocamur iubilarij: 
verba vero erumpentes appellantur 
crupcores :fi motus vero fint inordinati, 
fufpccli ede debent : uc notavit D.Tho- 
mas in i.ad Timothcumlefi .\ . 

Dico 5. Hxc oratio raptus fuperior ,c 9 
eft orationi rccolle&ionis , Se quietis, 

SC etiam orationi unionis ordinarix : Se 
A a habet 


1 86 


habet cffcclus multo excellentiores : in 
unione ordinaria poflumus fpiritui refi- 
ftcre , quia compotes nodri fumus: 
quamvis aliquando propter ejus vehe- 
mentiam difficulter rcfiftatur s fed in 
raptu nullum penitus, aut vix nullum 
eli remedium relidendi , venit enim 
tam in provi!o,ac vehementi Si accele- 
rato impetu , quod ftatim ablorbct , & a 
fenfibus alienat ; contingit namque ali- 
quando , quod anima alicujus verbi, 
quod audivit a Domino , recordata , vel 
memor alicujus gratix fibi fodx vehe- 
menter ardeat , Se crefccnte paulatim 
amoris fcintilla furfumadDeum , fphx- 
ram Se centrum fuum , cum impetu 
tendat , Se rapiatur ; fecum etiam ali- 
quando ferens i terra corpus : qux 
corporis fublevatio aliquando etiam fit 
miniderio Angelorum : ut accidit Aba- 
cti , quando eum eripuit Angelus Se 
Babilone condituit : quo calu anima 
magno timore concutitur , Si in admi- 
rationem rapitur , cum tam fine conlcn- 
fu fuo a fenfibus abdrahitur, Se in luce. 
Si igne amoris ,quem nefeit tam mi- 
rabiliter ponitur : ante enim motum 
hunc repentinum non certo perfentitur 
Deus, Se quando magni funt impetus 
amoris, non potcd cis relidi. 

Dico 6 . Repentinus hic animx 
raptus talis ed , quod extra corpus de- 
ferri videatur, vel faltem indicari non 
potcd cum Apodolo utrum fuerit in 
corpore vel extra corpus ; Ipft apparet 
quod ad aliam regionem multo diflfe- 
rcnqpti ab ida fuerit trandata in qua lu- 
cem clariffimam Se diverfx rationis a 
1 j nollr;^ Se tot alia mira videt : quod 
ctiamfi per intellectum , vel imagina- 
tionem diu cogitando vellet illa fingere, 
Se cdbrmure nullo modo pollet. Hxc 
exledium arcenorum m.mifedationon 
fit per vifionem intellectualem , fed 
per imaginariam ,qua clarius videt ani- 
i j ma , quam oculis corporeis , Se abfque 
verbis ei prolatis multa confpicit. Videt 
aliquando Sanctos aliquos, quos cogno- 
i - feit , quali diu cum illis cgidct. Contin- 
git etiam aliquando, quod imaginarix 
vifioni conjungatur intellectualis , qua 
videt Angelos Se Angelorum Domi- 
num notiti.tquad.im mirabili abfque eo 
quod oculis corporeis quidquam vi- 
deat. Et tamen magna diderentia quan- 
do villo clt tantum imaginaria i nam 
tunc trunfado raptu potclt anima de ar- 
*4 canis , qux vidit loqui , fic enim illa 
objecta memorix manent imprelfa , ut 


De via Unitiva 

nunquam ab ea deleantur: ut quando 


vifio ed intellectualis ligantur, Se fuf- 
penduntur potentix , Se foli Deo riia-tij 
nent unitx cum quadam generali noti- . 
tia ipfius Dei : unde it aliquid in par- 
ticulari fentiunt, vix poliunt illud dice- 
re , Si multo minus exprimere : fune 
enim , ea qux videt adeo fublimia, 
quod de eis non licet hominibus loqui: 
ut ait Apodolusde his , qux in mira- 
bili fuo raptu viderat Se audierat : quia 
folum fenfibilibus , Se terrenis adueti 
vel ea non credenc , vel faltem non ca- 
pient i funt tamen 'aliqua fic intelle- 
ctualitcr percepta , qux poliunt expli- 
cari. 

Unde vero procedat quod anima pod 1 1 6 
tot mirabilium in raptu vifionem vix 
eorum recordetur in particulari , Se 
multo minus exprimere poffit apta com- 
paratione r ,quam S. M. N. Therefia ad- 
ducit S. Mp.+.demondrari po- 

ted. Nam ficut cum quis cubiculum re- 
gis ingreditur , ubi confpiciuntqr mulex 
piclurx rari artificij , multa vafa aurea, 
vel argentea , multi lapides pretiofi , 
plura diverfx rationis opera ex chridal- 
lo ,vcl alia materia admodum rara mi- 
ro ordine difpofita ; licet ea omnia 
confpcxefit vix in particulari quid po- 
ted dicere i licet dicat in genere fe mul- 
ta , & mira vidille: quod maxime con- 
tingit fi non noverit qux vidit: fic in 
fupcrnaturalibus objectis a Deo com- 
municatis accidit qux nodram natu- 
ralem capacitatem totaliter exce- 
dunt. 

Dico 7. Licet oratio raptus fic Do- 1 17 
num Dei maximum. Si infigne teftimo- 
nium amicitix ipfius , gon per hoc ca- 
rnea fic fecura remanere debet anima 
de propria falute , quod nullo modo ti- 
meat : cum hoc fit contra confilium 
Apodoli dicentis : Cum timore falu- 
tem vedram operamini : nec debee 
confidere quod Deo fic prxeifum , quin 
de obfcquendo divinx ipfius majedati 
fideliter cogitet: nec fic debet amorofis 
Dei frui deliciis, quin de fiendis pecca- " 
tis non fxpius actendat : immo dolor 
peccatorum tanto magis crcfcerc de- 
bet .quanco favores , Se gratix Dei funt 
majores : Unde cum in hoc gradu ora- 
tionis fint maximx gratix , dolor pecca- 
torum debet efle incenlilfimus : Si hunc 
contritionis fpiritum Sanfii omnes iu 
fe ipfis confervare procurarunt , tan- 
quam certum modum falvationis , Si 
placendi Deo , timentes ne exledium 
favorum 


Tradi. IV. Difp.I. Sed. XII. 187 


/avorum communicatione evacuetur , & 
potius ida carere deiideranc , quam illo 
privari. Unde de S. M. N. Therefia le- 
gimus quod cum eam Dominus tot fa- 
voribus cxldlibus locupletaret , ipfa 
fxpius exclamans peteret beneficiis in 
fc divinis modum imponi , nc forte eo- 
fum evallone oblivione culparum fua- 
rum. memoria tolleretur. 


SECTIO XII. 

De oratione impulfus. 

SVMMARIVM. 

118 In qua cmJIJIal tratio impulfut ex- 

primitur. 

1 1 9 Ifle impulfus efl effettus grati o acJua- 

lis, & hberahtatis Dei. 

I xo Hi impulfus quos anima fentit infui 
centro funt ftmul fortes , cr fua- 
ves. 

1 21 Multum differunt ab aliis communi- 

cationibus , & ab omni motu fenfi- 
bi/t quem proprio fludio procurare 
valemus. 

122 Anima nihil cogitans aliquando fe 
fentit d Deo veluti fagitta transfi- 
gi , cr excitari. 

1 13 Cognofcit anima vulnus illatum ejfe 
d Deo , quamvis nihil videat. 

1 24 Clare fentit anima cum Deo flare , & 
tamen fentit poenam. 

115 Hac perna efl illi dulcis . 

126 Hac perna dehtiofa non femper efl in 

eodem gradu , aliquando cito tran- 
ftl , aliquando diu durat. 

127 Cum hac perna magis contenta efl 

anima , quam cum fujpenfionc ora- 
tionis quietis. 

1 x8 flui tales impetus non fuerit exper- 
tus, non potefl eos cognofcere. 

1 19 Hi impulfus d Deo proveniunt , cr 
nofeit anima quomodo fc habeat. 

130 In hac fuavi perna , & tn hac infir- 

mitate vult anima femper effe. 

131 Quando vulnus amoris non ita ve- 

hementer infligitur, aliquod reme- 
dium potejl anima adhibere ad 
mitigandum illum dolorem delitio - 
1 rum. * 

1 32 Quando vulnus amoris efl vehemen- 
ter inflictum, nullum fuppetit reme- 
' dium ad mitigandum dolorem illum 
delmdrkm^ 

Dire dor i tvot 'M y di cum . 


1 3 3 Quomodo Deus loquatur anima in 
prodici is gradibus orationis , five 
rccollccltonis, quietis , unionis ordi- 
nario, five impetus vel raptus ex- 
plicatur. 

Ico primo. Oratio impulfus cft ,|g 
illa in qua recipit anima quofdam 
impulfus a Domino , quibus excitata 
magno fpiritus impetu tendit ad i pium, 

Ed auteru idc impulfus cffeclus grati* 
adualis , St liberalitatis Dei , ut ait D. 1 19 
Thonus i.z. quoji. 109. art. 9. quo. 

Deus prxvenit animam , nec fpcctac ‘ 
confcnfum ejus. Sunt autem hi im- 
pulfus , quos anima fentit in intimo 
lui centro fortes , St fimul fuaves , St 
tara delicatos , & fubtiles , quod vix , xo 
ulla comparatione poliunt cxprimhmul- 
tum differunt non folum a pr*diclis 
communicationibus, fed etiam ab omni 121 
motu fenfibili , quem proprio dudio 
nobis proturarc valemus : contingit 
enim aliquando, iinmo frequenter quod 
an^ha niKil tale cogitans, nec Dei me- 122 
moriam tunc habens feniiat fc fubito 
velut fagitta a Domino immilfa , vel to- 
nitruo quodam excitari; & quamvis fen- 
fibilem non fent i at rumorem , cognof- 123 
cit vulnus illatum effe a divino fponfo, 

St ipfum vocantem audit , tam evidenti 
figno , quod dubitare non poccil fpon- 
fum ei ctle prxfcntcm : nelcit quid pc- 
tat : clare namque fentit cum Deo lia- 
re , St tamen adhuc p cenam fentit : haec 
tamen poena efl illi dulcis, ncc vellet 
quod unquam ccilarct : in principio 
vulnerata tota tremit ,& lamentatur, Sc 
licet vulnus fentiar, nefeit tamen quo- 
modo , vel a quo vulnerata fuerit : haec 1 16 
poena dclitiofa non femper cil in eo- 
dem gradu : nam aliquando diu durat, 
aliquando citotranllc , iuxta Dei bene- 
placitum : nihil enim ibi humana co6- ? 
peratur indullria : quando diutius durat 
intenditur , St remittitur, ncc in eodem 
flatu permanet : cum hac tamco poena , t -j 
magis contenta ell anima , quam cum 
fufpcnlione orationis quietis , qux con- 
junctam non habet poenam. 

Dico 2. Qui tales impetus non fue- 1 28 
rit expertus , non potell cos cognofcere: 
non enim funt adindar quorundam ve- 
hementium , qui ex fcnlibili devotione 
caufati plurimum inquietant. St quali 
obdruunt naturam : his enim coopera- 
tur natura , ‘St fi non moderantur, fani- 
tatem dedruunt. ldi autem impetus de 129 
quibus loquimur, funt multum diffe- 
A a z rentes: 




1 8 B De via Uniti va 


rentcs : non enim ad illos naturaliter 
cooperamur , fed a Deo proveniunt : 
non enim procurat anima , quod vul- 
nus ex abfentia Domini caufatum illi 
dolorem excitet , & tamen fixam in in- 
timo cordis lentitfagittam ; unde nefeit 
quomodo fe habeat, aut quid fibi velit 
L)cus : nam fagicca eft odio fui tempe- 
rata propter amorem , in cujus obfe- 
quio propriam vitam libenter perderet: 
non poteft fatis exprimi , nec extolli 
modus , quo Deus vulnerat animam: 
hxc p cenatam fuavis eft , quod nulla 
in hac vita fit delcdtatio , qux tantum 
«30 fatisfaciat: vellet anima femper hac in- 
firmitate mori : hxc poena gaudio mixta 
tenet animam vclut extra fe , & quafi 
dementem : non enim capere poteft, 
quomodo hoc effepoflit. 
j Dico 3. Quando vulnus amoris non 
J ita vehementer infligitur , aliquod ci 
remedium poteft anima mediis quibuf- 
dam mortificationibus adhibere ; qux 
tamen vix fentiuntur , nec plus dolo- 
ris afferunt i licet ufque ad effufionem 
fanguinisexficcentur:acfi corpus eflet 
mortuum modos & inventiones quxrit, 
ut aliquid arduum, 8c afflictiuum propter 
Deum operetur : fcd primus dolor fic 
urget , fc penetrat ut tolli non pofiit, 
fed tantum prxdiclis modis mitigari. 
Solus Deus remedium dare poteft, & 
' aliud non apparet , quam mors , qua 
mediante ad perfectam fui boni frui- 
tionem perveniet : fed quando diftum 
vulnus amoris vehementer inflictum 
vifccra , {£ cordis interiora penetrat, 
nullum etiam ad mitigandum dolorem 
illum deliciofumfuppetitremedium : fic 
enim corpus difrumpit & debilitat, 
quod nec pedes , nec manus movere 
poteft i fed aliquando ftat , aliquando 
fedee , vclut interdicta , nec poteft ref- 
pirare tantum exigua voce , qu amvis 
fenfu maximos gemitus edit. Impetus 
prxdiifti nec ab humore melancholico, 
vel a Dxmone , vel ab imagin atione 
caufari poliunt , fcd manifefte percipi- 
tur , quod funt a Deo. Unde qui ifi- 
railcm favorem recipit, non timeat de- 
* ceptionem ex parte Dxmonis , fedin- 

gratit udinem ex parte fua. Undegra- 
tias De o agensci conetur fideliter infer- 
vire, & videbit majores, & perfectiores 
Dei favores. Solent tandem h ujufmodi 
impetus ad ecftafim terminari, licet ta- 
men hxc communicatio fit vald e divi- 
ty, fublimior eft alia penna deliciola in 
raptu communicata .- uc mfra dicemus. 


Dico 4. In unoquoque ex prxdiclis^ i 33 
gradibus orationis , five rccoilcclionis 
quietis unionis ordinarix , & impulfus, 
five raptus , vel etiam in oratione unio- 
nis fpccialis , qux fit in matrimonio 
fpirituali ( ut infra dicemus ) aliquando 
alfequitur Deus animam : unde voces 
audiuntur ab exterioribus , aliquando- 
procedentes , & in auribus rcccptx per- 
cipiuntur , aliquando in fuperiori parte 
animx,& aliquando id intimo ejus cen- 
tro , & tam diftinctx , quod de illis du- 
bitari non poteft. Hx voces aliquan- 
do deferviunt ad aninix afflictae fola- 
tiutn , aliquando ad ejusinftrutftioncm, 
vel ad aliorum profectum , vel etiam 
ad Ecclefix utilitatem. Communicat fc 
etiam aliquando Deus In his gradibus 
orationis per vifiones , five corporeas, 
five imaginarias , five etiam intellectua- 
les : fed auiade his iam fupra egimus, 
ideo in his explicandis amplius non 
immoramur. 

s 1 ! 1 ! i$t & ■' i$* )$i <$« r$t '• #* i$t rfi ; 

disputatio ir. 

De effetlibus intima , ac prafer- 
lim finitiva unionis anima 
cum Deo. 


SECTIO I. 

Dc cffc&ibus unionis 
paffivae. 

SVMMARIVM. 

1 34 Ponitur primtss effetius unionis paff- 
v.t. 

1 3 5 Ponitur fecundus effeti ut , <jr eluci- 
datur. 

13 6 Explicatur tertius effetius. 

1 37 Ponitur quartus effetius ejufdcm 

unionis. 

1 38 Declaratur quintus effetius orationis 

paffiva. 

1 3 9 Ponitur fex tus effetius illius, & elu- 
cidatur. 

140 Pcnsturfeplimus effetius 1 litus. 

D ico primo. Primus effectus hujus 134 
orationis eft maximum animx gau- 
dium, 



Tra&.V. Difp, 

dium, cum quadam liqucfj&ionc totius 
natura , adeo magna , ut anima lan- 
guens penitus deficere videaturmee in 
fola anima tale gaudium fillit , fcd ali- 
qualiter ad corpus redundans delicia- 
rum fpiritualium guftura , Se faporem , 

*35 iuxta captum ipfius communicat. Se- 
cundus cflechis cll tenerrimus devotio- 
nis fenfus itranfacla liquidem hac ora- 
tione vellet anima fc totam confumcre 
non pernis , fcd, deliciolis quibufdam 
lachrymis : fuavitas autem concomitans 
hunc lachrymarum imbrem tam magna 
eft, quod omnia terra gaudia longe fu- 
peret : videtur hoc quidem paradoxum, 

136 verumcamen lic res fc habet. Tertius 
cffcchiscft memoria cxlcllium com- 
municationum , quas tempore hujus 
unionis recipit anima :nam licet, quando 
fiunt, maneat ipfa vcluc abforpta Deus 
tamen ita fc pracordiis animx impri- 
mit , quod in le ipfa reverfa nullo modo 
dubitare poteft , quin fuerit in Deo, Se 
Deus in ipfa : qux veritas tam firmiter 
inhxrctei , quod quamvis per multum 
tempus Deus eandem gratiam ei non 
faceret , non tamen pollet anima illius 
oblivifei : Se lixc certitudo de fado fibi 
tali communicatione fic cll cffe&us Se 
ftgnum illius unionis , quod fi abclfct, 
infallibiliter concluderetur , non fuilTc 
tunc unionem totius animx cum Deo, 
fcd alicujus potentix , Vel fuifle di- 
verfum favorem a Deo communica- 
tum. 

1 J7 Dico 2. Quartus cffc&us cll ingens 
animus , ita. ut fi propter Deum aliquid 
foret animx tolerandum , immo patien- 
dum ufque ad mortem , velut magnum 
folamcn t Se mirabile beneficium arbi- 
trantur : habet etiam hic anima fum- 
mam humilitatem ,& cognitionem pro- 
pria: vellcitatis,8c folumfc iudicatdig- 
nam inferno. Unde ab ea abefi totali- 

13 S ter vana gloria. Quintus effedus cll 
defideriura laudandi Deum unde maxi- 
me cupit, ut Deus ab omnibus laude- 
tur, Se ab omnibus cognofcatur. Hac 
gratia aii ima roborata defp icit tormenta. 
Se quafi nihil cilc ducit , quidquid ex 
parte fua tolerarunt martyres , feiens 
unde robur cis adveniret. Sextus effe- 
rus cll dcfidcrium iuvandi proximum, 
Se quali nefeiens illum adjuvat per hoc 
quod alij virtutum ejus odore tracli ad 
deliderabilem , Se fuavillimum eorum 
fru«fhinj carpcYtdum currunt. Et hoc 
ddiJerium non c(l fuperficiale, fed fic 
intimum quod vilccra penetrans ani- 


II. Se£l. II. 1 89 

mam efficaciter urgcat.Scptimus effectus 
cft gradus hxrutcus omnium virtutum, 
utipfauiet advertit anima. Quod au- 140 
cetn cruciat hanc animam, cft confide- 
rare quod de tam fublimi ffatu debeat 
iterum redire ad proprium iudicium, 
ad lolicitudines hujus fa:culi, quibus 
omnibus liberam fe clledcfidcrat. Unde 
dormire eft illi faftidiofum , comedere 
moleftum, non vult in fc vivere , fcd 
in Chrirto , in quo vita ejus abfeondita 
eft : unde ait cum Apoftoio : Vivo ego, 
iam non ego, vivit vero in me Chrillus. 
Item Vivere milii cft & mori lucrum. 

Qui enim fic Deo manent uniti, Inbcnt 
couvcrfationcm iam in cadis eum Deo. 
non quidem per realitatem exiftentite, 
unde iam ca-Ieftcm cum Chrifto ducunt 
vitam , nihil aliud quam ipfum cogi- 
tantes. 


SECTIO II. 

De effc&ibus orationis unionis 
a£tiv:e. 

.. SVMMAR IVM. 

1 4 1 ronitur Primus effetius orali on is unio- 

nis 

142 Ponitur fecundus (ffetijis unionis atii- 

vx. 

1 43 Ponitur tertius effetius unionis atii- 

VX. 

144 Ponitur quartus effetius unionis atii- 

vx. 

145 Ponitur quintus effetius unionis atii- 

vx. 

146 Ponitur fex tus effetius unionis atii - 

vx. 

Ico primo. Primus hujus oratio- i 4 * 
nis unionis effectus , cll maximus 
meritorum cumulus : cum enim prater 
generales meriti conditiones requiratur 
paritas conditionis ex una parte cum 
debitis circunllantiis , &ex alia multi- 
plicatio bonorum operum , ad hoc ut 
meritum plurimum augeatur , nihil tam 
cooperatur ad utrumque quam confor- 
mitas noftrx voluntatis cum divina, ac 
perfecta refignatio ad Dei voluntatem: 
nam qui perfedam fux voluntatis cum 
divina conformitatem habet , nonfuam, 
fed ubi vult , quomodo vult. Secundu* 14* 
effe&us cll fumma pax interna \ 

A a 3 externa: 



i De via 

externa : qui enim in omnibus, qux 
contingunt , divinam fcit compleri vo- 
luntatem , vel beneplaciti in bonis , vel 
permiOionis in malis ; eunda approbat, 
uirede fecla vel patienter tolerat , ut 
iuile pernulla. Unde eum toleratur 
voluntatis proprix repugnantia, cum his 
qux pafiim contingunt , nulla fuccedit 
inquietudo, (eu interius in anima ,feu 
exterius in aliorum convcrfationc : & 
fic lumina pax tum interna quam exter- 
na confervatur. 

Dieo i. Tertius effedus ell , inter- 
"* nx fuavitatisstbtindantia : quia licut ex 
pace externa fequitur ubertas fruduum, 
quos bellum diflipat : lic ex pace inter- 
na fequitur ubertas fpiritualium charif- 
matum , & rnirx fuavitatis abundantia, 
qux lingula turbatio mentis diflipat: 
cum igitur ( ut ditium eft ) in hac unio- 
ne fit maxima pax interna St externa, 
viget etiam maxima fuavitas fpirltus ex 
influentia divinorum charifmatum ema- 
nans : ita ut poflic etiam de illis iniclligi 
quod de beatis dicitur : Inebriabuntur 
ab ubertate domus tux , St de torrente 
144 voluptatis tux potabis eos. Quartus ef- 
feduscll quxdarn participatio beatitu- 
dinis , St imitatio beatorum : nam ficut 
liciti videntes divinx voluntatis recli- 
tudinemei totaliter confirmantur:Undc 
eorum bcatitudo turbari non potcll, 
quidquid in rerum natura fiat : fic qui 
ad hanc unionem eonfiirmicatis proprix 
voluntatis cum divina pervenerunt, ex 
nullo accidenti turbari poliunt somnia 
fiquidem ex divina diipofitionc proce- 
dentia humiliter (ufeipiunt : unde be- 
nedicunt Dominum cum Pfalmilla in 
omni tempore. 

Dico 3. Quintuscflfeclus eft immu- 
J tabilitatis divinx communicatio, Deus 
namque cfl: immutabilis omnino , tam 
quoad fubllantiam , quam quoad ope- 
rationem ; ita ut femper uniformis , St 
xqualis fibi ipfi permaneat : hanc autem 
immutabilitatem quodammodo Deus 
communicat his , qui ad hunc (latum 
unionis per conformitatem pervene- 
runt. Nam licet quoad fubllantiam 
fint mutabiles St corruptibiles quamdiu 
font in hac vita , in fua tamen opera- 
tione funt quodammodo immutabiles: 
quia per conformitatem omnimodam 
cum divina vtlluntate funt femper ita 
difpoliti , ut corum cognitio fit (labilis 
in Deo , ad quem omnia cogitata re- 
ducat; St curuin voluntas Deo firmiter 
H 6 adharcat. Sextus tandem cficdus eft 


Unitiva 

quxdarn Dcificatio operationum , non 
fulum,quiain hoc gradu unionis con- 
llituti potius Spiritu Dei aguntur, quam 
agant : Sed quia hic divina voluntas 
confidcratur , ut caufa proxima , St im- 
mediata operationum ipfi , ut regulx 
proximx corrcfpondemium : unde eas 
informat St quodammodo deificac : £c 
propterea ficut operationes Chrifli di- 
cuntur Theandricx , five Dei veriles, 
quia fuppofitum eas eliciens erat Deus 
homo , fic talium operationes poflunc 
aliqualiter dici Theandricx pcrconfor- 
mitatcnT*Sc quandam transformationem 
voluntati! creatx in divinam. 


SECTIO III. 

De effe&ibus orationis impulfus, 
Icu unionis impulfiva:. 

SVMMA RIVM. 

147 Ponitur primus ejfcRtts orutionis im- 

pulfus. 

148 Ponitur fecundus fffcltus orutimk 

tmpulfns. • 

1 49 Ponitur tertius ejfeciut orutionis im- 

pulfus. 

D ico primo. Primus cffeSlus ora- , 
tionis impulfus, clt maximus mun- 
di contemptus : cum enim hic mens cx- 
lcfli lumine perfufa rerum omnium me- 
rita dignofeat, clamat cum Eeclefiallico, 
vanitas vanitatum St omnia vanitas 
prxter amare Deum, & illi foli infer- 
virc : St fuppofita hac divina luce 11 »- 
ftim infurgunt vehementes impetus in 
anima , ' quibus mundi vanitates fic 
dcfpicit , St horret, quod multum affli- 
gitur illas intueri , St in illis quamvis 
invicla commorari : fic interius omnes 
dignitates fpernic . quod quamvis ex- 
terius imperatores ,regcs , 8t principes 
tanquam Dei mlniilros itixta Apoftoli 
prxeeptum veneretur , inanimo tamen 
parum xftimat , fi vitiis occupatus St 
Icandalofos noverit : folos tollit excor- 
de fideles Dei fervos , Se omnibus po- 
tentatibus prxfcrt.quia folam virtutem 
credit efle laudabilem. Vehementes hos 
impetus fentiens vellet omnibus prx- 
dicarc qux novit, vellet ab amore vifi- 
bilium omnes abllrahcrc , St ad invifi- 
biliadefiderauda transferre. 


Dico 




Trad.IY.Difp.II.Sed.lv. 19 1 


148 Dico 1. Secundus effertus cft ve- 
hemens xternorum defiderium j nam 
cum terrenis puram experiatur vanita- 
tem , ad arternorum defiderium vehe- 
menti confurgit impetu, te ad Deum 
vigiterafpiratj in quo" fu per omnia , Se 
in omnibus requicfccrc debet , cum fit 
fandorum aeterna requies. Tertius cf- 
fertus cft amor laborum propter Deum: 
cum enim anima videat le nondum 
pofle ad fponfum fuum tranfvolare , la- 
bores ardenter appetit , quibus ad ipfum 
fe prxvcnire polle, te fe placiturum cre- 
dit : talis eratimpulfus ille , quo S.M.N. 
Therefia dicere (olebat , Domine aut 
pati aut mori , quod faciebat non folum 
propter meritum, fed etiam propter lo- 
latium , quod in laboribus inveniebat. 
Unde Dominus tali anima: (xpc pluri- 
bus viis dolores , & labores concedit, 
qui fic animam affligunt , aut poenas 
purgatorij , fi non inferni pati videa- 
tur. 


SECTIO VI. 

Dc cftc&ibus orationis Raptus 
feu unionis ecftative. 

SVMMAR IV M. 

1 5 c Ponitur primus effetius orationis 
raptus. 

1 5 1 Ponitur fecundus effetius orationis 
raptus. 

1 5 1 Ponitur tertius effetius orationis 
raptus. 

153 Ponitur quartas effetius orationis 
raptus. 

1 54 PonUur quintus effetius orationis 
raptus. 

133 Ponitur fextus effetius orationis 
raptus. \ 

Ij6 Ponitur feptimus effetius orationis 
raptus. 

150 p\Ico primo : Primus ..effertus ora- 
JL^/tionis ccftaticx cft in corporc.quod 
ita remanet, ac fi per animam non in- 
formaretur , infrigidatur enim calore 
naturali deficiente , clauduntur fuavi- 
tcr oculi , & alij fenfus amittuntur: 
contingit tamen aliquando quod cor- 
pus infirmum in hac oratione fanita- 

151 tem recuperat. Secundus effertus cft 
acccnfum defiderium , quod habet ani- 


ma ferviendi Deo : vellet enim habere 
mille vitas , ut cas in obfcquium Do- 
mini pollet exponere , vellet quod om- 
nia verterentur in linguas , ut fecum 
Divinx majeftati laudes coucincrent; 
maximum patiendi , te poenitentix de- 
fiderium habet , nijiiiquc quantum- 
cumquc difficile te arduum , refugit 
fi Deo in ^liquo placere poflit : extera 
enim nihil etle ducit in comparatione 
illius. Tertius effertus cft multo major 1 5 a 
contemptus mundi, quam fuerit in prx- 
cedentibus orationis gradibus : eum 
enim anima in hoc gradu majorum re- 
rum divinarum notitiam acquirat , om- 
nia temporalia arbitratur quafi ftcrco- 
ra , te vivit in hoc mundo cum labore, 
te faftidio, & folum xftimat quod pof- 
funt ad divinum cultum ,te obfequium 
conducere. 

Dico 2. Quartus effertus eft noti- 153 
tia tum divinx majcftatis,tum proprix 
infirmitatis : multa namque de divinis 
perfert ion ibus animx in ccftafi confti- 
tutx manifeftantur , cx quibus plus 
Deum cognofcit , ac fimul fc ipfum 
magis cognofcit : contraria fiquidem 
iuxta fe polita magis elucefcunt. Quin- 154 
tus effertus eft ardentiffima ficis Dei 
viventis : cum enim in hac oratione tam 
fxpe aqux fontis vivi ad eam defluant, 
ad ipfum fontem Dei pervenire defide- 
rat : unde anxie mori appetit , te cum 
lachrymis ab hoc exilio pullulat liberari. 
Sextus effertus cft poena maxima , fed 155 
delitiofiffima , five pcena fimul cum 
gaudio , te iubilo : eft autem hxc pecua 
caufata cx abfentia Dei , cujus incre- 
mento Deus ipfc cooperatur , ut ani- 
mam purificet te pretiofiorem efficiati 
ut fic cam fuorqm charifmatum varie- 
tate decorare pofiic : te fimul poenam 
purgatorij debitam fuaviter te antici- 
pate folvat. Unde hxc pcena cft ma- 
jor, quam illa qux habetur in oratione 
impulfiva : nam illa eft communis ani- 
mx te corpori j nec cft tam vehemens: 
ifta folum tangit animam, cft vehe- 
mentior illa, cft adinftar ignis urentis 
fed tolerabilis ifta adinftar ignis inflam- 
mantis & intolerabilis. Unde anima in 
hoc ftatu dicere poteft cum Iob. Mira- 
biliter me crucias , 2c folum habet fo- 
latium fi reperiat virum expertum , cum 
quo dc fuo vehementi tormento trarta- 
rct : quamvis autem anima pluriflimum 
patiatur , hanc tamen pccuam cfle dclj- 
tiofilfimam experitur. Tum quia vix 
Crucis fccurior eft.Tum quia hxc pcena 

cft 


v 


. pigitfzed by Google 



1 9 1 De via 

\ 

cfl pure fpiritualis:folct autem hxc pce- 
na magno raptu, vel cxlcfti vilione ter- 
minari , qua Deus confolatur 8c fortifi- 
cat animam, ut patienter & libenter ac- 
ceptet hic viverequandiu ipfius divina: 
voluntati placuerit. 

Dico j. Septimus effedus cft qui- 
dam mentis iubilus, Se quidam gradus 
orationis extraordinarius , quem anima 
capere non poteft, Se minus exprimere: 
tantum novit in confufo cfle magna po- 
tentiarum unionem , qux tamen a Do- 
mino liberx rclinquuntur,ut communi- 
catis gaudeant delitiis , qux etiam ad 
fenfus aliqualiter redundant : credit fe 
tunc fecuram , fic merito , non enim 
poflibile videtur quod tantus iubilus 
mentis in intimoiplius centro refonans 
cum tam profunda pace , cum tam inef- 
fabili lxtitia,quxad laudandum Deum 
omnes invitat .poflit ab alio quam a 
Deo procedere. Multum eft quod tunc 
taceat , & quod divinas laudes inccf. 
fanter non declament. Unde N.M.S. 
Thcrcfia j Manffone 8. cap. i. ait quod 
mirum cft quod in hac via fpirituali 
complexio naturalis rdiftcrc poflit, nec 
penitus vita deficiat .* Nam poena tam 
vehemens ex una parte qualem def- 
cripfimus , & ex alia gaudium tam ex- 
ceflivum vires naturx fuperarc viden- 
tur. Unde opus eft in patiente fimilia 
non folum animo , fed & fpeciali Dei 
auxilio , qui fimul mortificat , fic vivifi- 
cat, deducit ad inferos , 8c reducit. 

- —— 

fn\ , 'i. Vl "S* . • 

SECTIO V. 

De cffeflibus orationis unionis 
fruitiva:. 

SVMMjiR IV M. 

157 Ponitur primus effetius orationis uni- 
' tiva. 

1 5 8 Ponitur fecundus effetius orationis 
unttivx. 

' 159 Ponitur tertius effetius orationis uni- 
tiva. 

160 Ponitur quartus effetius orationis um- 

tiva. 

161 ronitur quintus effetius orationis uni - 
s tiva. 

161 Ponitur fextus effetius orationis uni- 
tivx. 


Unitiva 

1 6 3 Ponitur feptimus efficias orationis 
unitiva. 

1 64 Ponitur octavus effetius orationis uni- 
tiva. 

Ico primo. Primus effedus ora- j 
tionis unionis fruitivx cfl in fe 
percipere quafdam infpirationes fccrc- 
tas, qux dant vitam ipfi animx Chriflo 
iam difpcnfatx > ita ut vere cum Apo- 
flolo dicat : Mihi vivere Chriftus cft: 

&: aliquando tantam habent vivacita- 
tem , quod animam penetrantes amorofa 
exprimunt verba erga fponfum , quem 
libi prxfentem , ac intime fentit uni- 
tum ipfa anima. Secundus effectus eft g 
tranquillitas ac velut immobilitas ani- 
mx i lic enim anima in centro fui tem- 
pore orationis unionis fruitivx rccol- 
lc&a manet , ut careac motibus iliis, 
quos in aliis grad ibus orationis patieba- 
tur i & quamvis aliquando ejus poten- 
tix moveantur, nullum tamen inde mo- 
tum participat, qui pacem ejus turbare 
poflit j nec ullum patitur detrimentum. 
Tertius effedus eft obi i vio quxdam fuij *59 
fic enim anima in fponfo fuo diligendo 
occupatur, quod fui curam totaliter de- 
ponat. 

Dico x. Quartus effe&useft inti- l &° 
mum de imitando Chriftum dcfidc- 
rium.qucm interius prxfentem expe- 
riuntur. Unde durante unione vivam 
de illius habet anima prxfcntiam *, nec 
aliud vult, quam cum illo continuo lo- 
qui, fic afliduis laudibus exaltare. Quin- 
tusefFeclus cftpcrfcftiflimx animx llc 
Deo fuavicer unitx pulchricudo:omnes 
quippe divinx gratix tanquam orna- 
menta, fic dotes matrimonij fpititua- 
lis ei conferuntur : unde conjun&itn 
in ea reperiuntur gratix gratis data?, 
quas alij divifim communicatas connu- 
merat Apoftolus 1 .ad Corint.n. Tertius 
cffeduseft abundantia divinx fuavita- 
tis. Unde N M.S.Tberefia Manpone 7. 
cap. 3. ait hic cum abundantia dantur 
aquxfervx divino amore vulneracx.Ec 
Auguftinus lib. 9. Confejfionum cap. 10. 
ait : Sileat hic tumultus carnis, iilcanc 
plrantafix, lileunt, fic poli , fic ipla fibi 
anima fi leae, fic loquatur ipfc folus, non 
per ea led per ipfum ,ut audiamus ver- 
bum ejus. Intra in gaudium Domini 
fui. 1 

Dico Septimus effedus eft mi- itf} 
rabiiis fplcndorlucis, quo Deus fideli- 
bus fervis , immo dilcctiflimis amicis 
fuisinbac unione fruitiva conftitutis 
plura 



Digitized by Googft 


Tra<5l. IV.Difp 

plura cxlcftium vcriratum arcana mani- 
fcftat : de fjuo intclligitur Ulud didura 
ifaix. Et implebit lp lenioribus animam 
tuam. Oftavus effectus Sc univcrfalis 
eft exercitium pene continuum in vir- 
tutibus hccroicis : hx virtutes commu- 
niter dicuntur cfle purgati animi , quia 
funt virtutes allequentium divinam bea- 
titudinem . fcu beatorum . vel aliquo- 
rum in hac vita perfediffimorum : ut 
'ait D Thomasii. tjuejl.ii. art.y Sed 
de his vide fcqucntem in qua prxcipux 
virtutes hccroicat explicantur. 

DISPUTATIO III. 

De intima unione animet contem- 
plativa cum Deo fecundum 
partem affecitvam tn exerci- 
tio virtutum locem carum . 


SECTIO I. 

De exercitio Fidei hoeroicx. 

SVMMAR IV M. 

1 6 5 Quando dicantur virtutes hceroica. 
i (6 In quo confijlat fides herroie a. 

1 67 £>ui ad divinam unionem accedunt, 
habent fidem hceroicam. 
j 68 Fides hcerouaetiam dirigit humana. 

1 69 Frdes hceroica cjl eorum qua fuadet 
exeeutto. 

170 Impojfibite cjl aliquem fide hceroica 
credere Deum , (jr illum non amare. 

171 In quibus fuertt hac fides hceroica ex" 
plicatur. 

171 Hanc fidem optabat Chrijhts dtfcipulis 

fitis. 

165 T}Ro hujus Se aliarum fcdionumcx- 
X plicationc notandum eR cum D. 
Thoroa 1.1 .q.6yart.j . Fidem, hceroicam, 
Se alias virtutes , hccroicas tunc dici , 
quando funt virtutes purgati animirtunc 
autem tales dicuntur, quando funt virtu- 
tes iatn allequentium divinam fimilitu- 
dinem ; ita fcilicct quod prudentia fola 
divina intueatur , temperantia terrenas 
cupiditates nefeiat , Fortitudo pafiiones 
ignoret, juflitia cum divina mente per- 
petuo foedere focictur.camfcilicet imi- 
tando : quas quidem virtutes dicimus 
clTc beatorum, vel aliquorum in hac vi- 
ta perfediflimorum. Hisfuppofitis. 

166 £)ico primo. Fides hceroica non fo- 

Dircclormm Myjlicum. 


.III. Sed. I. 195 

lum confidit in eo quod fit fides viva.Sc 
formata charitace , Se gratia > hxc enim 
fides in omnibus iuftis rcperitur'ut fupra 
diximusjfcd addit eiquandam infallibi- 
litatcm,& firmitatem, ut evidentia cre- 
dendorum videatur illis : namque qui- 
bus Deus pnefertim in divina unione 167 
fruitivafc, manifedat talem certitudi- 
nem de rebus tkiei communicat , ut non 
tam credere divinas veritates , Se reve- 
lata myderia, quam vehit intueri videa- 
tur, & cxpcrimentalcm quodammod6 
de illis fcicntiam habeat 5 ita ut nihil 
quamcumvis clarum, & evidens adaqua- 
re valeat certitudini , quam circa verita- 
tes infallabilcs nollrx fidei ipfa habeat. 

Dico fecundo.Fidcs in hoc gradu lice- 1 68 
rdico fita non tantum divina contem- 
platur, fcd fic ex tali contemplatione di- 
rigit humana* divinam fiquidem excel- 
lentiam agnofeens omnium creaturarum 
quali nihilitatem delpicit. Unde tunc 
anima licet alios terrenis defideriis vi- 
deat occupatos, ipfa cclcdibus tantum 
inhxrct , Se fpiritualia exercitia tantum 
contemplatur : arduatn Crucis viam am- 
bulat, auderatu ducit vitam, fugit hono- 
res , divitias fpernit ,pati &: contemni 
pro Deo defiderat j hoc enim lumen in- 
terius eundarum virtutum perfodionem 
manifedando infpirat quid fit humilitas, 
quid obedicntia,quid charitas, fit fic de 
aliis virtutibus. s 

Dico 3. Ex eodem principio fequitur 1 69 
peccatorum 6c imperfedionum cvacua- 
cio.Ucra enim fidei profdlio cd eorum, 
qux fuadet cxccutio:quid enim homini 
refere credere vtrum fit falfus? quid 
conducet ad falutcAi credere divitias 
ede IpinasquoJ Cluilius docuit, 11 illas 
expedat ut rofas ? Si vere credit, tantum 
debet horrere abundare divitiis «quan- 
tum timet pungi fpinarum aculeis. Om- 
nes per fidem credunt verum, fed iolum 
ille vere credit, qui quod credit excqui- 
tur. Tales funt qui habent fidem hccroi- 170 
cam:nam hi qux credunt, excquutur, fic 
fient in certitudine fidei funt immuta- 
biles, ita in virtutum exercitio funt ad- 
mirabiles. Hinc Sando Philippo Nereo 
videbatur impoflibile aliquem credere 
Deum, fit cum non amare : Se rede qui- 
dem dicebat de fiuc hceroica: hxc enim 
fic mentem Deo coniungit ut vix de 
aliis, quamde divinis rebus cogitare va- 
leat :cuulat intimum Dei amorem, per- 
fedam ejus mandatorum cxccutionem, 
continuam ejus prxlcptiam : ut ait cum 
D. Thoma N. Philippum a Trinitate p y 
tratf.i.dijc/irjit 1 . art. 1 . 

13 b Dico 




'194 De via 

171 Dico 4. Hxc fides hccroica fuit 
in Antiquis Patriarchis.. Se Prophecis. 
Quomodo enim Abraham imcncallcc fi- 
lium immul.ire , ni fi prxeeptum a Deo 
datura cfle infullibiliccr credidiflct > 
Quomodi t terra fua exiret ad Dei vi- 
fum ; quomodo pollet expechrc gene- 
rationem ab eodem filio quem volebat 
occidere, nili fidem vivam St hitroicam 
de Dei iullil , Se promiffione babuifict? 
Hinc vocatus fuit pater fidei noftrx :8e 
de eo Paulus dixit. Credidit Abraham, 
Se reputatum cft ei ad iuftitiam. Eadem 
fides fuit in patribus novi teftamenti: 
quomodo enim f.mguinem , Se vitam 
tunderent tot martyres pro Chrifto.nifi 
hceroicam hanc fidem haberent. Idem 
dicendum cft de Religionum Patriar- 

17 1 this. Hxc fides cft quam Chriftus fuis 
optabat difcipttlis i hxc eft qux fandos 
patrat in Ecclcfia , qux mentes trans- 
fert, qux mortuos fufeitat, naturam in- 
vertit , maria ficcat , terram movet , fo- 
lem nftit.se quodammodo Deo imperat. 


De via Unitiva 


sectio 11. 

Dc exercitio (pei hoeroicx. 
SVMMARIVM. 

173 In quo confiftat jfes hetroie n expilen- 

tur. 

174 Spei heroica in JoliuvtrU per feli is re- 

pemur. 

175 guii , hient Jacere qui vult colere 

exercitium jpei heroice. 

17 6 Sjttftmt in /lutu unionis divine, ha- 

bent fpem heroicem. 

173 -r^vlco primo. Perfcda fpes Se in 
I /mad u hccroico delumitur ex per- 
feclo modofpcrandi : bic autem c nfi- 
ftit in duobus i fcilicet , quod fit in folo 
Deoi Se ex toto corde : ita dicitur Pro. 
verblorum 3. Habe fiducia m in Domino 
ex loto corde luo, & ne innlturit prudentie 
tue. Et Jeremix 17. dicitur : Mnledilhts 
- * homo qui confidit in homine : confiftit 
igitur i pes hceroica in eo quod homo Ib- 
lum Deum fperet , tanquam fiuem. 
creata vero boua ta ntummodo amet , Se 
fperet quatenus funt ncccftar ia, vel ma- 
gis conducentia ad bonum xternum 
confcqucndum : ita D. Thomas 1.1. 
5.17. 4 « 4. 

‘74 Dico 1, Hxc fpes hccroica, Se firnja 


folumin viris perfeiftis reperitur : nam 
in .diis folum fpcsordin.aria.se plerum- 
que fluftuans . 8 e inflabilis reperitur. 
Hanc fpem habuic Abraham , quando 
contra fpem credidit : ut dicitur ad Ro- 
manos 4. Eandem habuic ]ob quando 
poft toc xrumnas dixit : Etiamfi occi- 
derit me , in ipfofpcrabo Eandem ha- 
buit Apoftolus Paulus quando dixit Re- 
generavit nos chrijlut m fpem vivum. 
Eandem habuit S. M. N. Therefia, 
quando dicebat inultima fuarum cxcla-r 
mationum fol. 769. Mulo vivere & mori 
in /pe cr connlu vita nternn con/cqucn- 
du , quum pe/fidere omnes mundi cr e re- 
turas , omninque fua bona , qua tan- 
dem finem habiture funt. Mitto alia 
exempla fandorum palfim occurrentia 
propter brevitatem. 

Dico 3. Qui hujus hccroicx fpei 17J 
vult exercitium colere.licct dc propria 
debeat inomnibusinfirmitace humiliter 
diffidere, femper rame debecdc Dei bo- 
nitate^ omnipotentia cofidere.qui vo- 
luntaccmtimentium fe facit dumaliquid 
ad majorem ipfius Dei glo am aggre- l 7 * 
diuntur : propterea fideles ejus fervi, Sc 
amici fingulares hujufmodi funt, quiad 
hunc intimx unionis ftatum pervene- 
runt . ficin ipfo confidunt , ut divina 
ejus omnipotentia , dum fperantur , uti 
ad libitum videantur i St ipfi fiducialiter 
dicunc : In te Domine fpcravi.non con- 
fundar in xternum. 


SECTIO III. _ 

Dc exercitio Charitatis hceroicae 
erga Deum £>C erga proximum. 

J 'VMM A R I V M. 

177 In quo confifiat charites erga Deum 

declaratur. 

178 guando dicatur charitas htrrdic * 

exponitur. 

1 79 Cb antas eft formaa Harum virtutum. 

1 80 luxtu eminentiam virtutum , quas 

quis habet, eft eminentia charitatis. 

1 81 littos gradus habeat charitas hacroic* 

erga Deum explicatur. 

1 8 1 Non folum anima per exercitium :h*~ 
r itatis erga Deum i» tpfum transfor- 
mantur , fed citam ipfum corpus 
trasifm utatur. 

1 8 3 Non femper charitas canfat eandem 
mutationem corporis. 

184 idem 


Tra5.IV.Difp. 

I $4, idem amor iuxta dtjpofitionem anima 
dtverfcs' caujat effeci as . 

1 8 5 Exercitium charitatis erga proximos 
quoad fubftantiam cadit Jub pra- 
eopto. 

1 86 Quoad gradum hceroicum cadit fub 

conftlio. 

1 87 Quid operetur hac charitas erga pro- 

ximos. 

188 Quos effeflus habeat hac charit,is ex 

mente D. Pauli. 

•189 Referuntur plura exempla chariiatis 
heeroica. 

190 Heeroica charitas erga proximum non 

tam in verborum apparentia , 
quam in opere virtutum vide- 
tur. 

191 Qui ad Jlatum intima unionis per- 

venor urit , habent hanc hoer oicam 
chantatem erga proximos. 

pvlco primo. Charitas erga Deum 
L/ confiltit in co ,quod Deum fum- 
mum bonum diligamus propter ipfius 
bonitatem , reliqua autem omnia in 
ipfo , &c propter i pfum : ita D. Thomas 
2. 1. quajl. ly.art.). Tunc autem cha- 
ritas dicitur heeroica quando major cft: 
hujus divini amoris incendium. Col- 
<■ - ligitur autem hoc majus incendium ex 
modo operandi alias virtutes : ut enim 
17 9 ait D. Thomas fupra cap. 8 . Charitas 
dat formam afeibus omnium aliarum 
virtutum , ficquc ipfa cft forma illa- 
rum , cum per ipfam a cius omnium alia— 

• rura virtutum ordinentur ad ultimum 
finem , nempe fuinmum bonum j &: a 
duritate reliqua: virtutes vivificantur, 
luxta Apoftolum ad Coloflenfcs ySupcr 
omnia autem hac chantatem habete , quod 
1S0 cfb' vinculum perfectionis.' Et 1. ad 
Corinthios 1. Emis autem praccptt eji cha- 
rttxf. Et 1. ad Corinthios i \.charit as pa- 
tiens eff benigna e (i , omnia credit , omnia 
fperat. Unde iuxea eminentiam virtu- 
tum, quas quis habuerit, erit eminentia 
ejus charitatis. 

181 Dico 1. Hujus hoeroiicx charitatis 
erga Deum decem gradus aflignat 
D. Bernardus. Primus eft in quo facit 
langucfccrc utiliter : Secundus in quo 
quxrere inccflantcr : Tertius in quo 
operari indefinenter : Quartus in quo 
^ fu lime re infatigabiliter. Quintus in 
quo appetere impatienter. Sextus Jn 
quo currere velociter. Septimus in quo 
w audere vehementer. Octavus in quo 
ftringere inamiflibiliter. Nonus in quo 
suderc fuaviter. Decimus in quo affirni- 
. Directorium Myjhcum. 


IILSed. I 1 L 195 

lari totaliter. Hos gradus, feu atftushae- 
rokx charitatis erga Deum plures ani- 
inx in feiplis experiuntur : fic ardebac 
charitatc N.M S. Thercfia , ut cor ejus 
difruptum fujfvitcr moreretur. Sic Au- 
guftinus heerbicx charitatis exercitio 
transformatus erat , ut diceret ii ego 
DeuseflemSt tu Auguftings, vellem fieri 
Auguftinus, ut Auguftinus fieret Deus. 

Divo 4. Non folum anima: in hoc jgj, 
exercitio hceroicx charitatis erga Deum 
in ipfummct per affectum, 8c quodam- 
modo in in effecta transformamur , fcd 
etiam ipfum corpus ex quadam animaj 
redundantia traufmutatur. Unde dc 
multis Santftis legimus quod in hac vi- 
ta iam dotibus beatorum corporum 
fruebantutp Sic Moyfcs ex colloquio 
Dei cxleftes in vultu referebat fplcn- 
dores : mitto exempla aliorum Santfto- 
rum qux infinita funt. Quandoque 
etiam corpus quafiobrigefeie , & mem- 
bra inhabilia , & inflexibilia fune cx 
fubita fervoris , Cc fuavitatis influentia: 
cujus ratio cft , quia corde inflammato 
fpiritus omnes diftcnduntur.&membra 
amittunt habilitatem officiorum fuo- 
rum : utfxpe vidimus in fubito terrore 
vel immoderata Ixtitia » vel odio , aut 
amore : 6« declarat Carcufianus<k/We 
lucis art. • 

Dicd 5. Licet hxc heeroica charu j g j 
tas , fiveamor fcrventillimuserga Deum 
maxime dum mentem eminens con- 
templatio illuftrat , caufet plures in cor- 
pore alterationes , non tamen iemper 
caufat cafdem : aliquando namque can- 
fat triftes , dum fcilicet animam rapit? 
quia functiones tunc vitales in corpore 
habere non poteft : ac proinde corpus 
enumeratis defectibus quali mortuum 
fubiacec. Aliquando autem caufat glo- 
riofos ? dum videlicet anima fine raptu 
fruitivo gaudet amore Dei prxfencis 
in intimo gradu unionis : cum enim 
tunc anima quamvis intime Deo uuita 
vitales in corpore habeat functiones , Sc 
totalitereis prxdominctur,in ipfum glo- 
riofas luas derivat communicationes i 
luxta capacitatem iplius , ut illis modo 
fibi proportionato , & plurimum limita- 
to fimul cum anima fruatur. Unde idem 
amor vehemens diverfimode agens in 
anima, vel iuxta m<xlum ipfius agen- 
tis , vel iuxta d i fpofit Ionem animx , in 
qua agjt , diverfos in ca caufat efic- 
cftus. 

Dico 6. Exercitium charitatis erga 184 
proximum quantum ad iubftantiam, 

B b 1 cadit 


196 


Dc via Uniti va 


cadit fub prxccpto : ut patet cx illo 
]oannis 15. Hoc efi praceptum meum ut 
186 invicem :fed quantum ad gra- 

dum bccroicum,de quo hic agimus, ca- 
dit fub confdio. Ha:c chafitas non fo- 
lum facit amare proximum fivc amore 
a&uali , ut eft crea illos , qui funt in 
peccato morcali , fivc amore amicitix, 
ut eft rcfpecVu illorum , qui funt in 
gratia : fed cos vcluti unit in unum : ita 
ut plura corpora mentis unius inftru- 
menta videantur : ut patet in viris reli- 
«87 giofis , qui licet fintdivcrfie inclinatio- 
nis , & complexionis , ac diverfarum 
qualitatum , fic tamen hoc charitatis 
pcrfe<fto: glutino manent uniti , ut 
idem velint , idem nolint , idem defi- 
derent , idem fugiant. Hanc charita- 
tem Chriftus luis difcipulis prxfenti- 
bus , &. futuris defiderabat , fic petebat 
d patre , quando dicebat Joannis 17. 
Rogo ut omnes unum fmt ficut tu pater 
in me er ego in te,ut & tpfi tn nobis unum 
fmt . Hxc perfecta charitas tam nccef- 
faria eft viris rcligiofis , ut Hieronymus 
in reg Monach. dixerit : hac re igtofos, 
hac monachos facit , fine hac coenobia 


funt tartara , habitatores funt Damone s, 
cum hac vero funt Par adi fas in terris & 


in eis degentes funt Angeli. 

188 Dico 7. Hanc hocroicam charitatcm 
deferibens Paulus 1. ad Corincj.ait :Cha 
ntas patiens efi , begnina efi , charitas 
non amulatur , non agit perperam , non in~ 
fatur , non efi ambinofa , non quant qna 
fu a funt , non irritaturjton cogitat malum , 
non gaudet fiper iniquitate , congaudet 
autem ventat 1, omnia fuffert , omnta cre- 

1 89 dtt , omnia ferat , omnia fufimet Hujus 
charitatis exempla plura tam in facra 
pagina, quam in hilloria Ecclcfiaftica 
leguntur : hac namque charitate dixit 
Moyfes ad Deum. Aut dimitte illis, aut 
dele me delibro vitx. Eadem charita- 
te Paulus optabat efle anathema ut iu- 
.ftis ad falutem prode flet : hac charitate 
Paulinus fcipfura pro redimendo quo- 
dam captivo fervitutj tradidit: mitto alia 
exempla brevitatis caufa. 

190 Dho 8. Hcc hccroica charitas erga 
proximum non tam in verborum appa- 
rentia , quam in operum veritate fer- 
vatur :nt ait Joanncs in fua prima epi- 
llola cap. 3. Filioli non diligamus verbo, 
neque lingua ,fed opere (jr veritate , nam 
licet dilectio proximi exerceatur verbo, 
fic lingua benedicendo proximis , 8c 
orando pro illis non convitiando , vel 
detrahendode illis, ideo tamen Apo- 


ftolus d icit quod non diligamus verbo, 

8c lingua j quia funt aliqhi falli fratres, 
qui charitatcm exterius fimulant , fic 
interius peflimi funt inimici : qui ergo 
ad flatum intima: unionis pervenerunt 
tam vere fic tam folicitc charitatcm erga 
proximum exerceant , quod mente, * 
ore , 8c opere diligunt : diligunt mente 
dc proximo bene iudicantes , diligunt 
ore dc proximo bene loquentes, diligunt 
opere cum proximum in neccffitacibus 
fic facultatibus fic conlilio fic opera fide- 
liter adjuvant. 


SECTIO IV. 


Dc exercitio Religionis 
hoeroiese. 


SVMMAKIVM. 


i 91 Virtus religionis aliis virtutibus mo- 
ralibus praeminet. 

1 9 3 Alta efi acquifita , alia infufa. 

1 94 Quid utraque fit exponitur. 

1 9 5 Principaliter in Deum exercetur. 

196 gut ad unionem Dei pervenit, exer- 
cet religionem heeroicam erga Deum , 
dr Sanci os. 

1 9 7 In quo confifiat religio hccroica. 

198 Eo religio efi magis hccroica , quo 
alius religionis p erfeH tore s funt , & 
rariores. 

1 99 Ponuntur aliqua [anciorum exempla 
religionis hccroica. 


D ico primo. Virtus religionis aliis 191 
virtutibus moralibus prarcmincc 
ex propinquiori acccflu , quem habet 
ad Deum : ut ait D- Thomas 2. 2. q. 80. 
art. 6 . Eft enim quardam vinus , per 
quam homines debitum cultum , 5 c re- 
verentiam Deo exhibent : ita D. Tho- 
mas loco citato. Alia cft acquifita , alia 193 
infula : acquifita exhibet cultum Deo 
ex naturali motivo : Religio infula ex- 
hibet Deo cultum ex motivo fuperna- 
turali. Religioni autem plurcs a<flus af- 
fignancur : alij interni, alij externi : In- ^4 
terni funt devotio , oratio : externi lunc 
adoratio , oblatio , votum, iuramentum, 
fic alij j ut videre eft apud Docto res, qui 
dc hac virtute fpecial iter tradtent ,qux 
hic brev itatis caufa omitto. 

Dico 2. Vinus religionis principa- 195 
lius in ordine ad Deum exercetur ; fic 
minus 


x ■ •: 


•v 


te. . 




197 


Tradt.IV. Difp 

minus principaliter in ordine ad alia 
quovis modo ad Deum attinentia : ita 
tamen quod iuxta maiorem acceflum, 

& unionem ad ipfum Deum major eis 
cultus exhibeatur. (Jnde Divino Sa- 
cramento Euchariftiae cultus latrix ,* fi- 
cut Deo debetur : crux & alia inftru- 
menta padionis Chrifti cultu latriac ado- 
rantur : Sancta Se Beata Virgo Maria 
cultu hy perdul ia: :Sandi vero tanquam 
divinam excellentiam participantes cul- 
tu duli« coluntur : talis quippe excel- 
lentia fic participata confideratur , ut 
ipforum propria : unde minori cultu 
colitur. 

196 Dico 3. Cum quis ad unionis inti- 
mae flatum pervenit, hceroicam erga 
Deum , Sc Sandiflimum Euchariflix Sa- 
cramentum erga Beatam Virginem Ma- 
riam & Sandos religionem excreet. 
Hxc autem hoeroica religio conii l\ ic in 
aclibus tam interioribus, quam exterio- 
l 91 ribus, intenfioribus , & pcrfcdionbus, 
& extraordinariis. Unde alij relucent 
in cultu imaginum : alij in devotione 
audiendi miflas : alij in propagatione 
Religionum , ut earum fiindacorts : alij 
in ferventiffima oratione , & contem- 
platione : alij in offerendo divino Miflx 
Sacrificio : dc quibus id folum remanet 
dicendum , quod eo religio eft magis 
hccroica, quo hi actus funt perfectiores, 
ip8 & rariores , & magis extraordinarij ut 
fuit votum quod fecit N.M.S. Therefia 
faciendi femperquod perfedius eflet: 
hauftus vomiti, in quo erat Euchariltia, 
ut aliqui fecerunt:Sacrificium P.N.Eliar, 
quod voravit ignis de cxk> miflus : ora- 
199 tio illa altaris quod erexit Jacob in ti- 
tulum fundens oleum defuper : Fun- 
datio primi Conventus 5 . Jofephi Avi- 
lx facta a N M. S. Therefia. Unde tota 
religio Carmel itana excalceata proma- 
navit : mitto alia opera religionis hoe- 
roiica quae referuntur de multis fan- 
dis propter brevitatem hujus mate- 
ria:. 


V 


III. Se6t.V. 

* 


SECTIO V. 

Dc exercitio refignationis hoeroi- 
ca: , Ceu conFormitatis omni- 
modx cum Divina volun- 
tate. 

SVMMARIVM. 

100 ad flatum unionis pervenit , ha- 

bet hanc confortr.it At em cum divina 
voluntate. 

x o 1 Jjhtando perveniat quis ad gradum 
hatroicum hujus conformi tat is expo- 
nitur. 

202 Ponuntur aliqua exempla fanftorum 
hujus virtutis. 

103 £>ui per hceroicam cum Deo conformi - 
tatem Deo adharet , vere beatus & 
perfette bonus efl. 

204 Adherentes Deo nihil timent nifi 
Deum perdere. 

Ico primo. Qui ad intimx unionis zOC 
fupernaturalis ftatum pcrvcnit,non 
poccft non habere maximam fux volun- 
tatis cum divina in omnibus unionem, 
per talem conformitatcm & omnimo- 
dam refignationem : iramo fuperius di- 
ximus hanc unionem , quam vocavi- 
mus activam , & naturalem efic plerum- 
que magis utilem & meritoriam, ac Deo 
gratifiimam : cui proinde quifquc per- 
fedus vacare debet , fpecialiter certo 
fciens ,quod omnis alia unio c(t dubia, 

& pcriculofa, fi defit ifta quamvis alia 
plura fuperius dc ea didalunt , aliqua 
tamen de ejus exercitio quando per- 
venit ad gradum hoeroicum dicenda 
funt. 

Dico 2. Tunc aliquis pervenit ad ici 
gradum hccroicum hujus unionis con- 
formicatis, quando omnia ut A Deo mifla 
fufeipiunt, five bona, five-mala: vere 
enim omnia qux accidunt , a Deo pro- 
cedunt , vel politi vc, vel permiflive : ut 
dicitur Ecclefiaftici 1. Bona , & mala, 
vita & mors , paupertas ,Sc honeflas a * 
Deo funt. Unde dixit Augultinus in 
Pfalm. 73. Impietas eorum tanquam fe- 
turis Dei fafia eflflioQ cft, fumpfit Deus 
impietatem aliquorum , ut inftrumen- 
tunv ad meritum fandorum , vel fuppli- 
B b 3 ciuin 



4 .. 


Digitized bv 

T 


V 0 

198 De via Uniciva 


cium peccatorum. Quando igitur homo 
adeo eft conformis cum Dei voluntate, 
quod eunda live adverfa , five profpcra 
iuloipit quali de rfianu Dei line ulla re- 
pugnantia ex parte fua , tunc pervenit 
ad gradum hucroicum hujus conformi - 
tatis : talis fuit Rex David iniuriis im- 
petitus a Semei quandtf dixit *. Regum 
1 6. Vonnmu pr.ueptt a , ut malediceret 
aci David : talis fuit Job "quando xrumnis 
prclliis dixit. Sicut Domino placuit, ita 
lucium ell, lit nomen Domini bene- 
dictum. Talis fuit S.M.M. Therclia 
quando illi infccdclia calceamento de- 
derunt in capite, Se illa libenter , Se line 
querela fufeepit : quod Se Ixpe accidit 
N. Fratri V.FrancifcoapucroJcfu, ut ex 
ejus vita conflat. 

2C 3 Dico 3. Qui per hceroicam hanc 
cum divina voluntate conformitatem 
Deo adhxret , vere beatus , Se perfede 
bonus eft Qnia,ut ait Auguftinus de 
Ipiritu Ce litera : Ille bonus ell , qui pm- 
pia, qux vult habet : nec aliquid vult 
quod non habeat. Sed qui proprix re- 
nuntiat voluntati, ut fc conformet di vi— 
nx, omnia qux vult habet, quia dum fit 
divina voluntas, ipfius propria voluhtas 
impletur , Se aliunde certum ell etiam 
tjuod volens quod Deus vult, non po- 
ccft velle quod non dcedct : ergo qui 
habet hanc hceroicam conformitatem, 
vere beatus Se perfode bonus ell. Hinc 
fit quod viri perfodi in ftatu intimx 
unionis folum timent Deum perdere, 
fua peccantes infirmitate , Se malitia; 
fcd adhxrcntcs Deo nihil amplihs ti-r 
ment: unde in ipfo fidentes lemper ix- 
tantur , Se quidquid ab extrinfeco acci- 
derit , immobiles permanent Se dicunt 
cum Propheta Plalmo roj- Domine ut 
Jento bona voluntatis tux coronajli nos. 


SECTIO VI. 

De exercitio humilitatis 
hocroic.t. 

SVMMA R l VM. 

105 Quid fit humilitis exponitur. 

106 E(l pars temperantia. 

107 Chrtflus maxime humilitatem com - 

matdayit . 

108 Ponuntur , & explicantur gradus hu- 

militatis. 


r 


109 In quo conjtflat exercitium humilitatis 
harotex exponitur. 

2 1 o Numerantur gradus humilitatis hce- 
roicx. 

111 Referuntur aliqua exempla humili- 
tatis hocroicx. 

D ico primo. Humilitas eft virtu 205 
qua animus firmatur ne inordinate 
cxtollatunSe eft quxdamfpccics mode- 106 
ftix , Se pars temperantix : ut ait D. 
Thomas 2. 1. quxjt. \ 6i • art. 1. & 4. 
Hanc virtutem maxime commendavit 
Cliriftus ad fui imitationem, Macthxi 21. 207 
Dtette d me quia mitis fum dr humilis 
corde. Duodecim humilitatis gradus af-108 
fignat S.Bcnedidus in fua regula.Primus 
eft corde Se corpore humilitatem often- 
dere defixis in terram afpcdibus : Se- 
cundus pauca verba Se non clamorofa x 
voce loqui : Tertius non cfte promptum 
in riluin : Quartus taciturnitas ufque 
ad interrogationem : Quintus tenere 
quofl habet communis regula monafte- 
rij. Sextus credere , Se pronunciarc 
omnibus viliorem : Septimus confiteri 
fc ad omnia indignum 8e inutilem : 
Odavus confcflio peccatorum ; Nonus 
in duris Scalperis per obedientiam pa- 
tientiam ampledi : Decimus fubdere 
majori per obedientiam : Undecimus 
ut quis voluntatem propriam non dc- 
ledctur implere : Duodecimus ut quis 
Deum timeat , Se memor lit omhium 
qux prxeepit. 

Dico 2. Quamvis hi gradus humi- 
litatis lint adeo eminentes , non tamen 
in eis conliftic exercitium humilitatis 
hocroicx : nara prxdidi adus funt adus 
ordinarij virtutis humilitatis. Perfedio 
autem hujus virtutis , Se ejus exerci- 
tium hoeroicum confiftitin adibus ma- 
giseminentibus , qui rarius fiunt. Hi 
lunt : Primus totalis ignoratio proprix 
cjiccllcntix vel fandicatis , qu x omni- 
bus notoria eft : ita D. Bernurdus Sermo- 
ne 13. in cantica: Secundus pro viri- 
bus conceftos Dei favores , Se naturale 
talentum tegere , quibus pollet honora- 
ri .--Tertius patienter ablque motu tam 
externo quam interno contumelias , Se 
iniurias tolerare. Quartus lxtantcr 
i pias contumelias , Se iniurias pati: 
Quintus procurare contemptum : Sex- 
tus fc minimum , Se viliffimum inter 
omnes reputare : Septimus mala omnia. 

Se finiftros fuccclfus fuis peccatis Se 
demeritis attribuere : Odavus nullum 
vanx glorix , feti fuperbix motum 
fentirc. 


•s ' ' 


Tradt.IV. Difp.I 

fentirc. Dc hac autem virtute hceroica 
plur^f poflem afferre exempla cum Chri- 
fti , tumfanctorum , fcd quia obvia fune 
in eorum vitiqidco ab. cis abftinco': fo- 
lum referam illud exemplum S. M. N. 
Thercfix.qux cum nunquam peccatum 
mortale commifcrit, fc magnam pecca- 
tricem in vita fua fxpe fxpius affirmat: 
quod quidem rarum humilitatis exem- 
plum certum fuit : mitto alia exempla 
qua: in omnibus hii a&ibus humilitatis 
hceroicx prxbuit. 

SECTIO VII. 

Dc exercitio obedientia: 
hocroicje. 

SVMMARIVM . 

ai i £l^id fit obretienti* explicatur. 
x 1 3 Inter virtutes morales primatum te- 
net. 

214 Obedientia fuos habet gradus. 

11 j Patiuntur gradus obedientt a , & ex- 
plicantur. 

2 1 6 £ut afccnderit gradus obedientt s, fa- 
cile fe wventet m flatu obedi entia 
hceroica. 

117 In quo confflat obedientia hceroica 
4 explicatur. 

2 1 8 Ponuntur aliqua exempla obedientia 
hceroica. 

ai 1 T"“Vco primo. Obedientia cfl qux- 
1 JAa m virtus fpecialis habens pro 
objc&o Superioris prxeeptum tacitum 
vel expreflum } confiffitquc in obe- 
diendo illius prxeeptis : ita D. Thomas 
1 *3 z. 2. quafl. 104. art. 2. Inter exteras vir- 
tutes morales obedientia primatum te- 
net : ut notat D. Thomas ibi art. 3. Per 
illam namque voluntas propria qux in- 
ter fuprema bona humana rcponitur.ab- 
negatur, & contemnitur propter Deum: 
per alias autem virtutes morales bona 
exteriora & corporis qux inter infima, 
& media bona humana connumerantur, 
contemnuntur. Unde D- Gregorius 
• lib. ultimo Moralium cap. 1 o. dicit. Quod 
obedientia fola virtus cft qux virtutes 
exteras menti inferie , & incenas cu- 
ftodit tilia namque victimis iure prx- 
ponieurtquia per victimas aliena caro, 
per obedientiam vero voluntas propria 
maciatur. 


1 1. Sed. V 1 1 . 199 

Dico 2. Obedientia fuos habet gra- 214 
dus, quibus ad perfectum &: hceroicum 
ejus flatum facile , ordinate afeen- 
ditur Primus gradus eft promptitudo 
obedjendi. Hujus exemplum habemus 
in Abra hamo qui iuflus a Deo facrifi- lX ^ 
care filium dc nocte cphfurgit , ut cum 
facriHcarct : Secundus gradus cft totalis 
conformitas inferioris cum fuperiore: 

& de hoc gradu poceft intclligi illud 
dictum S. Joannis Climaci quod obe- 
dientia efl fepulcrum proprix volunta- 
tis : dchoc habemus exemplum in Pfal- 
mifta quando dicebat , Paratum cor 
meum Deus, paratum, cor meum : Ter- 
tius gradus cft do mandato fuperioris 
non iudicarc, fed claufis oculisobcdirc. 
Habemus dc hoc exemplum in D Paulo 
dc quo dicitur quod apertis oculis nihil 
videbat & huic di&um fuit : Ingredere 
civitatem & ibi dicetur tibi quid te opor- 
teat facere. 

Quartus gradus eft nihil omnino fe- 
cere inconfulto fuperiore : Quintus 
gradus eft obedire cuicumquc fuperiori 
etiam imprudenti Sc inepto , ficut fuc- 
ccflit N. M. S Thercfix qux ex man- 
dato confcflarij indocti flammis tradidit 
librum conceptuum Divini amoris .Sex- 
tus cft obedire fuperiori parum affecto, j 
vel etiam malevolo : proptcrca namque 
Chriftus prxeepit obedire Scnbis , Sc 
Pharifxis, & Paulus dixit .Obedite pra- 
pofitis veflris etiam difcolis : Septimus 
cft obedire etiam dcfidcrio & voluntati 
xqualium,ut fecit Chriftus qui cumcf- 
fet Deus, voluit hominibus obtempe- 
rare. O&avus tandem cft prxeipienti 
fuperiori non replicare, ut fuadet Diuus 
Hieronymus adRufticum diccns:Prx- 
pofitum monafterij timeas , ut Domi- 
num diligas, ut parentem, credas tibi 
falutare quidquid illeprxceperit, nec dc 
majorum fententia iudiccs, cujus offi- 
cium eft obedire. , 

Dico 3. Vir qui hujufmodi gradus 2 \6 
obedientix afccnderit, facile fc inveniet 
in ftatu obedientix hoeroicx.Hxc enim z 17 , 
folum confiftit in pcrfe&a exeeutione 
horum graduum , & quo difficilius cft: 
id quod prxeipitur a fuperiore, eo adlus 
magis hceroicus eft :ut fuit obedientia 
Abrahx , mors Chrifti , projectio in 
ignem libri conceptuum amoris Dei 
facta a S. M. N. Therefia ex mandato 
cujufdam confeflarij imperiti , obe- 
dientia B. Virginis, quando dixit : Ecce 
ancilla Domini t fiat mihi fecundum ver- 
bum tuum : fic alia hujufmodi , in quibus 
exemplis 


.fU; 


V 


200 De via Unitiva 


exemplis plures fanrti celebres St ad- 
mirandi fuere. 


SECTIO VIII. 

De exercitio obfervantia: regu- 
laris liocroic.e. 

SVMMAR1VM. 

119 Obfervanti a regu/aru cfi pars obe- 
dsentia. 

110 Tres dantur gradus obfervanti t hx- 

roica. 

111 Proponuntur hi gradus & explican- 

tur. 

111 gasd fit medium ai perfeveranium 
tn hac obfervantia regulari hecroica 
exponitur. 

113 Ponuntur ahquaexempla hujus vir- 
tutis , (fi explicantur. 

9 ]~Vco primo. Obfervantia regularis 
1 J cd pars obedientia: , quia voci 
Icripta: legiflatorum per eam obeditur. 
Per eam religio conlervatur, ejus de- 
fectu perfertiorordo rclaxacuriundc di- 
xit Bcrnardus Epiftola 311. Fratres foli- 
ati femper ftate circa cufi odiam ordinis 
ut ordo cujlodsat vos j magnum quippe nau- 
fragium animarum ent tn quo canones, cr 
reda vita mjlitutio non vigeat , propterca 
Proverbiorum j.fuadctur. Cufi odi legem 
atque confihum cr ent vita annua tua CT 
gratia faucibus tuis. 

jo Dico 1. Tres damur gradus obfcr- 
vanti.c hocroicae. Primus dum quis vi- 
vens inter bonos rcligiofos exarte lin- 
gulas, Si minimas religionis ceremonias 
lludet obfervarc : ut faeiebat N. V. P. 
Michael a S.Jeronimo , qui in noftro 
Hofpitio Vliliponcnli adorationem Au- 
rora: tignum alta voce & pulfato quo- 
dam tabularum inftrumcnto faciebat 
fUmmo fervore, ut iple & alij duo focij 
ad orationem mentalem' convenirent, 
non ferens quod illa ceremonia minima 
etiam in illo Hofpitio, ubi tantum erant 
tres religioli,omitteretur. Secundus eft, 
dum quis lolus exiftens (inc terto priva- 
tus aliotum exemplo obfervat , eadem 
Ipontr,& fupererogatorie qu.e folum in 
communitate tenetur obfervarc : ut fa- 
ciunt noilri Anachoreta; in noftris ere- 
mis , quicunrta qux liunt in conventu 
in privatis xdiculis perfert iffimc exe- 


cutioni mlndant. Tertius eft, dum quis 
in (bcictatc al iorum inobfervantium ob- 
fervantiamlcrvat intemeratam : ut fecit 
V. P. N. Joanncs a Cruce qui inter pa- 
tres obfervantes vitamprimitivam ob- 
fervabat , 4 c idem fecit N.M.Sanrta 
Thercfia. 

Dico 3. Medium ad perfeveran- 111 ' 
dum in hac obfervantia hocroica regu- 
lari eft cum humilitate fingula, & mini- 
ma regularis obfervantia: prxeepta fuf- 
ciperc , ac velut a Deo dirtata , & fun- 
datoribus infpirata venerari , nec de eo- 
rum convenientia diflcrcre , & quanti 
fuerint minora c 6 diligentius' cxcqui; 
ideo enim in noftris eremis videmus 
tam hccroicam obfervantiam regularem: 
quia ibi habitantes cunrta venerantur, »»3 
de nihilo differunt , fed velut c cxlo 
elapfa cuftodiunt : maxime autem iua- 
debit viris perfertis hanc hccroicam 
oblervaqtiam regularem profeelus alio- 
,rum i qui enim lic obfervantem intue- 
tur , plerumque imitatur , vel ad minus 
confunditur : fed de his vide latius 
N. Philippum i Trinitate p. 3. tralt. ». 
dtfcurfu i.art.q. 

SECTIO IX. 

Dc exercitio pura: intentionis '> 
hoeroica:. * 

SVMM ARIVM. 

224 In quo confifiat pura intentio in nojlris 
operibus declaratur. 

115 Servire Deo intentione pramij , licet 

bonum fit , non tamen pertingit 
ad hccroicam puritatem intentio- 
nis. 

116 Dantur tres gradus ad afeendendum 

ad harroicam puritatem inten- 
tionis. 

227 Exponuntur hi gradus. 

228 Ponuntur aliqua exempla hujus hae - 

rosea intentionis , CT explican- 
tur. 

Ico primo. Pura & hecroica in- »14 
temio in noftris operibus confiftic, 
ut fiant in folam gloriam Dei. Unde 
Paulus dixit : Omnia ad gloriam Dei fa- 
cite : unde cum quis in omnibus hanc 
fervat incentionem «perferum fui ipfiu* 
offert Deo holocauftum : nihil enim fui, 

vei 



Tra&.IV. Difp.III.Se&.lX.&X. 201 


vel fuacum actionum fibi refcrvac , vel 
alij diftribuic , fed totum Deo eonfc- 
crat. Et licet laudabile fit Domino 
intuitu prxmij defervire , iuxta illud 
Pfalmi 1 1 8. Inclinavi cor meum ad fa- 
ciendas iufitfic at toties tuas propter re- 
225 tributionem. Non tamen ad hocroicam 
puritatem intentionis pertingit , qui 
non folum placendi Deo movetur af- 
fc<flu : qui namqbc motivis aliis opc T 
ratur , non fervum fidelem imita- 
tur , k fed mercenarium , non filium 
benevolum , fed ingratum : non igi- 
tur alia debet intentione vir perfe- 
ctus in Dei fer vitio procedere , quam 
ut ipfi placeat amore amicitia: , non 
amore concupifcentix fervirc : ut 
ait Chryfoftomus homil. 5. in Epifto- 
lam ad Rornanos. Ttbt major merces 
ejl , Ji modo citra mercedis (pem fece- 
ris , quia tunc procedant ut filq di - 
Iccltjjtmi : fi autem filt) & haredes , 
haredes quidem Dei , cobarcdes autem „ 
Chrifii. 

ai<> Dico 2. Tres dantur gradus, qui- 
bus afccnditur ad hanc hocroicam in- 
tentionem. Primus quando quis fo- 
lum gloriam Dei quxric in omnibus. 
Secundus quando quis Deo ferviens 
non folum externarum rerum , fed 
a 17 etiam fuiipfius oblivifcicur. Ter- 
tius quando iam quis operatur non uc 
ipfi? Deo placeat , fed quia placet 
ei Deus , vel quia placet Deo quod 
218 operatur. Hanc hocroicam intentio- 
nem exercuit Moyfes , cum negavit 
fe efle filium filix Pharaonis ad He- 
brxos 1 1 . Magis volens ajfhgt cum Po- 
pulo Dei. Hanc exercuit N. V. P. • 
Fr. Joannes a Cruce dum interroga- 
tus a Chrifto quam merccdem vellet 
pro laboribus accipere ? Jtcfpondit : 
Domine pati , & contemni pro te. 
Hanc tandem exercuit N. M. S. The- 
refia dum votum illud maxime ar- 
duum cmifit , faciendi femper in om- 
nibus quod majoris crederet efle glo- 
rix Dei : Mitto alia Sandorum exem- 
pla qux hic referre poflem brevitatis 
icaufa , qux in eorum vitis videri pof- 
funt. 


+ 2 * 


Dire Pior tum Myfiicum 


SECTIO X. 

De hocroi'co mundi contemptu, 

8C liceroica vita: aufteritate. 

SV Ai MAR IV M. 

229 Sine hceroico mundi contemptu vix 
pote fi quis per feci e , <5- perjeveran- 
ter Domino defervire , & multo mi- 
nus illi adh arere & cur ? 

1 }o J^uidquid homo diligit prxtcr unum, 
aut propter unum fctlicet Dcumjnale 
ab eo diligitur. 

231 In quo confifiat hceroicus mundi con- 

temptus explicatur. 

232 Ponuntur aliqua fanclorum exem- 

pla hujus htrroici contemptus muu- 
di. 

233 £uiad haroicam vitx.aufieritatem 

ajpirat,ad qux debeat inclinare ex- 
plicatur. 

234 In quo confifiat hceroicxvitx aufi cri- 

tas exponitur. 

235 Totalem auficritatcm rari funt qui in 

hac vita fequantur. i 

i j 6 Aliqud iantur qui eam confequuntur. 

237 Ponuntur hujus virtutis aliqua San- 
iorum Patrum exempla. 

D ico primo. Sine hocroico mundi 
contemptu vix poteft quis perfecte 219 
ac perfeveranter Domino defervire : & 
multo minus ipfi adhxrerc 3 quia dixit 
Chriflus DominusrNon poteftis duobus 
dominis fcrvirc.Deo.fcilicctj&Mammo- 
nx iniquitatis, qux in fxculorcpcritur. 
Experimur enim quod leges mundi di- 
vinis contrariancurprxceptis, & mun- 
dani tumultus quieti contcmplatipnis 
opponuntur. Unde Auguftinus inpfal- 
mum 30. dixit , Di/cas non diligere , di* 
difeas diligere , hoc eft, difcc contemne- 
re mundum ut Deum diligas : cfl: enim, 
magna ars vera bona non negligere, 
major meliora feligere, maxima optima 
diligere : quidquid homo diligit prxter 
unum, aut propter unum male ab eo di- 2 ^o 
ligitur : ut ergo homo difeat diligere 
Deum, qui unus diligendus eft, prius 
difeat non diligere , qux non funt Dei. 
Unde folerter monet Salvianus ad 
Ecclef. l.i. Refugienda efi ampla pojfcffio, 
ne confcquatur profunda perditio. 

C c Dico 


202 


De via LJnitiva 




f 

w 


»31 Dico 1. Hirroicus mundi con- 
temptus confiftit in vero Crucis am- 
plexu , & in totali mentis Si cordis 
miindi defpeflu : qux fi fiant ob fo- 
lum finem placendi Dco.hceroicus qui- 
, dem actus eft ; Unde Chrillus luis 
dilcipulis dixit. Vos qui reliquijhs om- 
ni. 1 , (y fccuts ejlis w, centum accipietis 
cfr vitam alcrnart) poflidehuu ; non di- 
xit folum qui rcliquiftis omnia , fed 
qui fccuti edis me : parum namque 
erat relinquere omnia , nifi Apoftoli 
crucem Ctsridi amplecterentur : re- 
linquere enim mundum etiam antiqui 
Philofophi fecerunt , ut ait S. Hiero- 
nymus lib. 3. in Matthxum cap. 19. Sci 
relinquere mundum , c/ crucem Chrijli 
amplecti proprium ejl Apoft diorum : eft 
enim actus adeo perfectus quod folum 
proprius Apoftolorum a Hieronymo re- 
putatur : in eo quippe confiftit hccroi- 
cus mundi contemptus : de quo plura 
collem referre exempla : Sufficiat il- w 
i^lud exemplum S. Roch i , qui non fo- 
lum mundum , fed etiam propriam 
uxorem diraifit, ut crucem Chrifti per- 
fecte amplecteretur : vide alia exempla 
» apud N. Philippum i Trinitate purt. y 
truci . : .difcurju yart.l. 

Dico 3. Qui ad perfectam abnega- 
tionem fui & hocroicam vita: aufteriu- 
tem afpirat , debet femper inclinari ad 
magis difficile , ad magis infipidum, 
ad illud quod magis ei difplicet , ad il- 
lud quod afflictionem caufat , ad labo- 
rem , ad minus , ad humilius Si con- 
temptibilius , ad nihil volendum , Sc 
totaliter defiderare ede pauperem , ac 
propter Chriftum privare fe omnibus 
qux funtin mundo : itaN. P.Fr. Joan- 
nesa Cruce bb.l .afcenfae montis Carmeli 
134 cap. 13. Unde hccroica vita: aufteritas 
confiftic in totali abnegationc totius 
confolationis humana: & amplexu to- 
tius tribulationis, rigoris , & laboris pro 
13 j Cbrifto : quam totalem aufteritacem rari 
funt qui in hac vita confcquuntur: fed 
non defunt viri haeroes in perfectione 
qui hanc hceroicam' aufteritacem am- 
136 plexaci fune : tales fuere M. P. N. Elias, 

1 J7 N.VcnerabilisP.JoanncsaCruce & alij 
plures noftrx Carmclitanx excalceat* 
familia; ,qui in vita: aufteritate celeber- 
rimi fuere, quos brevitatis caufa omitto. 


SECTIO XI. 


De exercitio hoKoicas 
Caftitatis. 


SVMMARIVM. 


138 J%u id Jit c afluas exponitur. 

In prtncipio mundi maxime fuit hac 
virtus adorata. 

140 Caji tt as e fi funus humana fub flanti a. 
*4' Eft m °rs hominis ante mortem. 

»42 Cafli appellati fuere caltbcs , quafi 
calites five calefles. 

243 Poft chrijli Ev xngeluim multi am- 
plexati funt hanc virtutem ejus 
exemplo. 

244 Bellum c afluatis ejl periculofi fimum. 

245 In quo confiflat c afluas h ter dica 

in materia delettationum venere a - 


14 6 Virginitas in genere caftitatis ejl ex- 
cellentifima. 

2 47 Vigimtas e calo duxit princi- 
pium. 

148 Prima Trias virgo eft. 

249 Septem gradus afignantur hujus vir- 
tutis. 

x 50 Explicantur hujufmodi gradus. . 

2 5 1 J£ui omnes hos gradus afeenderint, 
funt viri Angelici. 

2jx JZnid debeat facere homo , ut ad 
tam perfetlam caflttatem perve- 
niat. 

2 53 £“*™vis rari fint qui ad tam hce- 
roicam cafli tatem perveniunt , ali- 
qui tamen funt. 

354 Ponuntur aliqua fantforum exem- 
pla. 


D ico primo. Caftitas eft virtus per 23 & 
quam concupifcenciam caftiga- 
rnus quodam nationis moderamine .• ita 
D- Thomas 2.2 .f.ioi^r/.i.Hancvirtu- 23^ 
temab initio mundi. totus mundus , ut 
virtutem claridimam fufpexit , & pro- 
pe dicam adoravit. Eam vocat Cypria- 
nus funus humana fubflantia » quia non 240 
minus, quam mortuus debet homo ca- 
ftus omni ad hujus virsc delicias fenili 
carcrc. Unde caftitas tnors hominis eft 
ante mortem. Hinc Capientes illi qui 
nomina rebus impofuerut,caftos appella- 
vere cxlibes, quafi cxlitcs,five exieftes: 

co « 


m 

I 


Digitized by 


Tra&.I V. Difput.1 1 1. Se<5t. XI. 203 


co quod vitam in cerris imitantur cx- 
143 Icilium. Poft lucem Evangclij exem- 
plo Chrifti , & Beata: Virginis vix dici 
poteft quanti homines cailicatcm ele- 
gerint : ad hoc enim vexillum a Chri- 
fto fublatum pueri , Se puellx , 6c infi- 
niti prope homines omnium ordinum 
occurrerunt : & cum tanta fit hujus vir- 
tutis prxftantia , idcirco Lixmonis to- 
tum cft (ludium ut carnem noftram 
contaminet , cujus impia contagione 
anima ipfa maculatur. Unde inter prx- 
lia qux devoti milites patiuntur, nullum 
cft difficilius , quam quod geritur pro 
caftitacc : quia cum advcrlus illum per- 
petuum eft certamen , pro illa conti- 
nuum quoque eft difcrimen. 

245 Dico 2. In materia delectationum 
vcncrcarum caftitas perfe&a , &c hcc- 
roica confiftic, in virginitate, qux non 
folum importat carnis integritatem, fcd 
etiam Se magis perpetuum propofitum 
abltinendi fe a quacumque vcnercarun^ 
delectatione : ita D. T hornas 2. 2. 
»46 quafi. 131. art. 1. & y Unde quamvis 
non fit maxima virtutum , cft tamen in 
genere caftitati$excellcntiffima : Sancti 
Patres natales virginitatis e cxlo du- 
cunt ab eflentia divinx mentis : unde 
*47 occantis puritatis ebullit. Prima Trias 
virgo eft : ut canit Gregorius Nazian- 
zenus : 8c D. Ambrofius hb. x.devirg. 
ait : virginitas e calo AcceJJivit quod imi - 
248 t Aretur tn terris. Hxc nubes aera, An- 
gelus , eifdcmquc tranfeendens ver- 
bum Dei in ipfolinu patris invc»it. Hoc 
idem inccllexit Hieronymus cum dixit 
Lpiftola 1. ad Furiam : Grandis eft vir- 
tus folicitx diligentix in carne non 
carnaliter vivere , fecum pugnare quo- 
tidie , & inclufum hollem Argi ( ut 
fabulx ferunt ) centum oculis obfer- 
varc. 

Dico 3. Septem hujus virtutis gra- 
dus affignat Caffianus coi At. 1 2. Primus 
cft quod homo vigilans impugnatione 
carnali non elidatur. Secundus ne 
mens illius voluptariis cogitationibus 
immoretur. Tertius ne focminco , vel 
tenuiter ad concupilccntiam moveatur 
ijo afpeclu. Quarius ne vigilans, vel fim- 
pliccm carnis proferat motum. Quin- 
tus ne cum memoriam generationis nu- 
manx vel traclatus ratio vel necefiicas 
leclionis ingefterit , fubtiliffimus men- 
tem voluntarix a&ionis prxftringat af- 
ccnfus. Sextus ne illcecbrofis phantaf- 
matibus fx minarum , vel dormiens illu- 
datur. Septimus ue co ufque mens 
Directorium Mjjlitum. 


noftra caftitatis ipfius puritate forme- 
tur j ut etiam ipfo naturali motu carnis 
emortuo illum obfcccnum liquorem om- 
nino non proferat. 

Dico 4. Qui omnes hos caftitatis l 5* 
gradus afccndcrunt, funt viri Angelici 

veluti divini qui pcrfccliffimam cafti- 
catem adepti naturam humanam viden- 
tur exceffillb Ce ad Angelicam pcrtigil- 
fc : funt in carne quafi fine carne vi- 
ventes : quia , ut ait Caffianus hb. 6. 
cnp. 6- Quodammodo exire de carns 
cft in corpore commorantem non dc- 
Icclari fcnfu carnis , Ce ultra naturam 
eft fragili carne circundatum carnis 
aculeos non fenti re. Ut ergo homo ad 152 
tam pcrfcclam caftitatem perveniat, de- 
bet efle ut animalia illa Apocalypfica 
ux erant plena oculorum ante & retro: 
ebee habere oculos in manibus , ue 
videat quod attingat : in pedibus , ut vi- 
deat quo ingrediatur , in lingua , ut vi- 
deat quid loquatur : in intellcchi , ut 
videat quid cogitet. Denique debet 
habere oculos in ipfis oculis ut vi- 
deat ne oculi retorqueantur ad illi- 
cita. 

Dico 5. Quamvis rari fint qui ad tam »53 
hceroicam caftitatem perveniunt, aliqui 
tamen funt maxime ex his qui ad fta- 
tum intimx unionis pervenerunt , tam 
perfc&x , tam hccroicx , ac velut An- 
gclicx caftitatis gloria prxditi : talis ^ 
fuit N.M.S. Therefia qux tam pura fuit 
ut in hac materia nunquam tentatio- 
nes contra caftitatem palla fuerit: nec 154 
feiebat aliis in hoc certamine affli&is 
particulare remedium adhibere: quali 
non intelligcns quid ei communica-* 
rent. Legimus etiam de N. V. P- Fr. 
Joanne a Cruce quod tam purus fuerit, 
ut non folum externastentationes, im- 
mo aggredientium fccretas occafioncs, 
velut immotus fuperaverit, fcd etiam 
interna fua puritate, quafi foris in vul- 
tu relucente tentationes aliorum ipfum 
intuentium expelleret , vel faltem mi- 
tigaret : mitto alia multa exempla qux 
poflem afferre de hac virtute, ne lc&ori 
meo reddar faftidiofus. 




, ‘ Ce r SECTIO 


204 


De via LJnitiva 


SECTIO XII. 

De exercitio paupertatis 
hocroicx. 

S VM MA R I V M. 

1 5 S < 2 “'d fit paupertas Jpirittu exponitur. 
Virtus pauperi At is pertinet ad tem- 
perantiam. 

257 Ev angelicam paupertatem chrijlus 

exercuit. 

258 Eam ut medium perfectionis prxdt- 

cavit. 

159 In ejus exercitio primam beatitudi- 
nem conflit ni t. 

260 In quo confifiat paupertas hceroiea 


domini j prdprietatis.fcd ultra addit fin- 
guhurtfm abdicationem ufus totius rei 
etiam miuimx, & ejus aflFeclus non om- 
nino necdlarix. Unde licet multi fint 
religioli qui votum paupertatis habent, 
pauciflimi funt qui hoeroicara hanc pau- 
pertatem exercent, ut dcHcc Caflunus 
collatione. 4. plurcs enim funt, qui om- 
nia , qux in fxculo habebant, vel habe- 
re poterant,gcncrofc propter Deum re- 
liquerunt : fed multi aliquibus fic par- 
cius commoditatibus adhxrcnt, uc ha- 
rum cura prxftinarum omnium faculta- 
tum fuperct paffionem. Ille (olus exer- 
cet paupertate hcrroicam qui cum Apo- 
Aolo dicere poteft : Habentes alimenta 
& quibus tegamur his contenti lumus: 
folisenim rebus omnino ncccflariis ve- 
rus pauper Chrifti debet clle conten- 
tus j maxime fi fuerit rcligiofus , & ve- 
lit ad flatum unionis pervenire , & in 
eo perfe verare : hoc modo fuit Chri- 163 


explicatur. 

16 1 Panctjfimi funt qui haeroicam pauper- . Aus pauper qui foly vcAitu , fic alimento 
tatem confcquantur. contentus erat : unde dixit: vulpes fo- 

261 Sia 1 fiitt qui hanc haeroicam pauper- veas habent , filius autem hominis non 


2 5 5 


tatem exercent explicatur. 

2 6} Ponuntur aliqua exempla functorum 
hujus virtutis. 

164 I/le beatior qui minus cupit. 

16] Beant udo e fi fumma inopia cupidi- 
tatum. 

166 Ille qui nihil defit der at , beatijjimus 
cfi. 

161 filuii exerceat heeroicam pauperta- 
tem exponitur. 

D ico primo. Paupertas fpiricus cfi 
objectio temporalium rerum qua: 
fit fpiritu, id eft, propria voluntate per 
infiitututn Spiritus Sancti : ita cum 
D. Ambrofio , & D. Hieronymo S. 
156 Thomas ». z. quefi. i a. art. 1 2 . Hinc 
cft paupertatem iftamcflc virtutem per- 
tinentem ad temperantiam : nam abdi- 
catio rerum ccmporalium velut abfti- 
ncncia quidam cft , ab Ilis qui nocere 
Z57 poliunt animi. Hanc Evangelicam 
paupertatem Chridus exercuit qui cum 
dives ellct, egenus facftus eft : eam quafi 
medium proximum perfectionis prxdi- 
2 jg cavic, Matthii 19. Quando dixit illi 
juveni • fi vis perfectus elle vade & 
vende omnia qui habes & da pauperi- 
bus :cam fic extollit utin cjuscxercitio 
primam beatitudinem confticueric:8eati 
pauperes fpiritu , quoniam ipforum eft, 
regnum cilorum. 

Dico 2. Paupertas hoeroica non 
2 confidit lolum in propria abdicatione 


habet ubi reclinet caput Tuum : hoc mo- 
do fuit pauper Elias qui cleemofynls 
fuftentabatur : hoc modo S. M. N. Thc- 
relia, qux fi aliquam monialem viliori- 
bus vcftitam videbat , cum illa vcftcs 
commutabac. 

Dico 3. Illud nobis perfuafum efle 
debee, cum efte beatiorem non qui plu- 
ra habet, fed qui minus cupit. Quid 
enim cft bcacitudo > fumma inopia cu- 
piditaiumtitaque ille beatillimus cft qui 
nihil defiderat quem pauca fatiant. 

Cur funt inventi opest non ideo ut 
plura habeamus , fed ne quid deeflet; x &7 
menfura igitur opulentii eft non plui 
habere, fed minus deedeifed illi nihil 
dceft qui nihil defiderae : ergo ille qui 
nihil defiderat, dilidimus & beatillimus 
eft. Deo nihil lufiicict illi , qui fuper- 
flua facit ncccflaria. Panem Sc aquam 
natura defiderat, dicebat Seneca ,ad hic 
nemo pauper cft. Natura nulli quod 
non eft neccfle erogavit , exermem & 
nudum hominem produxit , uc folo ani- 
mo dominus edet naturi & torrum: 
fi ergo natura hominem nudum produ- 
xit, qui folo animo debee clle conten- 
tus i ille folum perfectus homo erit, qui 
animum a vilis rebus abdicaverit , ille 
haeroicam paupertatem exercet, qu i non 
folum magna pro Chrifto abnegaverit, 
fed minima etiam dcfpcxcrit : plura dc 
hac re podcmdictarc , led hxc brevita- 
tis cauia fulficiunt. 

SECTIO 


w 


Digijized t 


Traa.IV. Difp.1 1 1. Sed.X I II. 205 


SECTIO XIII. 

De exercitio hoeroica: 
modeftia:. 

SVMMAR1VM. 

i 62 £uid fit modeftia exponitur. 

269 Eft pars potent iniis temperanti*. 

170 Eft virtus maxime diligenda (ft 

cur ? 

» 7 1 Ex vifu cognofeitur vir . 

171 Auditur Philofopbus dum vide- 

tur. 

173 Modeftia eft maxime d f antiis patri- 

bus commendata. 

174 In religionibus novit iis ftatim colen- 

da proponitur. 

17 j In quo conftftat exercitium hceroicum 
modeftix explicatur. 

^ui continuam Dei prxfentiam ha- 
buenty facile exercitium hceroicum 
modeftix confequetur (ft cur ? 

177 Referuntur fruttus modeftix. 

178 Facilius quis evadet orator vitx mo- 

deftia, quam lingux eloquentia. 

r“Xfco primo. Modcftia eft virtus 
1 J op ia in omnibus motibus noftris 
nihil fit , quod offendat cujufquam 
afpcctum,fed quod deceat faneftitatem: 

169 ita S. Auguftinus in regula. Eft pars 
potcntialis temperantia: , ut docet D. 

170 Thomas j.z .quxft. \ 6 o.art.\. Eft virtus 
maxime diligenda, nam ab externa ho- 
minis compofitione , & prxfcrtim & 
vultu cognofeitur animus : ut dicitur 

*7 l Ecclefiaftici 19. Ex vifu cognofeitur vir 
(ft ab occurfu faciei cogno fatur fenfatus: 
amiCtus corporis , & rifus dentium & 
ingreftus hominis enunciat de illo. Et 
Tertullianus dixit. Auditur Ph ilolophus 
*7 l dum videtur.Et tcftc Tullio : frons, ocu- 
li, vultus perfxpe mentiuntur : eadem fi 
fintad amufiim & leges modeftix con- 
cinnata ad virtutis illiu s imitationem nos 
ad hortantur:dccora igitur totius corporis 
compofitio eft tacita ad modeftiam con- 
fervandam concio. 

2 73 Dico 3. Quamvis hxc virtus non 
videatur inter prxeipuas fedem habere, 
eft tamen max ime laudabilis , ac pluri- 
mum a lanci is Patribus commendata. 
Paulus ad Philippcnfes 4. Hoc mode- 
ftix decus voluit omnium oculis clle 


confpicuum d icens ‘.Modeftia veftra nota 
fit omnibus hominibus 5 quali dicat , lateat 
veftra feientia , non pateat prudentia, 
ignota fit manfuctudo, occulta fit tem- 
perantia, fed modeftia lateat nullum, 
pateat omnibus , nota fit univerfis , 
nota fit dum loquimini in lingua , dum 
fpe&atis in oculis , dum operamini in 
manibus , dum inceditis in pedibus , 
dum converfamini in nutibus : ut ergo 
ficis noti, modcftia fit nota * & quidem 
omnibus hominibus , quia in vos om- 
nium oculi convertuntur : fit ergo nota 
ethnicis , ut Deum verum cogno- 
fcant 5 hxrcticisuc ad fidem convertan- 
tur j Chriftianis ut infide confirmentur: *74 
fit nota omnibus, ut omnes intuitu illius 
reformentur : qux quidem adeo vera 
fune , uc in religionibus reformatis 
magna folicitudinc cuftodiatur tum uc 
mores noviciorum in modeftia videan- 
tur : nullum enim vidi in modeftia in- 
fignem quem non viderim in omnibus 
admirabilemre contra vero quos parum 
modeftos agnovi , malos poftea religio- 
fos expertus fum. 

Dico 3. Exercitium hceroicum mo- 275 
deftix confiftit in perfecta exterioris 
hominis compofitione : hxc autem tunc 
datur quando totaliter in fuis asioni- 
bus compoficus eft, uc nulla fit-adio, 
qux non redoleat compofitionem : prin- 
cipalius autem apparet in facie ferena, 

& humili , & in ordinato oculorum 
afpcclu : non enim debet vir perfeftus 
facile oculos elevare , fed femper cos 
ditniftos habere , ad rifum non debee 
effe promptus : non enim legimus dc 
Chrifto unquam r i fi fle : in ce Ilus debee 
efle gravis , & fimplex & ab omni re- 
motus affectione : facile quis totius cor- 2 7** 
poris compofitionem, & modeftiam her- 
roicam fervabit , fi continux Dei prx- 
fentix internx cum ipfo converfa- 
tioni vacaveritiille quippe animi intui- 
tus in cxlum & in divina contemplan- 
da intentus terrx & temporalium in- 
tuitura prohjb^bic : fic legimus de D, 
Bcrnardo quod cum tota una die iuxea 
lacum ambularet , illum non advertit, 
quia totus in Dei prxlcntia erat occu- 
patus. 

Dico 4. Inter uberrimos fruftus 277 
modeftix , primus eft quod occurfu fuo 
vitia fufftindac , virtutes commendet: 
Nam ,ut ait Philofophas vir modeftus» 
licet fermone taceat , habitu , Sc geftu 
loquitur: in vero enim modefto totius 
corporis figura eft vocalis : quid enim 
C c 3 frons 


De via Unitiva 


206 

frons fine nube fcrena, fine rugis expli- 
cata loquitur, Sc commendat , quam 
confcicntix tranquillitatem ? oculi de- 
center in folum defixi , Se averfi ne vi- 
, deant vanitatem , quid aliud clamant 
quam illud Ecclcliaftx cfEitum Vanitas 
vanitatum rfr omnia vanitas ? Lingua in 
loquendo rara quid aliud commendat 
quam illud Ecclcfiaftici pronunciatum. 
Ort tuo facito ojlta , dr feras ? Denique 
totius corporis forma luce fulguranti 
roodcftix , ac decoris undique circum- 
fulgens quid aliud vociferatur quam 
illa Chrifti verba :fic luceat lux vcftra 
coram hominibus ut videant opera vc- 
ftra bona Se glorificent Patrem vcftrum 
2-gqui in cxlis eft? Et hoc eft vere ede 
oratorem : facilius evades orator vitx 
mode ft ia, quam lingux eloquentia:hxc 
tantum manet , illa trahit : pluris ergo 
e(l hominis modeftia loquens , quam 
lingua garriens : quia qui nimium fatur, 
flultiffimus efle probatur. 


SECTIO XIV. 

De exercitio hoeroicofilcntij. 

SVMMAR IVM. 

179 Silentium maxime necejfartum ejl 

viro religiofo. 

1 80 Qui m verbo non offendit , p effetius 
ejl vir. 

18 1 Lingua pluribus vajis cuftodita fuit 

a natura dr cur f 

181 Vir prudens debet linguam fuam ve- 
reri ut penculoftffimun: malum . 

183 Quantum quis timet mortem , tan- 
tum debet timere linguam fuam dr 
eu ? 

284 Viris contemplationi deditis maxime 
neccjfanum ejl flentium. 

185 Solus ille cujlodit animam fuam a 
pe catis & imperfectionibus qui 
linguam fuam cujlodtt. 

2 86 Santli patres inter pracipua reli- 
gionis fundamenta flentium pofue- 
runt. 

2 87 P effeti ut , dr hirrotcus ufus filent q 
non confijlit in tot ait carentia lo- 
quendi , er curi . 

188 Ex verbis cognofcitur vir. 

»89 Difficti imum ejl huic virtuti medium 
imponere. 

2 90 filuxs etreunf antias debet quis obfer- 


fervare , ut rctfe flentium obfer- 
vet. 

.291 Numerantur circunfantia , dr expli- 
cantur. 

29 1 flui ad unionem Dei affirat, non fit 
loquax. 

293 filua debeant fua effe verba exponi- 
tur. 

Ico prim&. Silentium fic homini 279 
religiofo , & perfc&o ncceflarium 
eft , ut B. Jacobus Apoftolus cap. 1 . fux 
Epiftolx dixerit , St quis putat fe religio- 
fum effe non refrenans linguam fuam, hu- 
jus vana ejl reltgto. Cujqs fcncenti* 
ratio eft , nam ut ipfc-met ait cap. j. In 
multis offendimus omnes , loquendo fci- 
licet} Unde fi quis in verbo non offen- 
dit, hic perferus eft vir. Quia ergo lin- a 80 
gua eft ad lapfum proclivmima , valla 
illi pofuit natura dentium , ut loquendo 
temeritas non cordis tantum cuftodia, 
atque vigilia cohibeatur : fcd &quibuf- 
dam quafi excubiis in orc pofitis fepia- 
tur : irnmo ( tcftc D. Chryfoftomo ) ideo 
DcusJinguam vcluc mura duplici vo- 
luit circundari : nam dentium tegmine, 

& labiorum cuftodia concinetur , ne 
verba improvida garrulitate proferan- 
tur. Hinc Regius vates ait : Pone Do- *8x 
mine cuftodiam ori meo , & oftium cir- 
cunftantix labiis meis : petit A Deo 
excubias militares ad tuendum os , ne 
quid exeat quod non profit loqucnci 
vel obiit audienti. Debet ergo vir pru- z 8* 
dens linguam fuam vereri ut periculo- 
fiflimum malum : eft enim lingua vitx 
& mortis receptaculum, ut ait Sapiens 
Proverbiorum j 8. Mors dr vita in mani- 
bus lingua : quantum igitur times mor- 183 
tcm,quantum optas vitamjtantum xfti- 
ma & linguam quxad bonorum vitam, 
ad malorum mortem eft ianua. 

Dico 2. Si aliis filcntium eft nc- 284 
cellarium, multo magis neceflarium eft 
viris contemplationi deditis , quales 
funt ij qui ad ftatum unionis intimx 
pervenerunt : eft enim filcntium via 
folitudinis: eft quo mens Dei cupida 
ab hominum ftrepitu in utiliflimam pa- 
cem inducitur. Solitudo autead divina 
colloquia penitus eft neccflaria. Unde 
Deus per Ovam dicit, Ducam eam in 
folitudinem & loquar ad cor ejus : ubi 
nota quod ut Deus animx loqueretur 
non loqualcm,fcd filentiofam animam 
felegit Unde Proverbior. 13. dicitur. 

Jgut cujlodtt os Juum , cujlodit animam 
fuam , quia folus ille habet animam a 
peccatis 





-vir 


Traa.IV.Difp.lII.Sea.XIV.& XV. io 7 


peccatis Se imperfectionibus .cuftodi- 
tam , qui Icit linguam fcam cultodire* 
qui enim multis utitur vcrbis,la:dit ani- 
mam fuam , Se in multis Termonibus in- 
z 86 venitur ftulticia. Et ideo Patres anti- 
qui inter prxeipua vitx religiofx fun- 
damenta (trichini » Se rcligiolum (den- 
tium pofuerunt Se adhuc in omnibus 
religionibus in novitiis , Se fratribus 
iunioribus obfervatunexperientia enim 
docet quod qui parvo Termone utuntur, 
legibus multis non indigent: nam licet 
filentij virtus non omnia , fcd tantum 
noxia verba prohibeat* quia tamen fa- 
ciliuseft in lingua delinquere, propterea 
iunioribus totale filentium impofucrunt, 
ut prius experientia difccrent quid Se 
quando loqui oporteret. 

2 ^7 Dico 3. Perfectus Se hceroicus ufus 
filentij non confiftit in totali carentia 
loquendi : fiepe enim facere malum cft, 
iuxta illud Prophetx : Va mihi , quia ta- 
cui : Se aliquando filentium multis fuit 
ruina; occafio, ut peccata fua non confi- 
tentibus. Imo cum lingua fit inter, 
pres mentis , fxpe ncce darium cft au- 
dire loquentem utperfona cognofcatur: 
aSS loquere inquit Socrates ad quendam 
iuvenem , quem ut illum doceret affe- 
rebant, loquere amice ut te cognofcam: 
ftuftuscnim dum non loquitur, fapiens 
videtur : non enim ex gcltibus , quos 
quis prx fc fert , fed ex loquela cognof- 
nitur : ex hoc enim Petrus cognitus fuit 
difcipulus Chrifti,quia loquela fua cum 
manifeftum fecit , ut pronunciavit Pi- 
1 89 lati Ancilla. Cum igitur perfectus ufus 
filentij in moderato , Se necedario ufu 
lingua: confidat , difficilimum dt me- 
dium huic virtuti imponere. Faciat er- 
go unufquifque (lateram verbis Se fre- 
nos rectos ori fuo ne forte labatur Se 
cadat in lingua fua , Se infanabilis fit 
cafus ejus ad mortem cuftodiens cum 
Propheta vias lnas , ut non delinquat 
in lingua fua , Se filentium in quo cultus 
iuftitix cft , diligenter Se cauce ftudeat 
obfcrvarc. 

Dico 4. Uc quis rcctc filentium 
obfervet, debet fequentes circunltantias 
cuftodire. Prima, uc locuturus attendat, 
quis ipfc fit , & quibus joqui debeat ? 
Secunda uc attendat quid loquendum» 
Tertia ut attendat finem propter quem 
291 loquitur ? Quarta ut modum loquendi 
debitum obTervct. Quinta ut debito 
tempore loquatur ; ut enim ait fapiens* 
Et d.uur tempus tacendi Se loquendi. 
Cave igitur amice Icitor, fi ad perfe- 


ctionem Se unionem Dei afpiras , cavc 
ne fis ut Graculus garrus , nc fis plenus 
rimarum huc atque illuc effluens, fine 
(ingula tua verba vcluti totidem effata, 
fint fapientia: pronunciaca , lintalicujus 
(cientia: axiomata , fint vcluti moralis 
dodrinx apopthegmata, fint veluc e tri- ^ 
pude cffiiia oracula , fint veluti myltc- 
rij alicujus arcana, fint fermones digni 
cedro, Sc auro. Nihil ex ore procedat 
nili Evangelium , virtus , cadum, Deus: 
fint verba tua talia qualia D. Hierony- 
mus feribie de pia anima , cujus canti- 
cum, Plalmi.fermo, Evangelium de liccn- 
tix continentia fint hujufmodi } ut de 
te dici pofflr, quod dc fando Honorato 
Hilarius dixit in oratione funebri. Nun- 
quam in tuo ore niji pax, niji caftitas, niji 
pietas , niji charttas , nunquam in corie 
horum omnium niji fons Chrijlus habi- 
tavit. 


SECTIO XV. 

De exercitio patientix hccroicx. 

SV M M AR1V M. 

194 flui i fit patientia exponitur. 

295 Inter virtutes chrtjhanas a Patribus 

fumme extollitur , cr honoratur. 

296 Summa cft ejus utilitas. 

297 In patientia pojfidet quis animam 

fuam & cur ? 

298 Pueri lacrymantur y quia nefeiunt pa- 

tientiam habere. 

2 99 tlomo^nefua nativitatis pude at, debe L 

patientiam habere. 

300 'IriuftHt conftftr.t haroica patientia ex- 

plicatur. 

301 Hac virtus cft propria perfero- 

rum. 

ici Vir per fc cius quo magis opprimitur , 
exaltatur. 

303 Homo ftve bonus K five malus femper 

illi convenit patientiam habere & 
cur ? + 

304 Ponuntur aliqua exempla fanclorum 

Patrum hujus virtutis. 

Ico primo Patientia eft virtus qua 
mala sequo animo toleramus, id cft, 
fine perturbatione triftiiix : ita cum S. 
Auguftino D. Thomas 1. 2. qu. cft. 13 6 . 
art.i . (jr 4- Inrcr virtutes chriftianas a 
Patribus fummis encomiis honoratur: 
hujus 



’ Digitized by Google 



208 ; De via Unitiva 


hujus vinutis decor maximus cft fum- 

196 ma ejus utilitas. Unde Apoftolus di- 
xit : patientia neccflaria cft ut reporte- 

197 tisrcproniirtionem. Et Dominus dixit, 
quod in patientia polfidcbimus animas 
nollras: cujus ratioca mihi videtur; 

iyfc quia tum non poflit dari in hoc faculo 
vita humana line laboribus , non pote- 
rit quis pacifice animam fuam pofiidcrc 
linepattcntia. Hinc pueri quandonaf- 
cuntur, lacrymantur : quia cum fimul 
cum laboribus nafcantur , & nefeiant 
patienter tolerare, lacrymarum folvunt 
natura: tributum .quod nefeiunt patien- 
tia compenfarc : ferat igitur homo adul- 
tus quod infans tulit , nec pudeat nati- 
vitatis fux , qui non prius ienfit lucem 
quam laborem ; pati cft homini primum 
quod docetur : ut ait Job 1. Homo rufa- 
tur ad latorem ultimum anci dedocetur, 
Utait Joatmes Apoc.1Iypl.i4. Beati mor- 
tui qnt m Domino moriuntur, amodo tam 
dteit i Jf intui retjutefcent d latoribus 
fuit. 

300 Dico 1. Hocroica patientia confiftit 
in infatigabili tolerantia paflionum , Si 
laborum pro Deo , & virtute. Hic cft 
propria virorum perfectorum , Si qui 
iam funt in ftaiu intima: unionis confti- 
tuti , ne ab illa intima pace & tranquil- 
litate diftrahantur motibus inordinatis. 

3c iNamftcut vinea recifa non minui- 
tur, ( ut ait D. Ambrofius Ut. 9. in Lu- 
cam ) fcd augetur ; ita lanci a plebs dum 
iugatur, erigitur, dum humiliatur, attol- 
litur, dum reciditur , coronatur :St ficut 
aurum (utait Calliodorus ht.y.EpiJIol.y) 

}cz quo magi^ malleo conteritur, pretiofius 
. evadit; fic vir perfectus , quo magis 
opprimitur , exaltator, Unde dixit Je- 
runymus: A cunabulis Ecclefii non de- 
fuit iniquitas premens , fed abundavit 
iuftitia patiens: ferat igitur patienter vir 
hujus fatculi mala five fit bonus.five nu- 

303 lus: nam fi bonus fuerit dum patitur, erit 
ei ad cumulum gloria: : fi malus fuerit 
& libenter patiatur, erit ei ad folutionem 
debiti. Qitit! crgofupcreft, nifi ut tibi 
pro more dicam non animo trifti per 
poenam quam meruifti:& fi adhuc dicta 
non lufficiant, conlidcra in veteri tcfta- 
mento patientiam Abrahx, ]ob , Si To- 
bix:& in novo patientiam Apollolo- 
rum , Si aliorum martyrum , & pudebit 
non ferre patienter quod illi gloriafttcr 
tulerunt, ibant Apoftoli gaudentes d 
confpcCtu confilij, quoniam digni ha- 
biti funtpro nomine Jcfu contumeliam 
pati. 1 IO 



SECTIO XVI. 

Dc exercitio hocroicx 
manfuetudinis. 

SVM MARIVM. 

305 f^uidfit manfuetudo exponitur. 

306 E fi pars adjunctu temperantia. 

307 Eam chrtfius plurimum commenda- 

vit. 

308 Decet maxime viros perfectos. 

309 Viri manfueti aliquid altius humana 

natura videntur habere. 

310 Maximus e fi hujus virtutis Jp len- 

dor. 

3 1 1 Sine ea non 'dantur plure* virtutes , 

qua tbt numerantur. 

31 1 In quo confifiat harroica manfuetudo 
explicatur. 

313 Habet manfuetudo quinque gra- 
dus : 

3 14 Explicantur hi gradus. 

3 1 j £lui manfuctudmem habet , multum 
Chriflum imitatur. 

3 1 6 Manfuetus plufquam homo habetur 
ab aliis hominibus. 

Ico primo. Manfuetudo cft virtus 3 C 5 
per quam fecundum redam ratio- 
nem affectum ira: moderamur : ita D. 
Thornas i. i.quxfi. 157. art. 2. Eft pars 3 
adjuncta temperantix : Eftquc ifta vir- v 
tus una de duabus quas Chriftus re- 
demptor nofter plurimum commenda- 
vit, Matthxi 1 1. Difcite a me quia mitis 
fum , dr humilis corde. Dccct maxime 3°7 
viros perfcclos > nam prxtcr irx modera- 
tionem , quandam anima: caufat immu- 
tabilitatem & quandam immortalitatis ^©8 
fpcciem dum inter ipfa vulnera perfeve- 
rat intemerata, viri manfueti aliquid al- 
tius natura humana videntur habere, 
cum nec perfcquutionum , nce aliorum 309 
eventuum turbationibus agitantur • im- 
rno poft fufeepta perfequentium vul- 
nera, fi animus manet tranquillus ut ad 
majora fit toleranda paratus. Maximus 
•cft hujus virtutis fplcndor : tum quia^ lo 
hominem confervat in hilaritate , dum J 
perfequentes fereno fufcipit vultu : tum 
quia Chriftum imitatur. Ejus utilitas 
fuinma cft : fine ea non datur pax ,cha- ^ 1 1 
ricas, amicitia , affabilitas» vel meritum. 
Unde dixit Chriftm:£<vt// mitesMuontam 

tffi 



i T^giti-re^by Gc 


Trad.lV.Difp.IlI 

ipfi pojfidebunt terram : foli namque mi- 
tes qui pacifica mentis tranquillitate 
perfruuntur , vere terram poffiderc di- 
cuntur*. reliqui vero non poflident ter- 
ram, fed in ea perturbantur. 

3 1 1 Dico i. Hceroica Manfuetudo coq- 
fiftic in perferta irx moderatione : foli 
enim illi poliunt dici perferte mites 
( ut ait Auguftinus Itb. i. cap. 2. de fer - 
mone Domini ) qui cedunt improbitati- 
bus, & non reft fiunt, & vincunt in bo- 
no malum : habet autem manfuetudo 
^ j quinque gradus.Primus cft,eum qui Ix- 
3 ditur, commoveri j fcd irae impetum cum 
modeftia reprimere. Secundus com- 
moveri quidem , & fine moerore impe- 
tum compefccrc. Tertius ob anteartas 
314 irx virtorias non commoveri. Quartus 
ob fphituale bonum fuum lactari. Quin- 
tus cum oblivione fui ex proximi lx- 
dentis damno dolorem, compaflionem- 
que concipere : Cum enim homo non 
folum iniuriam patienter fuftinct , fcd 
de malo proximi dolet i hi multum iirti- 
tantur illam Chrifli manfuctudinem, 
qui videns ingratitudinem illius perfi- 
dx civitatis eum perfequentis flevit fu- 
per illam , dolens magis de illius mife- 
ria,quam de morte quam in illa tole- 
raturus erat : & pofitus in cruce pro il- 
lis , qui cum crucifixerunt, exoravit. 

Pater ignofee illis , quia ne fetant qutdfa. 
ctunt : qux cum videret Centurio ex- 
clamavit : Vere filius Dei erat ifie : & 

316 merito, nam ut dicitur Ecclefiaftici 13. 

Fili in manfuetudtne opera tua perfice & 
fuper homtnum gloriam di liger it : perfe- 
cit Chriftusopus noftrx redemptionis 
in manfuctudine , & fuper hominum 
gloriam , ut filius Dei ab ipfis, qui cum 
perfequebantur cognitus fuit. Unde 
optime concinnavit ille Poeta qui dixit: 

Iras fujl ollis fi fit refionfio molit s. 



SECTIO XVII. 


De exercitio prudentia: 

. hceroica:. 

SVMMAR IV M . 

3 1 7 Sola prudentia , qua ad bonum finem 
vita cone t liatur , iudicat & praei- 
pit, dicitur (impliciter prudentia. 

31 S Rcperitur in fohs tufiis , non in 
peccatoribus. 

Dircrtorium Myfticum. 


Sed.XVII. 209 

31 9 In quo confifiat hac prudentia ex- 
plicatur. 

310 Quod fit ob) e Pium materiale pruden- 
tia exponitur. t 

3x1 Quod fit ejus objectum formale mon- 
firatur. 

3 xx Qua dtjferentia detur inter objettum 
formale prudentia , & aliarum vir- 
tutum , indicatur. 

3x3 Prudentia tendit in verum praeli-, 

' cum. 

314 Nulla virtus pretiofior e fi pruden- 
tia. 

3x5 Chrifius eam maxime fuis difctpulis 
commendavit. 

3 16 Qui ad culmen harroicum prudentia 
pervemtyadlptus fuit apicem felici- 
tatis rfr cur ! 

3x7 Vir prudens efi fimillimus felicitate 
fuper is , & cur t 

3x8 Hac virtus maxime necejfaria efi vi- 
ris contemplativis. * 

329 Non datur homo fumme contempla- 
tivus , qui non fit fumme pru- 
dens. 

3 30 Hac virtus pracipue debet refilendef- 
cere in pr alat is & directoribus ani- 
maram & cur ? 

Ico primo. Prudentia, dc qua hic 3,7 
agimus , cfl illa vera & perferta 
virtus, qua: ad bonum finem totius vitx 
rerte conciliatur , iudicat , & prxeipit, 
ut notat D. Thomas i.\.quafi.\-).art.\ 3. 
in corpore, ubi dicit hanefolam fimpli- 
citer dici prudentiam , 8c repeririin iu- 
li is , non vero in peccatoribus > & iftiils ^ l g 
ell invenire medium virtutum mora- 
lium ; ipfaquc ad communia omnia lau- 
dabilium artionum principia cognof- 
cenda & ad fcarum circunflantias diju- 
dicandas lucem fubminiftrat , exterif- 
ue virtutibus, in his qux ad eorum 
nem idonea funt , deligendis, contra- 
riifque repudiandis. opitulatur , iuxta 
eundem D. Thomam quafi. 4-. Undc^ 10 
objertum materiale prudenti* fune om- 
nes artiones hccroicx, formale vero cfl 
honcflas objertiva cx artione medium 
inter exccflum & defertum tenente 
progerminans. Et licet honeflas fit 321 
etiam objertum formale aliarum virtu- 
tum moralium , e ft cum hac differen- 
tia , quod aliarum cfl objertum forma- 321 
le, prout efl bonitas quxdam j refpertu 
vcr6 prudentix prout efl veritas : nam 
cum prudentia fit virtus intellcrtus,ne- 
ceflario femper tendit in verum ,• id- 
que non fpeculativum , fcd prarticum. 

D d Unde 



no DeviaCJnidva 


323 Umlc concludendum cft in thefauro 
illo copidfiflimo virtutum moralium 
nullam gemmam eile pretioiiorem j at- 
j 24 que interdotes animi Chriftiani Pru- 
dentiam videri donum maximum , & 
pulcherrimum Divinitatis : Sc ideo 
3*5 Chriftus eam fuis difcipulis maxime 
commendavit. Efiotc prudentes fient fer- 
prurrj.Matihxi 10. 

Dico 2. Qui ad culmen hoeroicum 
Prudentia: pervcnit.cenfcnduseft ftare 
in ipfo felicitatis apiec. Et ratio eft, quia 
prudentia attingit omne bonum poten- 
ciae rationalis : Nam perficit volunta- 
tem , dum illi fubminiftrat vires, & ro- 
bur, ut fine luefu, facile, fine ignavia , 
prompte , fine hatfitatione firmiter in 
bonum fuum , id e fi , honefium fera- 
tur : perficit & intellectum circa fuum 
objectum , id cft , verum : dum eum 
promptum ■ facilem, tc expeditum red- 
dit atfauenfum certum : {c in eo firma- 
tur , ut non abducatur ad falfum : ergo 
vir confummate prudcs,eft fumme felix. 
Addo quod vir prudens cfi fimillimus 
' felicitate fuperis , qui immortali felici- 
tate fruuntur. Et Ratio cft, quia fupero- 
rum felicitas in eo confidit , quod po- 
tentia rationalis omnibus viribus , Sc 
modo pcrfectilEmo tendat in bonum 
omni ex parte infinitum , intcllctfius 
in verum , voluntas in bonum : fed 
perfefte prudens in hac vita perfpica- 
ciflimc penetrat , Sc finniffime adhaeret, 
Sc clarilfitnc intelligit verum quod eft 
objetfium intellcdus ; Sc facillime mo- 
vetur in honefium, quod eft bonum vo- 
luntatismrgo virprudcr.s fimillimus eft 
fuperis fumma felicitate fruentibus j ac 
pcrconfequens nemo in hac vita mor- 
tali felicior eft viro prudente : eft 
enim prudentia complexus omnis per- 
fcdionis Sc compendium omnis feli- 
citatis. 

'328 Dico 3. Hac virtus maxime necef- 
faria cft viris contemplativis Sc iis qui 
ad divinam unionem tendunt: Sc ratio 
eft , quia homo accedens ad divinam 
unionem, debet habere omnes virtutes 
in gradu hcetoico : fed has in gradu ha- 
bere non poteft nifi etiam habeat pru- 
dentiam in gradu hacroico ; fiquidem 
ipfa eft auriga, Sc directio virtutum mo- 
ralium, Sc qua illis modum , Sc medium 
imponit : ergo hac virtus prudentia ma- 
xime ncceuaria eft viris contemplativis. 
3ipUnde nunquam vidi hominem magnum 
contemplativum qui non fuilTet fumme 
prudentem ; prxeipue autem debet hxc 


virtus rcfplcndcfccre in Pralatis & illis 
qui dirigunt animas ad vitam fpiritua- 
lem : non enim poterit quis alios rcCle 330 
gubernare i nifi feipfum non recte mo- 
deretur propriis partionibus imperando. 
Unde S. Grcgorius in moralibus dicit 
quod non debet hominum ducatum 
fufeipere , qui nefeit homines bene vi- 
vendo przirc : Sc maxime in obedientia 
erga fuperiores quam ab inferioribus 
erga feipfum defiderat exerceri :fed dc 
hoc vide latius N. Philippum a Trini- 
tate p.ytr*{l.i.difcurf.iynrt.y 


SECTIO XVIII. . 
De exercitio iuftitia: hoeroicsc. 
SVMMARIVM. 

33 1 Infima dividitur in legalem , difiri- 
butivam , & commutativam. 

331 Quid utraque fit exponitur. 

333 PonitUr definitio tufiitia. 

334 . Hac definitio folum convenit omni & 
foli iufitti a particulari , non vero 
generaliter fumpta. 

33 5 A"* fit iufittia generaliter fiumpta 
explicatur. 

336 Exercitium h ce r oie a tufiitia e fi ma- 

xime necefifarium viris perfeftis in 
fiatu intima unionis confiitutis. 

337 Ponitur medium quo tufiitia fervari 

debet. 

338 Virpcrfeftus , qui ad fiatum unio- 

nis pervenit , debet harroienm iufii- 
ttam exercere quoad omnes fuas 
partes. 

Ro hujus fe&ionis intclligcociafup- 331 
pono iufticiam quatenus eft una ex 
virtutibus cardinalibus dividi in lega- 
lem , diftributivam , Sc commutativam: 
ita D- Thomas 1.1. quafi. 5 8. art. 5 . & 
quafi. 61. art. 1. & nos fuprk diximus. 
Legalis cft per quam omnium virtutum 
actus ad bonum commune ordinantur: 
Diftributiva dirigitdiftributionemcom- 331 
munium bonorum in parces Rei publica:: 
Commutativa vero dirigit multos actus 
inter privatas perfonas.ita idem D.Tho- 
mas quafi. 61. art.i. Definitur autem: 333 
cft Sc perpetua voluntas ius fuum uni- 
cuique tribuendi : ita D. Thomas 2. 2. 
quafi. 8. art.i. Ha:c autem definitio fo- 
liuu convenit omni Sc foli iuftitia: par- 
ticulari: 


1 


Digitized by Coogle 


Trad.IV.Difp.lII.Sed.XVlII.&XIX. 1 1 1 


3 34ticulari: nam iuftitia generaliter fumpta 
eft omnis virtus,fcu,ut dicit ftatura vir- 
tutum aggregatione pcrfc&um : & de 
j , ^ hac loquitur Chriftus quando dixit 
difcipulis fuis: nili abundaverit iuftitia 
vcftra plulquam Scribarum & Pharifxo- 
rum.non intrabitis in regnum cariorum: 

Se fecundum hanc iuftitix intclligen- 
tiam qui omnibus eft virtutibus ornatus, 
dicitur iuftus adinftar S. Jofcph , de 
quo feriptum eft : Jofeph autem cum 
clTct i u(1 us, id eft fecundum omnem vir- 
tutem perfedus. His fuppolitis. 

336 Dico primo. Exercitium hccroicum 
virtutis iuftitix quoad omnes fuas par- 
tes quas lupra retulimus , maxime eft 
neceftaria viris pcrfc&is in ftatu intima: 
unionis conftitutis , qui cum proximo 
debent inculpabiliter , & admodum pa- 
cifice commorari > proptcrca fimilibus 
loquens Spiritus Sanctas ait,Ecclcfiafti- 
ci 4. Pro tufitti a agoni fare pro anima tua, 
er ufque ad mortem cert a pro tujlttt a & 

3 37 Dn* expugnabit pro te mimicos tuos.U e 
autem inftruat de medio quo iuftitia 
fervari debet per cxcluiionem occafio- 
num , quibus folet violari, fubd it : Noli 
citatus ejfe tn lingua tuA er mutilis er 
remiffus in operibus tuis moli ejfe Jient Leo 
in domo tua , evertens domejltcos tuos er 
opprimens fubjeflos ttbt. 

338 Dico 1. Vir perfedusqui adftatum 
unionis intima* pervenit, debet hceroi- 
cam iuftitiam exercere quoad omnes 
fuas partes quas fupra retulimus. Unde 
titulo iuftitix legalis, debet perfeci illimi 
legem obfervare &c confequenter in 
lege Domini die ac noclc meditari 
quantum patitur humana fragilitas. Ti- 
tulo autem Iuftitix particularis fic debet 
in Rcpublica verfari , quod (i bonorum 
ipfius communium fuerit diftributor, 
non attendat ad carnem & fanguinem, 
aut ad amicitiam , fed uncum ad cujuf- 
que meritum , & ad ipfius Reipublicx 
bonum : in communi vero focietate fi 
fe gerat quod nullam etiam minimam 
proximo iniuriam inferat, vel cogitatio- 
ne vel verbo , vel opere j fed unicuique 
reddat quod fuum eft :quod fi redden- 
dx feu exercerdx iuftitix vindicativx 
perficiatur, fic puniat fcelcra cum ratio 
iuftitix dicaverit , quod Reo ex intimis 
charitatis 8c commifcrationis prxeordiis 
tenere compatiatur; Se fic h$ec ita exer- 
cuerit , intelligac fe apicem iuftitia, 
live hoeroicum gradum illius #confccu- 
tum fuiltc. De hac virtute plura poflem 
Directorium Myjlieum. 


referre exempla , fed quia obvia in vitis 
San&orum , illa omitto. 


SECTIO XIX. 

De exercitio miicricordia: 
hccroicx.' 

SVM M A RIV M. 

3 3 9 Mifericordia quid refoiciut ut otie- 
clum ? exponitur. 

340 Nae virtus maxime Deo competit. 

341 £ 1 »} multum de Deo participant , de- 

bent maxime hac virtute pollere. 

34x Viri perfecti in fi at u unionis exer- 
cent mifericordiam. 

343 fft* fi nt 0 p e ra mifericordia corpora- 
lis proponuntur. 

344 fi nt 0 p c ra mt fer icor di a corporalis ' 7 
afferuntur. 

345 f lnt opera mi fericordia f piri tua - 
lis , proponuntur. 

34 6 Opera mi fericordia acceptat Deus, ut 
Jibi Jpeciahter fafta. 

347 Opera mi fericordia f fuerint pcrfetfa, 
erunt actus heeroiet mifericordia. 

349 iM° s exercent , maxime funt fimi - 

les Patri calefit. 

Ico primo. Mifcricordia alienam 33$ 
rcfpicit miferiam , ut fublevandam 
unquam fuum formale objedtam. Unde 
qui mifericordix vult colere exerci- 
tium, debet ftatim ac proximi advertit 
miferiam , ei quantum pollet cx vifceri- 
busChriftianx charitatis compati , & 
de ea fublevanda cogitare. Hxc vir- 
tus maxime Deo competit : unde in 
Scriptura dicitur : Et miferationes ejus 340 
fuper omnia opera ejus. Qui multum 341 * 
de Deo participant, ut fune hi quidivi- 
nx unioni intendunt , debent maxime 
hac virtute pollere , ut faciebat San&us 
Job qui de lc dicebat : Sub infantia cre- 
vit mecum mtferatio & de utero matris 
mea egreffa e fi mecum. 

Dico 1. Viri perfc&i agnofeentes 34 * 
naturam Dei mifericordis in ftatu unio- 
nis intimx , cifque conformari defide- 
rantes erga omnes , prxfertim peccato- 
res , rriifericordiam exercent. Opera 
autem mifericordix corporalia, funtrefu- 
rientes potare, nudos veftire , peregri- 343 
nos excipere, vifitare xgrotos, captivos 
D d x redimere, 



ni De via Unitiva 


redimere. , mortuos fepelire. Opera vero 
mifcricordix fpiriuralisfunt ignorantes 
indruere , peccantes corrigere , con- 
344 folari moedos , confilium dare dubitan- 
tibus , patienter iniurias ferentibus of- 
fenfas remittere , pro falutc proximi 
orare. Hxc opera mifcricordix quafi 
fibi fpccialiter factu acceptat dominus, 
34J quod operantem debet maxime ad ope- 
randum animare : qux fi fiant pcrfcCle, 
procul dubio erunt hocroici actus roife- 
ricordix : Si qui illos exercent patri 
cxledi ad quod fuos provorat Chridus, 
34 4 i-UCX i. EJ/ote ergo mifncordes .flat 
347 pater vefler mtferteors ejl. Sed de his 
vide latius N.Phiiippum aTrinitate p.y 
trall. 1 .dijcur.^.arl.^ . 


SECTIO XX. 

Dc exercitio (Implicitatis 
hoeroica:. 

SVMMAR IV M. 

348 Simplicitas ejl maxime neccjfaria 

humane foctctati. 

349 Ejl virtus viris perfeSu maxime 

conveniens. 

330 Qui tranfaCla iniuria iram abii- 

ciunt , (mu flmphccs ficut columia 
dr cur f 

35 1 Simplicitas ejl conflatum perfectioni. 

331 Simplicitas dicitur innocentia cr cur! 

353 Efl compendium bonarum alttonum. 

354 Simplicitas in fummo efl candor 

animi. 

355 Viri perfecit debent flmplicitatem 

fummo fludio exercere. 

354 Debent equivocaliones fugere. 

357 Vir perfectus que habet in ore , debet 

habere in corde. 

358 Vtr flmplex debende fentirede aliis. 

359 Refertur quoJdam notabile ftmphei- 

tatis exemplum. 

360 Simplicitas a mundo fatuitas indica- 

tur-, a Deo tamen vera faptentia 
, reputatur. 

361 Sapientia mundi vera fluhitia efl, 

' cr cur ! 

348 T'\lco primo. Simplicitas , feu fin- 

J Acritas , candor mentis , aut veri- 

tas cd humanxfocietati plurimum ne- 

349 cellaria , St viris perfedtis maxime con- 


veniens : (implicitas namque oden Jit 
animum non cfliifum in multa , nec di- 
draclum in res externas} denotat lenita- 
tem animi, nefeiam iniurix rcfcrcudx, 350 
conjunftam cum quadam naturx boni- 
tate , qua quis egerrime inducitur , ut 
de alio fulpicetur : unde qui tranfacta 
iniuria iram abiiciunt , nec in aliquo 
pectoris rcceflu recundunt moerorem, 
dicuntur fimplices , ficuc columbx : 
nam, ut ait Cyprianus dc vita Eccleftaf. 
Columba ed animalfimplex & lxtum 
non fclle amarum, non moribus fxvum, ' ' 
non congium laceratione violentum: 
itaque (Implicitas cd quoddS perfeCtio- 
nis conflatum, cximixvitx ratio, omni 
decore Sc venudate concinna , coram 
Deo pretiofa , quam etiam uno verbo 331 
dicimus innocentiam : (iquidem abcA 
ab animo fcelus, a corde vindifta, cupi- 
ditas ab ore, loquendi calliditas, a mori- , , 
bus duplicitas : cdque compendium 
omnium bonarum actionum. Tandem 334 
candida fimplicitas in fummo cd can- 
dor animi , qui candor non fucatus cd, 
nec fictx frontis immunc tedorium,fed 
ab ipfo manans animo , ab omni fuco, & 

(i mulationc alienus. 

Dico 1. Viri pcrfeCti qui ad da- 333 
tum unionis intimx pervenerunt, de- 
bent fandam hanc virtutem fimplicita- 
tis, (inceritatis, candoris, aut vetitatis 
fummo Audio exercere. Unde non fo- 
lum aperta mendacia , & manifedas fi- 
mulationcs fumma debent vitare dili- 
gentia , fed etiam quafcumquc xqui- 
vocationcs : edo enim aliquando licite 
dicantur , plurimum camcn chridianaf 
repugnant ftmplicitati , Sc candori , C 
frequens fuerit earum ufus : qui enim 
vere infeipfo fincerus cd , interroga- ^7 
tus femper vera denunciat : St quamvis 
non omnia qux habet in corde debeac 
habere in ore > cuncta tamen qux ha- 
bet in ore , debet etiam habere in cor- 
de : St femper res dicit , ut fc habenti 
nifi fecteto naturali , vel poenitentix 
(Igilio ad ftlcndum teneatur. 

Dico 3. Vir perfecte fimplex ficut 33 j 
nefeit fimulationcm aut duplicitatem 
vel mendacium dicere ,idcm credit de 
aliistunde refertur de D. Thoma Aqui- 359 
nate quod cum multum credulus appa- 
reret, vocatus a fociis ut videret bovem 
volantem, Aatim accedit , fed de (impii- 360 
citate fua derifus,rcfpondit(c malle cre- 
dere bovem volare , quam religiofum 
mentiri: fciucntia (ane «tigna D. Tho- jg, 

tnz: 




Digitized by 


Tracft. I V. Difput. I V. Sed. I. 213 


mx: qux enim a mundo fatuitas iudica- 
tur.aDco vero fapientia reputatur : e 
contra vero fapientia mundi vera ftul- 
titia eft : ut dicit Paulus :Sapien$ia hujus 
faculi eorum Deo fiultitta cji. Pollent 
addudis virtutibus alix plures adjungi: 
puta , gratitudo , fortitudo , Sc alix > led 
quia frequentius cft &: magis rclplcn- 
dens addudarura exercitium , ideo di- 
da fufficiunt fuppofitis his qux traU. 3. 
dijput. 1. diximus de virtutum acquifi- 
tionc : lingulas namque viri perfedi in 
gradu hccroico fuis temporibus exer- 
cent : quia . ut iam didumeft/virtutes 
funt ita connexx quod una perfeda 
fecum trahat alias , & hocroicum unius 
exercitium ad alias exercendas mo- 
veat. 

DISPUTATIO IV. 

De fpecialt unione animx cum 
Deo tam fecundum partem 
cognofciituam , quam fecun- 
dum partem affeci roam in 
matrimonio fptrttualt. 


SECTIO I. 

In flatu unionis intima; Deus 
iniit fponfalia cum anima. 

SVMMAK1VM. 

361 Vnto fruitiva duplici gradu gau- 
det. 

3 6} Alter vocatur fponfatio Jpiritualis: 
alter matrimonium Jptntuale. 

364 Quid Jit Jponfatto Jpiritualis decla- 

ratur. 

365 Datur duplex unio cum re amat a i 

alta fecundum rem , alia fecundum 
affctfUm. 

366 Sponfatio non confifiit in unione affe- 

ctus t fed in unione re ali , non per 
modum habitus , fed per modum 

acliss. 

367 Probatur ratione. 

368 Quando anima Deo defponfaturjiihil 

Jcntit : (jr quomodo hoc accidat ? 

369 Uxcunio fponfalitta ad fummum du- 

rat per dimidiam horam. 


370 Pojl tr an faciam hanc unionem anima 

ad fe rediens eam iterum nimium 
dejiderat. 

371 Deus ei iterum demonjlrat faciem 

Juam , & iterum ab ea recedit. 

37 1 Deus ab Jponfa aliquando recedit eo 

quod Jponfa plus nimio vacat vbc- I 
rum dulce dint vtx memor i p fi ut 
fpcnfi. 

373 Fidens fponfus fponfam tam purga- 

tam eam iterum vocat. 

374 Cur Jus fponfa ad ipfum fponfum ter- 

minatur : (jr quom do ? 

375 y>dens Jponfus dejidenum fponfeeam 

ad fiatum matnmontj Jpiritualis 
vocat : (jr quomodo ? 

Ico primo. Hxc fxliciflima unio 361 
fruitiva in qua Deus ipfe per ofeu- 
lum , & amplexum unitivum clare per- 
cipitur , ac deguftatur , duplici qui- 
dem gradu gaudet. Alter vocatur fpon- 36 3 
latio fpiritualis : alter matrimonium lpi- 
ritualc. Sponfatio cft quxdam actualis 
unio cum Deo per realem habitationem 
Dei , non in centro animx , hoc enim 
proprium eft matrimonij fpiritualis : ut 
ait N. M.S. ThcrcGa ManJionej.cap.i. 364 
(jr 1 . fed in fuperiori parte animx. Pro 
quo fciendum eft dari duplicem unio- 
nem cum rc amata , ut ait D. Thomas 
1. 2. quxfi.iK.art.... Una fecundum rem, ^ 
ut cum amatus adeft amanti } alia vero 
fecundum affedum. Primam unionem 
facit amor effedive : fecundam facie 
formaliccr fe ipfo : quia line afFedu 
non cft amor. Quod ergo dicimus 
cft quod fponfalia non confiftunt 
in unione affedus : nam hxc com- 
munis eft omnibus illis qui fune in 
charitate , fed confiftit in unione reali 
qux fit per illapfum Chrifti in anima, 
non in centro illius , fed in fuperiori il- 
lius parte , non per modum habitus, 
fed per modum adus. Ratio eft , quia 3^ 
unio qux datur in fponfalibus, non om- 
nino perfecta cft per modum habicus, 
fed eft quxdam unio inchoata & im- 
perfcda.ut ait ValgQrncrar»^#*/?. proac~ 
mialt art.y . num. 1 1. Sed talis cft hxc 
* unio realis,qux non cft per modum ha- 
bitus : ergo in illo confiftunt fponfalia 
fpiricualia. 

Hinc fit quod cuminfponfalitio non 
fiat totalis transformatio animx cum , 
Deo , fed tantum anima adducatur ad 
illius realem prxfeniiam & amplexum, 
quando anima cognofcit fe ad Deum 
approximari 8c iam amoris brachiis d 
. D d 3 Deo 



U4 De via Unitiva 


Deo adftringi , cique uniri , nihil om- 
nino fcnric : quia tunc omnes poten- 
tiae concupitx 8c abforptx manent , Se 
anima quali cicca, muta, ac fine ullo in- 
teriori fcnfu videtur remanere i ita ut 
pro tunc nulla ratione polfic fentire j aut 
imelligcrc quale , aut quantum fit il- 
lud bonum quo fruicur : ita N. M. S. 
Therefia Manjione 6 • cap. 4. ubi ait, 
quod quando hoc fiponfalitium celebra- 
tur , anima extra le rapitur , & manet 
abfque fenfibus : quia fi fentiret le clle 
Deo unitam Sc prxfcntcm Divinx ma- 
jeftati, forte c vita difcedcrcc : tt ratio 
cft,quia illa magna dcletftatio , qua ani- 
ma ex ,prxfcntia & amplexu Dei per- 
funditur, cani abforbet, & licet intcl- 
Icflus velit totaliter occupari ad concu- 
pifccndum aliquid ex hoc quod fentitj 
cum tamen ad hoc ejus vires ad hoc 
non pertingant , fic manet attonitus: 
' quod fi non deficiat omnino , faltem 
non advertit an manus vel pedes mo- 
veat ; ficut dicere folemus de aliquo qui 
cadens in deliquium quafi mortuus ap- 
paret. Hic aqua gratix replet animam, 
, ita ut nec ulterius procedere poflit , nec 
regredi vellet, & maxima fruitur glo- 
ria : apparet quafi quis moribundus cx- 
pcchns mortem quam multum defide- 
rat anima : fiquidem hic fummo Sc indi- 
cibili profufa gaudio mori rebus munda- 
nis, Sc Deo frui vidccur : nec tunc fcit 
anima quid agat. 

jfi? Dico j. Cum hxc unio fponfalitia 
non plurimum durcc, fed vix ad me- 
diam horam pertingat ( ut ait N. M. S. 
Therefia cap. H.vitajua) anima ad fc 
reverfa divina illa familiaritate , Sc am- 
plexu Dei animata iterum atque iterum 
ad ofculum prxtcritum fponli afpirat, 
370 dicendo cum fponla Canticor. i. ofeu- 
Icturmc ofculo oris fui : hoc eft , urden- 
tilfimo amore defiderat illius prxfcn- 
■ ciam, Sc amplexum. Deus autem videns 
hanc animx anxietatem iterum often- 
dit ei faciem fuam , Sc ci ofculum porri- 
git : Sc ne defiderio labefcat guftu fux 
fuavitatis lenit , 8c dum fuam prxfen- 
tiam ei iterum exhibee Sc eam ad majus 
dilectionis ofculum afeendit : fic mul- 
toties fponfus ab fponfa recedit , vel ad 
fedulitatis experimentum, vel ad amoris 
probationem , vel ad augmentum me- 
riti. Unde fponfa ait Caninorum 3. 
In lctftulo meo per nodes quxfivi,qucni 
diligit anima mea iquxfivi illum Sc non 
inveni : his animx diligentiis quauendi 
& inveniendi fponfumdcclaraturquan- 


tum ferveat illius amore , & quanta in 
ejus prxlcntia fruebatur fuavitate 8c 
laetitia. 

Dico 3. Contingit etiam aliquando 37» 
quod fponfus ab fponfa recedit , eo 
quod fponfa plus nimium vacat uberum 
dulcedini , vix memor ipfius fponli, 
quem tunc non pure propter lcipfum, 
fed propter perceptam voluptatem in- 
quirit. Unde non eum fimplici amore 
amicitix complectitur , fed mixto amo- 
re concupifccntix in eo delectatur i & 
ideo ab ea recedit fponfus, ut inltruatur 
quod hic in via parce clt voluptate 
fruendum , Sc ad voluptatis authorem 
ociflime properandum. Unde Deus 
fponfam aliqualiter hoc modo male af- 
fectam purgat, non tam aqua tribula- 
tionum Sctentationum , fed igni amoris 
altlidivi propter abfentiam dilcfli. 

Dico 4. Videns fponfus animam 373 
iam purgatam eam iterum vocat Canti- 
corum 4 . Veni de Libano fponja mea: 
hoc eft, veni dealbata candore omnium 
virtutum : Libanus enim interpretatur 
dealbatio vel candidatio. Ipfa vero cla- 
mat ad fponfum. Trahe me pojl te, curra- 
mus in odorem unguentorum tuorum, 
Cane. 1. hoc eft , Trahe me ad te non 
amore concupifccntix , fed amore ami- 
citix : non enim anima Deum fcqui po- 
tcft,nifi trahatur : quia corpus quod 
corrumpitur .aggravat animam .Sc terre- 
na inhabitatio deprimit fenfum multa 
cogitantem. Unde anima cognofccns 
fuam infirmitatem . Sc videns fuis me- 
ritis nihil pofle agere, poftulatut Deus 
auxiliis divinx gratix eam ad fe trahat 
ut cum eo maneat , Sc ei adhxrat : non 
trahitur inviifta ,fed volcnsfponfa , cum 
trahi petat : tanta fiquidem eft fponli 
trahentis & potentia Sc fuavitas,ut cum 
fponla trahitur , non tantum voluntate, 
fed etiam voluptate trahatur ,ut mire 
probat Auguftinus tum authoritacc cu- 
jufdam Potiti dicentis : trahit fua quem- 
que voluntas : tum experientia i nam II 
puer oftcnfts nucibus fponte trahitur, 
cur oftcnfa veritate Deus animam libe- 
re Sc fponte fcquenccm non trahet? 
Trahi ergo defiderat fponfa ab fponfo; 
quia fcqui non poteft Deum giganteis 
pallibus currentem, faiientem montibus, 

Sc tranfilientem colles , Sc propterea 
rogat fe trahi. 

Dico 3 . Curfusfponfe qui eft divi- 3^4 
nx ira<ftationiseftechis,ad ipfum fpon- 
fum terminari debet, ut iplo tandem 
apprchenfo quiclcat , Sc dclitiofc eo 
fruatur: 


Digilized by ( 




Tradt.IV. Difp. I V. Sed. I. & 1 1. z i q 


fruatur : Unde paulo pofl , Ait fponfa: 
Indica mihi quem diligit anima mea , ubi 
pafcas , ubi cubas tn meridie , ne vagari 
incipiam pojl greges fodaltum tuarum: 
vult namque diledi fponfi foretis om- 
nibus aliis perenni conforriofruij&idco 
non amplius eum currentem , fed paf- 
ccntem , &c cubantem in meridie vide- 
re properat. Unde videtur dicere. J%uid 
mihi efl in calo & a te quid votui fuper 
terram ? Nullius alterius confortio fa- 
riari polium , quia nec creata vilibilia, 
nec cxlcftia beatorum commercia me 
defolatam recreare poflunt : folus enim 
fponfi advenientis illapfus intimus defi* 
derium meum complet , & mentem 
quietat. Unde foli Deo vacare ftudet. 
UndcCanticor.8. ait : Jj>uis mihi det te 
fratrem meum fugent em ubera matris mea 
ut inveniam te foras & deofculer te ,& 
iam me nemo dejpiciat ? Quafi diceret: 
Quis tc mihi reddet ut tc feliciter frui 
valeam forisj fcilicct dc tot tantifquc tu- 
multibus vel etiam de corpore mortis 
hujus libera U deofculer te ferventif- 
limo videlicet amoris adu tibi tam arde 
inhaerendo , ut fit inter fpiritum tuum 
ac meum, ficut inter ofculantia fe cor- 
pora mutuus contadus? 

375 Dico 6. Videns piiffimus Deus hu- 
jus Iponfe defiderium eam, Canticorum 
i. ad delicias fatietatis fu* , & ad fla- v 
tum matrimonij fpiricualis pofl tot hyc- 
mis rigores , ac tcmpeflatcs vocat di- 
cendo : Surge, propera amica mea , colum - 
ba mea, formofa mea erveni j iam enim 
hyems tranfntjmber abiit & recejjpt flores 
apparuerunt in terra noflra , tempus pu- 
tationis advenit : hoc efl , furge in al- 
tiora, ut columba in nidum, convola per 
charitatis incrementa , formofa decore 
virtutum , iam laborum hyems tranfiit, 
imber dolorum, & lacrymarum abiit, 8c 
recellit quando & culpa: frigus mentis 
germen fuffocabat & vehementis dia- 
bolicae incurfionis imber cordis fcecun- 
ditatem dcvaflabat , iam facies terra: 
flante Auflro Spiritus fandi , ciimque 
calefaciente mutata efl. Unde flores ap- 
paruerunt in terra noflra , fcilicct , actus 
ordinati,8calpedu pulchri in anima tua, 
confiti, & carleftium fpiendores gratia- 
rum : tempus putationis advenit : hoc 
efl , tempus in quo fpirituale matrimo- 
nium celebrabitur. 


SECTIO II. 

Dealtiflimo gradu orationis, qua 
anima unicur Deo in matri- 
monio Spirituali. 

SVMMARIVM. 

37 6 Datur matrimonium fpirituale inter 

Deum , dr animam fanPtam. 

377 Probatur fanPlorum Patrum autho - 

ritate. 

378 Hoc matrimonium in caelo confumma- 

tur. 

379 Hoc matrimonium efl adinftar matri - 

monij rati quod adhuc diffolvi po- 

. "ji- 

380 In principio illius oflendit Deus anima 

per vifionem imaginarium fuam hu- 
manitatem. 

3 8 1 Non oflendit ei Deus fuam effentiam , 
fed adhuc efl in caligine. 

38 x Per gratiam dr ch ari tat em inter 
Deum dr hominem perfeplijfimn 
amicitia conflttuitur. 

383 Amicitia fptntualis perfethffima pe- 

tit ex fe intimam Dei prafentiam in 
homine per realem exiflentiam in- 
tra illum. 

384 Ex vi illius Deus in homine ma- 

net ut pro te Pior dr dire Pior ejus 
ejl. 

385 Ex vi illius manet Spiritus SanPlus in 

homine , ut in amico cui intime uni- 
tur , fumma veneratione colen- 
dus. 

386 Deus per hanc unionem efl fpecialU 

ter in homine , ficut cognitum in 
cognofcente , dr amatum in aman- 
te. 

387 Quomodo id debeat intelligi declara- 

tur. 

388 Probatur id exemplo Beatorum. 

385 ) PerfePfa amicitia poflulat prafen- 
tiam realem amati. 

390 Amor caufat unionem realem dr *f- 

fePlivam. 

39 1 Realem caufat affeci ive ; unionem 

vero affePlus fbrmahter dr quo- 
modo. 

391 Matrimonium fpirituale non confi - 
flit in fola unione re ali qua gratia 
unit animam Deo , fed eam fuppo- 


393 Addit 


Digitized by.Google 


2. 1 6 De via Uniiiva 


593 Addit Jpecialem unionem per illap- 
fum hei in potentias anima & quo- 
* modo ? 

394 Prafienti a re alit Dei in anima per 
gratiam ejl communis omnibus 
iufiis. 

39 5 StH*d addat unio matrimonij huic 
prafentia exponitur. 

396 J^uando anima perveniat ad gradum 

in quo fit matrimonium declara- 
tur. 

397 £“*ndo perveniat ad gradum in quo 

fiunt fipcnfiaha exponitur. 

398 In matrimonio fipirituali e fi anima 

Deo fpecialtter unita. 

399 Declaratur idquodam exemplo. 

400 Hoc matrimonium non e fi confumma - 

tum ut in patria , fed adhuc difi- 
folvi potefi ex deficti u anima. 

401 Matrimonium fipirituale confifiit in 

unione re ah , qua fit per tllapfium 
Chrifii in anima centro , non per 
modum aclus & tranfieunter , 
fied permanenter per modum habi- 
tus. 

401 Probatur r at ion e. 

403 Major e fi unio qua datur in matri- 

monio jpirituah quam tn Jponfialitio 
fipirituali. 

404 Ponitur prima differentia mter fipon- 

fialttia , & matrimonium J piri - 
tuale. 

405 Ponitur fie eunda differentia inter 

fiponfiationem & matrimonium fipi- 
rituale. 

4 c 6 In hoc fiupremo gradu matrimomj fipi- 
ritualis aliquid fingulare repentur 
quod nonefiin alus gradibus, etiam 
fiponfialitt ) fipmt uniis. 

407 J£uid hoc fingulare fit , e xp lien- 

tur. % 

408 £lgtd in hoc fiublimi fiatu Deus ani- 

ma communicet declaratur. 

409 £ua munera jponfius in hoc matri- 

monio trtbuat fiua fiponfia fipirituali 
declaratur. 

376 A)Ro hujusfedionis intelligentiafup- 
A pono dari matrimonium fpirituale 

377 inter Deum & animam fanctam :& prx- 
tcr quam quod hxc veritas probatur ex 
variis Scripturae locis quos Tectione prx- 
cedenti retulimus : probatur etiam au- 
thoricate Sandorum Patrum : fic enim 
aftruit Bcrnardus Sermone 9. & Sermone 
8 3. ubi ait : Talis conformi r as maritat 
an.mam Verbo , (i perficite diligit, nupfit. 
Idem aflerit Ricardus de S. Vidorc tn 
cantica cap. 8.' N. M. S. Therefia Man- 


fione-j. cap. 1. & n. & alij innumeri. 
Hoc autem matrimonium tantum per- 37 ^ 
fede in cxlo confummatur } ubi anima 
Deo penitus indiflolubili nexu confrin- 
gitur : cum tamen hxc unioqualifcum- 
que diflolvi poflit , unde hoc matrimo 
nium in hac vita eft adinftar matri- 
monij rati , quod adhuc diflolvi potefi: 
dum tamen illud durat , fponfus fxpc 
fponfam invifat , non quidem Tuam ra- 
. ciem ei manifeflando , fed fpeciali ta- 
du interno dulcorem fuutp ei commu- 
nicat, ut ait Ricardus , fed decorem 3 8° 
fuum non oflendit. In principio ci 
oflendit fuam humanitatem in aliqua 
vifionc imaginaria , ut bene intclligar, 

& non ignoret donum tam fublime , ut 
ait N. M. S. Thercfla Manfitone 7. cap.i. 
Denique fuavitas ejus fehtitur, fed cf- 3 ^ r 
fentia Dei non cernitur : adhuc enim 
eft caligo in circuitu ejus , adhuc cro- 
nus ejus in columna nubis. Et quamvis 
appareat in igne , magis 'tamen in igne 
accendente, quam illuminantcraccendic 
namque aftedum , fed non illuminat 
intelledum : in hoc itaque ftatu anima 
diledum fuum fentirepoteft, fed vide- 
re non poteft : & fi videt, vidct-quafi in 
node , videt vclut fub nube , videt de- 
nique pcrfpeculum in xnigmate j non 
autem facie ad faciem , unde & dicit: 
Illumina faciem tuam fiuper fiervum 
tuum. 

Ut autem hxc melius elucefcant, fup- 38» 
pono fecundo quod per gratiam & cha- 
ritatemfutaitSuarcz de Deo hb.n.cap.y 
num. 13.) perfediflima quxdam amici- 
tia inter Deum & hominem conftitui- 
tur. Amicitia vero ex fe petit unio- 
nem inter amicos, non folum per con- 
formitatem affeduum , fed etiam per 383 
infeparabilem prxfentiam Si coniun- * 
dionem quoad fieri poflit. Unde ami- 
citia perfediflima, & maxime fpiritua- 
lis , ac divina fuo iure ac debito poftu- 
lat intimam Dei prxfentiam in homine: 
quem fibi hoc modo amicum conflituic 
per rcalcm exiftentiam intra ipfum ex 
vi talis amicitix : ita ut quamvis alio ti- 
rulo ibi non eflet, hic fufficcrct : quia 
vero hxc unio ita eft amicitix, ut tamen 
non fit omnino inter xquales , fed cum 
debita proportione j ideo ex vi illius 
manet Deus in homine ut protedor Sc 
diredor ejus, cujus Deus curam gerit ;g, 
non folum titulo generalis providen- 
tix fux , fed peculiari amicitix titulo. 
Deniqu^quia in hac amicitia femper 
habenda cfl ratio Divinx majcftacisi 
ideo 


1 


Digitized by Googlc 


, Trad. I V. Difp. 

ideo ita ex vi illius monet , Spiritus 
Sindus in homine , ut in amico cui 

385 intime unitur , ut fimul maneat ibi tan- 
quam amicus, fumma reverentia Sc ve- 
neratione colendus : adeoque manet 
etiam ibi prxfens , tanquam in templo 
vivo , quod ipfe fibi ornat, Sc praecipit 
per dona creata , ut in illo Sc ab illo 
adoretur. 

386 Nec hic fenfus alienus cft ab illo 
quod ait D. Thomas 1. pxrt. quxjl. 8. 
xrt. 3. & quxjl. 43. xrt. 3. Scilicet, 
Deum efle fpecialiter in creatura ratio- 
nali , ficut cognitum in cognofcentc, Sc 
amatum in amante quod nos etiam cum 
D. Thoma fuprd diximus hoc trxlUxtu 
difput. i.nttm.S. Nam per gratiam, & 
charitatem(ut ait Suarcz fuprd hum. 14.) 

387 manet Deus in anima utobje&um cog- 
nitum Sc amatum , non utcumque, fed 
per modum amici intime diledi , qui 
non utcumque objedive dicitur elle 
in amante , fed tanquam bonum inti- 
me prxfens , & intra ipfum amantem 
exiftens , ut eum peculiariter cuftodiat 

3 88 & regat , Sc ab eo in corde fuo colatur, 
Sc adoretur : quod poteft declarari 
exemplo Beatorum : Nam ex vi lumi- 
nis gloriae habent Deum peculiari mo- 
do in fu is mentibus prxlentcm in ra- 
tione objedi vifibilis, intime quodam- 
modo unitum ipfis beatis : ut per fe- 
ipfum,& abfquc alio medio videatur: 
ubi lumen gloria: non facit quidem per 
fcipfum novam unionem phyficam in- 
ter Deum Sc intelledum : ut eo modo 
dicatur illum facere prxfentem, eft ta- 
men talis difpofitio , qux natura fua 
poftulat talem prxfcntiam , etiam prx- 
cifa ratione immenfitatis .* eodem ergo 
modo gratia &charitas eft fimilis difpo- 
fitio titulo amicitiae, quo Deus intime 
cft prxfens rcaliter unitus animabus iu- 
ftorum, ut fuprd diximus. 

^ Iuxtacrgo hanc dodrinam perfeda 
amicitia, qualis cft illa qux per gra- 
tiam Sc charitatem habetur inter Deum 
Sc animam , poftulat unionem inter 
amicos , non fo lum per conformitatem 

390 affeduum , fed etiam per prxfentiam 
infeparabilem , quantum poflibiliscft in 
hac vita : Sc licet utramque unionem 
realem , fcilicet ,* Sc afFedivam caufet 
ampr , di verfo tamen modo illas caufat: 
nam realem caufat affedive ,quia fem- 
per movet amantem appetere , Sc quae- 
rere przfentiam amati : unionem vero 
affedus efficit amor forrh aliter , fiqui- 
dem ipfe amor cft ipfa unio , Sc vincu- 
Dircctortum Myjlicum. 


IV. Sed. II. 117 

lum , & nodus quo in uno uniuntur af- 
fectus fic fe amantium : ita D- Thomas 
j -i.qujJ}. iS.arr. 1 . ubi explicans Dio- 
nifium ait : Amor duplicem unionem 391 
facit realem , 8c affedivam : Sc priorem 
dicit efle cum amatum prxfentialiter 
adeft amanti : Sc hanc , inquit , facie 
amor eftedive, quia monet ad defide- 
randam , 8c quirendara prxfcntiam 
amati , quafi fibi convenientis : affert - 
que Auguftinum hi. 8. de Trinitate 
caf. 10. dicentem quod amor eff velut 
i Linctura duo aliqua copulans , vel co- 
pulare appetensj SC exponit D. Thomas 
quod dicit copulans referri ad unitatem 
affedus > quod dicic copulare appetens 
pertinere ad unionem realem : quia er- 
go Deus perfedte amat quos fanftificat, 

Sc quia quod intendit, aflequi poteft, 
ideo ex vi talis amoris animi unitur fe- 
cundum prxfentiam realem. 

Tertio fuppono Matrimonium fpiri- 391 
tuale non confiftere in iola unione rea- 
li , qua gratia unit animam Deo ; fed 
eam fupponic, 8c addit fpecialcm unio- 
nem Dei ad intellectum , Sc volunta- 
tem : quod (ut Japra diximus) fit per il-393 
lapfiim Dei iu hujufmodt potentias, 
non per prifentiam realem objecti in 
fe intuitive cognitam per modum fpe- 
ciei , ut habent Beati , fed per realem 
prifentiam objedi non in fe intuitive 
cogniti, fed tantum experimentaliter 
per indicia : ut diximus trad . 4. difp. 1 . 
fed. 1 . nam. 1 6. Et ratio eft, quia hic 394 
prxfentia realis Dei per gratiam in ani- 
ma eft communis omnibus iuftis : non 
ergo in illa poteft confiftere matrimo- 
nium fpirituale.quod Deus iniit cum 
perfeftiifimis animabus. Ad matrimo- 393 
nium ergo aliquid uitra requiritur. Hoc 
autem nihil aliud eft , quam fpccialis 
prxfentia realis ,;qua Deus fit prxfens 
intellectui Sc voluntati coutcmplancis: 
hoc autem fic hoc modo. Poftquam 
anima per gratiam veluti deificata eft, 

8c, Deo fimilis pec illius naturi partici- 
pationem ipfa gratia per habitus infufos 
virtutum qui dimanant ab ipfa , ficut 
vires ab eflencia , perficit potentias , ut 
faciant fuos actus perfectos in opera- 
tione , fpecialiter cognitionem 8t amo- 
rem : unde aiij fumunc valorem, 8c per- 
fectionem : Sc quo magis gratia in ani- 
ma augetur, crefcic Sc radicatur , eo 
crcfcunt cognitio , Sc amor: Quando 
igitur amor pervenit ad gradum per- 
fecti (fimum , quem D. Thomas cum 
D. Bernando vocat in quo facit ftrin- 
E e gere 



2 i 8 De via Unitiva 


gere indiflbiubilitcr.tunc celebratur ma- 
trimonium fpirituale. 

39<> Nam*, ut ait D.Thomas ibi, qui ftrin- 
git, tenet ; & qui tenet , tangit , & qui 
tangit non diftat,fcd miro & indiflolubi- 
li modo rapit, gc rapitur, tenet gc tene- 
tur, ftringit& ftringitur j gc una uni 
per amoris copulam fociatur : amor 
enim ( ut ait Dionifius) cft copula aman- 
tis cutriatnatorcopulat namque animam 
Deo, emeaturam creatori , finitum infi- 
nito. In hoc autem gradu amoris ef- 
ferti vi, ut ait ibi D.Thpmas,quidam fune 
hofpitcs, & tranfitorij j quidam vero , 
incola . & manfionarfj : hofpites funt 
► qui eunt gc redeunt : manfionarij funt 
qiii indiflblubiliter ftringumur :ut fecit 
fponfa quando dixit : Inveni quem dili- 
git antma mea , tentu eum, & non dimit- 
tam : in quibus verbis D.Thomas clare 
ut vides , ponit fponfalitium matri- 
* monium fpirituale : nam tam fponfali- 
tium quam matrimonium fupponunt 
hanc prxfcnciam realem Dei in anima 
per gratiam gc infuper prxfcritiam illius 
realem potentiis imellertus & volunta- 
tis , per altiflimam cognitionem gc amo- 
rem $ fed fponfiilitium fit tranfeunter 

397 ( ut fuprd diximus ) per modum hofpi- 
tis , qui accedit recedit : Matrimo- 
nium vcr6 fit habitualiter gc permanen- 
ter per modum habitus : Nam licet in- 
tellertus non femperifit in artuali con- 
templatione unitus Deo , nec voluntas 
in artuali amore ( ut infra dicemus } eft 
tamen intellcrtus veluti habitualiter 
unitus quatenus re ipfa habet Deum 
prsfentcm : fieut homo qui eft in qua- 
dam domo cum alteri perfona , fi clau- 
datur feneftra , non illum videt , bene 
tamen fentit ibi alterum efle : ut ait 
. N. M. S. Therefia Manfionc 7. cap. 1. 
y Sic ergo fe habet intellcrtus in hoc ma- 
trimonio. 

Verum quidem cft quod non eft fem- 
per iii artuali cognitione & contempla- 
tione & amore Dei, fed quamvis illum 
aliquando non videat, nec ametartuj 
habitualiter tamen illum fecum fentJt 
& intclligit fibi efle prxfcntera * nec 
per hoc quod ad alia opera virtutum di- 
ftrahatur, amittit hanc prxfentiam , fed 
in quocumque opere bono eam fentit. 
Unde dicebat Iponfa -.Ego dormio & cor 
meum 'vigilat : five enim comedat, 
five bibat , five alia opera virtutum fa- 
ciat , lemper leniit hanc prxfentiam 
Dei in centro anima: & libi unitam : eft 
enim ifte amor quantum cft ex parce 


Dei indiflolubilis : gc folum ex defertu 
animae amitti poterit: non enim cft ma- 
trimonium confummatum, ut in patria, 
fed adhuc cx culpa hominis diflolvi po- 
tcft : unde ait N. M. S. Therefia Man- 
fione 7. cap. 1. Parecervos ha que fr-^QQ 
gundo efio no anda la alma en fi.ftnon tan 
en hecuda que ho puede atender a nuda , 
anda mucho mas que antes en fodo lo que 
es fervit 10 de Dios j en faltando tas ocu- 
pationes fe queda con dquella agradabel 
companhta fi no falta <jr alma d Dios , el 
ia mas faltara d mi parecer : His fup- 
pofitis. 

Dico primo. Matrimonium fpirituale 4 01 
confiftit in unione reali quae fit per il- 
lapfum Chrifti in centro animae , gc in 
illius potentias intellcrtus & voluntatis 
modo explicato , non per modum artus 
tranfeuntis , ut fit in fponfalibus, fed 
permanenter per modum habitus. Ratio 
cft. Quia unio qua: datur in matrimo- ^ox 
nio etiam rato , cft unio ex natura fua 
perpetua , firma gc ftabilis , gc per mo- 
dum habitus , coniungens rcalitcr 5 c 
non folum per affertum contrahentes: 

Sed in hoc gradu unionis Deus non 
folum per affertum , fed realiter , per- 
manenter , gc per modum habitus cen- 
tro animx , & ejus potentiis unitur,eif- 
que ofcula fpiritualia imprimit, & multo 
etiam ab ipfa anima ofculatur .percipi- 
tur , attingitur, ftringitur, & tenetur: 
ergo in hac reali unione confiftit matri- 
monium fpirituale : quod quidem con- 
trahitur per charitatis affertum , fed 
perficitur per illapfum Dei in centrum 
anima: , gc ejus potentias gc per ejus 
complexum: ita N. Thomas a Jcfu de 
oratione divina hb. 4. cap. 19. ver fu 
Dionifius. Valgornera quajfi. proeemiali 
art.y. num.n. Hinc fit. Quod ficuc 4°3 
multo major unio datur in matrimonio 
corporali inter contrahentes , quam in 
fponfalitio : ita in ifto gradu unionis,qui 
vocatur matrimonium fpirituale , eft 
multo major unio animae cum Deo 
quam in prxccdenti oratione unionis, 
quz dicicur fponfalitium fpirituale, in- 
ter quos gradus unionis multa: funt dif- 
ferentis. 

Dico 2. Prima differentia eft quod 404 
in unione fpiritualis fponfationis faltem 
tempore que celebratur, omnes poten- 
tiarum operationes abforbentur : unde 
anima remanet csca , muta , gc penfc 
fcnfu privata ,gc proptcrca nefeit dif- 
cern ere qualis fit hsc gratia qua frui- 
tur? In hoc autem fublimi gradu unionis 
- Dominus 


Tradi. I V. Difp. 

Dominus ejus aperit oculos , ut aliqua- 
liter intelligat gratiam cunc illi commu- 
nicatam. Hic mirabili quadam reprx- 
fentatione intcllc&uali perfonx fanclif- 
fimx Trinitatis ei manireftanttir , qux 
cum ipfa familiariter agunt , Se ordina- 
rie cum ipfa commorantur : multifquc 
modis ipfam recreant divinis mune- 
ribus ditant : quamvis talis rcprxfcnta- 
tio non fit femper xqualis > aliquando 
namque magis eft manifcfta, aliquan- 
do minus : praecedit tamen hanc mani- 
fcftationcm fuavifiima quaedam fpiritus 
inflammatio , inftar cujufdam lucidiffi- 
mx nubis : ibique notitia quaedam ad- 
mirabili percipit qua ratione tres perfo- 
na: fint una fubftantia , una potentia, 
una fapientia , Se unus folus Deus : ita 
ut quod fide tenemus, ibi anima, ut ita 
dicam quafi intuitive cognofeat. 

405 Dico 3. Secunda differentia eft. 
Quod omnes gratia: » Se favores quos 
divina majeftas anima: communicat in 
unione qux eft per modum fponlalitij' 
fpiritualis mediis fenfibus recipiuntur: 
fed hxc unio matrimonij fpiritualis 
fit in intimo anima: centro : in quo ap- 
paret Dominus in vifione intellectuali 
mulco fu bl imiori , quam in aliis gradi- 
bus unionis cujufcumquc. Tertia dif- 
ferentia eft, quod in hac vifione niatri- 
moni j fpiritualis praeter gaudium excef- 
fivum ibi perceptum , remanet anima, 
vclut in Deum transformata : unde eft 
ab ipfo pene infeparabilis : ficut con- 
tingit in matrimonio corporali inter 
perfonas contrahentes : fed in unione 
iponfalitij fpiritualis hoc non contingit; 
non enim continuam Dei prxfentiam 
in ea fentit anima 5 Deus namque in 
hoc ftatu abfeondit fefepius animx (ut 
diximus ) quia ficut fponfalitium cor- 
porale non conjungit infeparabiliter 
perfonas , fi e nec fponfalitium fpiritua- 
lc conjungit infeperabilitcr animam 
Deo. 

40 6 Qux omnia fequenti exemplo pof- 

funt explicari fi dicamqs unionem ipon- 
falitij efle fimilem duabus cereis cande- 
lis , qua: ita intime conncclantur , quod 
ex duabus una lux , unufquc lychnus 
fiat : adhuc tamen non ica remanent 
unitx, quin ab invicem feparari poifint: 
& fieri ficut antea dux candela: : matri- 
monium vcrofpirituale merito compa- 
rari poteft aqux cxlcfti in fluvium ca- 
denti , ubi ita ex duabus aquis una re- 
fu'tat,ut nulla ratione poflinc amplius 
dividi, aut diftingui , feu difccrni utra 
Dirctforinm Myjlitum. 


IV.Se&.II. 219 

fit aqua fluvij , utra cxlcftis ? Vel hxc 
unio fimilis dici pollet , luci per duas fc- 
neftras in cubiculum ingrediemi , quia 
quamvis in ingreflu dividantur, tamen 
una lux efficitur : Se hoc forfjn eft quod 
dixit Paulus. Qui adhxrct Deo , unus 
fpiritus fit cum illo: in quo iam prxfup- 
ponitur per fponfationem fpiritualcra 
fui fle Deo unitum. 

Dico 4. In hoc fupremo gradu unio- 4 ° 7 * 
nis fpiritualis matrimonij aliquid lingu- 
lare reperitur quod non eft in aliis 
gradibus etiam Iponfalitij fpiritualis : uc 
aitN.M.S.Thercfia Mtnfione 7. cap. 3. 

In eo namque non reperiuntur aridita- 
tes, nec turbationes internx, qux in aliis 
gradibus folentrcperiri : fed hic manet 
anima in pacifica quiete femper tran- 
quilla cum tanto filentio, Se abfque ftre- 
pitu : hic in anima Dominus operatur, 
ut videatur templum Salomonis , quod 
abfque malleorum ftrepitu fabricatum 
eft : percipit tamen anima , quid in ea 
fuaviter operatur Deus , potentix quip- 
pe ipfius ( t ut di&um eft ) non manent 
fufpcnfx , ligatx , vel deperditx ; fed 
tantum attonicx. Tandem in hoc gradu 
(altem ordinarie tolluntur ab anima rap- 
tus , qui prius frequenter accidebant, 
quantum ad cffeclus exteriores , qui 
fune fufpenfio fcnluum , carentia caloris 
naturalis , nec fentit volare fpiritum, 
ficut antea , quantumcumque motiva 
devotionis occurrant : fed potius intra 
feipfam in intimum centrum fe colli- 
git ad fponfum , ut eo cum filentio frua- 
tur : fic roboratur Se firmatur anima, 
quod omnes debilitates quas prius in 
ccftafi , in raptu, in avolatione .fpiritus 
patiebatur , penitus amittat , quamvis 
quidquid perfedionis erat in prxdiclis 
gradibusorationis,in hoc gradu conflan- 
tis unionis confervet. 

Dico j. In hoc fu bl imi ftatu matri 408 
monij fpiritualis fponlus Chriftus Do- 
minus mira cxleftium arcanorum , Se 
fuorum fecretorum my ftcria fponfx ani- 
mx denuntiat : mutuus namque fic 
tenere fe diligentium amor fecrctum 
non patitur : cum enim fe totum fpon- 
fx dediflet, cordis fui erga ipfam ac- 
cenfifinus omnes aperit , Se ima pan- 
dit penetralia : non folum in patria, 
quando penitus indi flolubile matrimo- 
nij vinculum in perpetuam mane- 
bit xternitatem : fed etiam hic quan- 
do iam fponfa perfecfte vircutum or- 
namentis decorata fui fponfi fociecatc 
familiaritate frui meruerit. Tanto fpon- 
£ e a fus 


220 De via 

fus ille divinus diledx fuse flagrat amo- 
re quod ipfam aperte fponfam nominet, 
ut accidit N. M. S. Thcrefix, ad quam 
veniens divinus fponfus clavo facratif- 
fimx paflionis ipfi tradito loco fponfa- 
litij annuli fpirictiale cum eo contraxit 
matrimonium : quod ei manifcftans ait: 
Deinde ut vera fponfa meum zelabis 
honorem : & propterea vefte candida, • 
&c pretiofiflima , ac torque aurea gem- 
mis plena per Virginem fandiffimam 
Mariam , 8c S. Jofephum fuit decorata: 
quod infanda Agnetc etiam legimus 
fedum , ut ipfa fetetur dicens .* Dexte- 
ram meam , & collum meum cinxit la- 
pidibus pretiofls : tradidit auribus meis 
inxftimabiles margaritasrinduit mc cy- 
clade auro texta , & immenfis monili- 
bus ornavit me : annulo fuo fubarra- 
havit me Dominus meus Jcfus-Chri- 
ftus , & tanquam fponfam decoravit 
me corona. 

409 Dico 6 . Sicut in matrimonio cor- 
porali prxeer mutui amoris figna fpon- 
ius plurimas fponfx munera concedit fic 
viciffim fponla fuo fponfo:ita multo pre- 
ciofiora dona traduntur in matrimonio 
fpiricuali 5 nam hic non folum fpiritualia 
dona virtutum & charif matum gratias, 
fed etiam fcnfibilia , ut vidimus in 
N.M. S. Thercfia , 8 c S. Agnetc con- 
ceduntur : dantur arrhas , arrha autem 
qua: datur in matrimonio fpirituali , eft 
Spiritus Sanclus : illi quandam certitu- 
dinem moralem fux fponfx tribuit quod 
fit in gratia Dei j immo & firmam fpem 
fuas lalvationis, quamvis aliquando per- 
mittat Dominus 6 c dulciffimus ejus 
fponfus ad augmentum meriti , Sc ad pro- 
bationem fidelitatis , ac tandem ad hu- 
militatis exercitium, quod fando timore 
filiali prematur, dum cogitat aliquos de 
tam fublimi flatu miferrime deceffifle, 
ut contingit in Salomone. Denique in 
matrimonio corporali fit mutua corpo- 
rum inter contrahentes traditio i ita ut 
iam non fint duo , fed una caro , ut do- 
cet Apoftolus : in matrimonio vero fpi- 
rituali fit inter animam 8 c Deum mutua 
voluntatum traditio , qua fponfx anima 
fe Dei f;'on(I voluntati conformati & 
Deus ftacuit voluntatem fponfx dili- 
gentis f icere mulco magis , quam fece- 
re voluntatem timentium fc : unde non 
lunt iam duo, fed unus fpiritus : ita do- 
cecidcru Apoftolus, dicens quod qui ad- 
bxret Deo, T unus fpirituseft. 


Unitiva 


SECTIO III. 

Explicantur gradus , quibus ani- 
ma afcendit ad matrimonium 
Ipirituale. 

SVMMAR IV M. 

410 Dantur decem gradus amoris , quibus 

anima fanda afeendit ad matrimo- 
nium fpirituale. 

41 1 Explicatur primus gradus , in quo 

Charitas facit languere vtiliter. 

4 1 2 Explicatur fecundus gradus , in quo 
facit quarere tnceffanter. 

413 Explicatur terti tu gradus , in quo 

facit operari indefinentur. 

414 Explicatur quartus gradus in quo fa- 

cit fufiinere ihfatigabtliter. 

415 Explicatur quin tus gradus in quo fa- 

cit appetere impatienter. 

41 6 Explicatur fex tus gradus , m quo 

facit currere velociter. 

417 Explicatur feptimus gradus in quo 

facit accedere vehementer. 

4 1 8 Expiscatur otfavus gradus in quo fa- 

cit fir ingere indijjolubiliter. 

419 Explicatur nonus gradus in quo facit 

ardere fuavtter. 

420 Explicatur decimus gradus in quo fa- 

cit ajfimtlari totaliter. 

D ico primo.D.Thomas Opufculo 61. 410 
ponit decem gradus divini amoris, 
defumptos ex D.Bernardo , & in illis 
nobis ponit media quibus anima fanda 
pervenit ad matrimonium fpirituale. 
primus gradus eft, in quoCharitas fecit 411 
languere utiliter : Canticor.5. Nunciate 
diletto quia amore langueo. Super hunc 
gradum anima pedem ponit affedus» 
cum primum amare Deum incipiens A 
peccato languefcic : verum infirmitas 
hxc non eft ad/nortem : Vnde de ea 
dicebat Paulus : Libenter gloriabor in 
infirmitatibus meis. Secundus gradus 4 ** 
eft in quo fecit quxrcrc inceflanccrrfu- 
per hunc graduda anima pedem ponit 
cum convalefcens cx infirmitate Deum 
quxrittUnde Pfalmo 140. dicitur, fla- 
nte faciem ejus femper : fponfa dixit 

Canticorum 1. Paululum cum pertranfif- 
fem , eos inveni quem diligit anima mea: 
Detis enim non in occalione peccati» 
fed in luce g ratix invenitur. 

Dico 


Trad. IV. Difput. 

413 Dico 2. Tertius gradus eft in quo 
amor facit operari indefinenter : Super 
hunc gradum anima pedem fiftit , cum 
operatur magna , & reputat parua , ope- 
ratur multa & reputat pauca , operatur 
diu 6 i reputat breve : Amanti enim ni- 
hil magnum. Unde Auguftinus dixit: 
nihil majus cft animo habente charita- 
tem .prxtcrcum qui dedit charitatcm: 
nihil ci videtur multum. Unde David 
dixit. In mandatis ejus cupit nimis. Ni- 
hil ci videtur longum. Unde Jacob 
feptem anni vili funt pauci dies prae 

414 amoris magnitudine. Quartus gra- 
dus cft , in quo amor facit luftincre in- 
fatigabilitcr : In hoc gradu anima pe- 
dem fiftit, quando omnia gravia Ce im- 
mania facilia fic prope nulla xftimat: 
unde dicebat Petrus : Paratus fum ire 
in carcerem , fic in mortem ire cum 
aliis mors iit ultimum inter terribilia i 
probatio enim charitatis exhibitio cft 
operis, fcd validior probatio fuftinentia 
tribulationis : in hoc gradu exiftentes 
Dominus fpecialitcr lemper adiuvat: 
Unde dixit: Cum ipfo fum in tribulatio-